Чунк ҷаъфар рафт сӯии қалъа Эй
چونک جعفر رفت سوی قلعهای
Қалъаи пеши коми хушкаши ҷуръа Эй
قلعه پیش کام خشکش جرعهای
Як савораи тохт то қалъаи бикр
یک سواره تاخت تا قلعه بکر
То дар қалъа бибастанд аз ҳазар
تا در قلعه ببستند از حذر
Зуҳра на касро ки пеш ояд ба ҷанг
زهره نه کس را که پیش آید به جنگ
Аҳли киштиро чаҳ Зуҳра бо наҳанг
اهل کشتی را چه زهره با نهنگ
Рӯй оварад он малики сӯии вазир
روی آورد آن ملک سوی وزیر
Ки чаҳ чораи сети андарин вақт эй мушир
که چه چارهست اندرین وقت ای مشیر
Гуфт онки тарки гӯйии кибру фан
گفت آنک ترک گویی کبر و فن
Пеш ӯ ое ба шамшеру кафан
پیش او آیی به شمشیر و کفن
Гуфт охир на яке мардӣаст фард
گفت آخر نه یکی مردیست فرد
Гуфт мангар хор дар фардии мард
گفت منگر خوار در فردی مرد
Чашм бигушо қалъаро бингар накӯ
چشم بگشا قلعه را بنگر نکو
Ҳам чу симобаст ларзони пеш ӯ
همچو سیمابست لرزان پیش او
Шаста дар зини он чунон муҳками пист
شسته در زین آنچنان محکمپیست
Гўиёи шарқӣу ғарбӣ бо вайаст
گوییا شرقی و غربی با ویست
Чанд каси ҳам чун фидойӣ тохтанд
چند کس همچون فدایی تاختند
Хештанро пеш ӯ андохтанд
خویشتن را پیش او انداختند
Ҳар якеро ӯ бгрзӣ ме фиканд
هر یکی را او بگرزی میفکند
Сари нгўсори андари иқдоми саманд
سر نگوسار اندر اقدام سمند
Дода будаш сунъи ҳақи ҷамъиятӣ
داده بودش صنع حق جمعیتی
Ки ҳаме зад як тана бар умматӣ
که همیزد یک تنه بر امتی
Чашми ман чун дид рӯй он Қубод
چشم من چون دید روی آن قباد
Касрати аъдод аз чашмам фитод
کثرت اعداد از چشمم فتاد
Ахтарон бисёру хуршед ар якеаст
اختران بسیار و خورشید ار یکیست
Пеш ӯ бунёди эшон мндкист
پیش او بنیاد ایشان مندکیست
Гар ҳазорон мӯши пеши оранди сар
گر هزاران موش پیش آرند سر
Гурбаро на тарс бошад на ҳазар
گربه را نه ترس باشد نه حذر
Кӣ ба пеш оянд мӯашон эй фалон
کی به پیش آیند موشان ای فلان
Нест ҷамъияти даруни ҷонишон
نیست جمعیت درون جانشان
Ҳаст ҷамъият ба сӯратҳо фишор
هست جمعیت به صورتها فشار
Ҷамъи маънии хоҳи ҳин аз кирдигор
جمع معنی خواه هین از کردگار
Нест ҷамъияти з бисёре ҷисм
نیست جمعیت ز بسیاری جسم
Ҷисмро бар боди қоими дон чу исм
جسم را بر باد قایم دان چو اسم
Дар дили мӯш ар бадии ҷамъиятӣ
در دل موش ار بدی جمعیتی
Ҷамъи гаштӣ чанд мӯш аз ҳамиятӣ
جمع گشتی چند موش از حمیتی
Бар задандӣ чун фидойии ҳамла Эй
بر زدندی چون فدایی حملهای
Хешро бар гурба бемҳлаҳ Эй
خویش را بر گربهٔ بیمهلهای
Он яке чашмаши бикунадӣ аз зарроб
آن یکی چشمش بکندی از ضراب
Ваон дигар гӯшаш даридӣ ҳам ба ноб
وان دگر گوشش دریدی هم به ناب
Ваон дигар сӯрох кардӣ паҳлуаш
وان دگر سوراخ کردی پهلوش
Аз ҷамоат гум шудӣ беруни шӯш
از جماعت گم شدی بیرون شوش
Лек ҷамъият надорад ҷони мӯш
لیک جمعیت ندارد جان موش
Биҷаҳад аз ҷонаш ба бонги гурбаи ҳуш
بجهد از جانش به بانگ گربه هوش
Хушк гардад мӯш зон гурбаи айёр
خشک گردد موش زان گربهٔ عیار
Гар буд аъдоди мӯашони сад ҳазор
گر بود اعداد موشان صد هزار
Аз рамаи анба чаҳ ғами қассоб ро
از رمهٔ انبه چه غم قصاب را
Анбаии ҳаш чаҳ бандади хоб ро
انبهی هش چه بندد خواب را
Молик алмаликаст ҷамъият диҳад
مالک الملک است جمعیت دهد
Шерро то бар гилаи гӯрони ҷаҳд
شیر را تا بر گلهٔ گوران جهد
Сад ҳазорон гӯри даҳ шоху далер
صد هزاران گور دهشاخ و دلیر
Чун адам бошанд пеши сўли шер
چون عدم باشند پیش صول شیر
Молик алмалик аст бидиҳад малики ҳасан
مالک الملک است بدهد ملک حسن
Юсуфиро то буд чун моء мазан
یوسفی را تا بود چون ماء مزن
Дар рухии бунаади шуъоъи ахтарӣ
در رخی بنهد شعاع اختری
Ки шавад шоҳии ғуломи духтарӣ
که شود شاهی غلام دختری
Бунаади андар рӯй дигари нури худ
بنهد اندر روی دیگر نور خود
Ки бибинад ним шаб ҳар неку бад
که ببیند نیمشب هر نیک و بد
Юсуфу Мӯсои зи ҳақи бурданди нур
یوسف و موسی ز حق بردند نور
Дар руху рухсор ва дар зоти алсдўр
در رخ و رخسار و در ذات الصدور
Рӯй Мӯсо борқӣ ангехта
روی موسی بارقی انگیخته
Пеши рӯ ӯ тубраи овехта
پیش رو او توبره آویخته
Нури рӯйиши он чунон барадии басар
نور رویش آنچنان بردی بصر
Ки зумуррад аз ду дидаи мори кар
که زمرد از دو دیدهٔ مار کر
ӯ зи ҳақ дар хоста то тубра
او ز حق در خواسته تا توبره
Гардад он нури қавиро сотраҳ
گردد آن نور قوی را ساتره
Тубра гуфт аз гилӣмати сози ҳин
توبره گفت از گلیمت ساز هین
Кони либос орифӣ омад амин
کان لباس عارفی آمد امین
Кони ксо аз нур сабрӣ ёфтаст
کان کسا از نور صبری یافتست
Нури ҷон дар тор ва пудаш тофтаст
نور جان در تار و پودش تافتست
Ҷузи чунин хирқа нахоҳад шуд сўон
جز چنین خرقه نخواهد شد صوان
Нури моро бар нтобад ғайри он
نور ما را بر نتابد غیر آن
Кӯҳи қоф ар пеш ояд бҳрсд
کوه قاف ار پیش آید بهرسد
Ҳам чу кӯҳи таври нураш бар дард
همچو کوه طور نورش بر درد
Аз камоли қудрати абадони риҷол
از کمال قدرت ابدان رجال
Ёфт андари нур бе чун эҳтимол
یافت اندر نور بیچون احتمال
Ончи тавраш бар нтобад зарра Эй
آنچ طورش بر نتابد ذرهای
Қудраташ ҷо созад аз қорўраҳ Эй
قدرتش جا سازد از قارورهای
Гашти машкоту зҷоҷии ҷои нур
گشت مشکات و زجاجی جای نور
Ки ҳамеи дарди зи нури он қофу тавр
که همیدرد ز نور آن قاف و طور
Ҷисмашони машкоти дони дилашони зҷоҷ
جسمشان مشکات دان دلشان زجاج
Тофта бар аршу афлоки ин Сироҷ
تافته بر عرش و افلاک این سراج
Нурашони ҳайрони ин нури омада
نورشان حیران این نور آمده
Чун ситораи зини зҳии фонӣ шуда
چون ستاره زین ضحی فانی شده
Зин ҳикоят кард он хатми русул
زین حکایت کرد آن ختم رسل
Аз млики лои изолу лами изл
از ملیک لا یزال و لم یزل
Ки нгнҷидм дар афлоку хало
که نگنجیدم در افلاک و خلا
Дар уқул ва дар нуфус бо ъло
در عقول و در نفوس با علا
Дар дили муъмини бгнҷидм чу заиф
در دل مؤمن بگنجیدم چو ضیف
Без чун ва бе чигуна бе зи Киев
بی ز چون و بی چگونه بی ز کیف
То ба даллолии он дили фавқу таҳт
تا به دلالی آن دل فوق و تحت
Ёбад аз ман подшоҳиҳоу бахт
یابد از من پادشاهیها و بخت
Бе чунин ойӣна аз хӯбии ман
بیچنین آیینه از خوبی من
Барнатобад на замин ва на змн
برنتابد نه زمین و نه زمن
Бар ду куни асп тараҳҳум тохтем
بر دو کون اسپ ترحم تاختیم
Пас аризи ойӣнае бар сохтем
پس عریض آیینهای بر ساختیم
Ҳар дамии зини оинаи панҷоҳ ърс
هر دمی زین آینه پنجاه عرس
Бишинав ойӣна вале шарҳаш мапурс
بشنو آیینه ولی شرحش مپرس
Ҳосили ин кзлбси хешаши пардаи сохт
حاصل این کزلبس خویشش پرده ساخت
Ки нуфӯзи он қамарро май шинохт
که نفوذ آن قمر را میشناخت
Гар бадии пардаи зи ғайри лбс ӯ
گر بدی پرده ز غیر لبس او
Пораи гаштигар бадии кӯҳи дўтў
پاره گشتی گر بدی کوه دوتو
зи оҳанӣни деворҳо нофиз шудӣ
ز آهنین دیوارها نافذ شدی
Тубра бо нури ҳақ чаҳ фан задӣ
توبره با نور حق چه فن زدی
Гашта буд он тубраи соҳиби туфӣ
گشته بود آن توبره صاحب تفی
Буд вақти шӯри хирқаи орифӣ
بود وقت شور خرقهٔ عارفی
Зон шавад оташи раҳин сӯхта
زان شود آتش رهین سوخته
Кӯаст бо оташи з пеш омӯхта
کوست با آتش ز پیش آموخته
Вази ҳавоу ишқи он нури ршод
وز هوا و عشق آن نور رشاد
Худ сФўро ҳар ду дида бод дод
خود صفورا هر دو دیده باد داد
Авло бар басти як чашм ва бидид
اولا بر بست یک چشم و بدید
Нур рӯй ӯ ва он чашмаш парид
نور روی او و آن چشمش پرید
Баъд аз он сабраш намонад ва он дигар
بعد از آن صبرش نماند و آن دگر
Бар кушод ва кард харҷи он қамар
بر گشاد و کرد خرج آن قمر
Ҳам чунон марди муҷоҳид нон диҳад
همچنان مرد مجاهد نان دهد
Чун бирав зад нури тоъат ҷон диҳад
چون برو زد نور طاعت جان دهد
Пас занӣ гуфташ зи чашми ъбҳрӣ
پس زنی گفتش ز چشم عبهری
Ки з дастат рафт ҳасрат май хурӣ
که ز دستت رفت حسرت میخوری
Гуфт ҳасрат мехӯрам ки сад ҳазор
گفت حسرت میخورم که صد هزار
Дида будӣ то ҳаме кардам нисор
دیده بودی تا همیکردم نثار
Равзани чашмами зи ма вайрон шудаст
روزن چشمم ز مه ویران شدست
Лек ма чун ганҷ дар вайрон нишаст
لیک مه چون گنج در ویران نشست
Кӣ гузорад ганҷи кин вайрона ам
کی گذارد گنج کین ویرانهام
Ёди орад аз равоқ ва хона ам
یاد آرد از رواق و خانهام
Нур рӯй Юсуфии вақти убӯр
نور روی یوسفی وقت عبور
намефитодӣ дар шбок ҳар қусӯр
میفتادی در شباک هر قصور
Пас бгФтндии даруни хона дар
پس بگفتندی درون خانه در
Юсуфаст ин сӯ ба сайрону гузар
یوسفست این سو به سیران و گذر
Зонк бар девори дидандии шуъоъ
زانک بر دیوار دیدندی شعاع
Фаҳм кардандӣ пас асҳоби биқоъ
فهم کردندی پس اصحاب بقاع
Хонаеро каши даричаи сети он тараф
خانهای را کش دریچهست آن طرف
Дорад аз сайрони он Юсуфи шараф
دارد از سیران آن یوسف شرف
Ҳин даричаи сӯии Юсуф боз кун
هین دریچه سوی یوسف باز کن
Вази шикофаши фараҷае оғоз кун
وز شکافش فرجهای آغاز کن
Ишқи варзии он дарича карданаст
عشقورزی آن دریچه کردنست
Каз ҷамоли дӯст сина равшанаст
کز جمال دوست سینه روشنست
Пас ҳамора рӯй маъшуқаи нигар
پس هماره روی معشوقه نگر
Ин ба даст тест бишинав эй падар
این به دست تست بشنو ای پدر
Роҳ кун дар андарунҳо хеш ро
راه کن در اندرونها خویش را
Давр кун идроки ғайриандеш ро
دور کن ادراک غیراندیش را
Кимиёи дории давоӣ пӯст кун
کیمیا داری دوای پوست کن
Душманонро зини саноат дӯст кун
دشمنان را زین صناعت دوست کن
Чун шудӣ зебо бидон зебои рисӣ
چون شدی زیبا بدان زیبا رسی
Ки раҳанд рӯҳро аз бе касе
که رهاند روح را از بیکسی
Парвариши мари боғи ҷонҳоро намаш
پرورش مر باغ جانها را نمش
Зинда карда мурдаи ғамро дамаш
زنده کرده مردهٔ غم را دمش
На ҳамаи малики ҷаҳон дун диҳад
نه همه ملک جهان دون دهد
Сад ҳазорон малик гӯногӯн диҳад
صد هزاران ملک گوناگون دهد
Бар сари малик ҷамолаш дод ҳақ
بر سر ملک جمالش داد حق
Маликати таъбир бедарсу сабақ
ملکت تعبیر بیدرس و سبق
Маликати ҳасанаши сӯй зиндон кашид
ملکت حسنش سوی زندان کشید
Маликати илмаши сӯй кайвон кашид
ملکت علمش سوی کیوان کشید
Шаҳи ғулом ӯ шуд аз илму ҳунар
شه غلام او شد از علم و هنر
Малики илм аз малики ҳасани астўдаҳ тар
ملک علم از ملک حسن استودهتر