Буд амӣриро яке аспӣ гузин
بود امیری را یکی اسپی گزین
Дар гила султон набӯдаш як қарин
در گلهٔ سلطان نبودش یک قرین
ӯ савораи гашт дар мавкиб ба гоҳ
او سواره گشت در موکب به گاه
Ногаҳон дид аспро Хоразмшоҳ
ناگهان دید اسپ را خوارزمشاه
Чашми шаҳро фару ранг ӯ рабӯд
چشم شه را فر و رنگ او ربود
То ба раҷъати чашми шаҳ бо асп буд
تا به رجعت چشم شه با اسپ بود
Бар ҳар он узваш ки афкандии назар
بر هر آن عضوش که افکندی نظر
Ҳар якаш хуштар намӯдӣ зон дигар
هر یکش خوشتر نمودی زان دگر
Ғайри чустӣу гшӣу рўҳнт
غیر چستی و گشی و روحنت
Ҳақ бирав афкандаи бади нодири сифат
حق برو افکنده بد نادر صفت
Пас таҷассус кард ақли подшоҳ
پس تجسس کرد عقل پادشاه
Кин чаҳ бошад ки занад бар ақли роҳ
کین چه باشد که زند بر عقل راه
Чашми ман параст ва сайрасту ғанӣ
چشم من پرست و سیرست و غنی
Аз ду сад хуршед дорад равшанӣ
از دو صد خورشید دارد روشنی
эй рухи шоҳон бар ман бизқӣ
ای رخ شاهان بر من بیذقی
Ним аспам дар рибоед бе ҳақӣ
نیم اسپم در رباید بی حقی
Ҷодӯӣ кардаст ҷодӯи офарин
جادوی کردست جادو آفرین
Ҷазба бошад он на хосёти ин
جذبه باشد آن نه خاصیات این
Фотиҳа хонду басии ло ҳавл кард
فاتحه خواند و بسی لا حول کرد
Фотиҳаи ш дар сина май афзуди дард
فاتحهش در سینه میافزود درد
Зонк ӯро фотиҳа худ ме кашид
زانک او را فاتحه خود میکشید
Фотиҳа дар ҷир ва дафъ омад ваҳид
فاتحه در جر و دفع آمد وحید
Гар намояди ғайри ҳам тмўиаҳ ӯст
گر نماید غیر هم تمویه اوست
Вар равад ғайр аз назар танбеҳ ӯст
ور رود غیر از نظر تنبیه اوست
Пас яқини гашташ ки ҷазба зон сиррӣаст
پس یقین گشتش که جذبه زان سریست
Кори ҳақ ҳар лаҳза нодир оварӣаст
کار حق هر لحظه نادر آوریست
Аспи сангини гови сангини зи ибтило
اسپ سنگین گاو سنگین ز ابتلا
намешавад масҷуд аз макри худо
میشود مسجود از مکر خدا
Пеш кофар нест бутро сонӣӣ
پیش کافر نیست بت را ثانیی
Нест бутро фар ва на рӯҳонӣӣ
نیست بت را فر و نه روحانیی
Чист он ҷозиби ниҳони андари ниҳон
چیست آن جاذب نهان اندر نهان
Дар ҷаҳони тобида аз дигари ҷаҳон
در جهان تابیده از دیگر جهان
Ақл маҳҷӯбасту ҷони ҳам зини камӣн
عقل محجوبست و جان هم زین کمین
Ман наме байнами ту метуоне бибин
من نمیبینم تو میتوانی ببین
Чунк хўормшаҳи зи сайрони бози гашт
چونک خوارمشه ز سیران باز گشت
Бо хавоси малики худ ҳам рози гашт
با خواص ملک خود همراز گشت
Пас ба сарҳангон бифармуд он замон
پس به سرهنگان بفرمود آن زمان
То биоранди аспро зон хонадон
تا بیارند اسپ را زان خاندان
Ҳам чу оташ дар расиданди он гуруҳ
همچو آتش در رسیدند آن گروه
Ҳам чу пашмии гашти амири ҳам чу кӯҳ
همچو پشمی گشت امیر همچو کوه
Ҷонаш аз дарду ғбин то лаб расед
جانش از درد و غبین تا لب رسید
Ҷузи ъмодолмлк зинҳорӣ надид
جز عمادالملک زنهاری ندید
Ки ъмодолмлки бади пои илм
که عمادالملک بد پای علم
Баҳр ҳар мазлӯм ва ҳар мақтӯли ғам
بهر هر مظلوم و هر مقتول غم
Муҳтарамтар худ набад зу сарварӣ
محترمتر خود نبد زو سروری
Пеши султон буд чун пайғомбарӣ
پیش سلطان بود چون پیغامبری
Бетамаъ буд ӯ асилу порсо
بیطمع بود او اصیل و پارسا
Роизу шаби хезу ҳотам дар сахо
رایض و شبخیز و حاتم در سخا
Баси ҳумоюни рой ва бо тадбиру род
بس همایونرای و با تدبیر و راد
Озмудаи рой ӯ дар ҳар мурод
آزموده رای او در هر مراد
Ҳам ба базли ҷони сахӣ ва ҳам ба мол
هم به بذل جان سخی و هم به مال
Толиби хуршеди ғайб ӯ чун ҳилол
طالب خورشید غیب او چون هلال
Дар амӣрӣ ӯ ғарибу мҳтбс
در امیری او غریب و محتبس
Дар сифоти фақри вхлти млтбс
در صفات فقر وخلت ملتبس
Бӯда ҳар муҳтоҷро ҳам чун падар
بوده هر محتاج را همچون پدر
Пеши султони шоФъу дафъи зарар
پیش سلطان شافع و دفع ضرر
Мар бидонро стар чун ҳалами худо
مر بدان را ستر چون حلم خدا
Халқ ӯ бар акси халқону ҷудо
خلق او بر عکس خلقان و جدا
Борҳо мешуд ба сӯии кӯҳи фард
بارها میشد به سوی کوه فرد
Шоҳ бо сад лоба ӯро дафъ кард
شاه با صد لابه او را دفع کرد
Ҳар дам ар сад ҷурмро шоФъ шудӣ
هر دم ار صد جرم را شافع شدی
Чашми султонро азу шарм омадӣ
چشم سلطان را ازو شرم آمدی
Рафт ӯ пеши имоди алмалики род
رفت او پیش عماد الملک راد
Сар бараҳна кард ва бар хоки аўФтод
سر برهنه کرد و بر خاک اوفتاد
Ки ҳарам бо ҳар чаҳ дорам гӯ бигир
که حرم با هر چه دارم گو بگیر
То бигирад ҳосиламро ҳар мғир
تا بگیرد حاصلم را هر مغیر
Ин яке аспаст ҷонам раҳн ӯст
این یکی اسپست جانم رهن اوست
Гар баради мардуми яқин эй хирдўст
گر برد مردم یقین ای خیردوست
Гар баради ин аспро аз дасти ман
گر برد این اسپ را از دست من
Ман яқин донам нахоҳам зистан
من یقین دانم نخواهم زیستن
Чун худо пайвастагӣӣ дода аст
چون خدا پیوستگیی داده است
Бар серуми мол эй масеҳои зуди даст
بر سرم مال ای مسیحا زود دست
Аз зану зару ъқорм сабр ҳаст
از زن و زر و عقارم صبر هست
Ин такаллуф нест неи тзўирист
این تکلف نیست نی تزویریست
Андарингар май надории боварам
اندرین گر مینداری باورم
Имтиҳон кун имтиҳон гуфту қадам
امتحان کن امتحان گفت و قدم
Он ъмодолмлки гирёни чашми мол
آن عمادالملک گریان چشممال
Пеши султон дар давиди ошуфтаи ҳол
پیش سلطان در دوید آشفتهحال
Лаб бибасту пеши султони истод
لب ببست و پیش سلطان ایستاد
Рози гӯйон бо худои раби алъбод
راز گویان با خدا رب العباد
Истодаи роз султон ме шунид
ایستاده راز سلطان میشنید
Вондрўни андешааш ин ме танед
واندرون اندیشهاش این میتنید
К-эии худогари он ҷавон каж рафт роҳ
کای خداگر آن جوان کژ رفت راه
Ки нишоед сохтани ҷузи ту паноҳ
که نشاید ساختن جز تو پناه
Ту аз он худ бикун аз ваии мгир
تو از آن خود بکن از وی مگیر
Гарчи ӯ хоҳад халос аз ҳар асир
گرچه او خواهد خلاص از هر اسیر
Зонк муҳтоҷанд ин халқони ҳама
زانک محتاجند این خلقان همه
Аз гадои гир то султони ҳама
از گدایی گیر تا سلطان همه
Бо ҳузури офтоб бо камол
با حضور آفتاب با کمال
Раҳнамое ҷустан аз шамъу збол
رهنمایی جستن از شمع و ذبال
Бо ҳузури офтоби хуши мсоғ
با حضور آفتاب خوشمساغ
Равшаноӣ ҷустан аз шамъу чароғ
روشنایی جستن از شمع و چراغ
Бе гумони тарк адаб бошад зи мо
بیگمان ترک ادب باشد ز ما
Куфр неъмат бошаду феъли ҳаво
کفر نعمت باشد و فعل هوا
Лек ағлаби ҳушҳо дар аФткор
لیک اغلب هوشها در افتکار
Ҳам чу хФошнди зулмати дӯстдор
همچو خفاشند ظلمت دوستدار
Дар шаб ар хафоаш Карамӣ ме хӯрд
در شب ار خفاش کرمی میخورد
Карамро хуршеди ҷон май пурвирд
کرم را خورشید جان میپرورد
Дар шаб ар хафоаш аз Карамӣаст маст
در شب ار خفاش از کرمیست مست
Карам аз хуршед ҷанбнда шудаст
کرم از خورشید جنبنده شدست
Офтобӣ ки зё зу май зуҳд
آفتابی که ضیا زو میزهد
Душмани худро нўолаҳ ме диҳад
دشمن خود را نواله میدهد
Лек шаҳбозӣ ки ӯ хафоаш нест
لیک شهبازی که او خفاش نیست
Чашми бозаши рости байн ва равшанӣаст
چشم بازش راستبین و روشنیست
Гар ба шаб ҷӯяд чу хафоаш ӯ нимув
گر به شب جوید چو خفاش او نمو
Дар адаби хуршеди молади гӯш ӯ
در ادب خورشید مالد گوش او
Гуядаш гирам ки он хафоаши лд
گویدش گیرم که آن خفاش لد
Иллатӣ дорад турои борӣ чаҳ шуд
علتی دارد ترا باری چه شد
Молшт бидиҳам ба заҷр аз актёб
مالشت بدهم به زجر از اکتیاب
То нтобӣ сар дигар аз офтоб
تا نتابی سر دگر از آفتاب