Подшоҳӣу ҷавонии сади роҳ ӯ нашуд

پادشاهی و جوانی سد راه او نشد

Кард чун адҳами зи малики олами фонии канор

کرد چون ادهم ز ملک عالم فانی کنار

Дар хури иқболи рӯзафзӯни худ ҷое наёфт

در خور اقبال روزافزون خود جایی نیافت

Бол бар ҳам зад бурун рафт аз ҷаҳон бе мадор

بال بر هم زد برون رفت از جهان بی مدار

Дар муҳаррам кард азми Қандаҳор ва дар сифр

در محرم کرد عزم قندهار و در صفر

Кард дар Кошони сафар аз олами он кӯҳи виқор

کرد در کاشان سفر از عالم آن کوه وقار

Рафт сол « ғабн » аз олам , зиҳии ғабни тамом

رفت سال «غبن » از عالم، زهی غبن تمام

Сӯхти оламро ба доғи ғабни он олами мадор

سوخت عالم را به داغ غبن آن عالم مدار

Чордаҳи соли ҳилолии мазҳаби асноъшр

چارده سال هلالی مذهب اثناعشر

Буд аз шамшери гардуни савлат ӯ пойдор

بود از شمشیر گردون صولت او پایدار

Баҳра аз умр гиромӣ ёфт як қарни тамом

بهره از عمر گرامی یافت یک قرن تمام

Аввали қарн дувум рафт аз ҷаҳон бе мадор

اول قرن دوم رفت از جهان بی مدار

Ҳамчуи зулқарнайн оламгир мешуд давлаташ

همچو ذوالقرنین عالمگیر می شد دولتش

Муҳлати қарн дувум меёфтгар аз рӯзгор

مهلت قرن دوم می یافت گر از روزگار

« зилли ҳақ » чун буд соли шоҳяш , соли раҳил

«ظل حق » چون بود سال شاهیش، سال رحیل

Гашт « оҳ аз зилли ҳақ » таърихи он олии табор

گشت «آه از ظل حق » تاریخ آن عالی تبار

Дида хўнбор шуд ҳар ҳалқаи занҷири адл

دیده خونبار شد هر حلقه زنجیر عدل

Кин чунин Нӯшервонӣ кард аз олами гузор

کاین چنین نوشیروانی کرد از عالم گذار

Чеҳра ӯ буд боғи длгшои олимӣ

چهره او بود باغ دلگشای عالمی

Диданаш май барад аз ойӣнаи бениши ғубор

دیدنش می برد از آیینه بینش غبار

Буд бар фарқи сулаймони сояи боли парӣ

بود بر فرق سلیمان سایه بال پری

Бар сари тоҷи зар ӯ ҷеғаҳои зарнигор

بر سر تاج زر او جیغه های زرنگار

Гуфтугӯяши ваҳшёнро банд бар по май ниҳод

گفتگویش وحشیان را بند بر پا می نهاد

Тоирони қудсро мекард халқ ӯ шикор

طایران قدس را می کرد خلق او شکار

Субҳи наврӯзи ҷаҳон буд аз рух чун офтоб

صبح نوروز جهان بود از رخ چون آفتاب

Мояи айши ҷаҳонӣ буд чун фасли баҳор

مایه عیش جهانی بود چون فصل بهار

Дар биҳишти халқ ӯ манъ тамошое набӯд

در بهشت خلق او منع تماشایی نبود

Ҷинат бепосбонӣ буд дар ҳангоми бор

جنت بی پاسبانی بود در هنگام بار

Буд бо халқи ҷаҳон чун субҳи содиқи хандаи рӯ

بود با خلق جهان چون صبح صادق خنده رو

Чин намегардид ҳаргиз аз ҷабинаши ошкор

چین نمی گردید هرگز از جبینش آشکار

Ғунчаи сарбастаи пешаши номаи вокрдаҳ буд

غنچه سربسته پیشش نامه واکرده بود

Дар дили хоро хабар медод аз ақди шарор

در دل خارا خبر می داد از عقد شرار

Моҳи иди фатҳу нусрат буд аз шамшери каҷ

ماه عید فتح و نصرت بود از شمشیر کج

Меҳвари чархи зафар буд аз синони обдор

محور چرخ ظفر بود از سنان آبدار

Зарра то хуршедро дар пояи худ май шинохт

ذره تا خورشید را در پایه خود می شناخت

Буд дар мардуми шиносӣ бе назири рӯзгор

بود در مردم شناسی بی نظیر روزگار

Пеши чашми хурдаи байн ӯ румузи коинот

پیش چشم خرده بین او رموز کاینات

Дар дили шаби ҳамчуи анҷум буд яксар ошкор

در دل شب همچو انجم بود یکسر آشکار

Ҳеҷ розӣ бар замири равшанаш пинҳон набӯд

هیچ رازی بر ضمیر روشنش پنهان نبود

Абҷад ӯ буд хати сарнавишти рӯзгор

ابجد او بود خط سرنوشت روزگار

Ботинаши дарвешу зоҳири подшоҳи вақт буд

باطنش درویش و ظاهر پادشاه وقت بود

Дошт пинҳони хирқа дар зери либоси зарнигор

داشت پنهان خرقه در زیر لباس زرنگار

Об мешуд аз гуноҳи дигарон озарм ӯ

آب می شد از گناه دیگران آزرم او

Оятӣ аз раҳмати ҳақ буду афви кирдигор

آیتی از رحمت حق بود و عفو کردگار

Ҳифзи номӯси ҷаҳонро ҳеҷ кас чун ӯ накард

حفظ ناموس جهان را هیچ کس چون او نکرد

Бо камоли иқтидор аз хусравони номдор

با کمال اقتدار از خسروان نامدار

Бениёз аз шӯҳрат ( ва ) мустағнӣ аз тадбир буд

بی نیاز از شهرت (و) مستغنی از تدبیر بود

Дошт доими лавҳи таълим аз дили худ дар канор

داشت دایم لوح تعلیم از دل خود در کنار

Тоҷи фарқи подшоҳон буд аз роҳи насаб

تاج فرق پادشاهان بود از راه نسب

Дар ҳасби мумтоз буд аз хусравони рӯзгор

در حسب ممتاز بود از خسروان روزگار

Бо ҳамаи фармондиҳии фармонпазир шаръ буд

با همه فرماندهی فرمان پذیر شرع بود

Срнмии печид аз фармони ҳақ дар ҳеҷ кор

سرنمی پیچید از فرمان حق در هیچ کار

Офтобӣ буд аз нури вилояти ҷабҳа аш

آفتابی بود از نور ولایت جبهه اش

Буд кор ӯ ривоҷи дайни ҳақи лайл ва наҳор

بود کار او رواج دین حق لیل و نهار

Саъй дар тасхир дилҳо дошт беш аз обу гул

سعی در تسخیر دلها داشت بیش از آب و گل

Буд як дили пеш ӯ беҳтари зи сад шаҳру диёр

بود یک دل پیش او بهتر ز صد شهر و دیار

Чун ҷавоби талх , беминнат ба соили баҳр ро

چون جواب تلخ، بی منت به سایل بحر را

Ҳимматаш медод ва мешуд ҷабҳааш гўҳрнсор

همتش می داد و می شد جبهه اش گوهرنثار

Базмро хуршеди тобон , размро миррӣх буд

بزم را خورشید تابان، رزم را مریخ بود

Вақти паймон буд чун сади Сикандари устувор

وقت پیمان بود چون سد سکندر استوار

Бар раияти меҳрбон буд ва ба душмани қаҳрамон

بر رعیت مهربان بود و به دشمن قهرمان

Дар мақоми хеши қаҳру лутфро май баради кор

در مقام خویش قهر و لطف را می برد کار

Лутфи оламгир ӯ чун раҳмати ҳақи ом буд

لطف عالمگیر او چون رحمت حق عام بود

Дошт як нисбат ба хору гул чу абри навбаҳор

داشت یک نسبت به خار و گل چو ابر نوبهار

Нуқраи анҷум равон мешуд зи ҷӯии каҳкашон

نقره انجم روان می شد ز جوی کهکشان

Чархро медод агар сарпанҷаи қаҳраши фишор

چرخ را می داد اگر سرپنجه قهرش فشار

Ҷавҳари теғи шуҷоат буд аз чини ҷабин

جوهر تیغ شجاعت بود از چین جبین

Зулфиқорӣ буд ъолмсўзи рӯзи корзор

ذوالفقاری بود عالمسوز روز کارزار

Дар замон ӯ ки буд аздод бо ҳам муттафиқ

در زمان او که بود اضداد با هم متفق

Чашми шерон буд шамъи базми оҳӯии ттор

چشم شیران بود شمع بزم آهوی تتار

Хор аз бими сиёсат дар замони адл ӯ

خار از بیم سیاست در زمان عدل او

Домани гулро ба мижгон пок мекард аз ғубор

دامن گل را به مژگان پاک می کرد از غبار

Маснади иқболаш аз дасти дуои халқ буд

مسند اقبالش از دست دعای خلق بود

Буд чатри давлат ӯ сояи парвардгор

بود چتر دولت او سایه پروردگار

Ҳар сари мӯяши ҷаҳонӣ буд аз тадбири ақл

هر سر مویش جهانی بود از تدبیر عقل

Оҳ чун гӯям , ҷаҳонӣ рафт азин нилии ҳисор

آه چون گویم، جهانی رفت ازین نیلی حصار

Моҳи мисрӣ буд ҳар халқаши зи ахлоқи ҷамил

ماه مصری بود هر خلقش ز اخلاق جمیل

Корвонии пари з Юсуф рафт беруни зини диёр

کاروانی پر ز یوسف رفت بیرون زین دیار

Бесухан дар ҳеҷ аср ва ҳеҷ давроне надошт

بی سخن در هیچ عصر و هیچ دورانی نداشت

Шоҳи байтии ин чунин маҷмӯъаи лайл ва наҳор

شاه بیتی این چنین مجموعه لیل و نهار

Дар ҷавонӣ дод давлатро ба фарзанди ҷавон

در جوانی داد دولت را به فرزند جوان

То ба ком дил шавад аз умру давлати комкор

تا به کام دل شود از عمر و دولت کامکار

Кард пок аз хасм , беруну даруни малик ро

کرد پاک از خصم، بیرون و درون ملک را

Шама Эй нагузошт боқӣ аз русуми гирудор

شمه ای نگذاشت باقی از رسوم گیرودار

Кард кӯтаҳ аз хуросони пои Ӯзбекро ба теғ

کرد کوته از خراسان پای ازبک را به تیغ

Сулҳ кард аз як ҷиҳат бо рӯмёни нобакор

صلح کرد از یک جهت با رومیان نابکار

Кард аз тадбири муҳками рахнаҳои малик ро

کرد از تدبیر محکم رخنه های ملک را

Баъд азон фармуд риҳлат аз ҷаҳон бе мадор

بعد ازان فرمود رحلت از جهان بی مدار

Дод давлатро ба фарзанди ҷавони аббоси шоҳ

داد دولت را به فرزند جوان عباس شاه

То бимонад ном ӯ дар ҳар ду олами пойдор

تا بماند نام او در هر دو عالم پایدار

Ёрб ин шоҳи ҷавони бахти баланди иқбол ро

یارب این شاه جوان بخت بلند اقبال را

То дами субҳи қиёмат дар ҷаҳони пояндаи дор

تا دم صبح قیامت در جهان پاینده دار

Оҳ каз сангини дилиҳои сипеҳр бе мадор

آه کز سنگین دلی های سپهر بی مدار

Равшании бахши ҷаҳонро рӯзи ъушрати гашти тор

روشنی بخش جهان را روز عشرت گشت تار

Дар баҳор навҷуоне кард оламро видоъ

در بهار نوجوانی کرد عالم را وداع

Осмони Тахтӣ ки тоҷаш буд меҳри зарнигор

آسمان تختی که تاجش بود مهر زرنگار

Он ки чун тӯбои ҷаҳонӣ буд зери соя аш

آن که چون طوبی جهانی بود زیر سایه اش

Ногаҳон аз тундбод марг шуд бебаргу бор

ناگهان از تندباد مرگ شد بی برگ و بار

Аз қазои осмонӣ бар замини паҳлуи ниҳод

از قضای آسمانی بر زمین پهلو نهاد

Он ки мекард аз замини бӯсаши ҷаҳонии ифтихор

آن که می کرد از زمین بوسش جهانی افتخار

Он ки чун шабнам ба рӯй бистари гул такя дошт

آن که چون شبنم به روی بستر گل تکیه داشت

Кард аз хоки сияҳи болину бистари ихтиёр

کرد از خاک سیه بالین و بستر اختیار

Он ки рӯйиш буд оламро баҳори арғавон

آن که رویش بود عالم را بهار ارغوان

Шуд зи беморӣ чу шохи заъфарони зард ва назор

شد ز بیماری چو شاخ زعفران زرد و نزار

Он ки оби даст ӯ медод ҷони бемор ро

آن که آب دست او می داد جان بیمار را

Кард дар як об хӯрдани ҷони ширинро нисор

کرد در یک آب خوردن جان شیرین را نثار

Он қадри фурсат ки ҳарфӣ ояд аз дил бар забон

آنقدر فرصت که حرفی آید از دل بر زبان

Рафт аз олами буруни он шаҳриёри номдор

رفت از عالم برون آن شهریار نامدار

Он ки аз қурбонӣонаш буд оҳӯии ҳарам

آن که از قربانیانش بود آهوی حرم

Панҷаи шоҳини марг сангдил кардаш шикор

پنجه شاهین مرگ سنگدل کردش شکار

Кард охир аз ҷаҳон бо мураккаби чубини сафар

کرد آخر از جهان با مرکب چوبین سفر

Он ки мешуд лашкари олам бар асб ӯ савор

آن که می شد لشکر عالم بر اسب او سوار

Дафтари умраш муҷаззо шуд з даст андоз марг

دفتر عمرش مجزا شد ز دست انداز مرگ

Он ки мешуд аз хат ӯ дидаҳо ънбрнгор

آن که می شد از خط او دیده ها عنبرنگار

Рафт дар абри кафан чун моҳу сар берун накард

رفت در ابر کفن چون ماه و سر بیرون نکرد

Барқи ҷавлонӣ ки дар як ҷо наме будаш қарор

برق جولانی که در یک جا نمی بودش قرار

Зери зулфи шоми пинҳони гашт ҳамчун офтоб

زیر زلف شام پنهان گشت همچون آفتاب

Субҳи симое ки буд офоқи азуи ойӣнаи зор

صبح سیمایی که بود آفاق ازو آیینه زار

Доғи ҷонсӯзи шаҳиди Карбалоро тоза кард

داغ جانسوز شهید کربلا را تازه کرد

Марги ин шоҳи ҳусайнии нисбати ҳайдари табор

مرگ این شاه حسینی نسبت حیدر تبار

Вирди олами ғайри афсӯсу дареғ ва оҳ нест

ورد عالم غیر افسوس و دریغ و آه نیست

То сафар кард он ҷаҳони ҷони сӯии доролқрор

تا سفر کرد آن جهان جان سوی دارالقرار

Лавҳи хок аз ҷӯии худ чун сафҳа тақвим шуд

لوح خاک از جوی خود چون صفحه تقویم شد

Бас ки шуд чашми хилоиқи зини мусӣбати ашкбор

بس که شد چشم خلایق زین مصیبت اشکبار

Хӯн ба ҷой об меомад бурун аз чашма ҳо

خون به جای آب می آمد برون از چشمه ها

Ин мусӣбати соя май афканд агар бар кӯҳсор

این مصیبت سایه می افکند اگر بر کوهسار

Рафт то он шохи гул дар навбаҳор аз бӯстон

رفت تا آن شاخ گل در نوبهار از بوستان

Даст афсӯс оварад гулшан ба ҷои барг , бор

دست افسوس آورد گلشن به جای برگ، بار

Чун нагардад талх бар авлоди одами зиндагӣ ?

چون نگردد تلخ بر اولاد آدم زندگی؟

Шаҳриёрӣ чун сафии аллоҳи гузашт аз рӯзгор

شهریاری چون صفی الله گذشت از روزگار

Созгор ӯ нашуд обу ҳавои ин ҷаҳон

سازگار او نشد آب و هوای این جهان

Дошт доими гӯшаи беморе чун чашми ёр

داشت دایم گوشه بیماریی چون چشم یار

Чун сиришки ошиқон дар ҳеҷ ҷо лангар накард

چون سرشک عاشقان در هیچ جا لنگر نکرد

Буд дар рафтан чу оҳ аз ҷони ошиқ бе қарор

بود در رفتن چو آه از جان عاشق بی قرار

Чун тақаддус буд ғолиб бар мизоҷи ашрафаш

چون تقدس بود غالب بر مزاج اشرفش

Дошт доими хотираш аз олами хокии ғубор

داشت دایم خاطرش از عالم خاکی غبار