Бидон ки аввали чизе ки бар банда воҷибаст маърифатаст , алӣ алхусус муттасифаро ки тасаввуф сафараст аз халқ ба ҳақ ва ин сафар онгаҳ дуруст ояд ки мақсӯд шинохт бошад , ҳар чанд шинохти ҳақи таъолии чунонкии ҳақиқат шинохтаст дуруст наёяд . Амобаҳи қадари вусъи худ воҷибаст шинохтани ҳақи таъолӣ .
بدان که اول چیزی که بر بنده واجب است معرفت است،علی الخصوص متصفه را که تصوف سفر است از خلق به حق و این سفر آنگه درست آید که مقصود شناخت باشد، هر چند شناخت حق تعالی چنانکه حقیقت شناخت است درست نیاید. امابه قدر وسع خود واجب است شناختن حق تعالی.
Ва ҳеҷ кори муҳимтар аз маърифат нест ки расӯл гуфтааст чунонкии сақфи брстўни нигоҳ тавон дошт дайн дар дил ба маърифати нигоҳ тавон дошт . Маърифати имод дайнаст .
و هیچ کار مهمتر از معرفت نیست که رسول گفته است چنانکه سقف برستون نگاه توان داشت دین در دل به معرفت نگاه توان داشت. معرفت عماد دین است.
Ва ба ҳақиқат маърифат натавон расед аз он ки на бодия Эйаст ки ба қадами тавон баридан . Ҳолатӣаст ба тавфиқи бози баста , то ҳақи таъолӣ ба кадоми банда арзонӣ дорад ва чаҳ қдррўзӣ кунад .
و به حقیقت معرفت نتوان رسید از آن که نه بادیهای است که به قدم توان بریدن. حالتی است به توفیق باز بسته، تا حق تعالی به کدام بنده ارزانی دارد و چه قدرروزی کند.
Аммо ориф дар маърифат ба кана он нарасад ки « ва мо қдрўои аллоҳи ҳақи қадара . эй мо ърФўаҳи ҳақи маърифата » . Чун маърифати ҳақи таъолӣ ътоء ӯст ҷуз ба тавфиқ ӯ бидон нтўо расӣдан .
اما عارف در معرفت به کنه آن نرسد که «و ما قدروا اللّه حق قدره. ای ما عرفوه حق معرفته». چون معرفت حق تعالی عطاء اوست جز به توفیق او بدان نتوا رسیدن.
Зўолнўн‑қдси аллоҳи рўҳҳ‑гўид ки худоиро ба худои шинохтам . Ва агар мадад набӯдӣ ҳаргизи вайро ншнохтмӣ .
ذوالنون‑قدس اللّه روحه‑گوید که خدای را به خدا شناختم. و اگر مدد نبودی هرگز وی را نشناختمی.
Бузургӣ гуфтааст худоро ба худо бишнохтам ва ҳар чаҳ дуни худо буд ба нур ӯ бишнохтам .
بزرگی گفته است خدا را به خدا بشناختم و هر چه دون خدا بود به نور او بشناختم.
Абтдоءи маърифат нурӣаст ки аз ҳазрат ӯ чун ба дилии пайвандад ба мадади он нури роҳи маърифат пеш гирад .
ابتداء معرفت نوری است که از حضرت او چون به دلی پیوندد به مدد آن نور راه معرفت پیش گیرد.
Бузургон гуфтаанд чароғи ҷаҳон офтобаст ,у маърифати чароғ дилҳоаст ва бар ҳақи таъолии ҳеҷ дӯсттар аз ирфон нест ,у асрори худ ҷуз дар маърифат таъбия накунад .
بزرگان گفتهاند چراغ جهان آفتاب است، و معرفت چراغ دلها است و بر حق تعالی هیچ دوستتر از عرفان نیست، و اسرار خود جز در معرفت تعبیه نکند.
Расӯл хабар додааст ки ҳар чизе «ро » маъданӣаст ва дилҳои орифони маъдани ҷавҳар тақвоаст , ва ҳар подшоҳиро ҳимоятӣасту ҳақи таъолии эшонро дар ҳимоят гирифта бошад аз ҳамаи офоти замона , ва ҳеҷ андӯҳ бидон дил нарасонаду банди қабз азу бардорад .
رسول خبر داده است که هر چیزی «را» معدنی است و دلهای عارفان معدن جوهر تقوی است، و هر پادشاهی را حمایتی است و حق تعالی ایشان را در حمایت گرفته باشد از همهٔ آفات زمانه، و هیچ اندوه بدان دل نرساند و بند قبض ازو بردارد.
Ҳар длкаҳи завқ маърифат ёфт ҳаргизи танги дил ва ғамгин нашавад .
هر دلکه ذوق معرفت یافت هرگز تنگ دل و غمگین نشود.
Бузургӣ гуфтааст бештари аҳли дунё берун шуданд , завқи ончӣ хуштар аст ноёфта . ГФтндон чист ? гуфт маърифати ҳақи таъолӣ .
بزرگی گفته است بیشتر اهل دنیا بیرون شدند، ذوق آنچه خوشتر است نایافته. گفتندآن چیست؟ گفت معرفت حق تعالی.
Орифонро чаҳор аломатаст : зикри маърифат ,у сидқи ҳиммат ,у мувозибати хизмат ,у хавф аз ФрФт .
عارفان را چهار علامت است: ذکر معرفت، و صدق همت، و مواظبت خدمت، و خوف از فرفت.
Амӣралмуъминӣни ъли‑рзии аллоҳ ънҳ‑гФтаҳаст раҳмат кунед бар касе ки дил ӯ ғарқ маърифат нест .
امیرالمؤمنین علی‑رضیاللّه عنه‑گفته است رحمت کنید بر کسی که دل او غرق معرفت نیست.
Ва маърифат мутафовитаст . Қавмӣ ӯро ба далел шинохтаанд ,у қавмӣ ба ақл ,у қавмӣ ба таъӣду тавфиқи илоҳят . Ва ин аз ҳама некӯтараст ва дар миёни мутасаввифаи ин Маҳмӯдаст ки ҳар ки ҳақро ба чизеи шиносад барои чизеи шиносад .
و معرفت متفاوت است. قومی او را به دلیل شناختهاند، و قومی به عقل، و قومی به تأیید و توفیق الهیت. و این از همه نیکوتر است و در میان متصوفه این محمود است که هر که حق را به چیزی شناسد برای چیزی شناسد.
Лоҷарам чун дар шинохт мутафовит омаданд дар талаби худ аз он шинохт матлӯб доранд : баъзе саломатӣ дунё талабанд , баъзе саодати дараҷа охират талабанд , ва ин касоне донанд ки вайро ба восита шиносанд .
لاجرم چون در شناخت متفاوت آمدند در طلب خود از آن شناخت مطلوب دارند: بعضی سلامتی دنیا طلبند، بعضی سعادت درجهٔ آخرت طلبند، و این کسانی دانند که وی را به واسطه شناسند.
Аммо онҳо ки вайро ба ваии шиносад ҳамеша ризоӣ ӯ талабанд . Шуҳуд вай хоҳад . Ва ин кас дар маърифати росих қадам бошад . Аҳли сафа чунин бошанд .
اما آنها که وی را به وی شناسد همیشه رضای او طلبند. شهود وی خواهد. و این کس در معرفت راسخ قدم باشد. اهل صفه چنین باشند.
Фатҳи мўсли‑рҳмаҳи аллоҳ ълиҳ‑чнин гуяд ки нишони орифи содиқ онаст ки ҳаракату сукӯн ,у нутқу сукут ,у хавфу рҷоء ӯ ҳама аз худо бошад .
فتح موصلی‑رحمة اللّه علیه‑چنین گوید که نشان عارف صادق آن است که حرکت و سکون، و نطق و سکوت، و خوف و رجاء او همه از خدا باشد.
Орифи муҳаққиқ онаст ки ба чашми эътибор дар дунё нигарад , ва ба чашми интизор ба охират , ва ба чашми аҳтқор ба худу тоъати худ . Ва донад ки ҳама фаръасту ноқис . Асли комили маърифати маъбуд оламёнаст . Аз ҳамаи ҷаҳони инфисоли талабад ва ба мақсӯд иттисол ҷӯяд . Ин чунин нур ҷаҳон бошад .
عارف محقق آن است که به چشم اعتبار در دنیا نگرد، و به چشم انتظار به آخرت، و به چشم احتقار به خود و طاعت خود. و داند که همه فرع است و ناقص. اصل کامل معرفت معبود عالمیان است. از همهٔ جهان انفصال طلبد و به مقصود اتصال جوید. این چنین نور جهان باشد.
Аҳмади бен ъосми алонтоки‑рҳмаҳи аллоҳи ълиҳ‑гўид ҳар ки ба худои орифтар тарс ӯ аз худои бештар .
احمد بن عاصم الانطاکی‑رحمة اللّه علیه‑گوید هر که به خدا عارفتر ترس او از خدا بیشتر.
Ва гуфтаанд ҳар ки худоиро бишнохт айш ӯ софии гашту зиндагонӣ ӯ хуш шуд . Ҳамаи чизҳо аз вай битарсаду тарси махлуқот аз дил вай бархезаду инс ӯ бо ҳақ бошад .
و گفتهاند هر که خدای را بشناخت عیش او صافی گشت و زندگانی او خوش شد. همه چیزها از وی بترسد و ترس مخلوقات از دل وی برخیزد و انس او با حق باشد.
Ва гуфтаанд ҳар ки худоиро бишнохт аз бқоءи худ сайри баромаду дунё бо фарохии он бар вай танг шуд .
و گفتهاند هر که خدای را بشناخت از بقاء خود سیر برآمد و دنیا با فراخی آن بر وی تنگ شد.
Ва гуфтаанд ҳар ки худовандро бишнохт рағбати ҳамаи чизҳо аз дил вай бархест , вайро на фасл буд на васл .
و گفتهاند هر که خداوند را بشناخت رغبت همه چیزها از دل وی برخاست، وی را نه فصل بود نه وصل.
Ва гуфта андмърФти шарму таъзими орад , чунонкии тавҳиди ризоу таслими орад .
و گفتهاندمعرفت شرم و تعظیم آرد، چنانکه توحید رضا و تسلیم آرد.
Рўимгўиди орифро ойӣна Эй бошад ки чун дар онҷо нигарад таҷаллии мавло ӯ таҷаллӣ кунад .
رویمگوید عارف را آیینهای باشد که چون در آنجا نگرد تجلی مولی او تجلی کند.
Зўолнўнгўиди арвоҳи анбё‑‑осб дар майдон афканданд , рӯҳи расӯл аз пеш ҳама бирафт ба равза висол расед .
ذوالنونگوید ارواح انبیا‑‑اسب در میدان افکندند، روح رسول از پیش همه برفت به روضهٔ وصال رسید.
Ҳусайни мнсўргўид чун банда ба мақом маърифат расад ба хотир ӯ ваҳй фиристанду сар ӯ нигоҳ доранд то вайро ҳеҷ дар хотир наёяд магари хотири ҳақ .
حسین منصورگوید چون بنده به مقام معرفت رسد به خاطر او وحی فرستند و سر او نگاه دارند تا وی را هیچ در خاطر نیاید مگر خاطر حق.
Ва гуфтаанд аломати ориф онаст ки аз дунёу охирати фориғ буд .
و گفتهاند علامت عارف آن است که از دنیا و آخرت فارغ بود.
Саҳли бен ъбдоллҳгўиди ғояти маърифати ду чизаст : даҳшату ҳайрат .
سهل بن عبداللّهگوید غایت معرفت دو چیز است: دهشت و حیرت.
Зўолнўнгўиди орифи тринмрдм ба худои таъолӣ онаст ки таҳайюр ӯ беш бошад .
ذوالنونگوید عارفترینمردم به خدای تعالی آن است که تحیر او بیش باشد.
Гуфтаанд ба олам иқтидо кунед ва ба ориф роҳ биёбед .
گفتهاند به عالم اقتدا کنید و به عارف راه بیابید.
Бўслимони доронигўиди орифро дар бистари футуҳҳо буд ки дар намозаш набӯд .
بوسلیمان دارانیگوید عارف را در بستر فتوحها بود که در نمازش نبود.
Бутуроб нхшбигФтаҳаст ориф чунон бошад ки ба ҳеҷ чиз мукаддар нашаваду ҳамаи чизҳо бадв софӣ шавад . Орифро ҳоҷат ва ихтиёр набошад ки ҳақи таъолӣ ҳар чаҳ бадишон диҳад беихтиёр эшон диҳад , балки ба иродат худ диҳад . Ксикаҳ ба иродати мъбўдхўдзндаҳу мурда буд вайро авсоф инсоният набӯд ва дар муқобилаи иродати худ намояд .
بوتراب نخشبیگفته است عارف چنان باشد که به هیچچیز مکدر نشود و همه چیزها بدو صافی شود. عارف را حاجت و اختیار نباشد که حق تعالی هر چه بدیشان دهد بیاختیار ایشان دهد، بلکه به ارادت خود دهد. کسیکه به ارادت معبودخودزنده و مرده بود وی را اوصاف انسانیت نبود و در مقابله ارادت خود نماید.
Яҳё мъозгФтаҳаст чун дар муқобилаи маърӯфи худ ба тарк адаб бигӯед ҳалок шавад чун мухотабон .
یحیی معاذگفته است چون در مقابلهٔ معروف خود به ترک ادب بگوید هلاک شود چون مخاطبان.
Агар ориф дар ҳамаи умри худ як нафас аз мақсӯд ҳақ бозгардад мхзўл абад гардад ва агар шарҳи маърифати худ бо касе бигӯед маҳҷӯр маърифат гардад .
اگر عارف در همهٔ عمر خود یک نفس از مقصود حق بازگردد مخذول ابد گردد و اگر شرح معرفت خود با کسی بگوید مهجور معرفت گردد.
Ориф нест касе ки васф маърифат кунад пеши толибони охират , ФкиФи пеши толибони дунё .
عارف نیست کسی که وصف معرفت کند پیش طالبان آخرت، فکیف پیش طالبان دنیا.
Маърифат ҷавҳарӣаст аз асрор ки ҳақи таъолӣ дар дили бандаи худ ниҳодааст . Шарт онаст ки пайваста ба хизмати он машғӯл бошаду брксӣ зоҳир накунад ки хоин шаваду ориф хоин набошад .
معرفت جوهری است از اسرار که حق تعالی در دل بندهٔ خود نهاده است. شرط آن است که پیوسته به خدمت آن مشغول باشد و برکسی ظاهر نکند که خاین شود و عارف خاین نباشد.
Устоди Абӯали дқоқ гуфтааст ориф дар баҳри таҳқиқ ғарқаст . Худро ба кас натавонад намӯд ва аз хўдбокс натавонад гуфт ва дар ҳамаи аҳволи маърӯфи худаш бояд шинохт .
استاد ابوعلی دقاق گفته است عارف در بحر تحقیق غرق است. خود را به کس نتواند نمود و از خودباکس نتواند گفت و در همه احوال معروف خودش باید شناخت.
Дар ҷумлаи ҳақиқати маърифату сифати ориф бисёраст , бад-ӣни қадар ихтисор кардем , валлоҳи аълам .
در جمله حقیقت معرفت و صفت عارف بسیار است، بدین قدر اختصار کردیم، واللّه اعلم.