Шайх алислом гуфт ки номи ваии Муҳамади бен Мӯсоаст алмърўФи бобен алФрғонӣ гӯйанд : ки асли вай аз хуросон буд аз фарғона , аз қадямону мҳинони асҳоби ҷунайду нўрист٭у ҷунайдро бовай макотибатаст . Вай аз уламои машойих қавм бӯда , ҳеҷ кас сухан нагуфта дар усӯли тасаввуфи чуну ва олам бӯда босўлу улӯми зоҳир .

شیخ الاسلام گفت که نام وی محمد بن موسی است المعروف بابن الفرغانی گویند:که اصل وی از خراسان بود از فرغانه، از قدیمان و مهینان اصحاب جنید و نوریست٭ و جنید را باوی مکاتبت است. وی از علماء مشایخ قوم بوده، هیچ کس سخن نگفته در اصول تصوف چنو و عالم بوده باصول و علوم ظاهر.

Шайх алислом гуфт : ки воситии эмом тавҳидаст эмоми машриқ дар илми ишорат . Вўӣ аз Ироқ биҷӯоне биёмада буд , онҷои вирои сухан камаст , бмрў омад гуфт : шаҳри бшҳр май гирдам дар орзӯии ниўшндаҳ . Виро пурседанд : кӣ чаро бмрў ором гирифтӣ . Гуфт : аишонрои тези фаҳм тар ёфтам . Бмрў бирафта пеш аз санаи ъушрину слсмоӣаҳ , ва турбат онҷост маърӯфу машҳуру суханон ӯ бмрў бисёраст . Шайх алислом гуфт : ки азон касаст ки фурӯ менагарм , ва касе кӣ Фозў менагарм , ва касе ки бирав менагарм , фурӯи яҳёи маоз розӣ менагарм ,у фаро нсрободӣ менагарм , ва бирав вусто менагарм . Пас азон гуфт онч гуфт .

شیخ الاسلام گفت: که واسطی امام توحید است امام مشرق در علم اشارت. ووی از عراق بجوانی بیامده بود، آنجا ویرا سخن کم است، بمرو آمد گفت: شهر بشهر می‌گردم در آرزوی نیوشنده. ویرا پرسیدند: کی چرا بمرو آرام گرفتی. گفت: ایشانرا تیز فهم‌تر یافتم. بمرو برفته پیش از سنه عشرین و ثلثمائه، و تربت آنجاست معروف و مشهور و سخنان او بمرو بسیار است. شیخ الاسلام گفت: که ازان کس است که فرو می‌نگرم، و کسی کی فازو می‌نگرم، و کسی که برو می‌نگرم، فرو یحیی معاذ رازی می‌نگرم، و فرا نصرآبادی می‌نگرم، و برو وسطی می‌‌نگرم. پس ازان گفت آنچ گفت.

Шайх алислом гуфт : воситӣ гуяд ман ва ӯ , ваов « ва » ман , кард ману подош ӯ , дъоءи ман иҷобат ӯ , ин ҳама санавиятаст дугонагӣ . Шайх алислом гуфт : кӣ аз забони ҳеҷ кас дар хуросон аз тавҳид он наомад кӣ аз забони воситии раҳмаи аллоҳи вай чун бншопўр расед аз Ироқ , онгоҳ кӣ биёмад бўъсмон ҳирӣ бирафта , шогирдон вай диду сухан вай шунавед дар мъомлт . Чун мебиёмад ӯро пурседанд ки чун ёфтӣ ӯро ? гуфт : соҳиби эшон , аишонро наёмухт ва далолат накард магари мҷўсиаҳи маҳз , яъне ду гонагии ман ва ӯ .

شیخ الاسلام گفت: واسطی گوید من و او، واو «و» من، کرد من و پاداش او، دعاء من اجابت او، این همه ثنویت است دوگانگی. شیخ الاسلام گفت: کی از زبان هیچ کس در خراسان از توحید آن نیامد کی از زبان واسطی رحمه اللّه وی چون بنشاپور رسید از عراق، آنگاه کی بیامد بوعثمان حیری برفته، شاگردان وی دید و سخن وی شنوید در معاملت. چون می‌بیامد او را پرسیدند که چون یافتی او را؟ گفت: صاحب ایشان، ایشانرا نیاموخت و دلالت نکرد مگر مجوسیة محض، یعنی دو گانگی من و او.

Шайх алислом гуфт : кӣ бўбкри қҳтбӣ аз шогирдони бўъсмони ҳири٭ яке дид ббғдод гуфт : пери шумо , шуморо бача далолат кард ? гуфт : баргузоради тоъату тақсир дидан аз маъсият . Гуфт : ин гӯрӣ маҳзаст , яъне дар тасаввуфи тавҳиду ягонагӣ май бояд , он худ баҳра нафасаст .

شیخ الاسلام گفت: کی بوبکر قحطبی از شاگردان بوعثمان حیری٭ یکی دید ببغداد گفت: پیر شما، شما را بچه دلالت کرد؟ گفت: برگزارد طاعت و تقصیر دیدن از معصیت. گفت: این گوری محضست، یعنی در تصوف توحید و یگانگی می‌باید،آن خود بهرهٔ نفس است.

Шайх алислом гуфт : кӣ тақсири он вақти бинӣ , ки худро кирдори бинӣ , чаро на ҳама ӯ бинӣ ?

شیخ الاسلام گفت: کی تقصیر آن وقت بینی، که خود را کردار بینی، چرا نه همه او بینی؟

Шайх алислом гуфт : ки бўтиб басарӣ гуяд : ман лами индрҷи ?лаи вФоءи алъбўдиаҳи фии ъзолрбўбиаҳи лами тсФи ?лаи алъбўдиаҳ . Воситӣ гуфт : аёкму лаззоти алтоъоти ?фонҳо сумуми қотила .

شیخ الاسلام گفت: که بوطیب بصری گوید: من لم یندرج له وفاء العبودیة فی عزالربوبیة لم تصف له العبودیه. واسطی گفت: ایاکم و لذات الطاعات فانها سموم قاتلة.

Шайх алислом гуфт : ки воситиро як устодаст ва як шогирд , устоди ҷунайди аизу шогирди бўолъбоси сайёрӣ ки сухан ӯ на бтоқти халқ буд .

شیخ الاسلام گفت: که واسطی را یک استادست و یک شاگرد، استاد جنید ایذ و شاگرد بوالعباس سیاری که سخن او نه بطاقت خلق بود.

Ки тавҳид озарм набӯд , вўӣ дар тавҳид гуфт , номаи исти ҷунайдро буи , сармоя срномаҳ инаст : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими саломи алайкум ё бобикр !у раҳмаи аллоҳу баракота , ъоФои ноаллоҳу аёки болкромаҳ бохр гуяд : уламоу ҳукамо аз аллоҳи брхлқ раҳматанд , чунон кун дар сҳни хеш , ки халқро раҳмат бе ва худро бало . Аз ҳоли хеши беруни ой , бо ҳоли эшон шӯ , ки боишон сухан май гўӣӣ , баҳол ва бақадру тоқати эшон боишон сухани гӯйӣ ва хитоб барон мавзеи буна , кӣ эшонро барон май ёбӣ : Фҳзои аблғи лаку ?лаам , ва қул фии анФсҳми қўлои блиғо .

که توحید آزرم نبود، ووی در توحید گفت، نامه‌ایست جنید را بوی، سرمایه سرنامه اینست: بسم اللّه الرحمن الرحیم سلام علیکم یا بابکر! و رحمة اللّه و برکاته، عافا نااللّه و ایاک بالکرامة بآخر گوید: علما و حکما از اللّه برخلق رحمت‌اند، چنان کن در سحن خویش، که خلق را رحمت بی و خود را بلا. از حال خویش بیرون آی، با حال ایشان شو، که بایشان سخن می‌گوئی، بحال و بقدر و طاقت ایشان بایشان سخن گویی و خطاب بران موضع بنه، کی ایشان را بران می‌یابی: فهذا ابلغ لک و لهم، و قل فی انفسهم قولاً بلیغاً.

Шайх алислом гуфт : ки ҷунайд донист , ки ӯ на бтоқти халқ сухан гуяд вирои брФқ ва раҳмат фармуд « шайх алислом гуфт : ки » воситӣ гуяд ӯ кӣ гуяд кӣ наздикам ӯ дӯст . Ва ӯ кӣ ду раст дар ҳастӣ ӯ нестаст , тасаввуф инаст . Ва ҳам вай гуфт : лӣси илми алтўҳиди алои блсони алтўҳид . Ва қоли арбаъаи ашёъи лои илиқи болмърФаҳи алзҳди волсбру алтўкли волрзо , лони кули злки ман сафаи алошбоҳ . Ва қол : ҳиўаҳи алқлби биллоҳи бали бқоءи улқулуби маъаи аллоҳи бали алғибаҳи ани аллоҳи биллоҳ . Шайх алислом гуфт .

شیخ الاسلام گفت: که جنید دانست،که او نه بطاقت خلق سخن گوید ویرا برفق و رحمت فرمود «شیخ الاسلام گفت: که» واسطی گوید او کی گوید کی نزدیکم او دوست. و او کی دو رست در هستی او نیست است، تصوف اینست. و هم وی گفت: لیس علم التوحید الا بلسان التوحید. و قال اربعة اشیاء لا یلیق بالمعرفة الزهد والصبر و التوکل والرضا، لان کل ذلک من صفة الاشباح. و قال: حیوة القلب باللّه بل بقاء القلوب مع اللّه بل الغیبة عن اللّه باللّه. شیخ الاسلام گفت.

Ҳамаема ин кӯй мегӯйанд : ки маърифати вароӣ оламаст ва воситӣ мегуяд : кӣ илм вароӣ маърифатаст яъне илми ҳақиқат .

همه ایمهٔ این کوی می‌گویند: که معرفت ورای عالم است و واسطی می‌گوید: کی علم ورای معرفتست یعنی علم حقیقت.

Шайх алислом гуфт : аммо ин илм ки вай мегуяд пас маърифатаст на ин илми зоҳири аиз , кӣ маълум халқаст , на илми истидлол . Илм истидлол онаст кӣ ту ӯ май бояд ҷуст . Он дигар илм онаст кӣ на муҳӣти ?шуанд бақадр дӯст ки гуми ?шуанд дар пӯст .

شیخ الاسلام گفت: اما این علم که وی می‌گوید پس معرفتست نه این علم ظاهر ایذ، کی معلوم خلق است، نه علم استدلال. علم استدلال آنست کی تو او می‌باید جست. آن دیگر علم آنست کی نه محیط شند بقدر دوست که گم شند در پوست.