Номи ваии Муҳамади бен алии бен ҷаъфари алБағдодӣ алктонӣ , Бағдодӣаст аз ёрон ҷунайд бӯда ва бимика бӯда муҷовири солҳо , ва онҷо бирафта дар санаи аснин ва ъушрину слсмоӣаҳ дарон сол ки Абдулвоҳид сбҳонӣ бирафта : абўолғриби аксари мақомаи бтрсўсу бҳомот муртаиш гуяд : кӣ каттонӣ чароғ ҳарамаст , вай гуфт : алсўФиаҳи убайди алзўоҳри воҳроро лбўотн .

نام وی محمد بن علی بن جعفر البغدادی الکتانی، بغدادی است از یاران جنید بوده و بمکه بوده مجاور سالها، و آنجا برفته در سنه اثنین و عشرین و ثلثمائه دران سال که عبدالواحد صبهانی برفته: ابوالغریب اکثر مقامه بطرسوس و بهامات مرتعش٭ گوید: کی کتانی چراغ حرمست، وی گفت: الصوفیه عبید الظواهر واحرا را لبواطن.

Шайх алислом гуфт : кӣ ваии суҳбати дори Хизр буд , вақте Хизр бовай гуфт : ё абобкр ! ҳамаи мардумони маро май шиносад ва ман аишонро намешиносам кӣ Хизри боваии астох буд . Вай гуфт : чун дар масҷид Санъо будам бимн , бар Абдурразоқи ҳадис май хонданд ва дар гӯшаи масҷиди ҷавонӣ буд сар дар гиребони фурӯи барда , бар ӯ рафтам гуфтам : бар Абдурразоқи ҳадис май хонданд ва ту ӣнҷо фаро нишаста чаро наме рӯй то аз вай бишинавӣ ? маро гуфт : ман аизр аз раззоқ май шинавами ту марои бъбди алрзоқ май хуоне ? гуфтам : ар рост май гўӣӣ , ман кӣм ? гуфт Хизру сари бгрибони фурӯи барад .

شیخ الاسلام گفت: کی وی صحبت دار خضر بود ، وقتی خضر باوی گفت: یا ابابکر! همه مردمان مرا می‌شناسد و من ایشانرا نمی‌شناسم کی خضر باوی استاخ بود. وی گفت: چون در مسجد صنعا بودم بیمن، بر عبدالرزاق حدیث می‌خواندند و در گوشهٔ مسجد جوانی بود سر در گریبان فرو برده، بر او رفتم گفتم: بر عبدالرزاق حدیث می‌خواندند و تو اینجا فرا نشستهٔ چرا نمی‌روی تا از وی بشنوی؟ مرا گفت: من ایذر از رزاق می‌شنوم تو مرا بعبد الرزاق می‌خوانی؟ گفتم: ار راست می‌گوئی، من کیم؟ گفت خضر و سر بگریبان فرو برد.

Шайх алислом гуфт : ҳар кас ки хбрнаҳ дар аёни бигузорад , вай ҳолк шавад . Хабар дар аён чун буд ? чунонк он ҷавон ,у охири он зарифтар будед ки ҳам аз Абдурразоқ башнавадӣ кӣ машойихи он маанд , кӣ зоҳири эшон чун зоҳири ом буду ботин чун ботини хос , кӣ шариъат бртнасту ҳақиқати бурҷону сар .

شیخ الاسلام گفت: هر کس که خبرنه در عیان بگذارد، وی هالک شود. خبر در عیان چون بود؟ چنانک آن جوان، و آخر آن ظریفتر بودید که هم از عبدالرزاق بشنودی کی مشایخ آن مه‌اند، کی ظاهر ایشان چون ظاهر عام بود و باطن چون باطن خاص، کی شریعت برتن است و حقیقت برجان و سر.

Шайх алислом гуфт : ки бўбкр каттонӣ гуяд : кӣ миёни бандаи биллоҳ ҳазор мақомаст : яке нур , ва яке зулмат . Ҳар банда ки нур ӯ дурусти гашт аз мақомии ҳаргиз боз нагардад . Бўъсмон٭ гуяд : ки ҳарки мебоз гардад аз роҳ мебоз гардад на аз нишон . Ва ҳам каттонӣ гуяд : ман « лам » итодби бостози Фҳўи бтол . « ва ҳам каттонӣ гуфт » : кун фии алднёи ббднку фии алохраҳи бқлбк .

شیخ الاسلام گفت: که بوبکر کتانی گوید: کی میان بنده باللّه هزار مقامست: یکی نور، و یکی ظلمت. هر بندهٔ که نور او درست گشت از مقامی هرگز باز نگردد. بوعثمان٭ گوید: که هرکه می‌باز گردد از راه می‌باز گردد نه از نشان. و هم کتانی گوید: من «لم» یتادب باستاذ فهو بطال. «و هم کتانی گفت»: کن فی الدنیا ببدنک و فی الآخرة بقلبک.

Шайхи бўбкр розӣ гуфт : кӣ шайхи бўбкри каттонии раҳмаи аллоҳ дар перӣ нигараст сари сипеду мӯии сипед , ва суол мекард гуфт : ҳозои раҷули азоъи амроллаи фии сғраҳи Фзиъаҳи аллоҳи фии кибра . Гуфт : бихӯрадӣу ҷавонии фармони аллоҳи таъолӣ зойеъ карда то аллоҳи таъолии виро дар перӣ фурӯ гузошта хору залил . Яъне ар ӯ биҷӯоне фармон ӯ гўшидии виро ба перии бсўолу зл ҳоҷат набӯдӣ ки перони аҳли сана ҳар чанд муҳимтар мешунаванд , пас бар халқу чашму дили халқи азизтар май шунӯд . Ва ҳам вай гуфт : азои сҳи алоФтқори илои аллоҳи сҳи алғнобаҳи лонҳмои ҳолони лоитми аҳади ҳумои алобсоҳбаҳ .

شیخ بوبکر رازی گفت: کی شیخ بوبکر کتانی رحمه اللّه در پیری نگرست سر سپید و موی سپید، و سوال می‌کرد گفت: هذا رجل اضاع امراللّه فی صغره فضیعه اللّه فی کبره. گفت: بخوردی و جوانی فرمان اللّه تعالی ضایع کرده تا اللّه تعالی ویرا در پیری فرو گذاشته خوار و ذلیل. یعنی ار او بجوانی فرمان او گوشیدی ویرا به پیری بسوال و ذل حاجت نبودی که پیران اهل سنه هر چند مهمتر می‌شنوند، پس بر خلق و چشم و دل خلق عزیزتر می‌شنود. و هم وی گفت: اذا صح الافتقار الی اللّه صح الغنابه لانهما حالان لایتم احد هما الابصاحبه.

Ва қол : самоъи алқўми алии мтобъаҳи алтбъ ,у қол : ҳақоиқ алҳақ азои таҷаллии лсрзолти анҳу алзнўну аломонӣ , ллон алҳақ лзли астўлии алии алсрқҳраҳу лои ибқии ллғирмъаҳи асар . Ва қол : алълми биллоҳи атуми ман алъбодаҳи ?ла . Ва қоли алктонӣ : ани аллоҳи таъолии назари илои убайди ман убайдаи Флми ирҳми аҳли алмҳбаҳи Фшғлҳми бъбодтаҳ « аҳли алмърФаҳи Фшғлҳми бхдмтаҳ »

و قال: سماع القوم علی متابعة الطبع، و قال: حقایق الحق اذا تجلی لسرزالت عنه الظنون و الامانی، للان الحق لذل استولی علی السرقهره و لا یبقی للغیرمعه اثر. و قال: العلم باللّه اتم من العبادة له. و قال الکتانی: ان اللّه تعالی نظر الی عبید من عبیده فلم یرهم اهل المحبة فشغلهم بعبادته «اهل المعرفة فشغلهم بخدمته»

Шайх алислом гуфт : кӣ бўбкри каттониро шогирд Мустафо мегуфтанд , аз бас ки виро бихоб дидӣ ,у маълум буд ки кадоми шаб ё рӯз аз айём , суолҳо кардандӣ аз ваии он суол аз Мустафои бпрсидӣ дар хобу ҷавоби бстдӣ . Вақте Мустафо виро гуфт : кӣ ҳар ки ҳар рӯзи чиҳил ва якбор бигӯед : ё ҳӣ ё қиўм ё лои илоҳи алои анат , чун дилҳо бимиради дил вай намирад . Шайх алислом гуфт : ки шайхи бўолқосм димишқӣ гуяд устоди слмӣ : ки аз каттонии пурсидам : ки илм тасаввуф чист ? гуфт : камина онаст , ки ту дар нёўӣ ва яке аз боҳФс ҳаддод пурсед : кӣ сӯфӣ ки буд ? ҷавоб дод : ки сӯфӣ напурсад кӣ сӯфӣ ки буд ?

شیخ الاسلام گفت: کی بوبکر کتانی را شاگرد مصطفی می‌گفتند، از بس که ویرا بخواب دیدی، و معلوم بود که کدام شب یا روز از ایام، سوالها کردندی از وی آن سوال از مصطفی بپرسیدی در خواب و جواب بستدی. وقتی مصطفی ویرا گفت: کی هر که هر روز چهل و یکبار بگوید: یا حی یا قیوم یا لا اله الا انت، چون دلها بمیرد دل وی نمیرد. شیخ الاسلام گفت: که شیخ بوالقاسم دمشقی گوید استاد سلمی: که از کتانی پرسیدم: که علم تصوف چیست؟ گفت: کمینه آنست، که تو در نیاوی و یکی از باحفص حداد پرسید: کی صوفی که بود؟ جواب داد: که صوفی نپرسد کی صوفی که بود؟

Шайх алислом гуфт : ки ин илми сар аллоҳаст ,у ибни қавми соҳиби асрор , посбонро бор аз мулӯк чикор ? асли ин кор ёфтаст на дарёфт , бонакор ӯ шитофт каш наёфт , ва ӯ каш ёфт , офтоби давлат буд кӣ бирав тофт . На бакӯшаш ёбӣу талаб , бал ки бҳрмти ёбӣу адаб . Суоли собл аз инкораст вароин кор , ар ӯ азин кор буи дорад ӯро босуол чикор ? инкор макун ки анкоршўмст , инкор ӯ кунад кӣ азин кор маҳрӯмаст қавмии машғӯли андозин кор ,у қавмии варин кор бонакор ,у қавмии худ сари дарин кор , ӯ ки дарин кор бонакораст ӯ муздураст ва ӯ ки азин кор машғӯласт мағрураст , ва ӯ ки дар сар ин кораст ғурфа нураст .

شیخ الاسلام گفت: که این علم سر اللّه است، و ابن قوم صاحب اسرار، پاسبان را بار از ملوک چکار؟ اصل این کار یافتست نه دریافت، بانکار او شتافت کش نیافت، و او کش یافت، آفتاب دولت بود کی برو تافت. نه بکوشش یابی و طلب، بل که بحرمت‌یابی و ادب. سوال سابل از انکارست وراین کار، ار او ازین کار بوی دارد او را باسوال چکار؟ انکار مکن که انکارشومست، انکار او کند کی ازین کار محرومست قومی مشغول اندازین کار، و قومی ورین کار بانکار، و قومی خود سر درین کار، او که درین کار بانکار است او مزدور است و او که ازین کار مشغولست مغرور است، و او که در سر این کارست غرفهٔ نور است.

Шайх алислом гуфт : ки бўбкри аттор ҷҳФӣ гуяд : рӯзӣ бар болоӣӣ нишаста будам , ки сайл меомад , иморӣ меоварад ,у мардӣ дарон бар сари об , ва он мард мегуфт ббонги баланд : лаббайки аллоҳами лаббайки лаббайку саъду лӣни абтлити Флтоли лмои офият ,у сайл май баради виро то бдрё . Ва ҷҳФаҳи мавзеи сайли лст , ва худ аз баҳри он ҷҳФаҳ хонанд кӣ сайл дароед , ва ҳарчӣ дар пеш он ояд , онрои брўбду бабрад ва дарон қсҳост . Бўбкр шиқоқ гуяд , номи ваии Муҳамади бен Абдуллоҳи алшқоқ , соҳиби абии Саиди алхроз٭ ки хроз гуфт : кун бзкри аллоҳи ?фони қавӣат ҳолк фикан бзкри аллоҳи лаки ?фони қавӣати ҳолки ғбти зикри аллоҳ ,у зикри аллоҳи аёк , валави қавӣати лздтку қоли аломоми раҳмаи аллоҳ : забон дар сар зикр шуду зикри дрсри мазкӯр , ва дар дили дрср меҳр шуд ,у меҳр дар сари нур , ҷони дрср аён шуд , въён аз баёни давр , баҳраи ҳақ бо ҳақ расед ,у баҳраи одами бодм . Обу хок бо фано шуд , ва ду гонагӣ бо адам , рҷъ алҳақ илои асҳобау бқии алмскини фии алтроби рмимо ,у аллоҳи алмстъон .

شیخ الاسلام گفت:که بوبکر عطار جحفی گوید: روزی بر بالائی نشسته بودم، که سیل می‌آمد، عماری می‌آورد، و مردی دران بر سر آب، و آن مرد می‌گفت ببانگ بلند: لبیک اللهم لبیک لبیک و سعد و لئن ابتلیت فلطال لما عافیت، و سیل می‌برد ویرا تا بدریا. و جحفه موضع سیل لست، و خود از بهر آن جحفه خوانند کی سیل دراید، و هرچه در پیش آن آید، آنرا بروبد و ببرد و دران قصهاست. بوبکر شقاق گوید، نام وی محمد بن عبداللّه الشقاق، صاحب ابی سعید الخراز٭ که خراز گفت: کن بذکر اللّه فان قویت حالک فکن بذکر اللّه لک فان قویت حالک غبت ذکر اللّه، و ذکر اللّه ایاک، ولو قویت لزدتک و قال الامام رحمه اللّه: زبان در سر ذکر شد و ذکر درسر مذکور، و در دل درسر مهر شد، و مهر در سر نور، جان درسر عیان شد، وعیان از بیان دور، بهرهٔ حق با حق رسید، و بهرهٔ آدم بآدم. آب و خاک با فنا شد، و دو گانگی با عدم، رجع الحق الی اصحابه و بقی المسکین فی التراب رمیماً، و اللّه المستعان.