Шайх алислом гуфт ки номи вай ҳмодаст ғулом бӯда ба тиноат будӣ , тиноат диҳӣаст ба даҳ фарсангии Миср , ба кӯҳи Лубнон будӣ ва гӯйанд ки тиноат аз мсисаҳаст аз вилояти мағрибу слмиаҳ . Як даст бӯда , занбили бофтӣ ба як даст кас надонад ки чун май бофт . Вайро дидаанд ба ду даст чун касе набӯдӣ . Ва бо шер мؤонст дошту вай зинҳор замин буд дар вақти худ ,у мушарраф бар аҳволи халқ . Дар сана наеву арбаъӣн ва слсмоӣаҳ бирафта аз дунё , гӯйанд ки асли вай аз араб буд , ба тиноат нишаст , вайро оёту каромот зоҳир бӯда бисёр , суҳбат карда буд бо бўъбдоллаҳи ҷилоу ҷунайду ҷузи азу ва аз машойих . Ва ягона бӯда дар тариқати таваккулу тези фаросат . Бўбкр розӣ гуяд ки « ваии ин ду байт иншо кард бар ман :

شیخ‌الاسلام گفت که نام وی حماد است غلام بوده به تینات بودی، تینات دهی است به ده فرسنگی مصر، به کوه لبنان بودی و گویند که تینات از مصیصه است از ولایت مغرب و سلمیه. یک‌دست بوده، زنبیل بافتی به یک دست کس نداند که چون می‌بافت. وی را دیده‌اند به دو دست چون کسی نبودی. و با شیر مؤانست داشت و وی زینهار زمین بود در وقت خود، و مشرف بر احوال خلق. در سنه نیف و اربعین و ثلثمائه برفته از دنیا، گویند که اصل وی از عرب بود، به تینات نشست، وی را آیات و کرامات ظاهر بوده بسیار، صحبت کرده بود با بوعبداللّه جلا و جنید و جز ازو و از مشایخ. و یگانه بوده در طریقت توکل و تیز‌فراست. بوبکر رازی گوید که « وی این دو بیت انشا کرد بر من:

Ва қоли абўолхир : ҳароми алии қалби мосўи риҳби алднёи ани исиҳи фии рӯҳи алғиўб .

و قال ابوالخیر: حرام علی قلب ماسو ریحب الدنیا ان یسیح فی روح الغیوب.

Шайх алислом гуфт ки вай гуфт ки « ҳар ки амали худ зоҳир кунад мроӣист , ва ҳар ки ҳоли худ зоҳир кунад муддаӣаст . » вай вақте якеро дид кӣ бар об мерафт ваии бркрони дарё буд он мардро бидид кӣ бар об мерафт гуфт : « ин чаҳ бидъатаст ? бо хушкии ой ва май рӯ . » вақте яке дид аз машойих ки дар ҳаво мерафт , ркўаҳ дар даст . Гуфт : « ин чаҳ бидъатаст ? фурӯди ой ва май рӯ . » охири бонг бар вай зад охир , гуфт : « куҷо май рӯй ? » гуфт : « бҳҷ . » гуфт « акнӯн бирав » шайх алислом гуфт : « каромоти фуруш то маро қабул кунанд мағрураст ,у каромати хар , агар чаҳ бонг саг накунад сагаст . » яъне ҳақиқат на каромотаст вароӣ он чизеаст , он зӯҳҳоду абдол «ро » хуши аиз . ( ояд ) сӯфӣу орифи худ аз каромати ма . Вай каромат каромотаст .

شیخ الاسلام گفت که وی گفت که « هر که عمل خود ظاهر کند مرائیست، و هر که حال خود ظاهر کند مدعی است.» وی وقتی یکی را دید کی بر آب می‌رفت وی برکران دریا بود آن مرد را بدید کی بر آب می‌رفت گفت: «این چه بدعتست؟ با خشکی آی و می‌رو.» وقتی یکی دید از مشایخ که در هوا می‌رفت، رکوه در دست. گفت: «این چه بدعتست؟ فرود آی و می‌رو.» آخر بانگ بر وی زد آخر، گفت: «کجا می‌روی؟» گفت: «بحج.» گفت « اکنون برو » شیخ الاسلام گفت: « کرامات فروش تا مرا قبول کنند مغرور است، و کرامت خر، اگر چه بانگ سگ نکند سگ است.» یعنی حقیقت نه کراماتست ورای آن چیزیست، آن زهاد و ابدال «را» خوش ایذ. (آید) صوفی و عارف خود از کرامت مه. وی کرامت کراماتست.

Шайх алислом гуфт кӣ ( ки ) « аббоси бен Муҳамад алхлол гуяд аз Марв : кӣ бўолхири титонӣ маро гуфт ки « мураққаъ дар гардан афгандае ! куҷо май шӯй ? бтрсўсу байти алмуқаддас чаро на ба кунҷии бози нишинӣ рӯй Фрозў ( ? фароз ) кунӣ . » шайх алислом гуфт ки « он кунҷи куҷо буд ? ҷое ки ту набӣ . ( ? Не ) »

شیخ الاسلام گفت کی (که) « عباس بن محمد الخلال گوید از مرو: کی بوالخیر تیتانی مرا گفت که « مرقع در گردن افگنده‌ای! کجا می‌شوی؟ بطرسوس و بیت‌المقدس چرا نه به کنجی باز‌نشینی روی فرازو (؟فراز) کنی.» شیخ الاسلام گفت که « آن کنج کجا بود؟ جایی که تو نبی. (؟نیی) »

Шайх алислом гуфт ки : « бўохири титониро писарӣ буд исои ном , ба дӯстии номи исои Марям боз карда буд , вайро гуфта буд , кӣ чун исо ба замин ояд , вайро аз ман саломи гӯй . »

شیخ الاسلام گفت که: « بواخیر تیتانی را پسری بود عیسی نام، به دوستی نام عیسی مریم باز کرده بود، وی را گفته بود، کی چون عیسی به زمین آید، وی را از من سلام گوی.»

Шайх алислом гуфт ки : « бўсолҳ ҳдсонӣ гуяд номи ваии ҳорӯн кӣ дар хона ӣ бўолхир титонӣ шудам ба зиёрат , маро гуфт : акнӯн сафар куҷо мекунӣ ? гуфтам : бтрсўс , гуфт : имсол ба куҷои нияти дорӣ ? гуфтам : ният Макка дорам . Гуфт : аллоҳи чизеи шуморо дод ҳақ он надонистеду онро некӯ надоштед шуморо дар бодияҳо ва дарёҳо барканд . Бўсолҳ гуфт : эй шайх ! ҳаҷу ғзо май гӯ ӣӣ ? гуфт : ореи ҳаҷу ғзо , чаро срўқт гиреду бон боз нишинед . »

شیخ الاسلام گفت که: « بوصالح حدثانی گوید نام وی هارون کی در خانه‌ی بوالخیر تیتانی شدم به زیارت، مرا گفت: اکنون سفر کجا می‌کنی؟ گفتم: بطرسوس، گفت: امسال به کجا نیت داری؟ گفتم: نیت مکه دارم. گفت: اللّه چیزی شما را داد حق آن ندانستید و آنرا نیکو نداشتید شما را در بادیه‌ها و دریاها برکند. بوصالح گفت: ای شیخ! حج و غزا می‌گو‌یی؟ گفت: آری حج و غزا، چرا سروقت گیرید و بآن باز نشینید.»

Шайх алислом гуфт ки : « мурӣдии пеши бўолқосми хилол мрўзӣ шуд аз ваии дастурии хост ки ба сафар шавам . Пер гуфт : чаро май рӯй ? гуфт : об ки наравад тира гардад . Пер гуфт : худ дарё бош , ки наравад тира нагардад . Ҳасан гуяд ходими бўолхири тинотӣ : ки рӯзӣ шайх нишаста буд гуфту алайкуми ассалом . Гуфтам бо Фариштагон май гӯйӣ ? гуфт : на кӣ яке аз фарзандони одам дар ҳаво май гузашти вбри ман салом кард ӯро ҷавоб додам . »

شیخ الاسلام گفت که: « مریدی پیش بوالقاسم خلال مروزی شد از وی دستوری خواست که به سفر شوم. پیر گفت: چرا می‌روی؟ گفت: آب که نرود تیره گردد. پیر گفت: خود دریا باش، که نرود تیره نگردد. حسن گوید خادم بوالخیر تیناتی: که روزی شیخ نشسته بود گفت و علیکم السلام. گفتم با فرشتگان می‌گویی؟ گفت: نه کی یکی از فرزندان آدم در هوا می‌گذشت وبر من سلام کرد او را جواب دادم.»

Шайх алислом гуфт ки : « перӣ буд номи ваии зуҳайри бен бкир ба рамла бӯда оламу мусаннифи тнк вақт бӯда , мардии ҷалил буд ӯ гуяд : ки ба рӯзгории мари амволии фаро чашм наомадӣ ва ба кас надоштамӣ , магари эшон ки ба асл аз араб будӣ , то шабӣ ба хоб дидам ҳалқаи ҳалқа то бадари осмони азин тайифаи ҷўқи ҷўқ , маро гуфтанд : писари бкир ! ин ҳама дидӣ , ҳама мўолӣанд аз аҷам , дар миёни эшон як нест аз араб . »

شیخ الاسلام گفت که: « پیری بود نام وی زهیر بن بکیر به رمله بوده عالم و مصنف تنک وقت بوده، مردی جلیل بود او گوید: که به روزگاری مر اموالی فرا چشم نیامدی و به کس نداشتمی، مگر ایشان که به اصل از عرب بودی، تا شبی به خواب دیدم حلقه حلقه تا بدر آسمان ازین طایفه جوق جوق، مرا گفتند: پسر بکیر! این همه دیدی، همه موالی‌اند از عجم، در میان ایشان یک نیست از عرب.»

Шайх алислом гуфт : « ман сездаҳ бўолхири шиноси азин тайифаи ҳама мавлоён буданду Сайидони ҷаҳони бўолхири тинотӣу бўолхири ъсқлонӣу бўолхири ҳмсӣу бўолхири моликӣу бўолхири ҳабашии пасини бўолхири аиз . Шайхи амӯу аббос мефахр карданд бадӣдори шайхи бўолхири ҳабашӣ . Ба Макка бӯда муҷовир вақте мардӣ дар масҷид ҳаром омад гуфт : куҷоанд ӣнон ки меҷавонмардон гӯйанд ? ҳама ӣнонанд яъне ки суфиён ? соъатӣ буд шайх бўолхир меомаду ҳайбат дар вайу хашму зардӣ бар рӯй вай бурун дода чунонкии дониста буд он сухан , гуфт : мегӯйанд ҷавонмардон куҷоанд ? мардӣ бояд то ҷавонмард бинад . »

شیخ الاسلام گفت: « من سیزده بوالخیر شناس ازین طایفه همه مولایان بودند و سیدان جهان بوالخیر تیناتی و بوالخیر عسقلانی و بوالخیر حمصی و بوالخیر مالکی و بوالخیر حبشی پسین بوالخیر ایذ. شیخ عمو و عباس می فخر کردند بدیدار شیخ بوالخیر حبشی. به مکه بوده مجاور وقتی مردی در مسجد حرام آمد گفت: کجااند اینان که می جوانمردان گویند؟ همه اینان‌اند یعنی که صوفیان؟ ساعتی بود شیخ بوالخیر می‌آمد و هیبت در وی و خشم و زردی بر روی وی برون داده چنانکه دانسته بود آن سخن، گفت: می‌گویند جوانمردان کجا‌اند؟ مردی باید تا جوانمرد بیند.»