Аз устодони Абӯтуроб Нахшабӣ бӯдааст «у устод » бӯи Саиди хроз ва ҷунайдаст ва аз мҳинон машойих бӯда , Ироқёну шомён ӯро бузург дошта анд гӯйанд : ки аз ақрон Бутуроб бӯдаасту бовай сафар кардааст , ва гӯйанд ӯ аввал касеаст кӣ сухан гуфт аз улӯми ишорат , чун сӯфӣ дидӣ бомураққаъ Фўтаҳ гуфтӣ : ё содтии қади ншртми аъломкму зрбтми тбўлкм , Фёлити шеърии фии аллқоء эй риҷоли ткўнўн .
از استادان ابوتراب نخشبی بوده است «و استاد» بو سعید خراز و جنید است و از مهینان مشایخ بوده، عراقیان و شامیان او را بزرگ داشتهاند گویند: که از اقران بوتراب بوده است و باوی سفر کرده است، و گویند او اول کسی است کی سخن گفت از علوم اشارت، چون صوفی دیدی بامرقع فوطه گفتی: یا سادتی قد نشرتم اعلامکم و ضربتم طبولکم، فیالیت شعری فی اللقاء ای رجال تکونون.
Шайх алислом гуфт : кӣ мардии фаро дар сарои бўҳотм аттор шуд дар язд , гӯйанд кӣ Муҳамади вҳб буд Абуёқӯби алзёт дар бузад вай гуфт : кист ? гуфт : дарвешаст кӣ мегуяд : кӣ аллоҳ ! бӯи ҳотам дар боз кард ва берун афтод , ва рӯй ниҳод дар хоку пайвастаи фарои пой вай афтод гуфт :у каси монда кӣ мегуяд : аллоҳ !
شیخ الاسلام گفت: کی مردی فرا در سرای بوحاتم عطار شد در یزد، گویند کی محمد وهب بود ابویعقوب الزیات در بزد وی گفت: کیست؟ گفت: درویش است کی میگوید: کی اللّه! بو حاتم در باز کرد و بیرون افتاد، و روی نهاد در خاک و پیوسته فرا پای وی افتاد گفت: و کس مانده کی میگوید: اللّه!
Шайх алислом гуфт : вақте Бағдод ороста буданду ойин буду фисқ бисёр май буд шблӣ бихоб дид кӣ Фроўӣ гуфтед : кӣ ар на он будӣ кӣ ту май гӯйӣ ки аллоҳ , мо ҳама Бағдодён бсухтед . Шблии он боз гуфт . Виро гуфтанд : кӣ мо низ ҳам гўӣим кӣ аллоҳ . Гуфт : шумо мегуед : аллоҳ наФасо бнФс .
شیخ الاسلام گفت: وقتی بغداد آراسته بودند و آئین بود و فسق بسیار میبود شبلی بخواب دید کی فراوی گفتید: کی ار نه آن بودی کی تو میگویی که اللّه، ما همه بغدادیان بسوختید. شبلی آن باز گفت. ویرا گفتند: کی ما نیز هم گوئیم کی اللّه. گفت: شما میگویید: اللّه نفساً بنفس.
Ва ман мегӯям аллоҳи ҳқои баҳақ . Қул аллоҳи сами дарҳам :
و من میگویم اللّه حقاً بحق. قل اللّه ثم درهم:
Ҳқиқаҳ алҳақ шайъи лӣси иърФаҳ
حقیقة الحق شیٔ لیس یعرفه
Алои алмҷрдФиаҳи ҳақи таҷред
الا المجردفیه حق تجرید
Шайх алислом гуфт : кӣ ҳама халқ мегӯйанд кӣ яке , ва аз сад ҳазор дар меовезанд , ва ин қавм мегӯйанд кӣ яке , ва аз нишон худ мегурезанд қул аллоҳи сами зарраам :
شیخ الاسلام گفت: کی همه خلق میگویند کی یکی، و از صد هزار در میآویزند، و این قوم میگویند کی یکی، و از نشان خود میگریزند قل اللّه ثم ذرهم:
Алои кули шииءи мо халои ллаҳи ботил
الا کل شییء ما خلا للّه باطل
Ва кули Наими лои маҳолаи зоил
و کل نعیم لا محالة زایل
Ва ҳам бўҳотм гуяд : алсёҳаҳи болқлўб . Бўсъид зиёдӣ гуяд : кони Абуҳотами алътори зоҳираи зоҳири алтҷору ботинаи ботини алоброр . Вақте холӣ нишаста буд кӣ Хизр ногоҳ бирав даромад перӣ . Сахт броҳт шуд , сухан фаро афганд ва сухан мегуфт кӣ дӯстон аллоҳ чанданд ,у тарбияти он чигуна мегуфт : авлиё ҳамеша сесад ва шаст тан бошанд : чиҳил азишон Аброранд , оварда аз он нқбоонд , ва се азон нуҷабоанд , ва яке азишон ғўс бошад , мҳинаҳи қутби замин ва зинҳор аллоҳи таъолии базмин азу бошад ,у вай зинҳор халқ бошад , ҳар гуҳ кӣ ғўс баравад аз дунё , яке аз нуҷабои ғўси созанди бҷоء ӯ , ва яке аз нақабо нуҷабо кунанд , ва яке аз ӯ тоад бмқом нақабо бинишонанд , ва яке аз Аброри аўтоди созанд , ва яке аз авлиёи Аброри созанд ва яке аз оммаи халқи бмқом авлиё расонанд , ва ҳар гуҳи бмқоми дигар итилоъ уфтад , биравӣ мункир гирданд чунонк Мӯсо бар ман мункир шуд .
و هم بوحاتم گوید: السیاحة بالقلوب. بوسعید زیادی گوید: کان ابوحاتم العطار ظاهره ظاهر التجار و باطنه باطن الابرار. وقتی خالی نشسته بود کی خضر ناگاه برو درآمد پیری. سخت براحت شد، سخن فرا افگند و سخن میگفت کی دوستان اللّه چنداند، و تربیت آن چگونه میگفت: اولیا همیشه سیصد و شصت تن باشند: چهل ازیشان ابرارند، آورده از آن نقبااند، و سه ازان نجبااند، و یکی ازیشان غوث باشد، مهینه قطب زمین و زینهار اللّه تعالی بزمین ازو باشد، و وی زینهار خلق باشد، هر گه کی غوث برود از دنیا، یکی از نجبا غوث سازند بجاء او، و یکی از نقبا نجبا کنند، و یکی از او تاد بمقام نقبا بنشانند، و یکی از ابرار اوتاد سازند، و یکی از اولیا ابرار سازند و یکی از عامهٔ خلق بمقام اولیا رسانند، و هر گه بمقام دیگر اطلاع افتد، بروی منکر گردند چنانک موسی بر من منکر شد.
Ва сухан мегуфт кӣ ҷавонӣ даромад пари ҳайбати бўҳотм азон пар фазаъ шуд , фаро Хизр шуд гуфт : ки ӯ кист кӣ ман аз вай май тарсам ? гуфт : ӯ чунонаст ӯ бародар манаст Илёс .
و سخن میگفت کی جوانی درآمد پر هیبت بوحاتم ازان پر فزع شد، فرا خضر شد گفت: که او کیست کی من از وی میترسم؟ گفت: او چنان است او برادر منست الیاس.