Бимика бӯда муҷовир , Сайидӣ бӯда бузург , шогирди кавкабӣ буду ҷаъфари хулдӣ ,у бендору башарии вирои дида буд , бимика шайхи ҳарам буд , шайхи Аҳмади кўФони٭и ҳам дида буд .

بمکه بوده مجاور، سیدی بوده بزرگ، شاگرد کوکبی بود و جعفر خلدی، و بندار و بشری٭ ویرا دیده بود، بمکه شیخ حرم بود، شیخ احمد کوفانی٭ هم دیده بود.

Шайх алислом гуфт : кӣ ман кас шиносам кӣ бзёрти шайхи бўолҳсин ҷаҳаннам шуд бимика , ҳаҷ накард ки ман бзёрти вай омадаам , ар бузургии ваии ҳаҷ дарон нёмихт , ва он на ҳаҷи ислом буд .

شیخ الاسلام گفت: کی من کس شناسم کی بزیارت شیخ بوالحسین جهنم شد بمکه، حج نکرد که من بزیارت وی آمده‌ام، ار بزرگی وی حج دران نیامیخت، و آن نه حج اسلام بود.

Шайх алислом гуфт : кӣ зиёрати машойиху хизмати эшон барин тайифа фарзаст . Шайх алислом гуфт : ки Ақили бастӣ аз баст биёмад ба ҳаҷ хост шуд , гуфт : бзёрти шайхи абўолъбос қассоб шавам , азу шалворӣ хоҳам , ки шалвор надошт . Чун бар вай шуд , шайхи шалвори андохт даравӣ гуфт : дар пӯш ва бозгард , нагузошт ки бинишастӣ , бозгардонед , дар ҳар манзил шалвор меёфт , нагузошт кӣ ба ҳаҷ шудӣ .

شیخ الاسلام گفت: کی زیارت مشایخ و خدمت ایشان برین طایفه فرض است. شیخ الاسلام گفت: که عقیل بستی از بست بیامد به حج خواست شد، گفت: بزیارت شیخ ابوالعباس قصاب شوم، ازو شلواری خواهم، که شلوار نداشت. چون بر وی شد، شیخ شلوار انداخت دروی گفت: در پوش و بازگرد، نگذاشت که بنشستی، بازگردانید، در هر منزل شلوار می‌یافت، نگذاشت کی به حج شدی.

« шайх алислом гуфт : ки » шайхи Абуалҳусайн ҷаҳаннамро писарӣ расед , на ба чам яъне муфсиду фосиқу падар аз ваии биринҷ май буд рӯзии Бамёни масҷиди ҳаром фаро мешуд яке фарои шайх сервонӣ гуфт : эй шайх ! на бинии ин писари шайхи бўолҳсини аиз . Онки азин писар аст барон падар , яъне аз маломат ва он ранҷ ки он пери рост аз вай , шайх сервонӣ гуфт : ки ранҷ аз пераст вари писар на аз писар бар пер , ки ар на бузургии падари вай будӣ , писари ваии крои Фроёди аиз аз бузургӣ падараст , ки писар ӯ фаро дид меояд , ва дар збонҳоءи халқи афтода , вонгшт намой халқ гашта ,у фарои забон гирифтаанду маломат .

«شیخ الاسلام گفت: که» شیخ ابوالحسین جهنم را پسری رسید، نه به چم یعنی مفسد و فاسق و پدر از وی برنج می‌بود روزی بمیان مسجد حرام فرا می‌شد یکی فرا شیخ سیروانی گفت: ای شیخ! نه بینی این پسر شیخ بوالحسین ایذ. آنک ازین پسر است بران پدر، یعنی از ملامت و آن رنج که آن پیر راست از وی، شیخ سیروانی گفت: که رنج از پیر است ور پسر نه از پسر بر پیر، که ار نه بزرگی پدر وی بودی، پسر وی کرا فرایاد ایذ از بزرگی پدر است، که پسر او فرا دید می‌آید، و در زبانهاء خلق افتاده، وانگشت نمای خلق گشته، و فرا زبان گرفته‌اند و ملامت.

Шайх алислом гуфт : қавмӣ буданд ба кўошон бо ман мебуданд худовандони дили равшани дил , аз ман хостанд ки марои бшихи бўъбдоллаҳи тоқии баради сутурии хостам аз вай , пас буии барадами эшонро ва бигуфтам : ки эшон аз ман хостанд ва мехоҳанд , ки моро васиятӣ кунӣ . Шайх гуфт : мтأҳлоннд ? « гуфтам : мтأҳлоннд » гуфт : мктсбоннд ? гуфтам : оре ! гуфт : сахти нек аз аизр кор мекунед . Ва аҳл некӯ медоред ,у шабонгоҳ ҳар касе баҳраи худ аз таом баргиред вабо якдигар оред ва бо ҳам бихӯред ва соъатӣ бошед ва онгаҳ бпрои гнид ва эшонро дуо кард вбрхостим , ман он шайхи амӯро гуфтам шайх амӯ гуфт : асҳоби бўъбдоллаҳи дунии вбўолҳсини тзрӣ чунон мекарданд то барҷоӣ бимонаданд . Касе фаро чштён гуфт ки ҳаргизи миёни шумо ниқору нохушӣ ва хилоф набӯд ? ҷавоб доданд : кӣ мо бо якдигари фузӯнӣ на зӣим яъне набошем пайваста , то аз бкдигр сайр нигарадем .

شیخ الاسلام گفت: قومی بودند به کواشان با من می‌بودند خداوندان دل روشن دل، از من خواستند که مرا بشیخ بوعبداللّه طاقی برد ستوری خواستم از وی، پس بوی بردم ایشان را و بگفتم: که ایشان از من خواستند و می‌خواهند، که ما را وصیتی کنی. شیخ گفت: متأهلانند؟ «گفتم: متأهلانند» گفت: مکتسبانند؟ گفتم: آری! گفت: سخت نیک از ایذر کار می‌کنید. و اهل نیکو می‌دارید، و شبانگاه هر کسی بهرهٔ خود از طعام برگیرید وبا یکدیگر آرید و با هم بخورید و ساعتی باشید و آنگه بپرا گنید و ایشان را دعا کرد وبرخاستیم، من آن شیخ عمو را گفتم شیخ عمو گفت: اصحاب بوعبداللّه دونی وبوالحسین طزری چنان می‌کردند تا برجای بماندند. کسی فرا چشتیان گفت که هرگز میان شما نقار و ناخوشی و خلاف نبود؟ جواب دادند:کی ما با یکدیگر فزونی نه زئیم یعنی نباشیم پیوسته، تا از بکدیگر سیر نگردیم.

Шайх алислом гуфт : кӣ шайх « бўолҳсини саракӣ » бӯда бимика муҷовир , Сайид бо машойихи баҳам . Бо шайхи сирўони٭у бўолъбоси Сӯҳравардӣу бўолхири ҳбши٭у бўсғиди широзӣу шайхи Муҳамади сохри٭и ҳамаи ёрон якдигар буданду машойихи вирои таъзим тамом медоштанд .

شیخ الاسلام گفت: کی شیخ «بوالحسین سرکی» بوده بمکه مجاور، سید با مشایخ بهم. با شیخ سیروانی٭ و بوالعباس سهروردی٭ و بوالخیر حبشی٭ و بوسغید شیرازی و شیخ محمد ساخری٭ همه یاران یکدیگر بودند و مشایخ ویرا تعظیم تمام می‌داشتند.

Шайх алислом гуфт : кӣ бўолҳсин саракӣ ӯст , кӣ дар бодия буд бо ёрони шайхи бўсъиди широзӣу шайх бо Усома аз ҳроаҳу шайхи Муҳамади сохрӣу қавми дигар кӣ сумум хост . Бўолҳсин гуфт матарсед , кӣ ин кори марои афтода ман биравам ва шумо ҳама бсломт барраед ва сероб шавед . Чунон буд , ӯ бирафт ва меғ омад вборон дар истоди эшон ҳама сероб шуданду сайли даромад , вўиро барграфту бабрад .

شیخ الاسلام گفت: کی بوالحسین سرکی اوست، کی در بادیه بود با یاران شیخ بوسعید شیرازی و شیخ با اسامه از هراة و شیخ محمد ساخری و قوم دیگر کی سموم خاست. بوالحسین گفت مترسید، کی این کار مرا افتاده من بروم و شما همه بسلامت برهید و سیراب شوید. چنان بود، او برفت و میغ آمد وباران در ایستاد ایشان همه سیراب شدند و سیل درامد، وویرا برگرفت و ببرد.

Шайх алислом гуфт : кӣ зиндаи вирои шарбатии оби надод , ташнаи куштаи фаро об дод ӯ бо дӯстон чунин кунад .

شیخ الاسلام گفت: کی زنده ویرا شربتی آب نداد، تشنه کشته فرا آب داد او با دوستان چنین کند.

Шайх алислом гуфт : кӣ ваии қзини бофтӣ , рӯзи бўолҳсин саракӣ бимика гуфт : миён суфиён будам дар масҷиди ҳаром ки аз дарвешӣ сухан мерафт вай гуфт : чанд гўӣии дарвеш ар дарвешӣ бар девор банависанд яке аз мо бонҷо фурӯ нагзарад , ва ҳар кас мегуяд ки дарвешам , қавм бшўрид гуфтанд : ин чист ки ӯ мегуяд , бош ! акнӯн мо на дрўишоним ? гуфтанд : ҷўлоҳии омадаи моро аз дарвешии берун май наад онч машойих буданд гуфтанд : чунонаст ки ӯ мегуяд . Ҷанг бархесту ниқори бози бпрогнди вақт умра омад , шайхи бўолҳсини саракӣ бъмраҳ шуд боз омад , вақт намоз омад , намоз кард ,у ҷамоати ҳама ҳозир буданд , вай бархесту фарои сар ҳар яке мешуд ,у бӯса бар сар эшон медод ,у узр май хост . Яке аз машойихи вирои бародари хонда буд гуфт : ҳақ бигуфтӣ эшон ки дарон донистанду машойихи мҳинон бо ту ёр буданд . Акнӯн омадӣ азон боз будӣ бқўли сафеҳ чанд .

شیخ الاسلام گفت: کی وی قزین بافتی، روز بوالحسین سرکی بمکه گفت: میان صوفیان بودم در مسجد حرام که از درویشی سخن می‌رفت وی گفت: چند گوئی درویش ار درویشی بر دیوار بنویسند یکی از ما بانجا فرو نگذرد، و هر کس می‌گوید که درویشم، قوم بشورید گفتند: این چیست که او می‌گوید، باش! اکنون ما نه درویشانیم؟ گفتند: جولاهی آمده ما را از درویشی بیرون می‌نهد آنچ مشایخ بودند گفتند: چنانست که او می‌گوید. جنگ برخاست و نقار باز بپراگند وقت عمره آمد، شیخ بوالحسین سرکی بعمره شد باز آمد، وقت نماز آمد، نماز کرد، و جماعت همه حاضر بودند، وی برخاست و فرا سر هر یکی می‌شد، و بوسه بر سر ایشان می‌داد، و عذر می‌خواست. یکی از مشایخ ویرا برادر خوانده بود گفت: حق بگفتی ایشان که دران دانستند و مشایخ مهینان با تو یار بودند. اکنون آمدی ازان باز بودی بقول سفیه چند.

Вай гуфт : ман боз на бӯдаам аммо ман ҳар гуҳ бъмраҳ мешуд дар роҳ чанд ояти қуръони брхўондмӣу вирд бисёр . Имрӯз дар роҳ мегуфтам бо худ : ки ӯ чунин гуфт , ӯро чунин гӯям ,у фалонро чунин гӯям , ҳамаи роҳ дар хусумат будам . Акнӯн амдми худроу дили худро бози рҳонидм , эшон хоҳед ҳақ бед хоҳед бар ботил . Ман дили худро кардам яъне фароғати дили худро . Ки фароғати дили бхсўмти беҳудаи дареғ буд касеро ки дил буд шайхи Муҳамади сохрӣ ӯ аиз ки ин марди басари гӯр Мустафо гуфт : ки меҳмони ту омадаам ё расӯли аллоҳ ! ки маро сайр кунӣ ё ин қандилҳо дарҳами шиканам . Яке бшихи Муҳамад сохрӣ омад , виро хонду хурмоу хӯрдании сохта буд , виро сайр кард ва гуфт : чаҳ гуфта будӣ ? расӯли худоиро ва механдид . Бигуфт онч гуфта буд . Гуфт : ту аз чаҳ май гўӣӣ ? гуфт : хуфта будам Мустафо бихоб дидам маро гуфт : маро меҳмонӣаст , баси бдхўсти вирои бахона бар , ва сайр куну вирои бгўӣӣ : ки ҷои фарои бадал ! ки аизри бори зўнаҳи пас бдошт . Шайхи ҷуволгар аз ёрон эшонаст бо ҳам бӯда а над дар суҳбат . Шайх алислом гуфт : ки шайх амӯ гуфт ки вақте бимика танагии афтода буд , суфиёни қавмӣ мтأҳл шуданд ва влимҳо медоданд то ҳоли фарохи тргшт ва бар маълуми афтоданд . Шайхи ҷуволгар ҳам зании хост , он шаб буд рӯзи дигари бтбити фаро суфиён гуфт : на бҳлӣ аз сӯии ман , ки он чунон хуш набӯд . Аз чанд гоҳҳо Фромн буна гуфтанд .

وی گفت: من باز نه بوده‌ام اما من هر گه بعمره می‌شد در راه چند آیت قرآن برخواندمی و ورد بسیار. امروز در راه می‌گفتم با خود: که او چنین گفت، او را چنین گویم، و فلان را چنین گویم، همه راه در خصومت بودم. اکنون امدم خود را و دل خود را باز رهانیدم، ایشان خواهید حق بید خواهید بر باطل. من دل خود را کردم یعنی فراغت دل خود را. که فراغت دل بخصومت بیهوده دریغ بود کسی را که دل بود شیخ محمد ساخری او ایذ که این مرد بسر گور مصطفی گفت: که مهمان تو آمده‌ام یا رسول اللّه! که مرا سیر کنی یا این قندیلها درهم شکنم. یکی بشیخ محمد ساخری آمد، ویرا خواند و خرما و خوردنی ساخته بود، ویرا سیر کرد و گفت: چه گفته بودی؟ رسول خدای را و می‌خندید. بگفت آنچ گفته بود. گفت: تو از چه می‌گوئی؟ گفت: خفته بودم مصطفی بخواب دیدم مرا گفت: مرا مهمانیست، بس بدخوست ویرا بخانه بر، و سیر کن و ویرا بگوئی: که جای فرا بدل! که ایذر بار زونه پس بداشت. شیخ جوال گر از یاران ایشانست با هم بوده‌ا‌ند در صحبت. شیخ الاسلام گفت: که شیخ عمو گفت که وقتی بمکه تنگی افتاده بود، صوفیان قومی متأهل شدند و ولیمها می‌دادند تا حال فراخ‌ترگشت و بر معلوم افتادند. شیخ جوال‌گر هم زنی خواست، آن شب بود روز دیگر بطبیت فرا صوفیان گفت: نه بحلی از سوی من، که آن چنان خوش نبود. از چند گاهها فرامن بنه گفتند.

Шайх алислом гуфт : ки шайх амӯ гуфт ки шайхи Аҳмади ҷуволгар , танҳо нон хӯрдӣ вай гуфт : аз баҳри онки рӯзӣ бо перии ҳам коса будам пораи гӯшти бардоштам , писанди номад . Бо ҷои ниҳодам , ваии бонг брмн зад . Гуфт : чизе ки худро наме писандӣ , чаро бар дайгарӣ май писандӣ ? дар даҳан на . Азон вақти фаро танҳо таом мехӯрам то бодб шавам шайх амӯ гуфт : ки пас азон виро бхросон дидам ҳама танҳо мехӯрд . Ваии муҷовири ҳарам май буд ва аз фарғона буд яъне шайхи Аҳмади ҷуволгар .

شیخ الاسلام گفت: که شیخ عمو گفت که شیخ احمد جوال‌گر، تنها نان خوردی وی گفت: از بهر آنک روزی با پیری هم کاسه بودم پارهٔ گوشت برداشتم، پسند نامد. با جای نهادم، وی بانگ برمن زد. گفت: چیزی که خود را نمی‌پسندی، چرا بر دیگری می‌پسندی؟ در دهن نه. ازان وقت فرا تنها طعام می‌خورم تا بادب شوم شیخ عمو گفت: که پس ازان ویرا بخراسان دیدم همه تنها می‌خورد. وی مجاور حرم می‌بود و از فرغانه بود یعنی شیخ احمد جوال‌گر.

Шайх алислом гуфт : ки шайхи бўолҳсни ҳаддоди ҳрўрӣ Сайид бӯда « дарвеш » муҷарради зариф аз зрФأи суфиён , бимика буд муҷовир « бо машойихи дарвеши содиқ » вай ба шайхи бўолъбос қассоб омад шайх виро гуфт : бўолҳсн аз куҷо май ое ? гуфт : аз сӯии хуросон . Гуфт : пас Ироқи азин сӯйаст аз зарофати бўолҳсн ва аз дӯстии ҳориўкон ва ӯ аиз кӣ аз Макка бқсоб омад пурсед : ки ҷавонмардӣ чист ? вай ҷавоб дод бигӯям эй Абулҳасан ! бигӯям ҷавонмардии ан буд кӣ Ҳариса бар ёрон сард накунӣ бар ҳавоӣ дил наҳй дили алҳкоиаҳи батӯлиҳо .

شیخ الاسلام گفت: که شیخ بوالحسن حداد هروری سید بوده «درویش» مجرد ظریف از ظرفأ صوفیان، بمکه بود مجاور «با مشایخ درویش صادق» وی به شیخ بوالعباس قصاب٭ آمد شیخ ویرا گفت: بوالحسن از کجا می‌آیی؟ گفت: از سوی خراسان. گفت: پس عراق ازین سوی است از ظرافت بوالحسن و از دوستی هاریوکان و او ایذ کی از مکه بقصاب آمد پرسید: که جوانمردی چیست؟ وی جواب داد بگویم ای ابوالحسن! بگویم جوانمردی ان بود کی هریسه بر یاران سرد نکنی بر هوای دل نهی دل الحکایة بطولها.

Шайх алислом гуфт : ки дар ҷаъбаи ман аз шайхи Аҳмади кўФонии ин ҳикоятаст ки чизеи арзад ки гуфт : ин бўолҳсни бохри умр ба саттори обод май буд яке гуфт Фроўӣ : ки шабӣ ки мизбон набӯд он шаби бмни ое ! гуфт : он худ гоҳи гоҳ май » ваад , ман он худро худ май бояд .

شیخ الاسلام گفت: که در جعبهٔ من از شیخ احمد کوفانی این حکایت است که چیزی ارزد که گفت: این بوالحسن بآخر عمر به ستار آباد می‌بود یکی گفت فراوی: که شبی که میزبان نبود آن شب بمن آیی! گفت: آن خود گاه گاه می»‌ود، من آن خود را خود می‌باید.

Ҳам Аҳмад гуфт : ки ин бўолҳсни бохри умр рӯзӣ гуфт : ман ин чатигарӣ бҳрФт ки акнӯн омада намешиносам марои барги он наме буд , аммо тосо бигирифт марои пеши худ бар се рӯз бизӣаст , пас азон дуои рӯзи чаҳорум бхдоӣ шуд раҳмаи аллоҳ .

هم احمد گفت: که این بوالحسن بآخر عمر روزی گفت: من این چتی گری بحرفت که اکنون آمده نمی‌شناسم مرا برگ آن نمی‌بود، اما تاسا بگرفت مرا پیش خود بر سه روز بزیست، پس ازان دعا روز چهارم بخدای شد رحمه اللّه.