Шайх алислом гуфт , ки хроз٭ гуяд : алмърФаҳи муъаррифатон , муъаррифаи ман базли алмҷҳўду муъаррифаи ани айни алмҷҳўд «у шайх алислом гуфт » бўмнсўр , Муъаммар исфаҳонӣ гуяд : кӣ муъаррифа сеаст : муъаррифаи фитрат ,у маърифати зиёдату маърифати хусусият .

شیخ الاسلام گفت، که خراز٭ گوید: المعرفة معرفتان، معرفة من بذل المجهود و معرفة عن عین المجهود «و شیخ الاسلام گفت» بومنصور، معمر اصفهانی٭ گوید: کی معرفه سه است: معرفهٔ فطرت، و معرفت زیادت و معرفت خصوصیت.

Аммо маърифат фитрат қоимаст бшрти исботи алтўҳид . Ва маърифат зиёдат собитаст бшрти ихлоси дарҷаду иҷтиҳод . Ва маърифати хусусият аз айни ҷўдст , базли мҷҳўд тобеъ анаст .

اما معرفت فطرت قایمست بشرط اثبات التوحید. و معرفت زیادت ثابتست بشرط اخلاص درجد و اجتهاد. و معرفت خصوصیت از عین جودست، بذل مجهود تابع انست.

Шбли٭ гуяд : ки аз аломат маърифатаст : ани ирӣ нафса фии қабзаи алъзаҳи тҷрии алайҳи тсориФи алқдра .

شبلی٭ گوید: که از علامت معرفت است: ان یری نفسه فی قبضه العزة تجری علیه تصاریف القدرة.

Бўсъид аъроби٭ гуяд : алмърФаҳи кулҳо алоътроФи болҷҳл саҳл гуяд : ки ғоят маърифат ҳайратаст . Бўолъбос ътоء٭ гуяд алмърФаҳи балои муъаррифаи субути ҳқиқаҳи алмърФаҳ . Шинохт ӯ бо ӯ ваии шинохти ту бова , гувоҳӣ шинохт ӯст , лоязоли ъорФои модоми ҷоҳлои Фозои золи ҷаҳлаи золи муъаррифа .

بوسعید اعرابی٭ گوید: المعرفه کلها الاعتراف بالجهل سهل٭ گوید: که غایت معرفت حیرتست. بوالعباس عطاء٭ گوید المعرفة بلا معرفة ثبوت حقیقة المعرفة. شناخت او با او وی شناخت تو باو،گواهی شناخت اوست، لایزال عارفاً مادام جاهلاً فاذا زال جهله زال معرفه.

Шайх алислом гуфт ки боязид гуфт , сиррӣ сқти٭ гуфт ки ҳар ки ӯ бишнохт , ҳўоиҷ ӯ азу ва аз халқи биФтод . БоҳФс ҳаддод гуяд : то ӯро бишнохтам , ҳеҷ ҳақу ботил дар дил ман нашуд .

شیخ الاسلام گفت که بایزید٭ گفت، سری سقطی٭ گفت که هر که او بشناخت، حوایج او ازو و از خلق بیفتاد. باحفص حداد٭ گوید: تا او را بشناختم، هیچ حق و باطل در دل من نشد.

Шайх алислом гуфт : кӣ он чунонаст , аз шинохт ӯ дил басар ноед . Перӣ аз дунё мерафт , ӯро гуфтанд . Чаҳ орзӯи дорӣ ? гуфт : пеш аз онк биравам , зарра аз маърифат . Сухани ҳаллоҷи писарро дар васияти шаби пасин : ки дар ибодат мекӯшанд , ту дар чизе кӯш , ки зарра азон ма аз амали сиқлин он чист ? гуфт : шинохт ӯ . Ту дар чизе кӯш , ки зарра азон ма аз амали сиқлин он чист ? гуфт : шинохт ӯ .

شیخ الاسلام گفت: کی آن چنانست، از شناخت او دل بسر ناید. پیری از دنیا می‌رفت، او را گفتند. چه آرزو داری؟ گفت: پیش از آنک بروم، ذرهٔ از معرفت. سخن حلاج پسر را در وصیت شب پسین: که در عبادت می‌کوشند، تو در چیزی کوش، که ذرهٔ ازان مه از عمل ثقلین آن چیست؟ گفت: شناخت او. تو در چیزی کوش، که ذرهٔ ازان مه از عمل ثقلین آن چیست؟ گفت: شناخت او.

Фронўри٭гФтнд : кӣ ӯат ба чаҳ шинохт ? гуфт : бнқзи алъзоим . Ҳар чаҳ ман сголид май вондишидмии ҷуз он омад ва ҳарчӣ ман фаро кард ӯ табоҳ кард . Ва Фроҷўонмрдӣ гуфтанд : ки ҳақро бачаи шинохтӣ ? « гуфт » ӯам бова бишнохт . Бўзръаҳи табарии шблиро пурсед : кӣ ӯат бача бишнохт ?

فرانوری٭گفتند: کی اوت به چه شناخت؟ گفت: بنقض العزایم. هر چه من سگالید می ‌واندیشیدمی جز آن آمد و هرچه من فرا کرد او تباه کرد. و فراجوانمردی گفتند: که حق را بچه شناختی؟ «گفت» اوم باو بشناخت. بوزرعهٔ طبری شبلی را پرسید: کی اوت بچه بشناخت؟

Гуфт : бонк ҳар ки фаро кардам ӯ боз кард . Донистам ки ҳама ӯ . Аҳмад ҳанбал гуяд : ки маърифат на махлуқаст , ки махлуқ ба холиқ нарасад . Махлуқ ба махлуқ расад Хизр гуфт Аҳмади ҳанбалро раҳмаи аллоҳ : кӣ сираи гӯйӣ , аз баҳри ин лафзро .

گفت: بآنک هر که فرا کردم او باز کرد. دانستم که همه او. احمد حنبل گوید: که معرفت نه مخلوق است، که مخلوق به خالق نرسد. مخلوق به مخلوق رسد خضر گفت احمد حنبل را رحمه اللّه: کی سره گویی، از بهر این لفظ را.

Шайх алислом гуфт : ки аввали мард дар асноءи шинохти миннати аиз то миннат ӯ ба бинӣу сабақ ӯ бишносӣ . Шинохт чист ? чароғ ки мавлои бахудии худ фарои хФӣ ту дорад , касу чизеи дарин миён нагунҷаду ҷўби маърифатро сабаб донам вуҷӯди маърифатро . На ҳар ки аўшносди кор ӯ борӣк , ва ҳарки нашносад роҳи торики ғояти он маърифат ки аллоҳи халқро арзонӣ дорад , ки азон бартар нарасад , чун мард бонҷо расад , чунон ҳайрон гардад , хоҳад ки Зуҳраи ваии бшгоФд . Чун дармонди бшҳодт ом ояд , пас чун надонад ки ба лоолаҳи алои аллоҳ бкҷо расад , беш вонгрд то баҷои оради маърифати хос аз ом , пас онч барон бргзштаҳ бошад онро хаст бинад , чун он хстӣ бидид ин бидонаст : алъорФи анмои иърФи мақомаи азои ҷоўзаҳи Фозои алтФт илайҳ манеҳ ӯ ман ғайраи астҳснаҳи фасеҳи ?лаи мақомаи алзии артқии илайҳу лоироаҳи модоми қоимои фӣа албата . Дар таҷаллии султони маърифати ҷуз аз яке фаро дид наёяд , дигар « ҳама » баҳона ! илм маърифат онаст « ки » зикрро мулозим буд «у мшоҳдтро мулозим буд » ҳамвора рақиби азал буду гӯш , ва он сабақи хуии ту фаро афганд аз дунёи сайри ое , ва бо худ ба пайкори дарёад ӯ пайчи , ва ҳамвора шоди бсбқ , ихтиёрро даст бидорӣ , он чаҳ он ту ояд хаҷал бе ва ҳар чаҳ азу ояд бони розӣ бехотирро ғулом бе ,у ҷонро тобеъ бе ҷӯяндаи пасини рӯз бе ,у фидои пешини рўзбӣ

شیخ الاسلام گفت: که اول مرد در اثناء شناخت منت ایذ تا منت او به بینی و سبق او بشناسی. شناخت چیست؟ چراغ که مولی بخودی خود فرا خفی تو دارد، کس و چیزی درین میان نگنجد و جوب معرفت را سبب دانم وجود معرفت را. نه هر که اوشناسد کار او باریک، و هرکه نشناسد راه تاریک غایت آن معرفت که اللّه خلق را ارزانی دارد، که ازان برتر نرسد، چون مرد بآنجا رسد، چنان حیران گردد، خواهد که زهرهٔ وی بشگافد. چون درماند بشهادت عام آید، پس چون نداند که به لااله الا اللّه بکجا رسد، بیش وانگرد تا بجا آرد معرفت خاص از عام، پس آنچ بران برگذشته باشد آنرا خست بیند، چون آن خستی بدید این بدانست: العارف انما یعرف مقامه اذا جاوزه فاذا التفت الیه منه او من غیره استحسنه فصیح له مقامه الذی ارتقی الیه و لایراه مادام قایماً فیه البته. در تجلی سلطان معرفت جز از یکی فرا دید نیاید، دیگر «همه» بهانه!علم معرفت آنست «که» ذکر را ملازم بود «و مشاهدت را ملازم بود» همواره رقیب ازل بود و گوش، و آن سبق خوی تو فرا افگند از دنیا سیر آیی، و با خود به پیکار دریاد او پیچی، و همواره شاد بسبق، اختیار را دست بداری، آن چه آن تو آید خجل بی و هر چه ازو آید بآن راضی بی خاطر را غلام بی، و جان را تابع بی جویندهٔ پسین روز بی، و فدای پیشین روزبی

Фдити бнФсии бали Фдити бмҳҷтӣу қалбии аёмои ърФтки фӣҳо

فدیت بنفسی بل فدیت بمهجتی و قلبی ایاماً عرفتک فیها

Маърифату муҳаббату тавҳидро андоза нест , арсди ҳазор соли як раҳе ҳар рӯзи дарёии маърифат боз гузорад аз ғоят ҳануз куҷои расида « бошад » ҷни٭ гуяд : ман урф нафса Фқди урфи раба , ҳар кӣ худро шинохти бъҷз , ӯрои шинохт бақадрат , ва ҳар ки худро шинохти бхто , ӯро шинохти бъто . Субҳони он хдоӣӣ ки аҷзи раҳе аз маърифат , маърифат ингошт . Ишқи сӯрат ҷон омаду маърифати сӯрати дил . Маърифат анвоъаст : маърифати истидлолии муздурони рост ,у маърифати эҳтиҷоҷии маърифат хизлонаст яъне ақлӣу маърифати воситаи маърифат музтаронаст . Маърифати раҷоомез маърифат гадоёнасту бимомезон мутанофиронаст маърифати ғарқ дар тавҳид куҷост маърифат онаст . Маърифат ки чизе ёбам маърифати ноҷавон мардонаст , маърифати ҳсбтии афтодан ва хезонаст , ва онк фазояду коҳҳд ъозитӣаст . Онки тўосиру мақҳури код кор онаст , маърифат ки азон нишонаст мубин ва азон баёнаст ва бар маърӯф бӯҳтонаст . Ва онк онро гӯйонаст бмърФт туғёнаст . Ва онки забон азон ногўёст дӯст барон маърифати гўост . Шинохти аллоҳи бас азизаст , ҳркҷо ки ҳаст ғам нест ,у миёни маргу зиндагонӣ фарқ нест .

معرفت و محبت و توحید را اندازه نیست، ارصد هزار سال یک رهی هر روز دریای معرفت باز گذارد از غایت هنوز کجا رسیده «باشد» جنی٭ گوید: من عرف نفسه فقد عرف ربه، هر کی خود را شناخت بعجز، اورا شناخت بقدرت، و هر که خود را شناخت بخطا، او را شناخت بعطا. سبحان آن خدائی که عجز رهی از معرفت، معرفت انگاشت. عشق صورت جان آمد و معرفت صورت دل. معرفت انواع است: معرفت استدلالی مزدوران راست، و معرفت احتجاجی معرفت خذلان است یعنی عقلی و معرفت واسطه معرفت مضطران است. معرفت رجا آمیز معرفت گدایان است و بیم آمیزان متنافران است معرفت غرق در توحید کجاست معرفت آنست. معرفت که چیزی یابم معرفت ناجوان مردان است، معرفت حسبتی افتادن و خیزان است، و آنک فزاید و کاههد عازیتی است. آنک تواسیر و مقهور کد کار آنست، معرفت که ازان نشان است مبین و ازان بیان است و بر معروف بهتان است. و آنک آنرا گویانست بمعرفت طغیان است. و آنک زبان ازان ناگویاست دوست بران معرفت گواست. شناخت اللّه بس عزیز است، هرکجا که هست غم نیست، و میان مرگ و زندگانی فرق نیست.

Маърифат сеаст : асли он маърифати тақририи аласти брбкми маърифати тасдиқӣ , маърифати таҳқиқӣ , аз маърифати асли иборат иллатаст . Маърифат аз суҳбат мааст . Маърифати худ суҳбатаст шинохт ӯ гимёст , ар зарра бар ҷину инс ӯ кунанд ҳамаи бори ёўнд маърифат чист ? аввали истиқомати дӯстӣ , ғояти он тавҳид , вилоят дар назараст , қимат дар суҳбатаст , малик дар маърифатаст , дар хизмат ва ҷаҳд ёфт ҳақ набӯд , ёфт ӯ дар суҳбатаст , малик дар маърифатаст , дар хизмат ва ҷаҳд ёфт ҳақ набӯд , ёфт ӯ дар шинохтаст , қурби суҳбат дар рӯҳи сарвари рости шафиъи Фрозўи аиз , роҳ бова ӯ аиз , ҳикмат дидааст ки барон маърифати бинӣ ,у маърифат дидааст ки барон шайъи ҳақиқати бинӣ . Ҳақиқат дидааст ки барон шайъ ӯ бинӣ .

معرفت سه است: اصل آن معرفت تقریری الست بربکم معرفت تصدیقی، معرفت تحقیقی، از معرفت اصل عبارت علت است. معرفت از صحبت مه است. معرفت خود صحبت است شناخت او گیمیاست، ار ذرهٔ بر جن و انس او کنند همه بار یاوند معرفت چیست؟ اول استقامت دوستی، غایت آن توحید، ولایت در نظر است، قیمت در صحبت است، ملک در معرفتست، در خدمت و جهد یافت حق نبود، یافت او در صحبت است، ملک در معرفتست، در خدمت و جهد یافت حق نبود، یافت او در شناخت است، قرب صحبت در روح سرور راست شفیع فرازو ایذ، راه باو او ایذ، حکمت دیده است که بران معرفت بینی، و معرفت دیده است که بران شی حقیقت بینی. حقیقت دیده است که بران شی او بینی.

Подоши шинохти аўчист ? магар ёфт орифи бмърФти брмърўФ сабақ накард , дар маърифат ва ёфт ҳам дугонагӣаст . Ту куҷо будӣ ? ки ӯ туро буд , ки будӣ гуҳ ӯро будӣ . Ориф чаҳ кард ? дар нигараст ҷуз аз ту набӯдӣ , роҳ бигирифт бирав аз чапу рост , ӯ гурехт фаро ту расед рост , ӯ ки хок шиносад донад ки талаб ту наравед . Аз оби пиндори толиб , ёфт ту наравед :

پاداش شناخت اوچیست؟ مگر یافت عارف بمعرفت برمعروف سبق نکرد، در معرفت و یافت هم دوگانگی است. تو کجا بودی؟ که او ترا بود، که بودی گه او را بودی. عارف چه کرد؟ در نگرست جز از تو نبودی، راه بگرفت برو از چپ و راست، او گریخت فرا تو رسید راست، او که خاک شناسد داند که طلب تو نروید. از آب پندار طالب، یافت تو نروید:

Шинохти худо дар вараъасту вараъ дар миён қалбаст кам аз сари мӯии назари мавлои бонсти он ҳаво кӣ арш дараваст дарон бунаи кўизд ки дарон рўъи бкўизд . Шинохт давост : нураст ки дар дил уфтад азон иборат натавон дар ду ҷаҳон . ӯ гуфт : канти кнзои мхФёи Фоҳббти ани аърФ . Маликоу търФи маликооти шносдоти шиносади кати шиносад . Аз ҳақи маърифати кас сухан нагуфт , дар миёни ҷон май буд , ббрк забон намешавад . Ҷони онрои майдон май буд аммо збонрои тавон наме буд . Аз дидор шинохт наёяд , ки дидор бар миқдори шинохти аиз .

شناخت خدا در ورع است و ورع در میان قلب است کم از سر موی نظر مولی بآنست آن هوا کی عرش دروست دران بنه کویزد که دران روع بکویزد. شناخت دواست: نورست که در دل افتد ازان عبارت نتوان در دو جهان. او گفت: کنت کنزاً مخفیاً فاحببت ان اعرف. ملکا و تعرف ملکاات شناسدات شناسد کت شناسد. از حق معرفت کس سخن نگفت، در میان جان می‌بود، ببرک زبان نمی‌شود. جان آنرا میدان می‌بود اما زبانرا توان نمی‌بود. از دیدار شناخت نیاید، که دیدار بر مقدار شناخت ایذ.

Шайх алислом гуфт : ки маърифати суфиён метасниф кунӣ ва шарҳ кунӣ , он на мақоласт « ки » дар самоъ ояд , ту бҷони роҳи ҷон ӯ бнтўони шинохт , он вақт ки туро рӯҳ намонаду ҷуз аз шинохти он вақт ӯ бишносӣ маърифат бқҳраст , одам бо он шинохт ки аллоҳро аизри шинохт , дар биҳишти бншнохтаҳ буд , нури мскидни маърифат ӯ бнтўон ва дид , ки он аз он ӯ фазояд чун фузуд ояд , азон иборат натавон кард , аз баҳри онк касе на аҳли он буд ки он нахоҳад ёфт бншнўд ва онк донад бишунид гуфтан ҳоҷат надорад . Шинохти суфиён шинохтаст он дигарон пиндорааст он маърифатаст ки ӣнони бон зиндаанд , ӣнони бозон май раванд , ҳиўаҳи ӣнони он маърифати аизи ӣнони бозон май раванд , ҳиўаҳи ӣнони ани маърифати аиз аз шинохти ӣнон иборат натавон . Онҷо ки ҳаст аз оби поргин бешаст ,у онҷо ки нест аз кибряти сурх азизтараст .

شیخ الاسلام گفت: که معرفت صوفیان می‌تصنیف کنی و شرح کنی، آن نه مقال است «که» در سماع آید، تو بجان راه جان او بنتوان شناخت، آن وقت که ترا روح نماند و جز از شناخت آن وقت او بشناسی معرفت بقهر است، آدم با آن شناخت که اللّه را ایذر شناخت، در بهشت بنشناخته بود، نور مسکیدن معرفت او بنتوان و دید، که آن از آن او فزاید چون فزود آید، ازان عبارت نتوان کرد، از بهر آنک کسی نه اهل آن بود که آن نخواهد یافت بنشنود و آنک داند بشنید گفتن حاجت ندارد. شناخت صوفیان شناخت است آن دیگران پنداره است آن معرفت است که اینان بآن زنده‌اند، اینان بازان می‌روند، حیوة اینان آن معرفت ایذ اینان بازان می‌روند، حیوة اینان ان معرفت ایذ از شناخت اینان عبارت نتوان. آنجا که هست از آب پارگین بیش است، و آنجا که نیست از کبریت سرخ عزیزتر است.

ӯ ки азин баҳра надорад , ҳар чанд ки ҳунар ӯ беш буд аз аллоҳи давртар буд аз баҳри онк ӯ ббдл ӯ чизи дигар май писандад , пас аз онкии барин мункираст ,у онк дар даст дорад мегуяд ки ҳақи ин аиз .

او که ازین بهره ندارد، هر چند که هنر او بیش بود از اللّه دورتر بود از بهر آنک او ببدل او چیز دیگر می‌پسندد، پس از آنکه برین منکر است، و آنک در دست دارد می‌گوید که حق این ایذ.

Қоли Аҳмади бен ато : алмърФаҳи муъаррифатони муъаррифаи ҳақу муъаррифаи ҳқиқаҳу қоли алҷниди алмърФаҳи вуҷӯди ҷҳлки мнзи қиёми илма .

قال احمد بن عطا: المعرفة معرفتان معرفة حق و معرفة حقیقة و قال الجنید المعرفة وجود جهلک منذ قیام علمه.

Қили ?лаи зднои қол : ҳўолъорФу ҳўи алмърўФ . Қоли алўостӣ : търФи илои алъомаҳи афъолаи Фқол : аФлои инзрўни илои алобли Киеви хилқат , илои охира ,у търФи илои алхосаҳи бсФотаҳи Фқол : аФлои итди бурун алқуръонам алии қулӯби ақФолҳо . Ва търФ ило набино Муҳамади бнФсаҳи Фқол : ?илами тролии рбки алоиаҳ .

قیل له زدنا قال: هوالعارف و هو المعروف. قال الواسطی: تعرف الی العامة افعاله فقال: افلا ینظرون الی الابل کیف خلقت، الی آخره، و تعرف الی الخاصة بصفاته فقال: افلا یتد برون القرآن ام علی قلوب اقفالها. و تعرف الی نبینا محمد بنفسه فقال: الم ترالی ربک الآیة.

Қоли Аҳмади бен абии алҳўори٭ : аллоҳами ании ашкўои алики қуллаи маърифатии сӣли алшбли٭и маттии икўни алъорФи бмшҳди ман алҳақ ? Фқол : азои бдоءи алшоҳдўни фаннии алшўоҳду зҳби алҳўоси возмҳли алоҳсос .

قال احمد بن ابی الحواری٭: اللهم انی اشکوا الیک قلة معرفتی سئل الشبلی٭ متی یکون العارف بمشهد من الحق؟ فقال: اذا بداء الشاهدون فنی الشواهد و ذهب الحواس واضمحل الاحساس.

Қоли ашшайхи алисломи азми аллоҳи каромата : аҳотти бъини алшииءи комаи ҳўи вҳии сулсаи муъаррифаи алсФоти волнъўту муъаррифаи алзоти маъаи исқоти алтмрини байни алсФоти волзоту муъаррифаи мустағриқаи фии маҳзи алтъриФи лои иўсли илоҳо болостдлолу лоидли алайҳои шоҳдўоу лоистҳқҳои василаи муъаррифаи Фитрау муъаррифаи даллолау муъаррифаи мушоҳидау муъаррифаи тақдиру муъаррифаи тасдиқу муъаррифаи таҳқиқ .

قال الشیخ الاسلام عظم اللّه کرامته: احاطت بعین الشییء کما هو وهی ثلثه معرفة الصفات والنعوت و معرفة الذات مع اسقاط التمرین بین الصفات والذات و معرفة مستغرقة فی محض التعریف لا یوصل الیها بالاستدلال و لایدل علیها شاهدوا و لایستحقها وسیلة معرفة فطرة و معرفة دلالة و معرفة مشاهدة و معرفة تقدیر و معرفة تصدیق و معرفة تحقیق.

Шайх алислом гуфт : ки муъаррифа сеасттарӣ аъинҳми тФизи ман алдмъи ммои ърФўои ман алҳақ нуктаи маърифат аҳоттаст , бъини чиз ончунонкӣ онаст ва он се дараҷааст ,у халқ дарон се фарқанд : дараҷаи аввал : шинохти сифот ва нъўтаст , чунонк расед бхбр ,у маърифати далоил ,у пайдоеи шавоҳиду саноеъ дар санъати бдидни ббсираҳи бнўри қоим дар сар ,у таййиби ҳиўаҳи ақл дар киштзори фикрат ,у зиндагонии дили бникўи назарии миёни таъзиму ҳасани эътибор . Ин муъаррифа оммааст . Онки шароити яқин на бандад , магари бойен ки дар саноеъи санъати пайдо , ва дар ризқи розиқ « пайдо » бдлоили саноеъ ки кардро кирдигор бошаду халқро холиқу ризқро розиқу осмони муъаллақи бдоштаҳ дар ҳаво , алии ҳоли онро брдорндаҳаст ва нигоҳ дошта бақадрат , алии ҳол бо қӯтаст , ва ин заминро бгстронидаҳу сунъро сонеъ . Ва кӯҳ бар замин лангар кард бадоне ки онро қодирӣаст . Ва ин маърифат расмӣаст , ки шайхи буъалӣ дқоқ٭ гуфт : муъаррифаи расмӣаи кқтраҳу саммӣаи лоғлилои исқии влои ълилои ишФӣ . Ин шинохти олами аизи куфру бегонаи худ бойени мақар ,у бойени маърифат дар шукрату анбозӣ ки ар тасдиқи оради брсўлу китоби босавоби дигарон анбоз бошад . Ки гӯрон мегӯйанд : шукри яздонро ки чашм бинанда дод , ва гӯш шунавандау забони гӯяндаи дасти гӣрандау пои раванда . Ва ин маърифати шавоҳид : ки сотараст айб май пӯшад , ва розиқаст ризқ медиҳад , бойени маърифати шавоҳиди биҳишт воҷиб кунад ва аз дӯзах давр кунад , ва аз схт озод кунад ,у аҳкоми бойен ба поء гардад , вори гӯри Муҳамади расӯл аллоҳ бигӯед ҳам бозишони барраад

شیخ الاسلام گفت: که معرفة سه است تری اعینهم تفیض من الدمع مما عرفوا من الحق نکته معرفت احاطت است، بعین چیز آنچنانکه آنست و آن سه درجه است، و خلق دران سه فرق‌اند: درجهٔ اول: شناخت صفات و نعوت است، چنانک رسید بخبر، و معرفت دلایل، و پیدایی‌ شواهد و صنایع در صنعت بدیدن ببصیرة بنور قایم در سر، و طیب حیوة عقل در کشتزار فکرت، و زندگانی دل بنیکو نظری میان تعظیم و حسن اعتبار. این معرفه عامه است. آنک شرایط یقین نه بندد، مگر باین که در صنایع صنعت پیدا، و در رزق رازق «پیدا» بدلایل صنایع که کرد را کردگار باشد و خلق را خالق و رزق را رازق و آسمان معلق بداشته در هوا، علی حال آنرا بردارندهٔ است و نگاه داشته بقدرت، علی حال با قوت است، و این زمین را بگسترانیده و صنع را صانع. و کوه بر زمین لنگر کرد بدانی که آنرا قادری است. و این معرفت رسمی است، که شیخ بوعلی دقاق٭ گفت: معرفة رسمیة کقطرة و سمیة لاغلیلا یسقی ولا علیلا یشفی. این شناخت عالم ایذ کفر و بیگانه خود باین مقر، و باین معرفت در شکرت و انبازی که ار تصدیق آرد برسول و کتاب باثواب دیگران انباز باشد. که گوران می‌گویند: شکر یزدان را که چشم بیننده داد، و گوش شنونده و زبان گوینده دست گیرنده و پای رونده. و این معرفت شواهد: که ساتر است عیب می‌پوشد، و رازقست رزق می‌دهد، باین معرفت شواهد بهشت واجب کند و از دوزخ دور کند، و از سخط آزاد کند، و احکام باین به پاء گردد، وار گور محمد رسول اللّه بگوید هم بازیشان برهد

Аммо ин маърифати далоили саноеъи пас самъу тасдиқу қабули варамат дарон шарт , кӣ мақдам брўснт набайтаст , кӣ набайту роء ҳуҷҷатаст , ки онч худоӣ гуфт ман онам ,у дайн ман онаст дар китоби худ , онч пайғомбар гуфт , ки вай онасту дайн вай инаст . Ки хабарро аз тасдиқ бад нест , шавоҳиду саноеъ пас самъаст , ки то он набӯд он дуруст наёяд , варна бъқли муҷаррад басар шудӣ ваии пайғомбару китоб роҳ ёфтандӣ , на бурданд ва на ёфтанд китоб бояду пайғомбару пайғом , кӣ ҳуҷҷати боинст бар халқ ,у онкас ки азон истиғно ҷӯяд , бдлоилу шавоҳиду саноеъ , бъқли муҷаррад , вай мулҳидаст ва бероҳ , ки аллоҳ таъолӣ мегуяд : ваон конўои ман қабл лФии залоли мубин ва ин маърифати хабариро се рукнаст : исботи сифот беташбеҳ . Ва нафии ташбеҳ бетаътил . Ва навмед шудан аз дарёфт чигунагӣу бпрҳизидн аз ҷустани таъвилу бросму зоҳири бози истодан ,у вуқуф кардани бҷди бурноами сифот , ваии ифрот на зиёдат ва на нуқсон , ки шарти Ромат ва на қиёс ва на ташбеҳ на китмон . Врсонидни он чунонкӣ расед ҳамчунон , ва на тарсидан азон , ки таслим кардани бтўъу табъу сукноат ,у тафаккур на кардан дар чигунагии он ва на такаллуф ва на тоўил , ва на ваии ҷон аз гуфт он ,у шунидани он . Ки маълум аз сифоти ҳақи таъолиро ном онасту идроки бон қабул онасту шарт дарон таслим онасту тафсири он ёд кардан анаст .

اما این معرفت دلایل صنایع پس سمع و تصدیق و قبول ورمت دران شرط، کی مقدم بروسنت نبیت است، کی نبیت و راء حجت است، که آنچ خدای گفت من آنم، و دین من آنست در کتاب خود، آنچ پیغامبر گفت، که وی آنست و دین وی اینست. که خبر را از تصدیق بد نیست، شواهد و صنایع پس سمعست، که تا آن نبود آن درست نیاید، ورنه بعقل مجرد بسر شدی وی پیغامبر و کتاب راه یافتندی، نه بردند و نه یافتند کتاب باید و پیغامبر و پیغام، کی حجت باینست بر خلق، و آنکس که ازان استغنا جوید، بدلایل و شواهد و صنایع، بعقل مجرد، وی ملحد است و بی‌راه، که اللّه تعالی می‌گوید: وان کانوا من قبل لفی ضلال مبین و این معرفت خبری را سه رکن است: اثبات صفات بی‌تشبیه. و نفی تشبیه بی‌تعطیل. و نومید شدن از دریافت چگونگی و بپرهیزیدن از جستن تأویل و براسم و ظاهر باز ایستادن، و وقوف کردن بجد برنام صفات، وی افراط نه زیادت و نه نقصان، که شرط رمت و نه قیاس و نه تشبیه نه کتمان. ورسانیدن آن چنانکه رسید همچنان، و نه ترسیدن ازان، که تسلیم کردن بطوع و طبع و سکنیت، و تفکر نه کردن در چگونگی آن و نه تکلف و نه تاویل، و نه وی جان از گفت آن، و شنیدن آن. که معلوم از صفات حق تعالی را نام آنست و ادراک بآن قبول آنست و شرط دران تسلیم آنست و تفسیر آن یاد کردن انست.

Ки ташбеҳ дар исбот дар ҳичиз нест , ва на инкори вирд аз тнзиаҳ дар ҳеҷ чиз ва аллоҳ мегуяд ъзи зикра : лӣси кмслаҳи шииءу ҳўолсмиъи албсири аФмни ихлқи кмни лоихлқи қул ҳўи аллоҳи أҳди аллоҳи алсмд , лами ялади велами иўлди велами икни ?лаи кФўои أҳди вллаҳи алмисли алоълӣ эй сафаи алоълӣ . ӯ ҳастӣаст бо ному сифат ,у макони кӯ ? гуфт чунинам бҳичиз ҳоҷат нест . Ҳар чаҳ кард ва кунад , бхўости рост пок карду бълми восеъу ҳикмати собиқу қудратии нофиз . Қуръони сухани ваии ҳақу ваъдаи ваии рост ,у расӯлони ваии амину сухани ваии бҳқиқти базмин мавҷӯд бова пайвастаи доим ,у ҳуҷҷати ваии бони қоим ,у амр ва наҳй ваии муҳкам . Алои ?лаи алхлқи воломри кул ман ъанд рбно .

که تشبیه در اثبات در هیچیز نیست، و نه انکار ورد از تنزیه در هیچ‌چیز و اللّه می‌گوید عز ذکره: لیس کمثله شییء و هوالسمیع البصیر افمن یخلق کمن لایخلق قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ ، لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ وَلَمْ یَکُن لَّهُ کُفُوًا أَحَدٌ وللّه المثل الاعلی ای صفة الاعلی. او هستی است با نام و صفت، و مکان کو؟ گفت چنین‌ام بهیچیز حاجت نیست. هر چه کرد و کند، بخواست راست پاک کرد و بعلم واسع و حکمت سابق و قدرتی نافذ. قرآن سخن وی حق و وعدهٔ وی راست، و رسولان وی امین و سخن وی بحقیقت بزمین موجود باو پیوسته دایم، و حجت وی بآن قایم، و امر و نهی وی محکم. الا له الخلق والامر کل من عند ربنا.

Ғайби ваии пӯшида , азалу абади халқи нои вғстаҳи халқи бромиди мавқуфи брҳкм на Фолҳкми ллаҳи раби Алъоламину ҳўи аҳкми алҳокмину ҳўи аллтиФи алхбиру ҳўи ғаффори лмни тобу омну амали солҳои сами аҳтдӣ .

غیب وی پوشیده، ازل و ابد خلق نا وغسته خلق برامید موقوف برحکم نه فالحکم للّه رب العالمین و هو احکم الحاکمین و هو اللطیف الخبیر و هو غفار لمن تاب و آمن و عمل صالحاً ثم اهتدی.

Вўӣ бар гуфта устувор ва бар маҳоли қодиру ақл дар ,у оҷизу вай дар малики колк , ва дар ҳукми одил , ва дар қазои собиқу бхбрти халқу мъомлти эшон олам ва ӯст борӣу холиқ , ки ҳам қоҳираст ва ҳам ғоФри лоисӣоли ъмои иФъли Фллаҳи алҳҷаҳи алболғаҳу ҳўолғФори алноФъу аҳодӣ , Фмнҳми шқӣу Саид ва ман лами иҷъли аллоҳи ?лаи нури Фмолаҳи ман нури волзини ҷоҳдўои Финои лнҳдинҳми сблнои Фомои ман аътии вотқии илои охираи воъоқбаҳи ллмтқину анои лои нзиъи аҷри алмҳснин .

ووی بر گفته استوار و بر محال قادر و عقل در، و عاجز و وی در ملک کالک، و در حکم عادل، و در قضا سابق و بخبرت خلق و معاملت ایشان عالم و اوست باری و خالق، که هم قاهر است و هم غافر لایسئال عما یفعل فللّه الحجة البالغه و هوالغفار النافع و اهادی، فمنهم شقی و سعید و من لم یجعل اللّه له نور فماله من نور والذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا فاما من اعطی واتقی الی آخره واعاقبة للمتقین و انا لا نضیع اجر المحسنین.

Бойен « маърифат » хабарӣу зўоҳд ба биҳишт расанд ва аз дӯзах барраанд , ва аз хашми вай озод шаванду аҳком бпоӣ шавад . Аммо ҳақиқати маърифати ваии чизе дигараст ин маърифати ваии чизе дигараст ин маърифат расмӣаст бхбру асари шавоҳиду саноеъ . Онрои тобеъ , ақли онрои ҳиялат , аммо набайт ,у рои ҳуҷҷат , дар ҳақиқати ин коро аз биҳишт овоӣ набӯд ва на аз дӯзахи нишон , онҷои фаро ки азин овоӣ буд аз он ҳичиз набӯд ва аз онҷо ки азин чизе буд азон овоӣ набӯд ва он ҳадис ки дӯзах гуяд бар гузар ки нури ту забона ман бикушт , он фаро муътариз гуяд дӯзах аз ориф чаҳ хабар дорад ? он ҳама ҳаст ва хоҳад буд аммо онро халқ ҳаст , авоми халқ онроанд ва аз тасдиқи хабар бад нест аммо ҳақиқат аз муҳаққиқон пӯшед нест .

باین «معرفت» خبری و ضواهد به بهشت رسند و از دوزخ برهند، و از خشم وی آزاد شوند و احکام بپای شود. اما حقیقت معرفت وی چیزی دیگر است این معرفت وی چیزی دیگر است این معرفت رسمی است بخبر و اثر شواهد و صنایع. آنرا تابع، عقل آنرا حیلت، اما نبیت، و رای حجت، در حقیقت این کارا از بهشت آوای نبود و نه از دوزخ نشان، آنجا فرا که ازین آوای بود از آن هیچیز نبود و از آنجا که ازین چیزی بود ازان آوای نبود و آن حدیث که دوزخ گوید بر گذر که نور تو زبانهٔ من بکشت، آن فرا معترض گوید دوزخ از عارف چه خبر دارد؟ آن همه هست و خواهد بود اما آنرا خلق هست، عوام خلق آنرا اند و از تصدیق خبر بد نیست اما حقیقت از محققان پوشید نیست.

Шайх алислом гуфт : ки кас бошад ки ҳазор сол дар биҳишт бошад бевосита ҳақ нашносад сифот ӯ ҳиҷоби аизи азуу ҳориўи кон сифотӣ бошанд буъалии гурҷӣ кавкабӣ гуфт : ки дар ман фитод гуфт аз дунё биёмадӣ ваот ман нашнохт шинохт аз аизр ме» ед бурдор арҷъўи аўроӣкми алоиаҳ

شیخ الاسلام گفت: که کس باشد که هزار سال در بهشت باشد بی‌واسطهٔ حق نشناسد صفات او حجاب ایذ ازو و هاریو کان صفاتی باشند بوعلی گرجی کوکبی گفت: که در من فتاد گفت از دنیا بیامدی وات من نشناخت شناخت از ایذر می‌»اید بردار ارجعو اورائکم الآیه

Рӯзии Абдуллоҳи манозил бар гӯристон бар гузашт гуфт : мискинон аз дунё бирафтанд ва аз беҳина чизе начашедан яке гуфт : виро ки он беҳина чист ? гуфт : шинохти сухани бўнсри даббоғ : дариғо ! кат надонистаму пиндоштам кӣ медонам . Азон пиндошти гӯногӯн ва азон дониши пушаймонам , тавба анед .

روزی عبداللّه منازل٭ بر گورستان بر گذشت گفت: مسکینان از دنیا برفتند و از بهینه چیزی نچشیدن یکی گفت: ویرا که آن بهینه چیست؟ گفت: شناخت سخن بونصر دباغ: دریغا! کت ندانستم و پنداشتم کی می‌دانم. ازان پنداشت گوناگون و ازان دانش پشیمانم، توبه انید.

Шайх алислом гуфт : ҷуз аз Фрдониту аввалят , ҳама иллатанд , бҳичиз машғӯл машавед , ки дарин илми ҳамаи илмҳо ҳичиз набӯд на шинохти ҷӯй , ки аз дидор ояд . Дидори ҷӯй ки аз шинохт ояд « фии муноҷота » ; илоҳӣ ! аз маърифати расмӣу ҳикмати тҷрбтӣу муҳибаи иборатии фарёд » зўолнўни мисриро гуфтанд дар беморӣ : ки чаҳ орзӯи дорӣ ? гуфт : аз онк бова шавам як зарраи ошноӣ бова .

شیخ الاسلام گفت: جز از فردانیت و اولیت، همه علت‌اند، بهیچیز مشغول مشوید، که درین علم همه علمها هیچیز نبود نه شناخت جوی، که از دیدار آید. دیدار جوی که از شناخت آید «فی مناجاته»؛ الهی! از معرفت رسمی و حکمت تجربتی و محبة عبارتی فریاد» ذوالنون مصری٭ را گفتند در بیماری: که چه آرزو داری؟ گفت: از آنک باو شوم یک ذره آشنایی باو.

Шайх алислом гуфт ки он маърифати аёни аиз на маърифати баёни баёни он буд , ки дидаи бовел боз шавад бибинад ки на қалам бо забон ёр шавад бшўнид ? кӣ чӣ дарраи смўъи дармонӣ дар мъоини дармонӣ , алхбри ҳаҷаи воърФони мҳҷаҳу молъбди фии ҳқиқаҳ алҳақ аломҷаҳи фии лаҷа , канти кнзои мхФёи Фоҳббти ани аърФи пас қавмаст кӣ мешиносанд .

شیخ الاسلام گفت که آن معرفت عیان ایذ نه معرفت بیان بیان آن بود، که دیده باول باز شود ببیند که نه قلم با زبان یار شود بشونید؟ کی چی دره سموع درمانی در معاین درمانی، الخبر حجة واعرفان محجة و مالعبد فی حقیقة الحق الامجة فی لجة، کنت کنزاً مخفیاً فاحببت ان اعرف پس قوم است کی می‌شناسند.

Аншднои аломоми лсмнўни алБағдодӣ

انشدنا الامام لسمنون البغدادی٭

Аммо дар ваҷҳи дигарон маърифат маърифат зотаст бо исқот бар кандагии миёни сифоту зот , ва он собит буд бълми ҷамъу софӣ буд дар майдони фано , ва тамом шавад дар водии бақо , то мушарраф шавад бръини ҷамъ , ва он се рукнаст : фурӯи гузоштани сифот ӯ вари шавоҳид «у фурӯи гузоштани воситау василаи вари дарҷҳо »у фурӯи гузоштани ибодоту муомилоти вари нишонҳо ,у яқини рост . Ва ин маърифат хоссааст аз уфуқи ҳақиқату ҳаволии он . Ва аҳволу вилоят дарин маърифатаст , таваккул бираву яқини дурусту муҳаббату ахўоти он , ва шинохтани вай бақадрату эътимод доштан бирав , ва бар тафвизу таваккул ,у оҷиз дидани асбоби дараву қудрати ваии бкмол . Бронч дар илму ақли маҳол , ва бозгаштан аз асбоб бо мусаббиб , ва шинохтани олоу нъмоء ӯу мнтҳоء ӯ ,у баҳама бова гаштан ва аз халқу алойиқи сайр омадан ,у ҷамъ бӯдани бркл ,у давом назар бидида сар .

اما در وجه دیگران معرفت معرفت ذاتست با اسقاط بر کندگی میان صفات و ذات، و آن ثابت بود بعلم جمع و صافی بود در میدان فنا، و تمام شود در وادی بقا، تا مشرف شود برعین جمع، و آن سه رکن است: فرو گذاشتن صفات او ور شواهد «و فرو گذاشتن واسطه و وسیله ور درجها» و فرو گذاشتن عبادات و معاملات ور نشانها، و یقین راست. و این معرفت خاصه است از افق حقیقت و حوالی آن. و احوال و ولایت درین معرفتست، توکل برو و یقین درست و محبت و اخوات آن، و شناختن وی بقدرت و اعتماد داشتن برو، و بر تفویض و توکل، و عاجز دیدن اسباب درو و قدرت وی بکمال. برانچ در علم و عقل محال، و بازگشتن از اسباب با مسبب، و شناختن آلا و نعماء او و منتهاء او، و بهمه باو گشتن و از خلق و علایق سیر آمدن، و جمع بودن برکل، و دوام نظر بدیدهٔ سر.

Шинохти ин қавм на бшўоҳдаст ки бнўр яқинаст , болҳому фаросату ббсирту ҳикмат . Забони қуръон онро мегуяд : сирикми оётаи Фтъри фонҳо ин маърифат ошноӣаст . Меҳр азин зояд , мнтҳоء ӯ бинӣ , ва атоҳои наоне нохоста ,у боз омадани ваии дўстонрои бъноит бе сабаби бинӣ , меҳр бирав наҳй ,у тоФро меҳр нарисӣ ҳама бекоранду муздур ,у меҳр девораст миёни хосу ом . Азон маърифати пеш бо ширкат бо муздурон ва бо баъзе аз аҳли змт , бадалели саноеъ бар гузаштӣ , ва аз ширки миёнину муздурӣу мақотеъи рстӣ . Ки дар ҳамаи асбоби мусаббиби доне то эътимод бирав муҳкам шавад ,у дӯстии соф , локини ширки хФии барҷо , ки дар дугонагӣ мераваду муҳаббат дугонагӣаст .

شناخت این قوم نه بشواهد است که بنور یقین است، بالهام و فراست و ببصیرت و حکمت. زبان قرآن آنرا می‌گوید: سیریکم آیاته فتعر فونها این معرفت آشنایی است. مهر ازین زاید، منتهاء او بینی، و عطاهای نهانی ناخواسته، و باز آمدن وی دوستانرا بعنایت بی‌سبب بینی، مهر برو نهی، و تافرا مهر نرسی همه بیکارند و مزدور، و مهر دیوار است میان خاص و عام. ازان معرفت پیش با شرکت با مزدوران و با بعضی از اهل ذمت، بدلیل صنایع بر گذشتی، و از شرک میانین و مزدوری و مقاطع رستی. که در همه اسباب مسبب دانی تا اعتماد برو محکم شود، و دوستی صاف، لکن شرک خفی برجا، که در دوگانگی می‌رود و محبت دوگانگی است.

Ва шайхи бўбкр вости٭ гуяд : лўърФўаҳи мо аҳбўаҳ . Шайх алислом гуфт : ки маърифати ҳақиқӣ падед ояд . Аз ӯ софи ҳичизи бнгзорд ки онҷо ӯро дӯст дорад , ва ҷунайд гуфту хрози Акбари занбии маърифатӣ Аёа , мҳинаҳи гуноҳи ман шинохт вайаст , яъне шинохти ман ӯро , кӣ пиндорад кӣ ӯро , кӣ пиндорад кӣ ӯро бсзоӣ ӯ бҳқиқти ҳақ ӯ , бҳдўди иззат ӯ нашносаду натавонад .

و شیخ بوبکر واسطی٭ گوید: لوعرفوه ما احبوه. شیخ الاسلام گفت: که معرفت حقیقی پدید آید. از او صاف هیچیز بنگذارد که آنجا او را دوست دارد، و جنید٭ گفت و خراز اکبر٭ ذنبی معرفتی ایاه، مهینه گناه من شناخت وی است، یعنی شناخت من او را، کی پندارد کی او را، کی پندارد کی او را بسزای او بحقیقت حق او، بحدود عزت او نشناسد و نتواند.