Аз табақаи аввали мтأхртру бтсўФи маърӯфтар . Шайх алислом гуфт қудси аллоҳи рӯҳа : кӣ номи ваии сўбони бен иброҳӣм аст кунят ваии абўолФизу зўолнўни лақаб ва низ гуфтанд : кӣ номи ваии файзи бен иброҳӣм буд алохмимии мавлои алқриш . Падари ваии мавло Қурайш бӯда нўбӣу зўолнўн бмр бӯда , ба ахмем Миср . Онҷо ки гӯр шофиӣаст раҳмҳо аллоҳ . Шогирди молик инс бӯда ,у мазҳаб вай дошта ,у мўто аз вай самоъ дошт , вақфа хонда шавад ,у пайравии исрофил буд бмғрб .

از طبقهٔ اول متأخرتر و بتصوف معروف‌تر. شیخ الاسلام گفت قدس اللّه روحه: کی نام وی ثوبان بن ابراهیم است کنیت وی ابوالفیض و ذوالنون لقب و نیز گفتند: کی نام وی فیض بن ابراهیم بود الاخمیمی مولی القریش. پدر وی مولی قریش بوده نوبی و ذوالنون بمر بوده، به اخمیم مصر. آنجا که گور شافعیست رحمها اللّه. شاگرد مالک انس بوده، و مذهب وی داشته، و موطا از وی سماع داشت، وقفه خوانده شود، و پیروی اسرافیل بود بمغرب.

Ва гуфтанд : номи ваии зўолнўни бен Аҳмад , ва гуфтанд : кӣ кунят вай абўолФёз бӯдау номи алФиз ,у пешинаи қавл дуруст турост . Ва вай Сайид бӯда эмом дар вақти худ , бегонаи рӯзгор ,у сари ин тайифа ,у ҳамаи азоФту нисбат бо ӯ кунанд , ва бозу гардаду мақбул бар ҳамаи забонҳо . Ва виро бародарон бӯда яке исрофилу дигари алисъ . Ва низ гуфтанд кӣ зўолкФл . Арнаҳи худ се буданд , ва гуфтанд чаҳор буданд : зўолнўну зўолкФлу Абдухалилу ъбдолборӣ . Ва зўолкФли ахўзўолнўн , рӯй анҳу ҳикоёти фии алмъомлоту ғайра , иқоли исмаи маймуну зўолкФли лақаб .

و گفتند: نام وی ذوالنون بن احمد، و گفتند: کی کنیت وی ابوالفیاض بوده و نام الفیض، و پیشینه قول درست تراست. و وی سید بوده امام در وقت خود، بیگانهٔ روزگار، و سر این طایفه، و همه اضافت و نسبت با او کنند، و بازو گردد و مقبول بر همه زبانها. و ویرا برادران بوده یکی اسرافیل و دیگر الیسع. و نیز گفتند کی ذوالکفل. ارنه خود سه بودند، و گفتند چهار بودند: ذوالنون و ذوالکفل و عبدالخالق و عبدالباری. و ذوالکفل اخوذوالنون، روی عنه حکایات فی المعاملات و غیره، یقال اسمه میمون و ذوالکفل لقب.

Ва пеш аз вай машойих буданд , локин ӯ пешини каси аиз , кӣ ишорат боиборат оварад дарин тариқ . Ва азин тариқ сухан гуфт ва баст кард зўолнўни мисрӣ буду аввали кас ки сӯфии хонданди бўҳошм буд . Ва аввали хонақоҳи суфиёни хонақоҳи рамла буд . Ва чун ҷунайд падед омад дар дигари табақаи ин илмро тартиби ниҳод ва баст карду кутуби сохт . Ва чун шбли٭ падед омад дар се дигари табақаи ин илми босари минбари барад ва ошкоро кард кӣ ҷунайд гуфт : кӣ мо ин илм дар сардобҳо ва хонҳо май гуфтеми ниҳон . Шблӣ омад онрои босари минбари барад ва бар халқи бўғсти бшниъ .

و پیش از وی مشایخ بودند، لکن او پیشین کس ایذ، کی اشارت باعبارت آورد درین طریق. و ازین طریق سخن گفت و بسط کرد ذوالنون مصری بود و اول کس که صوفی خواندند بوهاشم بود. و اول خانقاه صوفیان خانقاه رمله بود. و چون جنید پدید آمد در دیگر طبقه این علم را ترتیب نهاد و بسط کرد و کتب ساخت. و چون شبلی٭ پدید آمد در سه دیگر طبقه این علم باسر منبر برد و آشکارا کرد کی جنید گفت: کی ما این علم در سردابها و خانها می‌گفتیم نهان. شبلی آمد آنرا باسر منبر برد و بر خلق بوغست بشنیع.

ТўФии зўолнўни фии зии алқъдаҳи санаи хумсу арбаъӣн ,у иқоли санаи смону арбаъӣну мأтини фии санаи алтии моти фӣҳо Абӯтуроби алнхшби٭

توفی ذوالنون فی ذی القعده سنه خمس و اربعین، و یقال سنه ثمان‌ و اربعین و مأتین فی سنة التی مات فیها ابوتراب النخشبی٭

Шайх алислом гуфт азми аллоҳи каромата : кӣ асмъили дбоси Ҷӣруфтӣ Фромн гуфт кӣ шайхи абои абдурраҳмон слмӣ гуфт , кӣ шайхи буъалӣ сирўони٭ гуфт ҳофизи эмоми аҳли алснаҳ бемнозъ чун Аҳмади ҳанбал буд дар рӯзгори худ , кӣ шайхи бўтолби ғолиби мисрии ҳофиз ахмимӣ гуфт , кӣ буд ҷона мисрӣ гуфт ки зўолнўн мисрӣ гуфт : шайх алислом гуфт кӣ ин аснод дарозаст лекин некӯаст имомон бар имомони гўӣӣ . Аснод аз ҳикоят некӯтараст .

شیخ الاسلام گفت عظم اللّه کرامته: کی اسمعیل دباس جیرفتی فرامن گفت کی شیخ ابا عبدالرحمن سلمی گفت، کی شیخ بوعلی سیروانی٭ گفت حافظ امام اهل السنه بی‌منازع چون احمد حنبل بود در روزگار خود، کی شیخ بوطالب غالب مصری حافظ اخمیمی گفت، کی بود جانهٔ مصری گفت که ذوالنون مصری گفت: شیخ الاسلام گفت کی این اسناد دراز است لیکن نیکوست امامان بر امامان گوئی. اسناد از حکایت نیکوتر است.

Зўолнўн : гуфт се сафар кардам ва се илм оварадам кӣ хосу оми бпзирФт . Бори дувум сафар кардам ва илм оварадам кӣ хос қабул карду ом қабул накарду сафари се дигар кардам илм оварадам , кӣ на хоси пазируфт ва на ом . Фбқити шридои тридои вҳидо

ذوالنون: گفت سه سفر کردم و سه علم آوردم کی خاص و عام بپذیرفت. بار دوم سفر کردم و علم آوردم کی خاص قبول کرد و عام قبول نکرد و سفر سه دیگر کردم علم آوردم، کی نه خاص پذیرفت و نه عام. فبقیت شریداً طریداً وحیداً

Аншднои аломоми лобии алҳусайн алнўр٭

انشدنا الامام لابی الحسین النور٭

ТърФи амреи ФонФрдти бғрбтии Фсрти ғрибои фии албриаҳи аўҳдои тсрмди амреи Фҳўи ании мсрмди вФнитнии ании Фсрти мўҳдо

تعرف امری فانفردت بغربتی فصرت غریباً فی البریه اوحدا تسرمد امری فهو عنی مسرمد وفنیتنی عنی فصرت موحدا

Аншди аизои лғираҳ

انشد ایضاً لغیره

Шайх алислом гуфт нуруллои қабра : кӣ он пешинаи илм кӣ вай гуфт , илми тўбт буд , кӣ онрои хосу ом қабул кунанд . Дигари илми таваккулу мъомлту муҳаббат буд , кӣ хос қабул кунад , оми фарои он ниёзад . Ва сдигри илми хусӯсӣу ҳақиқат буд , на ббрги халқ буд , на бтоқти илму ақл . Халқи дрнёФтнд , виро маҳҷӯр карданд ва бирав хоштнд бо инкор ва рондан , то онкӣ кӣ аз дунё бирафт дар санаи хумсу арбаъӣну мأтин .

شیخ الاسلام گفت نوراللّه قبرة: کی آن پیشینه علم کی وی گفت، علم توبت بود، کی آنرا خاص و عام قبول کنند. دیگر علم توکل و معاملت و محبت بود، کی خاص قبول کند، عام فرا آن نیازد. و سدیگر علم خصوصی و حقیقت بود، نه ببرگ خلق بود، نه بطاقت علم و عقل. خلق درنیافتند، ویرا مهجور کردند و برو خاشتند با انکار و راندن، تا آنکه کی از دنیا برفت در سنه خمس و اربعین و مأتین.

Чун ҷинозаи ваии бурданди гилаи мурғон яъне ҷўк бар сари ҷиноза вай омаданд ва пурдарҳам бофтанд , чунонк ҳамаи халқу зин , бсоиаҳи худ бпўшиднд , кӣ кас аз он мурғони надида буд пеш аз он магар аз вай бар сар ҷиноза мазанӣ шогирди шофиии рҳмҳми аллоҳ .

چون جنازهٔ وی بردند گلهٔ مرغان یعنی جوک بر سر جنازهٔ وی آمدند و پردرهم بافتند، چنانک همه خلق و زین، بسایهٔ خود بپوشیدند، کی کس از آن مرغان ندیده بود پیش از آن مگر از وی بر سر جنازهٔ مزنی شاگرد شافعی رحمهم اللّه.

Пас азон зўолнўнро қабул падед омад бғоит . Дигари рӯз бар гўрўӣ набишта ёфтанд чунонк бхти одамиёни нмонст кӣ : зўолнўни ҳабиби аллоҳи ман алшўқи қтили аллоҳ . Ҳрки он набиштаи бтрошидндии бози онро ҳамчунон навишта ёфтандӣ . Ва он сафари пасинаи вай на бпоӣ бӯда буд кӣ бо ӯ на бқдми раванд , кӣ баҳами раванд , аншднои аломоми ллқоӣл

پس ازان ذوالنون را قبول پدید آمد بغایت. دیگر روز بر گوروی نبشته یافتند چنانک بخط آدمیان نمانست کی: ذوالنون حبیب اللّه من الشوق قتیل اللّه. هرک آن نبشته بتراشیدندی باز آنرا همچنان نوشته یافتندی. و آن سفر پسینهٔ وی نه بپای بوده بود کی با او نه بقدم روند، کی بهم روند، انشدنا الامام للقائل

Аншднои лбъзҳм

انشدنا لبعضهم

Шайх алислом гуфт , анороллаҳи барраонау вусъи алайҳи ризвона : кӣ улӯм анвоъанд : аввал илм тавҳидаст . Дигари илм фиқҳасту дайн . Се дигар ъам ваъз . Чаҳоруми илми таъбир . Панҷуми илми тибу шашуми илми нуҷуми илми калом . Ҳаштуми илми маош . Нуҳуми илми ҳикмат . Даҳуми илми ҳақиқат .

شیخ الاسلام گفت، اناراللّه برهانه و وسع علیه رضوانه: کی علوم انواع‌اند: اول علم توحیدست. دیگر علم فقه است و دین. سه دیگر عم وعظ. چهارم علم تعبیر. پنجم علم طب و ششم علم نجوم علم کلام. هشتم علم معاش. نهم علم حکمت. دهم علم حقیقت.

Аммо илми тавҳид ҳиўоаҳаст ,у илм фиқҳ доруаст ,у илм ъзт ғизосту илми таъбир заннаст ,у илми тиб ҳиялатаст ,у илми нуҷуми тҷрбтст ,у илм калом ҳалокаст ,у илми маоши шуғли омма халқаст ,у илми ҳикмат ойинааст ,у илм ҳақиқат ёфт вуҷӯдаст .

اما علم توحید حیواة است، و علم فقه داروست، و علم عظت غذاست و علم تعبیر ظن است، و علم طب حیلت است، و علم نجوم تجربتست، و علم کلام هلاکست، و علم معاش شغل عامهٔ خلق است، و علم حکمت آئینه است، و علم حقیقت یافت وجودست.

Аммо илми тавҳид илм дайнаст ва он се ваҷҳаст : тавҳиди алохлоси болктобу алснаҳ . Ва тавҳиди алтҷриду ҳўи илми алҳиўаҳи бтФриди аззикру нисёни ғайрау талаби тасҳеҳи алтўҳиди босқоти алсФот ,у алкломи фии алҷўоҳру алоърозу алтинаҳу алҷуссау алҳиўлӣу ҳўи илми алзнодқаҳи алаввалӣ .

اما علم توحید علم دینست و آن سه وجهست: توحید الاخلاص بالکتاب و السنه. و توحید التجرید و هو علم الحیوة بتفرید الذکر و نسیان غیره و طلب تصحیح التوحید باسقاط الصفات، و الکلام فی الجواهر و الاعراض و الطینة و الجثة و الهیولی و هو علم الزنادقة الاولی.

Илми дайни ду қисмаст : яке аз он зоҳираст дигари ниҳону ботин . Аммо қисми зоҳир панҷ навъаст : илм ҳикматаст ва он исобати муъаррифаи аллоҳи таъолӣ ва миннатҳои он ,у вуқуф бар неъматҳои вай шинохтани мъозири халқ . Ддигри илм ҳақиқатаст ва он илми ҳиўтсти илми Хизр : вълмноаҳи ман лднои уламои алии мо лами тҳт ба хбро аммо илми фиқҳро мегуяд ъзу ҷл : литФқҳўои фии аддӣни кўнўи арбонибини Фосأлўои أҳли аззикр . Ва он нас қуръонаст бомқтзأи он бо қиёс ва он насаст ё иҷмоъ фарохаст ё тангу қиёси барон , ё осори муҷтаҳидон , осори некӯ аз марди маразӣ аз салафи амин дар уқдаи дайну донои бохтлоФу қодир дар истинбот .

علم دین دو قسم است: یکی از آن ظاهرست دیگر نهان و باطن. اما قسم ظاهر پنج نوعست:علم حکمتست و آن اصابت معرفة اللّه تعالی و منتهای آن، و وقوف بر نعمتهای وی شناختن معاذیر خلق. ددیگر علم حقیقت است و آن علم حیوتست علم خضر : وَعَلَّمْنَاهُ مِن لَّدُنَّا عِلْمًا عَلَی مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا اما علم فقه را می‌گوید عز و جل: لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی الدِّینِ کونو اربانیبین فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّکْرِ. و آن نص قرآنست بامقتضأ آن با قیاس و آن نص است یا اجماع فراخست یا تنگ و قیاس برآن، یا آثار مجتهدان، آثار نیکو از مرد مرضی از سلف امین در عقدهٔ دین و دانا باختلاف و قادر در استنباط.

Ва аммо илми ваъзро мегуяд : Флўлои кони ман алқрўни алоиаҳ . Лӯлои инҳоҳми алрбониўни алоиаҳу луи рдўаҳ , алоиаҳ . Ва луи илои қўмҳми мунзарин .

و اما علم وعظ را می‌گوید: فلولا کان من القرون الآیه. لولا ینهاهم الربانیون الآیه و لو ردوه، الآیه. و لو الی قومهم منذرین.

Ва илми ваъз : таҳдидаст бетқнизу въдост беамн , ва далолатаст бе маърифати зиёдату нуқсон дар айёми буруз баӣ .

و علم وعظ: تهدید است بی‌تقنیظ و وعداست بی‌امن، و دلالتست بی‌معرفت زیادت و نقصان در ایام بروز بهی.

Аммо илм таъбир мегуяд :у қоли ллзии занни асл ӯ заннасту қиёсу хотир , аммо чун ббўд ҳақиқатаст онро мегуяд : қади ҷаълҳо раии ҳқо . Аммо илми тибро мегуяд : илми алонсони молами иълм , восил ӯ тҷрбтсту ҳиялат , ва он мубоҳасту некӯ ва афваст ва шофиӣ гуяд : алълми илмони илми алодёну илми алобдон .

اما علم تعبیر می‌گوید: و قال للذی ظن اصل او ظنست و قیاس و خاطر، اما چون ببود حقیقتست آنرا می‌گوید: قد جعلها ری حقا. اما علم طب را می‌گوید: علم الانسان مالم یعلم، واصل او تجربتست و حیلت، و آن مباحست و نیکو و عفو است و شافعی گوید: العلم علمان علم الادیان و علم الابدان.

Аммо илми нуҷумро мегуяд :у болнҷми ҳам иҳтдўн ва он чаҳор қисмат : қисмӣ азу воҷибаст ва он илм нишон гирифтанасту далел бар қиблау шонхтни авқоти намоз . Ддигри қисмӣ азу мустаҳабасту некӯ , ва он шинохти ҷаҳот ва тарафаст рўндгонро дар бару баҳр , ва онро мегуяд ъзи зикра :у ҳўолзии ҷаъли лаками алнҷўми лтҳтдўои баҳои фии зулмоти албру албҳр .

اما علم نجوم را می‌گوید: و بالنجم هم یهتدون و آن چهار قسمت: قسمی ازو واجبست و آن علم نشان گرفتنست و دلیل بر قبله و شانختن اوقات نماز. ددیگر قسمی ازو مستحبست و نیکو، و آن شناخت جهات و طرفست روندگانرا در بر و بحر، و آنرا میگوید عز ذکره: و هوالذی جعل لکم النجوم لتهتدوا بها فی ظلمات البر و البحر.

Ва қисм сим макрӯҳаст вони илм табоиъаст бкўокбу буруҷ . Ва чаҳорум қисм ҳаромаст ва он илм аҳкомаст бсири кавокиб , вонч аз он бобаст онро қиёс нест ва он илм знозқаҳ аст

و قسم سیم مکروهست وآن علم طبایع است بکواکب و بروج. و چهارم قسم حرامست و آن علم احکامست بسیر کواکب، وآنچ از آن بابست آنرا قیاس نیست و آن علم زناذقه است

Ва аммо илми каломро мегуяд ъзу ҷл : вإни алшётини лиўҳўни إлии أўлиоӣҳм . Ваон иқўлўои тсмъи лқўлҳми алоиаҳ . Вкзлки ҷълнои лкли набии ъдўои шаётини алإнси волҷни иўҳии бъзҳми إлии баъзи зхрФи алқўли ғрўро ва он бгзоштни нсҳоءи китоб ва суннатасту дасти бълми фалосифа заданаст ва аз зоҳир бо такаллуфи ботин шуданаст , ва аз иҷтиҳоди бостҳсони уқулу ҳавои худ шуданаст ва донистан он ҷаҳласту мухотира ,у саломат дар тарк онаст . Ва шофиӣ гуяд : алълми болкломи ҷаҳл ,у алҷҳли болкломи илм .

و اما علم کلام را می گوید عز و جل: وَإِنَّ الشَّیَاطِینَ لَیُوحُونَ إِلَی أَوْلِیَآئِهِمْ. وان یقولوا تسمع لقولهم الآیه. وَکَذَلِکَ جَعَلْنَا لِکُلِّ نَبِیٍّ عَدُوًّا شَیَاطِینَ الإِنسِ وَالْجِنِّ یُوحِی بَعْضُهُمْ إِلَی بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا و آن بگذاشتن نصهاء کتاب و سنت است و دست بعلم فلاسفه زدن است و از ظاهر با تکلف باطن شدن است، و از اجتهاد باستحسان عقول و هوای خود شدن است و دانستن آن جهل است و مخاطره، و سلامت در ترک آنست. و شافعی گوید: العلم بالکلام جهل، و الجهل بالکلام علم.

Аммо илми маошро мегуяд : иълмўн зоҳиран ман алҳиўоаҳи алднёи алоиаҳ : Фоързи ани ман тўлии ани зкрнои илои қавла : злки маблағами ман алълм ва он илм ксбҳоءаст бадонашу рағбати миёни оммаи халқ , касбӣаст бълм ва касбӣаст бҳрс ва он илм иборатаст . Шарҳи илми ҳақиқати ҷоӣии дигар фаро гуфтаед . Ани шоءи аллоҳи таъолӣ .

اما علم معاش را می‌گوید: یعلمون ظاهراً من الحیواة الدنیا الآیه: فاعرض عن من تولی عن ذکرنا الی قوله: ذلک مبلغم من العلم و آن علم کسبهاء است بدانش و رغبت میان عامهٔ خلق، کسبیست بعلم و کسبیست بحرص و آن علم عبارتست. شرح علم حقیقت جائی دیگر فرا گفته‌اید. ان شاء اللّه تعالی.

Аммо саҳл тстри٭ гуяд кӣ илм сеаст : илми биллоҳу бомроллаҳу боёми аллоҳ . Восил инаст дигари фаръ . Воўлўолълму иълмўн , Фълмўо , феълам . Илми биллоҳи ллълмоءи алъорФину ҳўи болўҷўд . Ва ълмноаҳи ман лднои уламо ӯ ки . Ин донад орифаст ва ин бавуҷуд ёбаду бомраҳи ллълмои алмтълмину ҳў бо лўсоит . Ва луи рдўаҳ . Қул ҳилли истўии аллазӣнаи иълмўни волзини лои иълмўни Фсӣлўои аҳли аззикр ва ӯ ки ин донад фақиҳ ӯст ва ин ба пайғомбари ёўнд .

اما سهل تستری٭ گوید کی علم سه است: علم باللّه و بامراللّه و بایام اللّه. واصل اینست دیگر فرع. واولوالعلم و یعلمون، فعلموا، فعلم. علم باللّه للعلماءِ العارفین و هو بالوجود. و علمناه من لدنا علماً او که. این داند عارفست و این بوجود یابد و بامره للعلما المتعلمین و هو با لوسایط. و لو ردوه. قل هل یستوی الذین یعلمون والذین لا یعلمون فسئلوا اهل الذکر و او که این داند فقیه اوست و این به پیغامبر یاوند.

Ва илми боёми аллоҳи ллълмои алҳкмоءу ҳўи болбсоиру зикраи боёми аллоҳ . Қул ллзини омнўи иғФри волзини лоирҷўни айёми аллоҳ . Ва тлки алоёми Фозкрўои олоءи аллоҳ . Сорикми оётаи снриҳми оётно ва ӯ ки ин донад ҳакимаст . Ва ин бўсоили ёўнд ва мо иъқлҳои алои алъолмўн . Ва ин ҳар се баҳам нашавад касро тамоми илми биллоҳу бомрту боёмаҳ , магари пайғомбари мурсалро , ёрбоне садиқро . Воншднои шайхи алисломи лнФсаҳ :

و علم بایام اللّه للعلما الحکماء و هو بالبصایر و ذکره بایام اللّه. قل للذین آمنو یغفر والذین لایرجون ایام اللّه. و تلک الایام فاذکروا آلاء اللّه. ساریکم آیاته سنریهم آیاتنا و او که این داند حکیم است. و این بوسایل یاوند و ما یعقلها الا العالمون. و این هر سه بهم نشود کس را تمام علم باللّه و بامرت و بایامه، مگر پیغامبر مرسل را، یاربانی صدیق را. وانشدنا شیخ الاسلام لنفسه:

Шайх алислом гуфт : кӣ зўолнўни мисрӣ дар зиндон буд бо Аҳмади ҳанбал дар он вақти фитнаи махлуқи гуфтан . Икрўз чун шаб омад даст фаро карду ғулу банди бики сӯи ниҳод , ва рафт фаро Аҳмад гуфт май оӣӣ ? гуфт на кӣ ман дар ҳабси султонам . Кӣ Аҳмади фаро май буд зўолнўн рафт аз Бағдод ,у намози бомдод бмср кард ва рӯй боз кард ва гуфт : Аҳмадро дуо кунят .

شیخ الاسلام گفت: کی ذوالنون مصری در زندان بود با احمد حنبل در آن وقت فتنهٔ مخلوق گفتن. یکروز چون شب آمد دست فرا کرد و غل و بند بیک سو نهاد، و رفت فرا احمد گفت می‌آئی؟گفت نه کی من در حبس سلطانم. کی احمد فرا می‌بود ذوالنون رفت از بغداد، و نماز بامداد بمصر کرد و روی باز کرد و گفت: احمد را دعا کنیت.

Зўолнўн гуфт : мо аъзоллаҳи ъбдобъзи аъзлаҳи ман идлаҳи алии зл нафса . Ва ҳам гуфт гстну пайвастан , охир на гстн ва на пайвастан . Ва Юсуфи ҳусайн розӣ гуяд : ки аз вай ҷудо шудам виро гуфтам : кӣ маро васият кун ! гуфт тан аз ранҷи халқи дареғи мадор ! ва то тавон дили худ аз аллоҳи холии мадор !у фармони аллоҳро гиромии дор ! то ӯ туро гиромӣ дорад . Аншднои лнФсаҳ :

ذوالنون گفت: ما اعزاللّه عبدابعز اعزله من یدله علی ذل نفسه. و هم گفت گستن و پیوستن، آخر نه گستن و نه پیوستن. و یوسف حسین رازی گوید: که از وی جدا شدم ویرا گفتم: کی مرا وصیت کن! گفت تن از رنج خلق دریغ مدار! و تا توان دل خود از اللّه خالی مدار! و فرمان اللّه را گرامی دار! تا او ترا گرامی دارد. انشدنا لنفسه:

Онч аз ваии дуруст , чун тавон ёфт ?

آنچ از وی درست، چون توان یافت؟

Онки барҳақи бешии ҷуст , бкўӣии шитофт

آنک برحق بیشی جست، بکوئی شتافت

Онки дртлб май овезад , аз қабза май гурезад

آنک درطلب می‌‌آویزد، از قبضه می‌گریزد

Вончи азбўдаҳ май гурезад , брхўни худмаии хезад

وآنچ ازبوده می‌گریزد،برخون خودمی‌خیزد

Чаҳ ҷӯям чизе ки беш азмнсти ٭у бтўи пайвастан аз дигар гусастан аст

چه جویم چیزی که بیش ازمنست ٭ و بتو پیوستن از دیگر گسستن است

Ва туро ёфтан худро гум карданаст ٭у бтў расӣдан , худро бФно супурдан аст

و ترا یافتن خود را گم کردن است ٭ و بتو رسیدن، خود را بفنا سپردن است

Ҳар чаҳ ҷуз ҳақ мебинад , маҳҷӯбаст ٭ ва ҳар чаҳ бҷстн тавон ёфт , бо ҷӯянда мансӯбаст ٭и заъфи алтолби волмтлўб .

هر چه جز حق ‌می‌بیند، محجوبست ٭ و هر چه بجستن توان یافت، با جوینده منسوبست ٭ ضعف الطالب والمطلوب.

Аз рӯз дар қаър чоҳ натавон гурехт ٭и дигари бинандаи хок бар сари худ бехат .

از روز در قعر چاه نتوان گریخت ٭ دیگر بیننده خاک بر سر خود بیخت.

Илоҳӣ ! магар хештан ҷӯям ٭ кӣ дар малакӯти ту ман кам аз тор мӯем

الهی! مگر خویشتن جویم ٭ کی در ملکوت تو من کم از تار مویم

Чароғ бояд ки рӯз ҷӯям ٭и ман ин беҳуда то кӣ гӯям

چراغ باید که روز جویم ٭ من این بیهوده تا کی گویم

Ба нест ҳаст ёфтан маҳоласт ٭у ношинохтаи ҷӯянда бар худ ва боласт

به نیست هست یافتن محال است ٭ و ناشناخته جوینده بر خود و بالست

Бдўгонгии ягонагӣ ҷустан гӯрӣаст ٭и бастаи монда дар роҳи талаби снўист .

بدوگانگی یگانگی جستن گوری است ٭ بسته مانده در راه طلب ثنویست.

Ҳар чаҳ ҷузи яке ҳама ҳаманд ٭ ҳаст якеасту дигар аз нест каманд .

هر چه جز یکی همه هم‌اند ٭ هست یکیست و دیگر از نیست کم اند.

Субҳони аллоҳ ! ҳар чаҳ мешинохтам набӯд , ва ҳар чаҳ буд нашнохтам ٭и имрӯзи ман он шинохти пиндоштаро боби андохтам

سبحان اللّه! هر چه می‌شناختم نبود، و هر چه بود نشناختم ٭ امروز من آن شناخت پنداشته را بآب انداختم

Ҳар чаҳ бмн буд , он ман будам ٭ имрӯз гирифтам кӣ набудам .

هر چه بمن بود، آن من بودم ٭ امروز گرفتم کی نبودم.

Пас на қатъаст ва на васласт , ва на зиёнаст ва на суди ٭и донишу кӯшиши мо , дар оташи сабақи ҳукми паймӯд .

پس نه قطعست و نه وصلست، و نه زیانست و نه سود ٭ دانش و کوشش ما، در آتش سبق حکم پیمود.

Боистаро нур омаду нобоистаҳи родўди ٭ на наздики венаи давр на дайраст ва на зудаст . Авваляти ҳақи бҳичи ҳодиси бнёлўд .

بایسته را نور آمد و نابایسته رادود ٭ نه نزدیک ونه دور نه دیرست و نه زود است. اولیت حق بهیچ حادث بنیالود.

Шайх алислом гуфт : кӣ зўолнўнро гуфтанд : ки мурӣд кист ? ва мурод кист ? гуфт : алмриди итлби волмроди иҳрб . Шайх алислом гуфт : мурӣд май талабаду бозуи садҳазори ниёз ,у мурод май гурезад ва бо ӯ садҳазор наёр . Ва гуфт : пешин касе ки мӯӣ дар пой ман молида , Аҳмади ҳабашӣ буд , ки вақте басари бозори пилўрон дар сарой дар рбзи фаро ман расед бобўсъиди муаллим кӣ бнздики турбати шайхи абўосҳқи шаҳриёр дар гӯраст бпорс . Алқсаҳи илои охирҳо эшон бо якдигар дар мунозира буданд , кӣ мридмаҳ ё мурод ? чун фарои ман расиданд гуфтанд . Онкӣ ҳоким омад ман гуфтам : ломриду лои муроду лои хабару лои астхбору лоҳдўи лорсму ҳўолкли билкули он бўсъид мураққаъӣ дошт сипеди биндохту бонгӣ чанд бикр ду рафт ,у ҳабашӣ дар пои ман афтодау мӯии сипед дар пой ман мемолида , алҳкоиаҳ .

شیخ الاسلام گفت: کی ذوالنون را گفتند: که مرید کیست؟ و مراد کیست؟ گفت: المرید یطلب والمراد یهرب. شیخ الاسلام گفت: مرید می‌طلبد و بازو صدهزار نیاز، و مراد می‌گریزد و با او صدهزار نیار. و گفت: پیشین کسی که موی در پای من مالید، احمد حبشی بود، که وقتی بسر بازار پیلوران در سرای در ربض فرا من رسید بابوسعید معلم کی بنزدیک تربت شیخ ابواسحق شهریار در گورست بپارس. القصه الی آخرها ایشان با یکدیگر در مناظره بودند، کی مریدمه یا مراد؟چون فرا من رسیدند گفتند. آنکه حاکم آمد من گفتم: لامرید و لا مراد و لا خبر و لا استخبار و لاحدو لارسم و هوالکل بالکل آن بوسعید مرقعی داشت سپید بینداخت و بانگی چند بکر دو رفت، و حبشی در پای من افتاده و موی سپید در پای من می‌مالید، الحکایه.

Шайх алислом гуфт қудси аллоҳи рӯҳа : кӣ зўолнўн сайёҳ бӯда , бар атроф нил мегаштӣ , ва мегуяд : рӯзӣ мерафтам ҷавонӣ дидам шӯр буд дар вай . Гуфтам : аз кҷоӣӣ эй ғариб ! маро гуфт : ғариб буд касе кӣ бова мўонст дорад ? бонг аз ман баромади бёФтодм ва аз ҳуш бишудам . Чун бози бҳўши омадам маро гуфт . Чаҳ шудӣ ? гуфтам : дору бо дард мувофиқ омад .

شیخ الاسلام گفت قدس اللّه روحه: کی ذوالنون سیاح بوده، بر اطراف نیل میگشتی، و می‌گوید: روزی می‌رفتم جوانی دیدم شور بود در وی. گفتم: از کجائی ای غریب! مرا گفت: غریب بود کسی کی باو موانست دارد؟ بانگ از من برآمد بیافتادم و از هوش بشدم. چون باز بهوش آمدم مرا گفت. چه شدی؟ گفتم: دارو با درد موافق آمد.

Шайх алислом гуфт карами аллоҳи виҷҳа : кӣ хаста ӯ пайдо буд . Касе ки ӯро дида буд ҳар куҷо ки ором ёбад душман ором шавад . Кӣ ӯ дар ватан ғарибонасту моя муфлисонаст ,у ҳамроҳ ягонагонаст моя муфлисонаст ,у ҳамроҳ ягонагонаст . Вақте ки бо касе ! бизоъати ту бадаст ӯ буд ,у дарди ту бо доварии ваии мувофиқ буд , доман ӯ дар вохи дор !

شیخ الاسلام گفت کرم اللّه وجهة: کی خستهٔ او پیدا بود. کسی که او را دیده بود هر کجا که آرام یابد دشمن آرام شود. کی او در وطن غریبان است و مایهٔ مفلسان است، و همراه یگانگان است مایهٔ مفلسان است، و همراه یگانگان است. وقتی که با کسی! بضاعت تو بدست او بود، و درد تو با داوری وی موافق بود، دامن او درواخ دار!

Аншднои лнФсаҳ

انشدنا لنفسه

Аншднои аизои лнФсаҳ

انشدنا ایضاً لنفسه

Алои баёту аизои ?ла

الا بیات و ایضاً له

Ибод мнқрӣ гуяд : кӣ исо , вақте дар даштат мерафт шаб даромад ,у борон дар устод ,у исо буд май гашт . Виро раво набӯдӣ ки шубони рӯзии як ҷоӣӣ мақом кардӣ , ва пайваста мерафтӣ бо як ҷомаи мураққаъ , сари бараҳнау пои бараҳнаи исои хост ки он шаб дар пӯшиш шавад аз борон , ки сахт меомад . Аз давр хайма дид сиёҳ рӯй бо онҷо кард . Чун наздик омад , дар он хаймаи занӣ буд танҳо , ваии бргзшт , рӯй ниҳод ва бар кӯҳ рафт , дркн аз он кӯҳ , пои вай дар нармӣ омад , бнгристи ширӣ буд берун омад азон кун . Гуфт : илоҳӣ ! халқро ҳамаи ватан ,у сбоъи ромоўӣу ватан буд , мромоўӣ ва ватан набӯд . Ҷабраил омад гуфт : аллоҳи салом май расонад ва мегуяд : онро кӣ моўӣу ватани вай ман будам , виро ватан набӯд ҷузи ман . Аншднои шайхи алисломи фии охири қасида

عباد منقری گوید: کی عیسی ، وقتی در دشتت می‌رفت شب درآمد، و باران در استاد، و عیسی بود می‌گشت. ویرا روا نبودی که شبان روزی یک جائی مقام کردی، و پیوسته می‌رفتی با یک جامهٔ مرقع، سر برهنه و پای برهنه عیسی خواست که آن شب در پوشش شود از باران، که سخت می‌آمد. از دور خیمهٔ دید سیاه روی با آنجا کرد. چون نزدیک آمد، در آن خیمه زنی بود تنها، وی برگذشت، روی نهاد و بر کوه رفت، درکن از آن کوه، پای وی در نرمی آمد، بنگریست شیری بود بیرون آمد ازان کن. گفت: الهی! خلق را همه وطن، و سباع راماوی و وطن بود، مراماوی و وطن نبود. جبرئیل آمد گفت: اللّه سلام می‌رساند و می‌گوید: آنرا کی ماوی و وطن وی من بودم، ویرا وطن نبود جز من. انشدنا شیخ الاسلام فی آخر قصیدة

Шайх алислом гуфт : кӣ он вақт кӣ Мӯсо , он далв об баркашид духтари Шуайбро ,у гӯсфандони виро , монда буду гуруснау гурехта аз фиръавн , поиҳоء аз чӯби наълин шуда . Биксў боз шуд , вестон боз афтод гуфт : илоҳӣ ! ғарибаму дарвешаму беморам . Ҷбрил омад ва гуфт : аллоҳи салом май расонад , ғарибӣ ! ман ватани ту . Дарвешӣ ! ман вакили ту . Беморӣ ! ман табиби ту .

شیخ الاسلام گفت: کی آن وقت کی موسی ، آن دلو آب برکشید دختر شعیب را، و گوسفندان ویرا، مانده بود و گرسنه و گریخته از فرعون، پایهاء از چوب نعلین شده. بیکسو باز شد، وستان باز افتاد گفت: الهی! غریبم و درویشم و بیمارم. جبریل آمد و گفت: اللّه سلام می‌رساند، غریبی! من وطن تو. درویشی! من وکیل تو. بیماری! من طبیب تو.

Шайх алислом гуфт : кӣ ӯ бо ҷӯяндаи худ ҳамроҳаст ,у дасти ҷӯяндаи худ гирифта , дар талаб худ менозанд . Ва гуфт : ӯро баталаб наёбанд аммо толиб ёбад тоаш нёўид талаб накунад . Ва гуфт : армн ба ҷустан ту ёфтанд ман дар ҳасрати ту бгдохтнид .

شیخ الاسلام گفت: کی او با جویندهٔ خود همراه است، و دست جویندهٔ خود گرفته، در طلب خود می‌نازاند. و گفت: او را بطلب نیابند اما طالب یابد تاش نیاوید طلب نکند. و گفت: ارمن به جستن تو یافتند من در حسرت تو بگداختنید.

Илоҳӣ ! ёфт ҷустан зиндагонӣаст ٭ ва ҷӯянда ноёфтан зиндонӣаст

الهی! یافت جستن زندگانیست ٭ و جوینده نایافتن زندانیست

Ва чандон ки миёни он ва ин маъонӣаст ٭и ягонагӣ туро нашино нест

و چندان که میان آن و این معانیست ٭ یگانگی ترا نشنا نیست

Ва ҳар чаҳ на бтў боқӣаст фонӣаст ٭и анбшдноаҳи лбъзҳм

و هر چه نه بتو باقیست فانیست ٭ انبشدناه لبعضهم

ТФдики нафасии ҳилли лдики мъўли ٭ лмтимам ҳилли иўдки матлаб

تفدیک نفسی هل لدیک معول ٭ لمتیم ام هل یودک مطلب

Шайх алислом гуфт : арбдоити азмрд боз ситонанд барҷоӣ бинмоанд , кӣ азизии бмғрбу абдони ҳитии бширозро он афтод , ки бдоити бози астднд ва ба ниҳоят нақл карданд , ҳар ду бар ҷои худ бнмонднд ,у азизии ма аз абдон буд .

شیخ الاسلام گفت: اربدایت ازمرد باز ستانند برجای بنماند، کی عزیزی بمغرب و عبدان هیتی بشیراز را آن افتاد، که بدایت باز استدند و به نهایت نقل کردند، هر دو بر جای خود بنماندند، و عزیزی مه از عبدان بود.

Абўолосўоди роъӣ буд аз машойих ӯаст ки вақте аҳлро гуфт дар бодия , кӣ падрӯд бош ки ман рафтам хоҳари ваии мутаҳҳараи вай аз шер пар кард ва Фроўӣ дод , вўӣ бирафт , аз роҳи бозгашт ва гуфт : ки об надорам кӣ таҳорат кунам , марои оби воҷибтар аз шер . Аз шер . Аз шер тиҳӣ карду об барад бирафт ,у ҳаргоҳ кӣ таҳорат хостӣ кард , об фурӯ омадӣ , ва чун ташна ва гурусна шудӣ , шер фурӯ омадӣ .

ابوالاسواد راعی بود از مشایخ او است که وقتی اهل را گفت در بادیه، کی پدرود باش که من رفتم خواهر وی مطهرهٔ وی از شیر پر کرد و فراوی داد، ووی برفت، از راه بازگشت و گفت: که آب ندارم کی طهارت کنم، مرا آب واجب‌تر از شیر. از شیر. از شیر تهی کرد و آب برد برفت، و هرگاه کی طهارت خواستی کرد، آب فرو آمدی، و چون تشنه و گرسنه شدی، شیر فرو آمدی.

Шайх алислом гуфт : кӣ машойих дар бодия об намехӯрданду таяммуми нмикрднд , бо об таҳорат мекарданд , ва бар тишнагӣ сабр мекарданд . Бас нест то ин тарки намозу шари тҳоўни шаръ падед омад дар миёни мтҳрмону муддаӣон . Ва дар китобӣаст аз кутуби осмонӣ , ва гуфтаанд : кӣ дар суҳуф Мӯсоаст , ки аллоҳ гуфт ъзи вҷл : анмои акрами ман акрмнӣу амини ман ҳони алайҳи амре . Ман ӯро гиромӣ кунам . Кӣ маро гиромӣ дорад яъне фармону тоъату дайни вайу дӯстон ӯро , ва хор кунам ӯро кӣ фармони ман хор дорад . Ва фии ҳадиси ғариби ани ибни аббос , ани расӯли аллоҳи қоли қоли аллоҳи таъолӣ : ании лсти бнозри фии ҳақи абдӣ , ҳатто инзри абдии фии ҳақӣ . Ва қоли фии хабари охир : ё маоз ! ҳилли тдрии мо ҳақи аллоҳи алии алъбод ? алҳдису қоли лои бен аббос : ё ғулом ! аҳФзи аллоҳи иҳФзки аҳФзи аллоҳи тҷдаҳи амомк , търФи илои аллоҳи фии алрхоءи иърФки фии алшдаҳ .

شیخ الاسلام گفت: کی مشایخ در بادیه آب نمی‌خوردند و تیمم نمیکردند، با آب طهارت می‌کردند، و بر تشنگی صبر می‌کردند. بس نیست تا این ترک نماز و شر تهاون شرع پدید آمد در میان متحرمان و مدعیان. و در کتابی است از کتب آسمانی، و گفته‌اند: کی در صحف موسی است، که اللّه گفت عز وجل: انما اکرم من اکرمنی و امین من هان علیه امری. من او را گرامی کنم. کی مرا گرامی دارد یعنی فرمان و طاعت و دین وی و دوستان او را، و خوار کنم او را کی فرمان من خوار دارد. و فی حدیث غریب عن ابن عباس، عن رسول اللّه قال قال اللّه تعالی: انی لست بناظر فی حق عبدی، حتی ینظر عبدی فی حقی. و قال فی خبر آخر: یا معاذ! هل تدری ما حق اللّه علی العباد؟ الحدیث و قال لا بن عباس: یا غلام! احفظ اللّه یحفظک احفظ اللّه تجده امامک، تعرف الی اللّه فی الرخاء یعرفک فی الشدة.