Чашм чун ҷӯяд чизе ки худ набинад бон ? ҳаргиз ҷонвар дидӣ дар ҷустани ҷон ? чашми ғариқ об намебинад аз об ки дарон , чашм аз хуршеди оҷиз аз аён , ки тир дар дасти хасм чаҳ ояд аз камон , ёфт ёўндаҳро зоҳиртар аз аён . Пас ҷустӣ гумасту ҷӯёни бгмон . эй туро бтў ёфта , ва ёфт тўнодр ёфта !

چشم چون جوید چیزی که خود نبیند بآن؟ هرگز جانور دیدی در جستن جان؟ چشم غریق آب نمی‌بیند از آب که دران، چشم از خورشید عاجز از عیان، که تیر در دست خصم چه آید از کمان،یافت یاونده را ظاهر‌تر از عیان. پس جستی گم است و جویان بگمان. ای ترا بتو یافته، و یافت تونادر یافته!

Пас ту илоҳӣ ! аз ҷустани ёўндаҳро пешӣ !у ҷӯянда

پس تو الهی! از جستن یاونده را پیشی! و جوینده

Худро буи на ки бхўишӣ ! пас ҷустан гумасту ҷӯяндаи маҳрӯм , ва ҷустан ту вилоят вақтаст ва ту худ маълуми рӯзи равшану нобӣнои рӯзи ҷӯён , дар миён ҳаст ғарқ , ва аз даври пӯён .

خود را بوی نه که بخویشی! پس جستن گم است و جوینده محروم، و جستن تو ولایت وقت است و تو خود معلوم روز روشن و نابینا روز جویان، در میان هست غرق، و از دور پویان.

Илоҳӣ ! ки раҳеи турои бгрихтн аз худ ёбад , бахуд чун ҷӯяд ? ва бо ту эй қуддус ! бзбони тафарруқи сухан чун гуяд ? бе ту бтў расӣдан кӣ тавон ? расӣдании бтўи худ бо туаст , аз ҳамеша то ҷовидон . Худ ботесту турои ҷӯии хуфтау равон . Виро ҷустан чист ? ки аз ту гурехтан натавон . Ҳар наздикии яке ки дар ҷаҳонаст ту наздиктарӣ азон . Бо ҷӯяндаи худӣ , ва аз ваии нестии ниҳон . Ҳаргизи пеши манзил ва пас роҳ кӣ дид ? ҳаргиз пеш ёфт ва пас ҷустан ки шунид ? ҳаргиз аз дӯстӣ бадваст кӣ расед ? оре ! онкас ки мавлои вирои бохуд сарукор гузид .

الهی! که رهی ترا بگریختن از خود یابد، بخود چون جوید؟ و با تو ای قدوس! بزبان تفرق سخن چون گوید؟ بی‌تو بتو رسیدن کی توان؟ رسیدنی بتو خود با تو است، از همیشه تا جاویدان. خود باتست و ترا جوی خفته و روان. ویرا جستن چیست؟ که از تو گریختن نتوان. هر نزدیکی یکی که در جهانست تو نزدیک‌تری ازان. با جوینده خودی، و از وی نیستی نهان. هرگز پیش منزل و پس راه کی دید؟ هرگز پیش یافت و پس جستن که شنید؟ هرگز از دوستی بدوست کی رسید؟ آری! آنکس که مولی ویرا باخود سروکار گزید.

Онкӣ гуфт : ки туро ёфтам вай аз худ бараст , на бғоити ҳозири ҷӯянд , ва на ба нест ҳаст . Ҳар ки туро ёфт туро дид , ва ҳар ки туро ёфт туро дид ,у ҳарки туро дид аз чашм худ беафтед ки ман марои ҳиҷобам аз худ дар азобами беҳуда май шитобам ба нест ман чаҳ ёбам ?

آنکه گفت: که ترا یافتم وی از خود برست، نه بغایت حاضر جویند، و نه به نیست هست. هر که ترا یافت ترا دید، و هر که ترا یافت ترا دید، و هرکه ترا دید از چشم خود بیفتید که من مرا حجابم از خود در عذابم بیهوده می‌شتابم به نیست من چه یابم؟

Аз ҳангом ва нишон ёфт ту бештараст , кӣ гетӣ дар малакӯти ту кам аз як мӯӣ , пас бобтдأи ту ҷустанро чаҳ рӯй ? ҷӯяндаи ту бхўиштн ҳам достонаст , ба нест ҳаст ҷустани пиндораи мстонист , ёфт тарона ҳангомаст ва на сабаб . Маҳҷӯб онаст ки мавқуфаст бар талаб . Туро ҷустан , боқӣ барканд ?гийаст ки пеш аз ҳар чизе , туро ҷустан чист ? бдўгонгии ягонагӣ ҷустани гмист , бастаи мондан дар роҳи талаби шўмист . Ҳар чаҳ ҷузи яке ҳамаи аиз . Ҳаст якеаст ва дигарон нест .

از هنگام و نشان یافت تو بیشتر است، کی گیتی در ملکوت تو کم از یک موی، پس بابتدأ تو جستن را چه روی؟ جویندهٔ تو بخویشتن هم داستانست، به نیست هست جستن پندارهٔ مستانیست، یافت ترانه هنگام است و نه سبب. محجوب آنست که موقوفست بر طلب. ترا جستن، باقی برکند گیست که پیش از هر چیزی، ترا جستن چیست؟ بدوگانگی یگانگی جستن گمیست، بسته ماندن در راه طلب شومیست. هر چه جز یکی همه ایذ. هست یکیست و دیگران نیست.

Онкӣ мемавҷӯд ҷӯяд гўмсти ҳақи пеш аз ҷӯянда маълумаст . Пас ҷустан ва ҷӯянда бархест , ҳиҷоб бибаред ки ҳақ пайдоаст . Ёфтро ёфта нишон басаст , кӣ на дар дидаи тавҳиди ҷузи фард касаст .

آنکه می موجود جوید گومست حق پیش از جوینده معلومست. پس جستن و جوینده برخاست، حجاب ببرید که حق پیدا است. یافت را یافته نشان بس است، کی نه در دیدهٔ توحید جز فرد کس است.

Шайх алислом гуфт : кӣ шайхи бўолқсми мардон Наҳовандӣ гуяд кӣ аз бўсъид хроз пурседанд , кӣ фонӣ чист ? гуфт : зҳоби ҳаззаи ман алднёи волохраҳ , алои ман аллоҳи ъзу ҷл .

شیخ الاسلام گفت: کی شیخ بوالقسم مردان نهاوندی گوید کی از بوسعید خراز پرسیدند، کی فانی چیست؟ گفت: ذهاب حظه من الدنیا والاخره، الا من اللّه عز و جل.

Ва қоли Абӯсаиди алхроз : алтўҳиди алии сабъи мақомот : алмқоми алаввали ҷамъи кули ше , волсонии алтФкри фии кули шайъ . Волсолси алҷмъи фии кули шийъ . Волсолси алҷмъи фии кули шийъи алробъи Фноءи кули шийъи волхомси иқомаи кули шийъи волсодси алхурӯҷи ани кули шииءи волсобъи бдоءи Фимо ба таҷаллӣу таҷаллии Фимо ба бдо .

و قال ابوسعید الخراز: التوحید علی سبع مقامات: المقام الاول جمع کل شییٔ، والثانی التفکر فی کل شیٔ. والثالث الجمع فی کل شیءٍ. والثالث الجمع فی کل شیءٍ الرابع فناء کل شیء والخامس اقامة کل شیء والسادس الخروج عن کل شییءٍ والسابع بداء فیما به تجلی و تجلی فیما به بدا.

Қоли алхроз : мақомоти аҳли алмърФаҳ : алтҳири ани алоФтқори сами алсрўри сами алФнои маъаи алонтбоаҳи сами албқоءи маъаи алонтзори влои иблғи алмхлўқини мо фавқи ҳзл . Ва ҳам вай гуфт : ани аллоҳи ҷаъли алҳкмаҳи длилои алайҳи лиؤлФ ,у ҷаъли алълми триқои илайҳи лиълм .

قال الخراز: مقامات اهل المعرفة: التحیر عن الافتقار ثم السرور ثم الفنا مع الانتباه ثم البقاء مع الانتظار ولا یبلغ المخلوقین ما فوق هذل. و هم وی گفت: ان اللّه جعل الحکمة دلیلاً علیه لیؤلف، و جعل العلم طریقاً الیه لیعلم.

Бўбкр каттонӣ гуяд : ки вай гуфт : ман занни анаи ббзли алмҷҳўди исли Фмтънӣ ва ман анаи бғири базли алмҷҳўди исли Фмтмнӣ ҳар ки пиндорад кӣ ранҷи нобарда бчизӣ расед мтмнӣаст , ва ҳар ки пиндорад , ки ранҷи барда бчизӣ расад мтънӣаст .

بوبکر کتانی گوید: که وی گفت: من ظن انه ببذل المجهود یصل فمتعنی و من انه بغیر بذل المجهود یصل فمتمنی هر که پندارد کی رنج نابرده بچیزی رسید متمنی است، و هر که پندارد، که رنج برده بچیزی رسد متعنی است.

Шайх алислом гуфт : виро баталаб наёбанд аммо толиб ёбад ва тоаш наёбад талаб накунад , ва ҳам хроз гуфт ани ллаҳи ъбодои лами истхлсҳми лсҳбтаҳи Фшғлҳми бхдмтаҳ .

شیخ الاسلام گفت: ویرا بطلب نیابند اما طالب یابد و تاش نیابد طلب نکند، و هم خراز گفت ان للّه عباداً لم یستخلصهم لصحبته فشغلهم بخدمته.

Шайх алислом гуфт : хрози комстид ки пайғомбар будед аз бузургӣ , эмоми ин кор ӯст вай гуфт : рёءи алъорФини хайри ман ихлоси алмридин .

شیخ الاسلام گفت: خراز کامستید که پیغامبر بودید از بزرگی، امام این کار اوست وی گفت: ریاء العارفین خیر من اخلاص المریدین.

Ҳам вай гуфт : алсбри алӣ алҳақ мурод алҳақ фии алхлқ , ҳам вай гуфт : ллқлўби муъаррифатон : муъаррифаи ман айни алўҷўду муъаррифаи ббзли алмҷҳўд . Ҷустани ндорки вақти мозӣ , зойеъ кардан вақт боқӣаст .

هم وی گفت: الصبر علی الحق مراد الحق فی الخلق، هم وی گفت: للقلوب معرفتان: معرفة من عین الوجود و معرفة ببذل المجهود. جستن ندارک وقت ماضی، ضایع کردن وقت باقیست.

Ҳам вай гуфт : ки ҳаргизи бҳичи неъмати азуи шод набӯдаам ва ҳам гуфт : алмҳби итълли илои маҳбӯбаи бакули шайъ ,у лои итслии анҳу бшиءу итбъи осорау лоидъи астхбораҳ , воншд :

هم وی گفت: که هرگز بهیچ نعمت ازو شاد نبوده‌ام و هم گفت: المحب یتعلل الی محبوبه بکل شی، و لا یتسلی عنه بشیء و یتبع آثاره و لایدع استخباره، وانشد:

Шайх алислом гуфт : ки хоҷаи яҳё имло кард ?бурма , аз Абулфазл боумрон бимика аз бўбкри диқӣ , аз бўбкри зқоқи мисрӣ аз бўсъиди хроз кӣ гуфт : як рӯз дар масҷид ҳаром нишаста будам , шахсе аз осмон фурӯд омад пеши ман , пурсед : кӣ сидқу аллома дӯстӣ чист ? гуфтам : вафо дорӣ гуфт : сидқат ва рафт бар осмон .

شیخ الاسلام گفت: که خواجه یحیی٭ املا کرد برما،از ابوالفضل باعمران بمکه از بوبکر دقی، از بوبکر زقاق مصری٭ از بوسعید خراز کی گفت: یک روز در مسجد حرام نشسته بودم، شخصی از آسمان فرود آمد پیش من، پرسید: کی صدق و علامهٔ دوستی چیست؟ گفتم: وفا داری گفت: صدقت و رفت بر آسمان.

Шайх алислом гуфт : ки вақте хроз дар Арафот буд ва он ҳоҷ дуоҳо мекарданд ва май зориднд вай гуфт : кӣ маро орзӯ омад гуфтам : ки ман дъоӣӣ кунам , гуфтам чаҳ дуо кунам ? боз қасд кардам кӣ дуо кунам , яъне дар ҳақиқат дуо мекунам , кӣ марои ҳеҷ чиз намонад , кӣ нигаҳ кардам ҳотифӣ овоз дод маро гуфт : пас вуҷӯди ҳақ медуо кунӣ ? яъне пас ёфт мо аз мо чизеи хоҳӣ ? вақте машойихи фароҳам омада буданд ҷунайду хроз ва рӯему бўолъбоси атои ٭ яке гуфт : монҷо ман наҷо алои бсдқи аллҷо , лои мҷоءу лои мнҷоءи ман аллоҳи алои илайҳ .

شیخ الاسلام گفت: که وقتی خراز در عرفات بود و آن حاج دعاها می‌کردند و می‌زاریدند وی گفت: کی مرا آرزو آمد گفتم: که من دعائی کنم، گفتم چه دعا کنم؟ باز قصد کردم کی دعا کنم، یعنی در حقیقت دعا می‌کنم، کی مرا هیچ چیز نماند،کی نگه کردم هاتفی آواز داد مرا گفت: پس وجود حق می دعا کنی؟ یعنی پس یافت ما از ما چیزی خواهی؟ وقتی مشایخ فراهم آمده بودند جنید و خراز و رویم و بوالعباس عطا ٭ یکی گفت: مانجا من نجا الا بصدق اللجا، لا مجاء و لا منجاء من اللّه الا الیه.

Дайгарӣ гуфт : мо наҷо ман наҷо алои бсдқи алҳё , иълми бони аллоҳи ирӣ сдигр гуфт : мо наҷай ман наҷо алои бсдқи алнтқӣу трўдўои ?фони хайри алзоди алтқўӣ чаҳорум гуфт : мо наҷо ман наҷо алои бсдқи алўФо , волмўФўни бъдҳми азои ъоҳдўои лбъзҳм :

دیگری گفت: ما نجا من نجا الا بصدق الحیا، یعلم بان اللّه یری سدیگر گفت: ما نجی من نجا الا بصدق النتقی و ترودوا فان خیر الزاد التقوی چهارم گفت: ما نجا من نجا الا بصدق الوفا، والموفون بعدهم اذا عاهدوا لبعضهم:

Шайх алислом гуфт : ки магари хроз бо ишорат ӯ ,у воситӣ бо баст ӯ , қроФии восўлт ӯ ё на , марои дил бар ҳамаи сӯзад

شیخ الاسلام گفت: که مگر خراز با اشارت او، و واسطی با بسط او، قرافی واصولت او یا نه، مرا دل بر همه سوزد

Шайх алислом гуфт : хрозро аз Миср берун карданд , пурседанд аз вай , ки турои бача берун карданд ? ҷавоб дод : ки ман гуфтам , миёни ману ҳақ ҳиҷоб нест .

شیخ الاسلام گفت: خراز را از مصر بیرون کردند، پرسیدند از وی، که ترا بچه بیرون کردند؟ جواب داد: که من گفتم، میان من و حق حجاب نیست.

Шайх алислом гуфт : ӯ на манро мегуфт , ки азуи маҳҷӯб буд , ӯ манро мегуфт ки азу на маҳҷӯб буд . Хроз чун бмср шуд дар меҳнати суфиён , виро гуфтанд : эй Сайиди қавм ! чаро сухани нгўӣӣ ? гуфт : ин қавм аз ҳақ ғоибанд . Зикри ҳақ бо ғоӣбон ғайбатаст .

شیخ الاسلام گفت: او نه من را می‌گفت، که ازو محجوب بود، او من را می‌گفت که ازو نه محجوب بود. خراز چون بمصر شد در محنت صوفیان، ویرا گفتند: ای سید قوم! چرا سخن نگوئی؟ گفت: این قوم از حق غایبند. ذکر حق با غائبان غیبت است.

Хрози гӯй : ки марди бенҳоят ин кор расад , вирои халал ӯ гннд то дарон машғӯл шавад , то бболо кам нигарад .

خراز گوی: که مرد بنهایت این کار رسد، ویرا خلل او گنند تا دران مشغول شود، تا ببالا کم نگرد.

Шайх алислом гуфт : ки бўбкри каттонии номаи набшат ба бўсъиди хрози бмср , ?гиии тотў аз аизр бирафтӣ , дар миёни суфиёни адовату нФор падед омад , волФт бархест вай ҷавоб навишт : ки он рашк ҳақаст барояшон , то бо якдигар мўонст надорад . Бўолҳсн музайян гуфт : кӣ рӯзӣ ки дар миёни суфиён ниқор набӯд , он рӯз бихир надорад .

شیخ الاسلام گفت: که بوبکر کتانی نامه نبشت به بوسعید خراز بمصر، گی تاتو از ایذر برفتی، در میان صوفیان عداوت و نفار پدید آمد، والفت برخاست وی جواب نوشت: که آن رشک حقست برایشان، تا با یکدیگر موانست ندارد. بوالحسن مزین گفت: کی روزی که در میان صوفیان نقار نبود، آن روز بخیر ندارد.

Шайх алислом гуфт : ки ин на онед ва он Ни ин , ниқор на ҷанггариро мегӯйанд кӣ онед ки то якро гӯйанд ки кун ва макун . Ва аз якдигари дрхўоҳнд то суҳбат бимонад .

شیخ الاسلام گفت: که این نه آنید و آن ن این، نقار نه جنگ گری را می‌گویند کی آنید که تا یک را گویند که کن و مکن. و از یکدیگر درخواهند تا صحبت بماند.

Шайх алислом гуфт қудси аллоҳи рӯҳа : кӣ он илм ки Юсуфи розӣ ва ҷунайд гуфта , на он илмаст кӣ ту доне , ки он илм ӣнкораст , ҳар чиз кӣ аз аллоҳ дар гӯш мақомаст ва дар сар нишонаст , зер ду ҳарфаст : яке онаст ки сар азуаст , ва он илми аўлиинсти ддигр илм қурбаст . Шайх алислом гуфт ки :

شیخ الاسلام گفت قدس اللّه روحه:کی آن علم که یوسف رازی٭ و جنید گفته،نه آن علم است کی تو دانی، که آن علم اینکارست، هر چیز کی از اللّه در گوش مقامست و در سر نشان است، زیر دو حرفست: یکی آنست که سر ازوست، و آن علم اولیینست ددیگر علم قربست. شیخ الاسلام گفت که: