Абулқосими алзҷоҷи алхрози сидолъорФини раҳма аллоҳ гӯйанд ки падари вай ҷом фурухтед бон қўорир хонанд . Гӯйанд ки асли вай аз Наҳованд буд ,у ҷой ва нишаст ббғдод буд ,у фақиҳ буд бар мазҳаби бўсўри мҳинаҳи шогирди шофиӣ . Ва фатво вай додӣ , ва бо сиррии сиқтӣу ҳориси муҳосибӣу Муҳамади қассоби ٭ суҳбат карда буду шогирди эшон буд . Ва вай азема ин қавмаст ва аз содоту мақбули врҳмаҳ забонҳо гӯйанд кӣ дар дунёи азин табақаи се тан буданд ки эшонро чаҳорум набӯд . Ҷунайд ба Бағдод ,у бўъбдоллаҳи ҳиллии бшом ,у бўъсмони ҳирии бншопўр٭

ابوالقاسم الزجاج الخراز سیدالعارفین رحمه اللّه گویند که پدر وی جام فروختید بآن قواریر خوانند. گویند که اصل وی از نهاوند بود‍، و جای و نشست ببغداد بود، و فقیه بود بر مذهب بوثور مهینه شاگرد شافعی. و فتوی وی دادی، و با سری سقطی و حارث محاسبی و محمد قصاب ٭ صحبت کرده بود و شاگرد ایشان بود. و وی از ایمهٔ این قوم است و از سادات و مقبول ورهمه زبانها گویند کی در دنیا ازین طبقه سه تن بودند که ایشان را چهارم نبود. جنید به بغداد‍، و بوعبداللّه حلی بشام، و بوعثمان حیری بنشاپور٭

Шайхи бўҷъФри ҳаддод ٭ гуяд ар ақл мардӣ бӯда дар сӯрати ҷунайд будӣ дар санаи сабъу тсъин моӣтин бирафта аз дунё ,у писар вай бирав намоз карда , рӯзи нимрўзи Халифаи рӯзи шанбе ва гӯйанд кӣ охири рӯз одина бирафт ,у рӯзи шанбе дафн карданд .

شیخ بوجعفر حداد ٭ گوید ار عقل مردی بوده در صورت جنید بودی در سنه سبع و تسعین مائتین برفته از دنیا، و پسر وی برو نماز کرده، روز نیمروز خلیفه روز شنبه و گویند کی آخر روز آدینه برفت، و روز شنبه دفن کردند.

Касе он шаб бихоб дидам Мустафо ки май шитофтии онкас виро гуфт ё расӯли аллоҳи куҷо май рӯй ? чунин гуфт кӣ бҷнозаҳи Халифа май шитобам кӣ бирафт . Дигари рӯзи онкас дар Бағдод май гашт ва бар мепурсед ар Халифа гуфтанд : саломатаст . Охир шунид кӣ ҷунайди рафта буд , Мустафо виро гуфта буд Халифа .

کسی آن شب بخواب دیدم مصطفی که می‌شتافتی آنکس ویرا گفت یا رسول‌اللّه کجا می‌روی؟ چنین گفت کی بجنازهٔ خلیفه می‌شتابم کی برفت. دیگر روز آنکس در بغداد می‌گشت و بر می‌پرسید ار خلیفه گفتند: سلامتست. آخر شنید کی جنید رفته بود، مصطفی ویرا گفته بود خلیفه.

Шайх алислом гуфт : қудси аллоҳи раҳма : кӣ ҷунайд дукон дошт , рӯзгор чармина фурухтӣ сӣ сол бар анҷо менишаст то халқ пиндоранд кӣ ситад ва дод мекунад , ва ҳеҷ байъ накардӣ .

شیخ الاسلام گفت: قدس اللّه رحمه: کی جنید دکان داشت، روزگار چرمینه فروختی سی سال بر انجا می‌نشست تا خلق پندارند کی ستد و داد می‌کند، و هیچ بیع نکردی.

Вақте ҷунайд май гузашти норасида буд , хиради дувоздаҳ сола . Сиррии сиқтӣ ٭ гуфт : арин ғулом бузед бмрг ӯ тасаввуф аз Бағдод бархезад пас аз ин ҳафтод соли ббўд , ҷунайди сари ин тайифаи гашту ҳама бова нисбат кунанд чун хроз ва рӯему нурии ٭ ва он қавм ки дар айём ӯ буданд . Ва аввал касе аиз ки ин илмро тартиби ниҳод , баст карду кутуби сохт дарин боб .

وقتی جنید می‌گذشت نارسیده بود، خرد دوازده ساله. سری سقطی ٭ گفت: ارین غلام بزید بمرگ او تصوف از بغداد برخیزد پس از این هفتاد سال ببود، جنید سر این طایفه گشت و همه باو نسبت کنند چون خراز و رویم و نوری ٭ و آن قوم که در ایام او بودند. و اول کسی ایذ که این علم را ترتیب نهاد، بسط کرد و کتب ساخت درین باب.

Шайх алислом гуфт карами аллоҳи виҷҳа : ки устоди ин қавми ҷунайд буд аввал касе ки бар минбари ошкор азин гуфт . Бўолъбоси ато ٭ гуяд : амомои фии ҳозои алълму мрҷънои волмқтдо ба алҷнид .

شیخ الاسلام گفت کرم اللّه وجهه: که استاد این قوم جنید بود اول کسی که بر منبر آشکار ازین گفت. بوالعباس عطا ٭ گوید: اماما فی هذا العلم و مرجعنا والمقتدا به الجنید.

Шайх алислом гуфт азми аллоҳи кароматау акрами манзала : кӣ Халифа ббғдод рӯем ٭ро гуфт : эй беадаб ! вай гуфт : май бе адаби ним , бо ҷунайд суҳбат кард ҷунайди шабонаи рӯзи чаҳорсад ракаати намоз вар дошт , ҷунайдро тоўси алъбод , май хонданд ҷунайд гуфт : ар аз вуруди ман чизе Фоит шавад , қазо натавонам кард , ки аз авқоти ман ҳеҷ чизи басари номад ки қзоءи он бонҷои бунаам .

شیخ الاسلام گفت عظم اللّه کرامته و اکرم منزله: کی خلیفهٔ ببغداد رویم ٭ را گفت: ای بی‌ادب! وی گفت: می بی‌ادب نیم، با جنید صحبت کرد جنید شبانه روز چهارصد رکعت نماز ور داشت، جنید را طاوس العباد، می‌خواندند جنید گفت: ار از ورود من چیزی فایت شود، قضا نتوانم کرد، که از اوقات من هیچ چیز بسر نامد که قضاء آن بآنجا بنهم.

Шайх алислом гуфт разии аллоҳи анҳу : кӣ ҷунайдро пурседанд : ки илм ҳақиқат чист ? гуфт он илм ладуннӣаст раббонии сифат , ин қавмро сифат бишуда , ҳақиқат бимонада . Илми худ ҳақиқати бунаи диданди эшонро сифати пайдо шуда . Илм ҳақиқатасту айн ҳақиқатаст дар айн ҳақиқатаст ва ҳақ ҳақиқатаст . Илми алҳқиқаҳи муъаррифҳоу айни алҳқиқаҳи вуҷӯдҳо ,у ҳақи алҳқиқаҳи алФноءи фӣҳо .

شیخ الاسلام گفت رضی اللّه عنه: کی جنید را پرسیدند: که علم حقیقت چیست؟ گفت آن علم لدنیست ربانی صفت،این قوم را صفت بشده، حقیقت بمانده. علم خود حقیقت بنه دیدند ایشان را صفت پیدا شده. علم حقیقتست و عین حقیقت است در عین حقیقتست و حق حقیقتست. علم الحقیقة معرفها و عین الحقیقة وجودها، و حق الحقیقة الفناء فیها.

Илми алҳқиқаҳи мо анати ?лаи ъндолҳқ ,у айни алҳқиқаҳи мо анат ба ман алҳақу ҳақи алҳқиқаҳи измиҳлоли фӣ алҳақ , алҳақ мо лами изли алҳзмолми икн , волъбодаҳи садафи волрсми мъор , илми алҳқиқаҳи талбисаи ани исма . Ва айни алҳқиқаҳи муродау ҳақи алҳқиқаҳи ҳўи ъзи зикра .

علم الحقیقة ما انت له عندالحق، و عین الحقیقة ما انت به من الحق و حق الحقیقة اضمحلال فی الحق، الحق ما لم یزل الحظمالم یکن، والعبادة صدف والرسم معار،علم الحقیقة تلبیسه عن اسمه. و عین الحقیقة مراده و حق الحقیقة هو عز ذکره.

Илми ҳақиқат ки халқ донанд нишон бар талбис бар эшон ҳам пӯшида , ва аз онаст ки ихтилоф май бртоўди айни алҳқиқаҳи мурода . Аммо ҳукми он ки айн ҳақиқатаст он аллоҳи рост , на бинӣ ки Мӯсои бълми шариъати Хизрро бигирифт ки киштии шикасту ғуломи кишт ,у Хизри Мӯсоро бълми ҳақиқат ҷавоб дод : кӣ киштӣ маъюб кардам раҳониданро ,у ғуломи киштами саломати модару падар ӯро , ин илми ҳақиқат !

علم حقیقت که خلق دانند نشان بر تلبیس بر ایشان هم پوشیده، و از آنست که اختلاف می برتاود عین الحقیقة مراده. اما حکم آن که عین حقیقتست آن اللّه راست، نه بینی که موسی بعلم شریعت خضر را بگرفت که کشتی شکست و غلام کشت، و خضر موسی را بعلم حقیقت جواب داد: کی کشتی معیوب کردم رهانیدن را،و غلام کشتم سلامت مادر و پدر او را، این علم حقیقت!

Халқи алъбоди болоъмол , волмридини болоҳўол . ВоъорФини болҳмм , волҳқи врأи злки каллаи лӣси байнау байни алъбоди насаби алои алъноиаҳ ,у лои сабаби алои алҳкму лои вақти ғайри алаввал .

خلق العباد بالاعمال، والمریدین بالاحوال. واعارفین بالهمم، والحق ورأ ذلک کله لیس بینه و بین العباد نسب الا العنایة، و لا سبب الا الحکم و لا وقت غیر الاول.

Ва мо бқии втлбису алоъмоли ллҷзأи волоҳўоли ллкромот , волҳмми ллўсўл .

و ما بقی وتلبیس و الاعمال للجزأ والاحوال للکرامات، والهمم للوصول.

Ва аммо ҳукм ҳақиқат онаст : ки чаро кӯдак роҳдӣ надорад ? ё модару падарро чаро аз рӯй нигоҳ надошт ?у ваии зинда . Ва киштиро нрҳонид то шикаст . Ва чаро Мӯсоро дидори нанамуда ?у ваии зиндау тавоно , чунонкии Мустафоро намӯд ,у вирои тоқати барҷо , ин ҳама ҳақиқатаст , ва он ҳукму сар , ки ҳақи бони ягона , ва ӯ онрои мустаҳаққу сазо , дар офарӣдаи онро ҷой нест , ки гар боистӣ дили Мӯсоу сабурӣ қавӣ гардонидӣ суҳбати Хизрро . Аммо набоист он ҳукмро кӣ вай донист . Ва илми ихтилоф аз он маънӣ буд , ки он аз айни ҳукму маҳз сар берунаст . Аммо дар ҳукми аллоҳи таъолӣ на табдил равост ва на изтироб ва на ихтилоф , ҳукми вай бар иззатаст ,у раҳе азон оҷиз . Ва илми ҳақиқат бар раҳмат вайаст , ва раҳе барон матлаъ кард , кӣ раҳеи заъифу оҷиз буд пас илми ҳақиқат воситааст миёни ҳукму миёни шариъат . Ва илми длҳоء ҳақ асбобаст танҳоро ,у халқи брончаҳ ҳар чаҳ ҷуз аз ҳақи ҳама дар ҳиҷобаст ва аз ҳақу халқ машғӯл кардааст , яке дар кирдор , ва яке дар аҳвол ва яке дар ҳиммат . Ва ҳақи вроءи ин ҳамаасту ҳақи длрои онгоҳ мтҳққ гардад ки ҳарчӣ ҷузи ҳақи ҳама нодида гардад . Ва пас ҳақи дидаи вргрдд . Пас ишорати масофат дуруст карданаст , ва аз даврии сухан гуфтанаст ,у аъмоли подоши рост ,у аҳволи наздикии рост ,у ҳиммат расӣдану пайвастагии росту миёни раҳеу худованд сабаб нест магари аноят , ва на вақти магари азал , ва на нишони магари ҳукм . Дигар ҳама илмасту талбис . Ва ҳақи алҳқиқаҳи ҳў ,у ҳақ ҳақиқат вайаст ҷлу ъзи воўлўолълм : илми алиқин . Қол : аллазӣнаи аўтўои алълм : илми алохлоси ани аллазӣнаи аўтўои алълм : илми алҳкмаҳи ман қиблаи илми алҳқиқаҳу ълмноаҳи ман лднои уламо : илми алср .

و اما حکم حقیقت آنست: که چرا کودک راهدی ندارد؟ یا مادر و پدر را چرا از روی نگاه نداشت؟ و وی زنده. و کشتی را نرهانید تا شکست. و چرا موسی را دیدار ننموده؟ و وی زنده و توانا‍، چنانکه مصطفی را نمود، و ویرا طاقت برجا، این همه حقیقتست، و آن حکم و سر، که حق بآن یگانه،و او آنرا مستحق و سزا، در آفریده آنرا جای نیست، که گر بایستی دل موسی و صبوری قوی گردانیدی صحبت خضر را. اما نبایست آن حکم را کی وی دانست. و علم اختلاف از آن معنی بود، که آن از عین حکم و محض سر بیرونست. اما در حکم اللّه تعالی نه تبدیل رواست و نه اضطراب و نه اختلاف،حکم وی بر عزتست، و رهی ازان عاجز. و علم حقیقت بر رحمت ویست،و رهی بران مطلع کرد، کی رهی ضعیف و عاجز بود پس علم حقیقت واسطه است میان حکم و میان شریعت. و علم دلهاء حق اسبابست تنها را، و خلق برآنچه هر چه جز از حق همه در حجابست و از حق و خلق مشغول کرده است، یکی در کردار، و یکی در احوال و یکی در همت. و حق وراء این همه است و حق دلرا آنگاه متحقق گردد که هرچه جز حق همه نادیده گردد. و پس حق دیده ورگردد. پس اشارت مسافت درست کردنست، و از دوری سخن گفتن است، و اعمال پاداش راست، و احوال نزدیکی راست، و همت رسیدن و پیوستگی راست و میان رهی و خداوند سبب نیست مگر عنایت، و نه وقت مگر ازل، و نه نشان مگر حکم. دیگر همه علمست و تلبیس. و حق الحقیقة هو، و حق حقیقت ویست جل و عز واولوالعلم: علم الیقین. قال: الذین اوتوا العلم: علم الاخلاص ان الذین اوتوا العلم: علم الحکمة من قبله علم الحقیقة و علمناه من لدنا علما: علم السر.

Якеро илм додаанд хабарӣ , то гӯши шунӯд , ддигрро илм дода илҳомӣ то дилҳо шунӯд ,у дигарро илм додаанд ғайбӣ то ҷонҳо шунӯд . Илм сеаст якеро илм дода дар садр , то забон гуяд кӣ яке . Якеро илм додаанд дар дил , то баён кунад ки яке , дигарро илм додаанд то дар ҷон бо вақт гуяд ки яке .

یکی را علم داده‌اند خبری، تا گوش شنود، دُدیگر را علم داده الهامی تا دلها شنود، و دیگر را علم داده‌اند غیبی تا جانها شنود. علم سه است یکی را علم داده در صدر، تا زبان گوید کی یکی. یکی را علم داده‌اند در دل، تا بیان کند که یکی، دیگر را علم داده‌اند تا در جان با وقت گوید که یکی.

Гӯяндагони ҳақи тарҷумонон ғайбанд бчҳори забон : иборату баёну ишорату кашфи илми чаҳору забони чаҳор : иборати шариъати рост ,у баёни ҳикмати рост ,у ишорати ҳақиқати рост ,у кашфи муҳаббати рости шариъати брўоитст ,у ҳикмати бҳдоитсту ҳақиқати бръоитст ,у муҳаббати бъноитст . Илм панҷаст : илми ишорату илми муҳаббати ҳақиқату илми маърифату илми тавҳиди илм одат шаведу муҳаббати иллат ,у маърифати расм ,у ҳақиқати тафарруқу тавҳиди русум , ва ӯ ҷазо ва бишӯяд

گویندگان حق ترجمانان غیب‌اند بچهار زبان: عبارت و بیان و اشارت و کشف علم چهار و زبان چهار: عبارت شریعت راست، و بیان حکمت راست، و اشارت حقیقت راست، و کشف محبت راست شریعت بروایتست، و حکمت بهدایتست و حقیقت برعایتست، و محبت بعنایتست. علم پنج است: علم اشارت و علم محبت حقیقت و علم معرفت و علم توحید علم عادت شوید و محبت علت، و معرفت رسم، و حقیقت تفرق و توحید رسوم، و او جزا و بشوید

Алълми мо қоми бадалелу дафъи алҷҳл , волълми биллоҳи ъзу ҷли хумсаи авҷа : илми алФтраҳи алғиби брбкм , вълми алхбр ,у илми алоямону илм алхусусу ҳўи илми алхзр яъне илми алҳқиқаҳ , волхомси илми аллоҳи бнФсаҳи ъзу ҷли алии ҳқиқаҳу лои иҳитўн ба уламо .

العلم ما قام بدلیل و دفع الجهل، والعلم باللّه عز و جل خمسة اوجه: علم الفطرة الغیب بربکم، وعلم الخبر، و علم الایمان و علم الخصوص و هو علم الخضر یعنی علم الحقیقة، والخامس علم اللّه بنفسه عز و جل علی حقیقة و لا یحیطون به علما.

Қоли алҷнид٭ : лои изри нуқсони алўҷди маъаи фазли алълм , лони фазли алълми атуми ман фазли алўҷд . Ва қоли алҷрири٭и арбаъаи ашёъи азизоти фии алднё : олами истъмли бълмаҳу орифи интқи ман ҳқиқаҳу фаъла ,у мурӣди зоҳби ани туъма ,у раҷули қоими маъаи аллоҳи балои сабаб .

قال الجنید٭: لا یضر نقصان الوجد مع فضل العلم، لان فضل العلم اتم من فضل الوجد. و قال الجریری٭ اربعة اشیاءٍ عزیزات فی الدنیا: عالم یستعمل بعلمه و عارف ینطق من حقیقة و فعله، و مرید ذاهب عن طعمه، و رجل قایم مع اللّه بلا سبب.