Шайх алислом гуфт : қудси аллоҳи рӯҳа : кӣ ҷунайд гуфт : сӣ соласт , ки бар тавҳид чизе нагуфтаам , ҳавошӣ он мегӯям шайх алислом гуфт : ду тани ду сухан гуфтаанд : яке ҷунайд ки гуфт : ки илмаст ки сӣ соласт ки бисоти он бар наришта ан ,у мардумон аз ҳавошӣ он мегӯйанд яъне илми тавҳид . Ман ҳеҷ надонам ки вай чаҳ мегуяд ? ки илми тавҳидро дар ҳеҷ баҳра нест . Ддигри бўбкр ктони٭ мегуяд ки илми тасаввуф камина онаст , ки ту дар наёбӣ , ин некӯ гуфта анд

شیخ الاسلام گفت: قدس اللّه روحه: کی جنید گفت: سی سالست، که بر توحید چیزی نگفته‌ام، حواشی آن می‌گویم شیخ الاسلام گفت: دو تن دو سخن گفته‌اند: یکی جنید که گفت: که علمست که سی سالست که بساط آن بر نرشته‌ان، و مردمان از حواشی آن می‌گویند یعنی علم توحید. من هیچ ندانم که وی چه می‌گوید؟ که علم توحید را در هیچ بهرهٔ نیست. ددیگر بوبکر کتانی٭ می‌گوید که علم تصوف کمینه آنست، که تو در نیابی، این نیکو گفته‌اند

Ва ҳам ҷунайд гуфтааст , ки сӯфиро сухан нест . Ва ҳам ҷунайд гуяд : ки ҳеҷ қавми ин қавмро бунаи бенанд , ин қавми ниҳони бенанд , хоссагонро ҷуз хоссагон нашносад

و هم جنید گفته است، که صوفی را سخن نیست. و هم جنید گوید: که هیچ قوم این قوم را بنه بینند، این قوم نهان بینند، خاصگان را جز خاصگان نشناسد

Ҷунайд гуфт фарои шбли٭ ё шблӣ ? фарои ҳсри٭и гӯй ки ҳамаи суханон дар гӯш шавад , ва ин дар ҷон шавад . Шайх алислом гуфт : доне чаро ? ғоиби гӯши дили аизу ғояти ҷони дӯст .

جنید گفت فرا شبلی٭ یا شبلی؟ فرا حصری٭ گوی که همه سخنان در گوش شود، و این در جان شود. شیخ الاسلام گفت: دانی چرا؟ غایب گوش دل ایذ و غایت جان دوست.

Шайх алислом гуфт : кӣ бўъбдоллаҳи Саиди клоб , бзҳди навам берун карда буд бкломи худ . Виро гуфтанд : чаро бар суфиёни чизеи рад берун накунӣ ? гуфт ман аишонро илм нашиносам . Виро гуфтанд : ӣнҷо пераст устод ,у сираи эшон аиз ,у виро илмасту ишорати беруни илми олам . Вай биёмаду сухан ҷунайд биншинад . Ва аз вай суолҳо кард ва ҷавоб дод ва бархест шогирдро гуфт : ки агар дар рӯй замин қавмаст кӣ каломи мо бар эшон бурноед ӣнонанд ,у илми мо рад кунанд ва кам орад , улӯм ӣнонаст .

شیخ الاسلام گفت: کی بوعبداللّه سعید کلاب، بزهد نوم بیرون کرده بود بکلام خود. ویرا گفتند: چرا بر صوفیان چیزی رد بیرون نکنی؟ گفت من ایشانرا علم نشناسم. ویرا گفتند: اینجا پیر است استاد، و سرهٔ ایشان ایذ، و ویرا علم است و اشارت بیرون علم عالم. وی بیامد و سخن جنید بنشیند. و از وی سوالها کرد و جواب داد و برخاست شاگرد را گفت: که اگر در روی زمین قومست کی کلام ما بر ایشان برناید اینان‌اند، و علم ما رد کنند و کم آرد، علوم اینان است.

Абдуллоҳ Саид пурсед аз ҷунайд : ки тавҳид тасаввуф чист ? ҷавоб дод , дар наёфт , ин сухан бигуфт : исботи алқўоми восқоти алҳдс ,у муҳоҷираи алоўтон ,у мФорқаҳи алохўон ,у тарки алоъроз ,у тарки ҷамеъи мо илму ҷаҳл .

عبداللّه سعید پرسید از جنید: که توحید تصوف چیست؟ جواب داد، در نیافت، این سخن بگفت: اثبات القوام واسقاط الحدث، و مهاجرة الاوطان، و مفارقة الاخوان، و ترک الاعراض، و ترک جمیع ما علم و جهل.

Гуфт : нишон тавҳид чист ? гуфт : ончӣ буд ҳаст кардану ончии пас аз он овараданд биФгндн , ва аз хонадони ҳиҷрат кардан , ва аз касони хеш , фаро баридан .

گفت: نشان توحید چیست؟ گفت: آنچه بود هست کردن و آنچه پس از آن آوردند بیفگندن، و از خاندان هجرت کردن، و از کسان خویش، فرا بریدن.

Ва сӣли алшблии ٭и ани алтсўФи қол : маҳву албшриаҳу таъзими алрбониаҳ . Ва қоли алшблии ллғломи алхросонӣ : ё ғуломи аҷҳдони лои тхлўи ман қадим , ва мо лами тзл ба қабл ани ткўни молами тзлу қоли албсрии ٭и ани алейк ёўлии аламри алонФрод , сами нзўрўни алшиўхи ман алъорФ‍ , сами иқФҳўни алии алтФриди босқоءи алмдсон .

و سئل الشبلی ٭ عن التصوف قال: محو و البشریة و تعظیم الربانیه. و قال الشبلی للغلام الخراسانی: یا غلام اجهدان لا تخلو من قدیم، و ما لم تزل به قبل ان تکون مالم تزل و قال البصری ٭ ان علیک یاولی الامر الانفراد، ثم نزورون الشیوخ من العارف‍، ثم یقفهون علی التفرید باسقاء المدثان.

Аз шайхи бўолҳсни сервонӣ ٭ пурседанд : ки тасаввуф чист ? гуфт : алонФроду алоФроди ягонаи доштани ҳиммату ягонаи зистан аз халқ .

از شیخ بوالحسن سیروانی ٭ پرسیدند: که تصوف چیست؟ گفت: الانفراد و الافراد یگانه داشتن همت و یگانه زیستن از خلق.

Ва қоли шайхи алисломи қудси аллоҳи рӯҳа : лои тсбти алтўҳиди алои алии қадами алқдм , лои иқдми алтўҳид , алои алии қадами алқдми тзкори аввалят , ашрофасту итилоъ бар қаъри тавҳид буд . ӯ ёди дор ки ӯ буд ҷузи азўнаҳ , бқър тавҳид дидӣ , кони аллоҳу лами икни шиӣои ғайра , мтолъти авваляти сари ҳамаи рушди аиз , маърифати сабақи сари ҳамаи ҳади аизи вақт тмоҳраҳаст кор аз азаласт фардо бар ту ҳуҷҷатаст , сӯфӣ бмнзл расед барисед аз сайл чаҳ нишон диҳад ки бдрё расед , ар дарёфтӣ сухан пурседу сӣли алҷниди ани алтўҳиди Фқол : маънии измҳли фӣаи алрсўм ,у индрҷи фӣаи олълум ,у икўни аллоҳи комаи изл . Ва қол рӯем ٭и алтўҳиди маҳви осори албршиаҳу таҷарруди алолўҳиаҳ . Фолўҳдониаҳи бқоء алҳақу Фноءи кули модӯна .

و قال شیخ الاسلام قدس اللّه روحه: لا تثبت التوحید الا علی قدم القدم، لا یقدم التوحید، الا علی قدم القدم تذکار اولیت، اشرافست و اطلاع بر قعر توحید بود. او یاد دار که او بود جز ازونه، بقعر توحید دیدی، کان اللّه و لم یکن شیئا غیره، مطالعت اولیت سر همه رشد ایذ، معرفت سبق سر همه هد ایذ وقت تماحره است کار از ازلست فردا بر تو حجتست، صوفی بمنزل رسید برسید از سیل چه نشان دهد که بدریا رسید، ار دریافتی سخن پرسید و سئل الجنید عن التوحید فقال: معنی یضمحل فیه الرسوم، و یندرج فیه العلوم، و یکون اللّه کما یزل. و قال رویم ٭ التوحید محو آثار البرشیة و تجرد الالوهیة. فالوحدانیة بقاء الحق و فناء کل مادونه.

Ва сӣли алҳлоҷи ٭и ани алтўҳиди Фқол : афроди алқдми ани алҳдсу қоли шайхи алислом « қудси аллоҳи рӯҳа : алтўҳиди нафии алҳдсу иқомаи алозл . Ва қол : » алтўҳиди тнзиаҳи аллоҳи ъзу ҷли ани алҳдсу қоли анвоъи алтўҳиди сулса : тавҳиди алшўоҳд . Ва ҳўи афроди алсонъу тавҳиди алмъомлаҳу ҳўи исқоти алосбоб ,у тавҳиди алосрору ҳўи таҷреди алқдм .

و سئل الحلاج ٭ عن التوحید فقال: افراد القدم عن الحدث و قال شیخ الاسلام «قدس اللّه روحه: التوحید نفی الحدث و اقامة الازل. و قال:» التوحید تنزیه اللّه عز و جل عن الحدث و قال انواع التوحید ثلثة: توحید الشواهد. و هو افراد الصانع و توحید المعاملة و هو اسقاط الاسباب، و توحید الاسرار و هو تجرید القدم.

Тавҳиди алоқрор : Фмни бкФри болтоғўт . Ва ваҳиди алмъомлаҳ : бедаи малакӯти кули шайъу тавҳиди аззикру алрؤиаҳ :у мормити азрмит :у тавҳиди алхос : ани лӣси ғайраи аҳад .

توحید الاقرار: فمن بکفر بالطاغوت. و وحید المعاملة: بیده ملکوت کل شی و توحید الذکر و الرؤیة: و مارمیت اذرمیت: و توحید الخاص: ان لیس غیره احد.

Исботи маълӯмот дар тавҳид , куфртар аз он аиз кӣ исботи маҷҳӯлоти ҳамаи чизҳо . Иборат осонаст ва ёфт душвор .

اثبات معلومات در توحید، کفر تر از آن ایذ کی اثبات مجهولات همه چیزها. عبارت آسانست و یافت دشوار.

« дар тавҳид ёфт ва буд осонасту иборати он душвор » тавҳиди бўоҳди қоим на бмўҳд . Ишорат дар малакӯти мундараҷ ,у асмо дар сифот дар зоти мундараҷ .

«در توحید یافت و بود آسانست و عبارت آن دشوار» توحید بواحد قایم نه بموحد. اشارت در ملکوت مندرج، و اسما در صفات در ذات مندرج.

Тавҳид сеаст : халъи алондоди бзбони гувоҳӣ додан ки яке ва дар дили яқин донистан . Ва тавҳиди маблағин : тарҳи алрёсаҳ , кӣ ҳамаи мақсӯди он ту кунӣ . Тавҳиди маин : онаст ки ҷрик набӯд , маърӯф буд ориф набӯд , мақсӯд буд қосид набӯд . Муваҳҳид онед ки ӯро ҷуз азу набӯд , то онгоҳ ки ин худ набӯд худ ҳама ӯ буд .

توحید سه است: خلع الانداد بزبان گواهی دادن که یکی و در دل یقین دانستن. و توحید مبلغین: طرح الریاسه، کی همه مقصود آن تو کنی. توحید مهین: آنست که جریک نبود، معروف بود عارف نبود، مقصود بود قاصد نبود. موحد آنید که او را جز ازو نبود‍، تا آنگاه که این خود نبود خود همه او بود.

Тавҳид худ иллатаст , вҳдониаҳ , на иллатаст . Ҳдс бо тавҳид кӣ ояд таҷаллӣ дар султони маърифати ҷузи як фаро дид ноед дигари ҳамаи баҳонаи аиз , мустағриқ дар тавҳиди муваҳҳид буд , ҳар ки толиб азаласт муталошии вФоӣӣ дар авваласт . Алошораҳи фии алтўҳиди куфр , волии алтўҳиди ҷҳду ани алтўҳиди тавҳиди тасҳеҳи алтўҳиди бғири алтўҳиди ҷҳди алтўҳид .

توحید خود علتست، وحدانیة، نه علتست. حدث با توحید کی آید تجلی در سلطان معرفت جز یک فرا دید ناید دیگر همه بهانه ایذ، مستغرق در توحید موحد بود، هر که طالب ازلست متلاشی وفائی در اولست. الاشارة فی التوحید کفر، والی التوحید جحد و عن التوحید توحید تصحیح التوحید بغیر التوحید جحد التوحید.

ё ҳФс гуфт : тавҳиди бтмииз аз аллоҳи безор шуданаст тавҳиди хос дар як расӣданаст тавҳиди хоси хос дар як пурсиданаст бепайвастан .

یا حفص گفت: توحید بتمییز از اللّه بیزار شدن است توحید خاص در یک رسیدن است توحید خاص خاص در یک پرسیدن است بی‌پیوستن.

Бо ёқӯби сўсӣ ٭ гуяд : ҳар ки дар тавҳид сухан гуяд бтклФ , мушрикаст . Тавҳид чист ? ани лои қилу ло қол веланд волои амсолу лои артсому лои ҳол , бали лами излу лоязол .

با یعقوب سوسی ٭ گوید: هر که در توحید سخن گوید بتکلف، مشرک است. توحید چیست؟ ان لا قیل و لا قال ولاند والا امثال و لا ارتسام و لا حال، بل لم یزل و لایزال.

Айёри тавҳид аз ақл берунаст айни тавҳид аз ту ҳам масӯнаст , ҳодиси дрозлӣ гӯамаст азалӣ дар ҳодиси мирос мутаҳҳараст на вориси алшриъаҳи кулҳо алхлоси ман алўъид , алҳқиқаҳи кулҳо бтсҳиҳи алтўҳид

عیار توحید از عقل بیرونست عین توحید از تو هم مصون است، حادث درازلی گوم است ازلی در حادث میراث مطهر است نه وارث الشریعة کلها الخلاص من الوعید، الحقیقة کلها بتصحیح التوحید

Илми ҳақоиқ панҷаст : илми ашороту илми ҳақиқату илми ҳақиқату илми муҳаббату илми маърифати вълми тавҳид . Илми тавҳид чаҳ буд ? худоу бас , дигари ҳамаи ҳавас , ғайр ӯ ҳамаи ночизу нокас , илм тавҳидасту айни тавҳиду ҷамъи тавҳиду вуҷӯди тавҳиду биҷузи тавҳиду ҳақи тавҳиди тавҳиди ҳама бекораст бал ки ваҳидаст . Тасҳеҳи тавҳид , бғири тавҳиди ҷҳд тавҳидаст .

علم حقایق پنج است: علم اشارات و علم حقیقت و علم حقیقت و علم محبت و علم معرفت وعلم توحید. علم توحید چه بود؟ خدا و بس، دیگر همه هوس، غیر او همه ناچیز و ناکس، علم توحید است و عین توحید و جمع توحید و وجود توحید و بجز توحید و حق توحید توحید همه بیکار است بل که وحید است. تصحیح توحید، بغیر توحید جحد توحید است.

Мардони ин улӯм боз гӯям : мард ишорат бардошта марди ҳақиқати вобастаи марди муҳаббати сӯхтаи мард маърифат бишуста марди тавҳиди бздўдаҳ .

مردان این علوم باز گویم: مرد اشارت برداشته مرد حقیقت وابسته مرد محبت سوخته مرد معرفت بشسته مرد توحید بزدوده.

Иборат бозгуем : аз ишорати орзӯмандӣ , аз ҳақиқат беқарорӣ аз муҳаббати шўрдгӣ , аз маърифати пайвастагӣ , аз тавҳиди пурсиднӣ .

عبارت بازگویم: از اشارت آرزومندی، از حقیقت بی‌قراری از محبت شوردگی، از معرفت پیوستگی، از توحید پرسیدنی.

Ҳангом боз гӯям : аҳли ишорат кӣ бошӣ ? ки инс бо ҷинси худ буд аҳли ҳақиқат кӣ бошӣ ? ки аз зиндагонӣ нФў бошӣ . Аҳли муҳаббат касе бошӣ ? ки бҷон баҷанг бошӣ . Аҳли маърифат кӣ бошӣ ? ки бовисоли даст дар даст бошӣ . Аҳли тавҳид кӣ бошӣ ? ки аз хештани бхўиштн , хештанро гӯам бошӣ .

هنگام باز گویم: اهل اشارت کی باشی؟ که انس با جنس خود بود اهل حقیقت کی باشی؟ که از زندگانی نفو باشی. اهل محبت کسی باشی؟ که بجان بجنگ باشی. اهل معرفت کی باشی؟ که باوصال دست در دست باشی. اهل توحید کی باشی؟ که از خویشتن بخویشتن، خویشتن را گوم باشی.

Таърих боз гӯям . Ишорат аз бишорати Фоҳқиқт . Аз астФои сФўти Фомҳбт . Аз дидору мшоҳдти ФомърФт . Аз астғроқи ҳазрати Фотўҳид . Аз азали маҳзи Фотмъ .

تاریخ باز گویم. اشارت از بشارت فاحقیقت. از اصطفا صفوت فامحبت. از دیدار و مشاهدت فامعرفت. از استغراق حضرت فاتوحید. از ازل محض فاطمع.

Тамаъ бигӯям : ишорати он вақти ёўӣ ки меҳр аз худ сайри ое ! ҳақиқати он ёўӣ ки ғайрро инкор кунӣ . Муҳаббати он вақти ёўӣ ки меҳр аз худ баргирӣ маърифати он вақти ёбӣ ки аз хабари бргзрӣ . Бтўҳид кӣ рисӣ ? кӣ бок барисӣ « илм одат шаведу маърифати расм ,у муҳаббати иллату ҳақиқати тафарруқ ,у тавҳиди русум , ва ӯ ҷузи азу то онгоҳ ки марди бтўҳид суфиён нарасад , аз гӯрӣ дарав шохаст тавҳид суфиён онаст дидаи ҷузи як на бинад , дили ҷуз як надонад . Ҷузи як дар илм ноед тавҳиди суфиён ки бғоит расад , забон гунг гардад »гар асарии гӯйии забон нотиқ гардад . Дар тавҳиди суфиёни иборат адуонаст , ишорат Фрбтаст , қасд туғёнаст , талаб нишонаст , даъвӣ бӯҳтонаст .

طمع بگویم: اشارت آن وقت یاوی که مهر از خود سیر آیی! حقیقت آن یاوی که غیر را انکار کنی. محبت آن وقت یاوی که مهر از خود برگیری معرفت آن وقت یابی که از خبر برگذری. بتوحید کی رسی؟ کی باک برسی «علم عادت شوید و معرفت رسم، و محبت علت و حقیقت تفرق، و توحید رسوم، و او جز ازو تا آنگاه که مرد بتوحید صوفیان نرسد، از گوری درو شاخست توحید صوفیان آنست دیده جز یک نه بیند، دل جز یک نداند. جز یک در علم ناید توحید صوفیان که بغایت رسد، زبان گنگ گردد» گر اثری گویی زبان ناطق گردد. در توحید صوفیان عبارت عدوان است، اشارت فربت است، قصد طغیانست، طلب نشانست، دعوی بهتانست.

Тавҳиди ом чунинаст , он суфиёни худ ҷуз азу нест . Тавҳиди хос хос чист ? ҳукм ӯсту фанои ин дар илму аноят ӯу талошии ин дар ҳукм ва инобат ӯст ,у Фноءи ин дар ниёбат ӯ , ман саҳеҳ алтўҳид биҷаҳада ақбҳи алтўҳиди бҷҳдаҳ . Лӣси алъбораҳи ани алтўҳиди илми маълум ,у лои алии алсмдиаҳи расми марсуми волноси фии нодитаҳи инҳўн ,у ани водии алзнўни иўмўн ,у илои ғоёти алмўоҷиди бширўну бмҷҳўди алсъоёти розўн .

توحید عام چنین است، آن صوفیان خود جز ازو نیست. توحید خاص خاص چیست؟ حکم اوست و فنای این در علم و عنایت او و تلاشی این در حکم و انابت اوست، و فناء این در نیابت او، من صحیح التوحید بجهده اقبح التوحید بجحده. لیس العبارة عن التوحید علم معلوم، و لا علی الصمدیة رسم مرسوم والناس فی نادیته ینهون،و عن وادی الظنون یومون، و الی غایات المواجید بشیرون و بمجهود السعایات راضون.

Иборат аз тавҳид гурехтаст аз тавҳид , ишорат аз илми тавҳид ҷҳўдаст аз тавҳид , тавҳиди маълум кардани бмхлўқ , куфраст . Махлуқ кист ? бтўҳиди воҳид аҳласт , дар тавҳиди фарқи миёни воҳиду тавҳид куфраст . Берун омадан аз тавҳиди қтиътст . Тавҳид ва тизин бтўҳид илҳодаст . Далерӣ дар тавҳид бар аллоҳ шухӣаст . Иборат дар тавҳид на тавҳидаст . Ҳикмат дар тавҳид , зид тавҳидаст . Аз шаҳодат то мшоҳдти пас давраст .

عبارت از توحید گریخت است از توحید، اشارت از علم توحید جحود است از توحید، توحید معلوم کردن بمخلوق، کفر است. مخلوق کیست؟ بتوحید واحد اهل است، در توحید فرق میان واحد و توحید کفر است. بیرون آمدن از توحید قطیعتست. توحید و تزین بتوحید الحاد است. دلیری در توحید بر اللّه شوخیست. عبارت در توحید نه توحید است. حکمت در توحید، ضد توحید است. از شهادت تا مشاهدت پس دور است.

ӯ ки мегуяд : ки бтўҳиди пайваст аз худ бараст , ӯ ки май пиндошт : ки тавҳид ёфт ӯ аз худ бартофт . ӯ ки пиндошт : ки ӯро дид аз худ бибаред , ӯ ки пиндошт : ки ба ӯ пайваст , ӯ аз худ бараст , ки сабақ ӯ рост . Ту ки май ҷӯӣ ? ки ӯ бтў нагуфт бмҳр чаҳ ? ту чаҳ май гўӣӣ ? ки ягонаи виктост дар гуфтан , ту ки бигуфтӣ ки эй ? Фмозои баъд алҳақ алои азлол .

او که می‌گوید: که بتوحید پیوست از خود برست، او که می‌پنداشت: که توحید یافت او از خود برتافت. او که پنداشت: که او را دید از خود ببرید، او که پنداشت: که به او پیوست، او از خود برست، که سبق او راست. تو که می‌جویی؟ که او بتو نگفت بمهر چه؟ تو چه می‌گوئی؟ که یگانه ویکتاست در گفتن، تو که بگفتی که ای؟ فماذا بعد الحق الا اضلال.

Пас як ҳаст чаҳ буд ? магар нест , пеш аз ҳамаи чиз ӯ яке буд , бҳичи чизи дўншд . Алои кули шайъи мо халои аллоҳи ботили ҳаргиз кас гуфт кӣ яке , магари он яке , онкас ки гуфт яке , ӯ набӯд онҷо ӯ буд ки мегуфт ки яке . Воҳид ки буд ? ту воҳид аз адади ҳаме дуруст кунӣ , аз аҳад май дуруст бояд кард , ту май гўӣӣ ки дувум нест маъдӯд , расм ҳам нест маҳдӯд , ҳама ӯсту шоҳиду машҳӯд , муҳаққиқ барисам аизи рост аммо дар ҳақиқат нест брсўм ҳастаст , аммо дар усӯл нест об ва гул барҷост . Аммо обу гул на барҷост , дар адад ҳастаст , аммо даромад нест . Қимат дар баробар дев барҷост , аммо дар баробар ҳақ нест , аз ълқаҳ ва нутфа ҳастаст , аммо дар дидаи таҳқиқу азал байн нест , ар ду раво буд , садҳазори раво буд , ваҳдонияти адад табоҳ карду Фрдонит ҳудӯд нест кард ,у ҳақиқат русум бишуст ва ҳастӣ ӯ бҳқиқт , ҳеҷ бнгзошт , аз ҳақиқат на даҳан аз даҳани шунӯд ки рӯҳ аз рӯҳи шунӯди рӯҳи ҳам баҳона , бал ки ҳақ аз ҳақи шунӯд , аз ҳақи ҳроз ҳақ нашунӯд , баҳақи ҷуз аз ҳақ нагӯяд . Аммо ббҳонаҳ месозад ҷой , эй ман ғуломи он ҷой !

پس یک هست چه بود؟ مگر نیست، پیش از همه چیز او یکی بود، بهیچ چیز دونشد. الا کل شیٔ ما خلا اللّه باطل هرگز کس گفت کی یکی، مگر آن یکی، آنکس که گفت یکی، او نبود آنجا او بود که می‌گفت که یکی. واحد که بود؟ تو واحد از عدد همی درست کنی، از احد می درست باید کرد، تو می‌گوئی که دوم نیست معدود، رسم هم نیست محدود، همه اوست و شاهد و مشهود، محقق برسم ایذ راست اما در حقیقت نیست برسوم هست است، اما در اصول نیست آب و گل برجاست. اما آب و گل نه برجاست، در عدد هست است، اما درآمد نیست. قیمت در برابر دیو برجاست، اما در برابر حق نیست، از علقه و نطفه هست است، اما در دیدهٔ تحقیق و ازل بین نیست، ار دو روا بود، صدهزار روا بود، وحدانیت عدد تباه کرد و فردانیت حدود نیست کرد، و حقیقت رسوم بشست و هستی او بحقیقت، هیچ بنگذاشت، از حقیقت نه دهن از دهن شنود که روح از روح شنود روح هم بهانه، بل که حق از حق شنود، از حق حراز حق نشنود، بحق جز از حق نگوید. اما ببهانه می‌سازد جای، ای من غلام آن جای!

Ҳарки аз тавҳид бахуд гуфт , на аз тавҳид гуфт тавҳиди тўӣӣ ! ягонаи ду гонагӣ барграфт , ҷон дар тавҳид ширкаст , забону дил ба беҳудагӣ баромад нест , нобӯда бо ҳаст бӯда , дар тавҳид ҳуруф ҳиҷобаст , русум аз маълум на нойибаст , русум дар маълум иллатаст , аз айни тавҳиди ҷузи баъиллати иборат натавон , ончӣ гуяд он дар дидорасту ҳақ дар гуфтору илму сухан на онаст , ҳақиқати он ӯаст иборат на аўиз , забон дарон ҳичизасту иборати хаҷал , он нураст аз онҷо на касбаст аз аизр , бдиҳаҳ ҳайатаст ногоҳ нигарад , ‍‍‍ то аввалят ғарқ гардад дар баҳри вуҷӯд . Алои кули шайъи мо халои аллоҳи ботил .

هرکه از توحید بخود گفت، نه از توحید گفت توحید توئی! یگانه دو گانگی برگرفت، جان در توحید شرکست، زبان و دل به بیهودگی برآمد نیست، نابوده با هست بوده، در توحید حروف حجابست، رسوم از معلوم نه نایب است، رسوم در معلوم علت است، از عین توحید جز بعلت عبارت نتوان، آنچه گوید آن در دیدار است و حق در گفتار و علم و سخن نه آنست، حقیقت آن او است عبارت نه اویذ، زبان دران هیچیز است و عبارت خجل، آن نور است از آنجا نه کسب است از ایذر، بدیهه هیئت است ناگاه نگرد،‍‍‍ تا اولیت غرق گردد در بحر وجود. الا کل شیٔ ما خلا اللّه باطل.

Мустафои нўФолаҳ . Ангўид ки ботил , сдўи бист ва чаҳор ҳазор пайғомбарро нагӯяд ки ботиласт . Он чиз дигараст , он вақт дид бъини тавҳиди азали афтода буд , ҷуз аз ҳақи дрдидаҳи номад , ва ин муҳаққиқ ки ман туро мегӯям , ки ҷуз аз яке нест : на онаст ки ҳамаи мушоҳидот ӯ аиз он онаст ки нур ёфт дили ориф , эй дарон нур ӯ дид , он нур аз ҳамаи дидаи варҳо , ҳиҷоб буд , ҷуз азу намонад . Нур товед ки ду гетӣ дарон нури гуми гашт ,у ҳақи бахудии худ маълуми гашт . Бояд ки ин турои дида вар шавад , на илмӣу касбӣ , то онгоҳ ҳиўаҳ шавад , ва он худ на бутаст , каши бтўи аноят буд ,у туро дар пазирад . Нури аъзам дар ту тобанд , то ҳама аз ту биафтад ва гум гардад .

مصطفی نوفاله. انگوید که باطل، صدو بیست و چهار هزار پیغامبر را نگوید که باطلست. آن چیز دیگر است، آن وقت دید بعین توحید ازل افتاده بود، جز از حق دردیده نامد، و این محقق که من ترا می‌گویم، که جز از یکی نیست: نه آنست که همه مشاهدات او ایذ آن آنست که نور یافت دل عارف، ای دران نور او دید، آن نور از همه دیده ورها، حجاب بود، جز ازو نماند. نور تاوید که دو گیتی دران نور گم گشت، و حق بخودی خود معلوم گشت. باید که این ترا دیده‌ور شود، نه علمی و کسبی، تا آنگاه حیوة شود، و آن خود نه بتست، کش بتو عنایت بود، و ترا در پذیرد. نور اعظم در تو تاباند، تا همه از تو بیفتد و گم گردد.

Тавҳиди ёдист аз ҳақ , роҷеъи бохалқ , - қоим набӯд магари баҳақ ва ин иборат ҳам иллатаст локин мзтр шуд бон ,у оҷиз аз айни он ,у маърифати ин ҳама иллатаст , локини айни тавҳид бмҳў онаст , он вақт ки лам бикун дар сари лам изл шавад ,у боди ҳақиқати ббҳонаҳи ббзди дарёии азали ббҳонаҳ ғарқ кунад ,у таҷаллӣ аъзам гуяд обу хокро : ки вароӣ ки аввал буд эй , сифати сифат азон ту май коҳад , ва аз қудси сифати сифат аз ани худ бнёбт май наад , то бекорӣ май шайъ ва бехабар , аз хештани бегона май шайъ , то чунон нозуки шайъ , ки пӯсти худ бар нтобӣ , ва бо каси нёромӣ , ва аз каси нёсобӣ , магари бзрқу дурӯғ .

توحید یادیست از حق، راجع باخلق، - قایم نبود مگر بحق و این عبارت هم علتست لکن مظطر شد بآن، و عاجز از عین آن، و معرفت این همه علتست، لکن عین توحید بمحو آنست، آن وقت که لم بکن در سر لم یزل شود، و باد حقیقت ببهانه ببزد دریای ازل ببهانه غرق کند، و تجلی اعظم گوید آب و خاک را: که ورای که اول بود ای، صفت صفت ازان تو می‌کاهد، و از قدس صفت صفت از ان خود بنیابت می‌نهد، تا بیکاری می شی و بی‌خبر، از خویشتن بیگانه می‌شی، تا چنان نازک شی، که پوست خود بر نتابی، و با کس نیارامی، و از کس نیاسابی، مگر بزرق و دروغ.

Тани орият ,у дили ғурбати сифоти нафсонӣ аз ту месетанд пораи пора ,у сифоти рӯҳонӣу нъўти қудс , боби қудси шаста , ва бар ҳазрати гузоронидаи бони ту май наад , имҳўои аллоҳи мо ишоءу исбт

تن عاریت، و دل غربت صفات نفسانی از تو می‌ستاند پاره پاره، و صفات روحانی و نعوت قدس، بآب قدس شسته، و بر حضرت گذرانیده بآن تو می‌نهد، یمحوا اللّه ما یشاء و یثبت

Чунон гаштанд ки буданд , пеш азон ки буданд , аишонро на бо эшон намуданд , ва на халқ намуданд , даромехтанд бо халқ , магари бинолўднди рост . Дар талбиси буна фарсуданад ҳам бон ҳаст ҳастанд имрӯз , ки аввал бон ҳаст буданд . Азон ту мефузуд , ва азон раҳе май кост , то охири ҳам он монад ки аввал бӯда рост , гуфт : канти ?лаи исмъ бе илои охира . . . Ва мормити ази Ромяту локини аллоҳи Ромии ҳўи алаввали волохрўи аззоҳири волботн .

چنان گشتند که بودند، پیش ازان که بودند، ایشانرا نه با ایشان نمودند، و نه خلق نمودند، درآمیختند با خلق، مگر بینالودند راست. در تلبیس بنه فرسودند هم بآن هست هستند امروز، که اول بآن هست بودند. ازان تو می‌فزود، و ازان رهی می‌کاست، تا آخر هم آن ماند که اول بوده راست، گفت: کنت له یسمع بی الی آخره... و مارمیت اذ رمیت و لکن اللّه رمی هو الاول والآخرو الظاهر والباطن.

Маротиби алтўҳиди хумс : илми алтўҳиду айни алтўҳид ,у вуҷӯди алтўҳид , волФноءи фии алтўҳид , вондроҷи алтўҳиди фии алтўҳид .

مراتب التوحید خمس: علم التوحید و عین التوحید، و وجود التوحید، والفنآء فی التوحید، واندراج التوحید فی التوحید.

Аммо илми алтўҳид : моирд ба ани кашфи қоими бдлолаҳи фитратаи интҳии илайҳи илми алсмъ ,у ҳозои алии алдрҷоти лоҳли алхбр . Ва аммо айни алтўҳид : мо интҳии илайҳи ғояи завқи алшҳўд ,у исҳи фӣаи мутолиаи алкшФу инқтъи фӣаи сбли алтФрқу алолтФоти илои алшўоҳд . Ва аммо вуҷӯди алтўоҳид : Фолхрўҷи ани ҳудӯди алшўоҳд , илои маҳзи алшоҳди алозлӣ . Ва аммо алФноءи фии алтўҳид : Фолсъўди ани лисони алои шораи волтҳқиқи бҳқиқаҳ алҳақ . Ва аммо индироҷи алтўҳиди фии алвоҳади Фостғроқи мо лами икни Фимои лами изл .

اما علم التوحید: مایرد به عن کشف قایم بدلالة فطرته ینتهی الیه علم السمع، و هذا علی الدرجات لاهل الخبر. و اما عین التوحید: ما ینتهی الیه غایة ذوق الشهود، و یصح فیه مطالعه الکشف و ینقطع فیه سبل التفرق و الالتفات الی الشواهد. و اما وجود التواحید: فالخروج عن حدود الشواهد، الی محض الشاهد الازلی. و اما الفناء فی التوحید: فالصعود عن لسان الا شارة والتحقیق بحقیقة الحق. و اما اندراج التوحید فی الواحد فاستغراق ما لم یکن فیما لم یزل.

Лисони тавҳид бар панҷ тартибаст : илми тавҳиди зоди мурӣд ,асту иборати азъини тавҳид бтФридасту ишорат аз вуҷӯди тавҳид баъӣдаст ,у тасҳеҳи тавҳиди биҷуз аз индироҷи тавҳид , дар тавҳид , ҷҳд тавҳидаст . Илм беайн ҳазёнаст ,у айн бевуҷӯд бӯҳтонаст ,у вуҷӯд бефано бар кронст ,у фонӣ дар тавҳиди хеш зер товонаст , вондроҷи тавҳид дар тавҳид куҷост коронаст

لسان توحید بر پنج ترتیب است: علم توحید زاد مرید، است و عبارت ازعین توحید بتفرید است و اشارت از وجود توحید بعید است، و تصحیح توحید بجز از اندراج توحید، در توحید، جحد توحید است. علم بی عین هذیانست، و عین بی‌وجود بهتانست، و وجود بی‌فنا بر کرانست، و فانی در توحید خویش زیر تاوانست، واندراج توحید در توحید کجاست کارانست

Воншди лнФсаҳ

وانشد لنفسه

ё воҳдои лами иқми тавҳидаи аҳад

یا واحدا لم یقم توحیده احد

Анати алўҳиду анати алвоҳади алоҳд

انت الوحید و انت الواحد الاحد

Ани аллазӣнаи итҳми тавҳиди қсдўо

ان الذین یتهم توحید قصدوا

Ман ҳайси моқсдўои тавҳидаи ҷҳўдо

من حیث ماقصدوا توحیده جحوداً

Тўҳидмни сҳҳи алтўҳиди ани садад

توحیدمن صحح التوحید عن صدد

Дуни алтриқи илои тавҳидаи сдўдо

دون الطریق الی توحیده صدوداً

Ва ?лаи аизо

و له ایضاً

Исҳҳи алтўҳиди ани садад

یصحح التوحید عن صدد

Вилҳқи алои ҳдоси болозл

ویلحق الا حداث بالازل

Икили моءолбҳри фӣ мисл

یکیل ماءالبحر فی مثل

Ва изини айни алшмси фӣ мисл

و یزین عین الشمس فی مثل

Мо вҳди алвоҳади ман воҳид

ما وحد الواحد من واحد

Азкли ман вҳдаҳи ҷоҳд

اذکل من وحده جاحد

Тавҳиди ман интқи ани наъта

توحید من ینطق عن نعته

Орӣаи абтлҳои алвоҳад

عاریة ابطلها الواحد

Тавҳид Аёа тавҳида

توحید ایاه توحیده

Ва наъти ман инътаҳи лоҳд

و نعت من ینعته لاحد

Воизои ?ла

وایضاً له

Аҷзи алшҳодаҳи вошўоҳд

عجز الشهادة واشواهد

Ъмои шҳўдки волмшоҳд

عما شهودک والمشاهد

Ва бқбти вҷдки воҳдо

و بقبت وجدک واحداً

Аҳадови тҷлики воҳдо

احداًو تجلیک واحدا

Кули шайъи ҳолки алои виҷҳаи кули ман алайҳои ?фону ибқии ваҷҳи рбки Фмозои баъд алҳақ алои алзлол ва қул ҷоء алҳақу зҳқи алботл .

کل شی هالک الا وجهه کل من علیها فان و یبقی وجه ربک فماذا بعد الحق الا الضلال و قل جاء الحق و زهق الباطل.

Шайх алислом гуфт қудси аллоҳи рӯҳа , кӣ ҷунайд ٭ гуяд : кӣ мардумони пиндорад , кӣ ман шогирди сиррӣ сқти٭ам , ман шогирди Маҳмадалии ٭и қассобам ки аз ваии пурсидам ки тасаввуф чист ? гуфт надонам . Локини халқи Карими изҳраҳи алкрими фии замони Карим , ман раҷули зариф ва некӯаст аввал гуфт надонам , пас гуфт : лекин халқаст Карим , зоҳир мекунад он Карим , дар замони Карим . Аз марди Карим , миёни қавми карямон . Валлоҳ таъолӣ донад : ки он халқ чист ?

شیخ الاسلام گفت قدس اللّه روحه، کی جنید ٭ گوید: کی مردمان پندارد، کی من شاگرد سری سقطی٭ ام، من شاگرد محمدعلی ٭ قصابم که از وی پرسیدم که تصوف چیست؟ گفت ندانم. لکن خلق کریم یظهره الکریم فی زمان کریم، من رجل ظریف و نیکوست اول گفت ندانم، پس گفت: لیکن خلق است کریم، ظاهر می‌کند آن کریم، در زمان کریم. از مرد کریم، میان قوم کریمان. واللّه تعالی داند: که آن خلق چیست؟

Қоли шайхи алисломи карами аллоҳи виҷҳа : алҳақ азои софии ъбдои артзоаҳи бхолсаҳи ваъдаи ман хостаҳи алқии илайҳи калимаи Киримаи ман лисони Карим , фии вақти Карим , алии макони Карими қавми киром .

قال شیخ الاسلام کرم اللّه وجهه: الحق اذا صافی عبداً ارتضاه بخالصة وعده من خاصته القی الیه کلمة کریمة من لسان کریم، فی وقت کریم، علی مکان کریم قوم کرام.

« алклмаҳи алкримаҳ » сухан бе ниёзи бпрўрдаҳ , ва пас биноз бишуста , дар ҳазрат биёроста , ва онгаҳ тозаи бадаст бехудӣ аз ҳақи фарои ситада ,у бқмъи гӯши осӯда , бар дили ташнаи бгзронидаҳ ,у бҷони фарои азали нигарони расонида , сухан аз дӯстӣ ва аз дӯсти нишон ,у ташнаро шароб ,у хастаро дармон . Шуниданро осон , ва аз растани нотавон .

«الکلمة الکریمة» سخن بی‌نیاز بپرورده، و پس بناز بشسته، در حضرت بیاراسته، و آنگه تازه بدست بی‌خودی از حق فرا ستده، و بقمع گوش آسوده، بر دل تشنه بگذرانیده، و بجان فرا ازل نگران رسانیده، سخن از دوستی و از دوست نشان، و تشنه را شراب، و خسته را درمان. شنیدن را آسان، و از رستن ناتوان.

Дхўлки ман боби алҳўӣ , ани ардтаҳ

دخولک من باب الهوی، ان اردته

Бсир , влкни алхурӯҷи шадид

بسیر، ولکن الخروج شدید

Ман лисони Карим : аз забон , чаҳ забон ? аз ҳақи тарҷумон ,у барномаи суҳбати унвон , на гӯяндаи дронст ва на забон . Сухан ҳама бигӯаш шунаванд ва он бҷон .

من لسان کریم: از زبان، چه زبان؟ از حق ترجمان، و برنامهٔ صحبت عنوان، نه گوینده درانست و نه زبان. سخن همه بگوش شنوند و آن بجان.

Фии вақти Карим : дар чаҳ замон ? дар замон ки ҷуз аз ҳақ ёд нест дарон ,у гузаштаи умр хаҷаласт аз никўӣии ону умри ҷаҳонён аз орзӯи гирён

فی وقت کریم: در چه زمان؟ در زمان که جز از حق یاد نیست درآن، و گذشته عمر خجل است از نیکوئی آن و عمر جهانیان از آرزو گریان

Алии макони Карим : ҷоӣӣ ки на дили пргндаҳ ва на забон хоҳанда , ва на мустамеъи бози нгрндаҳ .

علی مکان کریم: جائی که نه دل پرگنده و نه زبان خواهنده، و نه مستمع باز نگرنده.

Байни қавоми киром : наздики муҳаққиқи гӯйон ,у мустамеъи сӯзон , ва нозирӣ прессон шайх алислом гуфт : ки шайхи бўбкри каттонии ٭ аз ҳазор тан пурсед : ки тасаввуф чист ? ҳама ҷавоб додаанд : кӣ халқи бсинаҳи кас . Гуфт чанд пурсӣ ҳар ки бар халқи биафзояд , бар тасаввуф биФзўдаҳ бошад .

بین قوام کرام: نزدیک محقق گویان، و مستمع سوزان، و ناظری پرسان شیخ الاسلام گفت: که شیخ بوبکر کتانی ٭ از هزار تن پرسید: که تصوف چیست؟ همه جواب داده‌اند: کی خلق بسینه کس. گفت چند پرسی هر که بر خلق بیفزاید، بر تصوف بیفزوده باشد.

Шайх алислом гуфт : ки аллоҳ донад кӣ он халқ чист ? шайх алислом гуфт разии аллоҳи анҳу : кӣ бўъбдоллаҳ бо кӯи широзӣ ٭ гуфт , кӣ бўтиби фаррухон ٭ гуфт , кӣ Муҳамади бен фаррухони бен рӯз ба алсомрӣ , бсомраҳ Бағдод гуфт ки ҷунайд гуфт : лои изри нуқсони алўҷд , маъаи фазли алълми лони фазли алълми атуми ман фазли алўҷд . Аншднои аломоми лнФсаҳ :

شیخ الاسلام گفت: که اللّه داند کی آن خلق چیست؟ شیخ الاسلام گفت رضی اللّه عنه: کی بوعبداللّه با کو شیرازی ٭ گفت، کی بوطیب فرخان ٭ گفت، کی محمد بن فرخان بن روز به السامری، بسامره بغداد گفت که جنید گفت: لا یضر نقصان الوجد، مع فضل العلم لان فضل العلم اتم من فضل الوجد. انشدنا الامام لنفسه:

Алўҷди баъди вуҷӯд алҳақ бӯҳтон

الوجد بعد وجود الحق بهتان

Волзкри дуни ҷҳўди аззикри нисён

والذکر دون جحود الذکر نسیان

Қдкони иҳҷбкми илмии Фозҳр кам

قدکان یحجبکم علمی فاظهر کم

Илмӣ , бони улӯмии Фики ҳасбон

علمی، بان علومی فیک حسبان

Шайх алислом гуфт : ки он илми ин кор аст

شیخ الاسلام گفت: که آن علم این کار است