Ҳазор боғ бидидам ман ва ҳазор чаман

هزار باغ بدیدم من و هزار چمن

Каз он гушоиш ва нузҳат наёфт хотири ман

کز آن گشایش و نزهت نیافت خاطر من

Басии бгштми хоки райу диёри Ироқ

بسی بگشتم خاک ری و دیار عراق

Нёрмиди дилами кӯи рамидаи бади зи ватан

نیارمید دلم کو رمیده بد ز وطن

Ғариб бӯдан ман дар ватани шигифт на зонк

غریب بودن من در وطن شگفت نه زانک

Ғарибтар з ман омад Шуайб дар мадин

غریب تر ز من آمد شعیب در مدین

Ғариб бошад оре ба лаҷа дар лؤлؤ

غریب باشد آری به لجه در لؤلؤ

Ғариб бошад оре ба беша дар чндн

غریب باشد آری به بیشه در چندن

Ватан нахостам эдар ки дар ватани зи дилам

وطن نخواستم ایدر که در وطن ز دلم

Сухан набӯд касеро магари бўҳм ва ба занн

سخن نبود کسی را مگر بوهم و به ظن

Сурӯди шеъри зи табъами бхўостнди онон

سرود شعر ز طبعم بخواستند آنان

Ки дар дабистони нохондаи абҷаду клмн

که در دبستان ناخوانده ابجد و کلمن

Сафар гузидам ночор аз он диёр ки буд

سفر گزیدم ناچار از آن دیار که بود

Чунин мусофират ар монадӣ чунон аҳсан

چنین مسافرت ار ماندی چنان احسن

Шунида будам крмоншҳони бухлад буд

شنیده بودم کرمانشهان بخلد بود

Мушобеҳ аз чамани сабзу чашмаи равшан

مشابه از چمن سبز و چشمه روشن

Шудам бидон сӯ ва нагушӯд хотирам ки ҷаҳон

شدم بدان سو و نگشود خاطرم که جهان

Бичишам тнгдлон шуд чу чашмаи сӯзан

بچشم تنگدلان شد چو چشمه سوزن

Аз он сипас бсФҳон шудам каз он сомон

از آن سپس بصفهان شدم کز آن سامان

Сафои ҷон талабам ёфтам ҳалокати тан

صفای جان طلبم یافتم هلاکت تن

Бдоролоимон рафтам магар шавам онҷо

بدارالایمان رفتم مگر شوم آنجا

Бкўии ҳазрати Маъсӯма аз қазои эмин

بکوی حضرت معصومه از قضا ایمن

Чаҳор сол аз он турбати хуҷастаи пок

چهار سال از آن تربت خجسته پاک

Шунидам он нафасиро ки Мустафои зи Яман

شنیدم آن نفسی را که مصطفی ز یمن

Сипас брхсти он бонӯии ҳарими вуҷӯд

سپس برخصت آن بانوی حریم وجود

БтўФи кӯии ризо бар камар задам доман

بطوف کوی رضا بر کمر زدم دامن

Дар остони ҳумоюни он эмоми мубин

در آستان همایون آن امام مبین

Дилам гирифт қарор ва танам гузид скн

دلم گرفت قرار و تنم گزید سکن

зи кимиёии худованди коргоҳи вуҷӯд

ز کیمیای خداوند کارگاه وجود

Маро Фриштаҳ шуд табъи ҳамчуи аҳрӣман

مرا فریشته شد طبع همچو اهریمن

Чу сол ва Андӣ мондам дар он хуҷастаи макон

چو سال و اندی ماندم در آن خجسته مکان

Қазои танамро бинмуд давр аз он момн

قضا تنم را بنمود دور از آن مامن

зи малики Тӯсами афканд дар мамолики рӯс

ز ملک طوسم افکند در ممالک روس

Сипеҳри кажи ҳаракоту замонаи римн

سپهر کژ حرکات و زمانه ریمن

Шудам бхтаҳи бовирд ва аз басари моўрд

شدم بخطه باورد و از بصر ماورد

Ҳаме фишондам бар ёди он ҳакими зи ман

همی فشاندم بر یاد آن حکیم ز من

Ҳакими анварии он шоири абивардӣ

حکیم انوری آن شاعر ابیوردی

Ки дастёри ҳунар буду Авестоади сухан

که دستیار هنر بود و اوستاد سخن

Фалак надорад дигари чунон ҳакими биёад

فلک ندارد دیگر چنان حکیم بیاد

На ҳеҷ бинад чун ӯ яке бадонаши вФн

نه هیچ بیند چون او یکی بدانش وفن

Хароб шуд ҳамаи бовирд ва он ҳакими бузург

خراب شد همه باورد و آن حکیم بزرگ

зи тан гусаста шудаш рӯҳ ва шуд бидидау син

ز تن گسسته شدش روح و شد بدیده و سن

Кунун бихира буд номи шаҳри ишқи обод

کنون بخیره بود نام شهر عشق آباد

Ки ишқро набӯд ҳеҷ раҳ дар он маскан

که عشق را نبود هیچ ره در آن مسکن

Кноми ғўлонстӣу ҷои ъФритон

کنام غولانستی و جای عفریتان

Мақоми диўонстӣу кохи аҳрӣман

مقام دیوانستی و کاخ اهریمن

Дубораи зини ҷаззии шаҳр бодкӯба шудам

دوباره زین جازی شهر بادکوبه شدم

Чу нақш сикка нишастам ба сиккаи оҳан

چو نقش سکه نشستم به سکه آهن

Шабонаи рӯзӣ дар киштӣ андар осудам

شبانه روزی در کشتی اندر آسودم

Дилам чу киштӣ бар рӯй об карда ватан

دلم چو کشتی بر روی آب کرده وطن

Ҳаме бидидам дар бодкӯба аз кам ва беш

همی بدیدم در بادکوبه از کم و بیش

Нишони давлати пешинёни бсрўи ълн

نشان دولت پیشینیان بسرو علن

Фусӯс хӯрдам азиро ки дасти душмани дайн

فسوس خوردم ازیرا که دست دشمن دین

зи хусравон куҳан дидам он баннои куҳан

ز خسروان کهن دیدم آن بنای کهن

Киро шикеб ва тавон то бичишам худ бинад

که را شکیب و توان تا بچشم خود بیند

Гирифтаи ҷойгаҳи дӯстон , сафи душман

گرفته جایگه دوستان، صف دشمن

Биҷои гавҳар , сангу биҷои шукр , заҳр

بجای گوهر، سنگ و بجای شکر، زهر

Биҷои булбули зоъу биҷои Кебеки заған

بجای بلبل زاع و بجای کبک زغن

Ҳамеи ту гўӣӣ бар тоқи каъбаи бор дигар

همی تو گوئی بر طاق کعبه بار دگر

Ниҳодаи пайкари ъзӣу лоату ҷбту всн

نهاده پیکر عزی و لات و جبت و وثن

Куҷо ки ҷомеъи ислом гўрхонаҳ шудӣ

کجا که جامع اسلام گورخانه شدی

Маро чу гӯр шудӣ хона , дил чу байти ҳузн

مرا چو گور شدی خانه، دل چو بیت حزن

Биҷои бонги азону таронаи тҳлил

بجای بانگ اذان و ترانه تهلیل

Ҳаме шунидам овои хоч бо арғн

همی شنیدم آوای خاچ با ارغن

Биҷои онкии даруни масоҷид аз слҳо

بجای آنکه درون مساجد از صلحا

Сафи ҷамоат байнам зада чу ақди пурН

صف جماعت بینم زده چو عقد پرن

Бдидмии бкноиси даруни кашишон ро

بدیدمی بکنایس درون کشیشان را

БФрқи брнсу афкандаи хоч дар гардан

بفرق برنس و افکنده خاچ در گردن

зи бскаҳи бихтм аз мижаи гавҳари андари хок

ز بسکه بیختم از مژه گوهر اندر خاک

зи бскаҳи рехтам аз дидаи ашк бар доман

ز بسکه ریختم از دیده اشک بر دامن

Карими бори худо лутф кард бар дили зор

کریم بار خدا لطف کرد بر دل زار

Худои ъзўҷл раҳм кард бар дили ман

خدای عزوجل رحم کرد بر دل من

зи бодкӯбаи расонадами бсоҳти табриз

ز بادکوبه رساندم بساحت تبریز

Ҳамеи ту гўӣии беруни з чоҳ шуд бежан

همی تو گوئی بیرون ز چاه شد بیژن

Магари замонаи ҳамеи хости ранҷҳои маро

مگر زمانه همی خواست رنجهای مرا

Диҳад зи дасти худованди кори подошн

دهد ز دست خداوند کار پاداشن

Вазири аФхм бо ҳиммати бузурги маниш

وزیر افخم با همت بزرگ منش

Амири аъзам бо савлати ҳужабри афкан

امیر اعظم با صولت هژبر افکن

Синони рмҳи баландаши нигоҳбони зафар

سنان رمح بلندش نگاهبان ظفر

Срири калаки бадеъаши хдоигони сухан

صریر کلک بدیعش خدایگان سخن

Ҳам ӯст толии луқмону сонии яҳё

هم اوست تالی لقمان و ثانی یحیی

зи бешии хирад ва ҳам зи покии доман

ز بیشی خرد و هم ز پاکی دامن

Агар ббўдии луқмони амини давлату дайн

اگر ببودی لقمان امین دولت و دین

Вагар ббўдии яҳёи муайяни шаръу сунан

وگر ببودی یحیی معین شرع و سنن

Хулоса чун сӯии табризи омадами рустам

خلاصه چون سوی تبریز آمدم رستم

Ҳам аз ъқуди мҳолки ҳам аз қуюди мҳн

هم از عقود مهالک هم از قیود محن

Расед бор дигар рӯзам аз паии шаби тор

رسید بار دگر روزم از پی شب تار

Дамид субҳ дигар офтобам аз равзан

دمید صبح دگر آفتابم از روزن

Хдоигони фириштаи фари ҳримни каш

خدایگان فرشته فر هریمن کش

зи гардани дил прмҳнтм гушӯд расан

ز گردن دل پرمحنتم گشود رسن

Намӯд нозил бар ман сакинаи раҳмат

نمود نازل بر من سکینه رحمت

Бигӯаш ҷонам бархонад бонги лотҳзн

بگوش جانم برخواند بانگ لاتحزن

Ҳамон тлтФ дидам ман аз амири низом

همان تلطف دیدم من از امیر نظام

Ки дид аз алии Муртазои Увайси қарн

که دید از علی مرتضی اویس قرن

Намонад орзўӣӣ дар дилами магари бадви рӯз

نماند آرزوئی در دلم مگر بدو روز

зи фазли хеш раво кард ва шуд дилами равшан

ز فضل خویش روا کرد و شد دلم روشن

Чу илтифоти худовандро чунин дидам

چو التفات خداوند را چنین دیدم

Фаро кашидам аз кибр бар замини доман

فرا کشیدم از کبر بر زمین دامن

Бар он шудам ки ббозўии ҷаҳд рост кунам

بر آن شدم که ببازوی جهد راست کنم

Хамидаи қомати ин осмони пери куҳан

خمیده قامت این آسمان پیر کهن

Сабки шимурди тарозуии чархи санги маро

سبک شمرد ترازوی چرخ سنگ مرا

Аз он бснги шикастами сари кулӯхи афкан

از آن بسنگ شکستم سر کلوخ افکن

Хдоигони сафарӣ соз карду хости раҳе

خدایگان سفری ساز کرد و خواست رهی

Дар он рикоби зи гардун ҳаме кунад тавсан

در آن رکاب ز گردون همی کند توسن

Аз он сипас ки лагадкӯби ҳамчу сабза бидам

از آن سپس که لگدکوب همچو سبزه بدم

Шудам сарафроз аз ҳимматаш чу шохи саман

شدم سرافراز از همتش چو شاخ سمن

Аннани азмаш бар саркашӣ малик кашид

عنان عزمش بر سرکشی ملک کشید

Ки малик шуд чаману хоҷаи ҳамчуи сарви чаман

که ملک شد چمن و خواجه همچو سرو چمن

Бгшти соҳати совуҷбулоғ ва дар он бум

بگشت ساحت ساوجبلاغ و در آن بوم

Яке ду рӯзи бгстрд аз карами доман

یکی دو روز بگسترد از کرم دامن

Бигӯаш муддаӣон дод гӯшмоли схт

بگوش مدعیان داد گوشمال سخط

Бсмъи млтҷён аз умед ронад сухан

بسمع ملتجیان از امید راند سخن

Ббоғи чокари давлат азу дамид шаҷар

بباغ چاکر دولت ازو دمید شجر

Бқлби душмани миллат аз ӯ расед шҷн

بقلب دشمن ملت از او رسید شجن

Сипас басӯии арўмии Аннани ҳиммати тохт

سپس بسوی ارومی عنان همت تاخت

Ки кишварӣаст ба аз соҳати хтоу хутан

که کشوری است به از ساحت ختا و ختن

Бмрғзорши пайвастаи дасти фарвардин

بمرغزارش پیوسته دست فروردین

Бурӣда аз чаманаши панҷаи дайу баҳман

بریده از چمنش پنجه دی و بهمن

зи лолаи бихтаҳ бар фарши анбарин гавҳар

ز لاله بیخته بر فرش عنبرین گوهر

зи сабзаи рехта бар сатҳи зумуррадин лодан

ز سبزه ریخته بر سطح زمردین لادن

Яке муъоина чун тахти хусрави парвиз

یکی معاینه چون تخت خسرو پرویز

Яке ълониаҳ чун зулфи бонӯии армн

یکی علانیه چون زلف بانوی ارمن

Ҳавоӣ гоҳ хазонаш бадеътар зи рабиъ

هوای گاه خزانش بدیع تر ز ربیع

Сафои барги рузонаши иловатар зи саман

صفای برگ رزانش علاوه تر ز سمن

Бараҳнаи бед чу туркии бадасташи андари теғ

برهنه بید چو ترکی بدستش اندر تیغ

Гусастаи сабза чу кардӣ ба пайкараши ҷавшан

گسسته سبزه چو کردی به پیکرش جوشن

Бигард ҷӯй дараш сабзаҳо дамидаи зи нав

بگرد جوی درش سبزه ها دمیده ز نو

Басони мӯрчаи ланг дар миёни лаган

بسان مورچه لنگ در میان لگن

зи ангабину лбни наҳрҳо нигаргар зонк

ز انگبین و لبن نهرها نگر گر زانک

Буд бухлади яке наҳр аз ангабину лбн

بود بخلد یکی نهر از انگبین و لبن

Канори дарёи гулҳо чу он нуқӯши заррин

کنار دریا گلها چو آن نقوش زرین

Бигард ҷадвалу оёти мусҳафи зўолмн

بگرد جدول و آیات مصحف ذوالمن

Хайёми урдӯ дар он чамани бъинаҳ буд

خیام اردو در آن چمن بعینه بود

Нуҷуми собита бар сатҳи торами равшан

نجوم ثابته بر سطح طارم روشن

Ду хайма буд ҳувайдо дар ин хайём ки чарх

دو خیمه بود هویدا در این خیام که چرخ

Намӯда саҷдаи барояшон чу дар баҳори шмн

نموده سجده برایشان چو در بهار شمن

Яке чу меҳри баланд ва яке чу бадари мунир

یکی چو مهر بلند و یکی چو بدر منیر

Яке бъқли макон ва яке бҷони маскан

یکی بعقل مکان و یکی بجان مسکن

Яке бисоти ҳумоюни ҳазрати ақдас

یکی بساط همایون حضرت اقدس

Вале аҳди малики осмони фазлу мнн

ولی عهد ملک آسمان فضل و منن

Малики Музаффари дайни шаҳ ки туфи ҳайбати вай

ملک مظفر دین شه که تف هیبت وی

Кунад чу дарёи кӯҳӣ будгар аз оҳан

کند چو دریا کوهی بود گر از آهن

Дувуми хуҷастау фархундаи хари гуҳӣ ки дар он

دوم خجسته و فرخنده خر گهی که در آن

Хдоигони аҷал бар Фроштаҳи гардан

خدایگان اجل بر فراشته گردن

Хулоса чун бо рӯмӣ макон гузид амир

خلاصه چون با رومی مکان گزید امیر

Муборак омад фолаш дар он тлолу дмн

مبارک آمد فالش در آن طلال و دمن

Шуданд хўшдли азин мкрмт чаҳ шайх ва чаҳ шоб

شدند خوشدل ازین مکرمت چه شیخ و چه شاب

Шуданд хуррами азин ъотФт чаҳ мард ва чаҳ зан

شدند خرم ازین عاطفت چه مرد و چه زن

Нахусти чокари дерини давлати ҷовид

نخست چاکر دیرین دولت جاوید

Амири тӯмони он номдори шери авжан

امیر تومان آن نامدار شیر اوژن

Сипеҳри маҷду макорими ҷаҳони ақлу ҳунар

سپهر مجد و مکارم جهان عقل و هنر

Ки чархи хонда бар эҳсони вуҷӯди ваии аҳсан

که چرخ خوانده بر احسان وجود وی احسن

Ксикаҳ аз асари теғи кажу найзаи рост

کسیکه از اثر تیغ کژ و نیزه راست

Диҳад бқомти ин чархи кўжпшти шикан

دهد بقامت این چرخ کوژپشت شکن

Куҷо ки арсаи гардон ва гарданон бошад

کجا که عرصه گردان و گردنان باشد

Касе чу ӯ нФрозди бмрдмии гардан

کسی چو او نفرازد بمردمی گردن

Бснги ҷўдш чун хоки тираи зари айёр

بسنگ جودش چون خاک تیره زر عیار

Бхоки кӯяш чун снгризаҳ дар адан

بخاک کویش چون سنگریزه در عدن

Бъқлу бенишу фикрат ҳам ӯст ҷаду падар

بعقل و بینش و فکرت هم اوست جد و پدر

БФзлу донишу ҳикмат ҳам ӯст сҳру хутан

بفضل و دانش و حکمت هم اوست صهر و ختن

Агар чаҳ аз рух ӯ дӯсти шодмони лекин

اگر چه از رخ او دوست شادمان لیکن

зи ҷони хасми براردи мҳобтши шеван

ز جان خصم برآرد مهابتش شیون

зи бскаҳ танҳо ҷон ёфтанд аз дами вай

ز بسکه تنها جان یافتند از دم وی

Ту гўӣӣ ӯ ҳама ҷонаст ва дигарон ҳамаи тан

تو گوئی او همه جان است و دیگران همه تن

Ба пишбоз худовандам омад аз раҳи давр

به پیشباز خداوندم آمد از ره دور

Ба шукру наът ва санояш гушӯд боби сухан

به شکر و نعت و ثنایش گشود باب سخن

Паии ҳусӯл мазият намӯд истидъо

پی حصول مزیت نمود استدعا

Ки маҳфилаш кунад аз хокпои худ гулшан

که محفلش کند از خاکپای خود گلشن

Хдоигони аҷали арзи мейри тӯмон ро

خدایگان اجل عرض میر تومان را

Ҳампазируфт аз фазли худ бўҷаҳи ҳасан

همپذیرفت از فضل خود بوجه حسن

Чу офтоби бгрдўни даруни харгаҳи вай

چو آفتاب بگردون درون خرگه وی

Баранд мейри маин аз раҳи карами тавсан

براند میر مهین از ره کرم توسن

Амири тӯмон чун аз ҷамоли мейри аҷал

امیر تومان چون از جمال میر اجل

Бидид хонаи иқболи хешро равшан

بدید خانه اقبال خویش را روشن

Бихон чарх бчрбид хон ҳиммати вай

بخوان چرخ بچربید خوان همت وی

Ки ёфт косааш аз чашмаи фалаки равған

که یافت کاسه اش از چشمه فلک روغن

зи хулд моида оварад бар ҳавориюн

ز خلد مائده آورد بر حواریون

Ва ё бромти Мӯсои зи чархи селоӣ ва ман

و یا برامت موسی ز چرخ سلوی و من

Хдоигони ман эй офтоби фатҳу зафар

خدایگان من ای آفتاب فتح و ظفر

Ки воқифии ту баҳри розу огаҳ аз ҳар фан

که واقفی تو بهر راز و آگه از هر فن

Бтўъи рои ту Тифли хаёли парварда

بطوع رای تو طفل خیال پرورده

Бмҳр рӯй ту шабҳои қадари обистан

بمهر روی تو شبهای قدر آبستن

Амирро зи каманд ту нест майли халос

امیر را ز کمند تو نیست میل خلاص

Ғарибро бҳзўр ту нест ёди ватан

غریب را بحضور تو نیست یاد وطن

Агар арӯс тавон гуфт малики гетӣ ро

اگر عروس توان گفت ملک گیتی را

Хуҷастаи теғи дурахшон туаст хштомн

خجسته تیغ درخشان تو است خشتامن

Ҳамон туоне кардани бдФъи хасми малик

همان توانی کردن بدفع خصم ملک

Ки карда бо сипаҳи Қодисияи бўолмҳҷн

که کرده با سپه قادسیه بوالمحجن

Бидода ман нФзоӣӣ ки дар тарозуии ту

بداده من نفزائی که در ترازوی تو

Ҳазор харвор ояд сабктар аз як ман

هزار خروار آید سبکتر از یک من

Брўзгор сазад муншии расоъли ту

بروزگار سزد منشی رسائل تو

Амиди малик буд ё низоми малики ҳасан

عمید ملک بود یا نظام ملک حسن

Бсдр бо вазорати ту шамъи анҷуманӣ

بصدر با وزارت تو شمع انجمنی

Дигар вазирони прўонҳо ба пиромн

دگر وزیران پروانها به پیرامن

Ту никномӣу донишварӣу пухтаи калом

تو نیکنامی و دانشوری و پخته کلام

На чун дигар вузаро , шӯхи чашму хоми сухан

نه چون دگر وزرا، شوخ چشم و خام سخن

Бсоксон ки бидонадяши ҷон халқ баданд

بساکسان که بداندیش جان خلق بدند

Даҳони бастанд инак фасонаи шани бдҳн

دهان بستند اینک فسانه شان بدهن

Чунонкӣ бар ҳснк рӯзгор рафт ва бимонад

چنانکه بر حسنک روزگار رفت و بماند

Бзшти номии бўсҳли хоҷаи зўзн

بزشت نامی بوسهل خواجه زوزن

Ту бар хилофи касон каз бараҳна ҷома баранд

تو بر خلاف کسان کز برهنه جامه برند

Бараҳнагонро пӯшии зи лутфи пероҳан

برهنگان را پوشی ز لطف پیراهن

Гушӯдаи меҳри ту андари замонаи пои фараҷ

گشوده مهر تو اندر زمانه پای فرج

Бурӣдаи қаҳри ту дар рӯзгори дасти Фтн

بریده قهر تو در روزگار دست فتن

Ҳамеша бош чу гули шоду сурхи рӯ ки раҳе

همیشه باش چو گل شاد و سرخ رو که رهی

Бсди забонати сроиди мадеҳа чун сӯсан

بصد زبانت سرآید مدیحه چون سوسن