Гӯйанд аз хуросон шуд тоҷирии равона
گویند از خراسان شد تاجری روانه
Бо корвони Бағдоди сӯии тавофи хона
با کاروان بغداد سوی طواف خانه
Чун корвон фурӯ шуд дар шаҳри банди Бағдод
چون کاروان فرو شد در شهر بند بغداد
Дар он диёри дилкаши ёрии бадаши ягона
در آن دیار دلکش یاری بدش یگانه
Гашташи зи ҷонпазира барадаши бахонаи хеш
گشتش ز جان پذیره بردش بخانه خویش
Гирд омаданд биравӣ ёрони з ҳар карона
گرد آمدند بروی یاران ز هر کرانه
Рӯзи видоъи меҳмон бо мизбон худ гуфт
روز وداع مهمان با میزبان خود گفت
Молӣ аст месипорам назд ту дӯстона
مالی است می سپارم نزد تو دوستانه
Чун мизбон шунид ин гуфто маро набошад
چون میزبان شنید این گفتا مرا نباشد
На кӣса ва на сандӯқ на ганҷ ва на хазона
نه کیسه و نه صندوق نه گنج و نه خزانه
Аз ӯҳдаи нигаҳдошти баси оҷизами худо ро
از عهده نگهداشت بس عاجزم خدا را
Ҷузи аҷзи бандаро нест узрӣ дар ин миёна
جز عجز بنده را نیست عذری در این میانه
Он ба ки моли худро ореи бензади қозӣ
آن به که مال خود را آری بنزد قاضی
Бар ваии ҳамеи сипории он нақдро шабона
بر وی همی سپاری آن نقد را شبانه
Бозоргон мискин шуд дар сарои қозӣ
بازارگان مسکین شد در سرای قاضی
Нақдӣ ки дошт бар вай биспурад маҳрамона
نقدی که داشت بر وی بسپرد محرمانه
Онгаҳ басӯии мақсад бо корвон равон шуд
آنگه بسوی مقصد با کاروان روان شد
Хуррами зи даври гардуни вази гардиши замона
خرم ز دور گردون وز گردش زمانه
Чун бозгашт аз ҳаҷ омад ба пеши қозӣ
چون بازگشت از حج آمد به پیش قاضی
Таъзим кард ва аз сидқ бӯседаш остона
تعظیم کرد و از صدق بوسیدش آستانه
Гуфтои бадв ки ё шайх дар даҳ амонатам ро
گفتا بدو که یا شیخ در ده امانتم را
Фоллаҳи ёмролноси болъдлу аломонаҳ
فالله یامرالناس بالعدل و الامانه
Қозӣ бигуфташ эй марди мункири ним ки аз халқ
قاضی بگفتش ای مرد منکر نیم که از خلق
Назд манаст амонот бисёру бекарона
نزد من است امانات بسیار و بیکرانه
Аммо турои бтҳқиқ инак наме шиносам
اما ترا بتحقیق اینک نمی شناسم
Гӯ ! кистӣ ? чаҳ дорӣ аз моли худ нишона ?
گو! کیستی؟ چه داری از مال خود نشانه؟
Гуфто бидон нишоне каз ман гирифтӣ он зар
گفتا بدان نشانی کز من گرفتی آن زر
Барадии даруни сандӯқи ҳаштӣ бкнҷи хона
بردی درون صندوق هشتی بکنج خانه
Гуфтои дурӯғу бӯҳтон бар чун манӣ раво нест
گفتا دروغ و بهتان بر چون منی روا نیست
Зини қиссаи лаби фурӯи банд кӯтоҳ кун фасона
زین قصه لب فرو بند کوتاه کن فسانه
Варна занами бФрқти захмӣ ки зад бҷрӣт
ورنه زنم بفرقت زخمی که زد بجرئت
Дар батни хубат бар шери бшрбни бӯи ъўонаҳ
در بطن خبت بر شیر بشربن بو عوانه
Ҳоҷии з назд қозӣ маъюс рафт ва донист
حاجی ز نزد قاضی مایوس رفت و دانست
Дун ҳаматон набахшанд бар аҷзу истакона
دون همتان نبخشند بر عجز و استکانه
Пеши рафиқ дерин оварад шиква ва дошт
پیش رفیق دیرین آورد شکوه و داشت
Ашк аз ду дидаи ҷории оҳ аз ҷигари забона
اشک از دو دیده جاری آه از جگر زبانه
Гуфтои марои бдомии афкандае казин пеш
گفتا مرا بدامی افکنده ای کزین پیش
На ёд об дорам на орзӯии дона
نه یاد آب دارم نه آرزوی دانه
Инак шудам чу мурғӣ каз захми шасти сайёд
اینک شدم چو مرغی کز زخم شست صیاد
Болами шикаст ва мондам маҳҷӯр аз ошиёна
بالم شکست و ماندم مهجور از آشیانه
Ин шайх бемурувват молам гирифт ва аз пай
این شیخ بی مروت مالم گرفت و از پی
Мехост пайкарам низ хстни бтозёнаҳ
میخواست پیکرم نیز خستن بتازیانه
Ёри куҳан бадв гуфт суди ту дар хамӯшӣ аст
یار کهن بدو گفت سود تو در خموشی است
Чу нон ки нафхи дилро судаст розӣона
چو نان که نفخ دل را سود است رازیانه
Бо кас магӯӣ ин розу з ӯ макун тақозо
با کس مگوی این راز و ز او مکن تقاضا
То аз забони мардум давр уфтад ин тарона
تا از زبان مردم دور افتد این ترانه
Онгоҳ бо амӣрӣ аз чокарони султон
آنگاه با امیری از چاکران سلطان
Ин розк наоне биниҳод дар миёна
این رازک نهانی بنهاد در میانه
Гуфт он амир фардо ҳастам ба пеши қозӣ
گفت آن امیر فردا هستم به پیش قاضی
Бо ёр хеш баргӯӣ конҷо шавад равона
با یار خویش برگوی کانجا شود روانه
То ман бқсди ин кор бар ҷони ваии гушойам
تا من بقصد این کار بر جان وی گشایم
Тирӣ ки солҳо буд пинҳон дар ин каттона
تیری که سالها بود پنهان در این کتانه
Рӯз дигар шитобон омад ба пеши қозӣ
روز دگر شتابان آمد به پیش قاضی
Гуфто ки будам имрӯз дар бори хусравона
گفتا که بودم امروز در بار خسروانه
Шаҳи қасд каъба дорад зини рӯи бхўости мардӣ
شه قصد کعبه دارد زین رو بخواست مردی
Бо донишу кифоят бо тоъату дайона
با دانش و کفایت با طاعت و دیانه
То биспурад бадасташи тоҷу сариру хотам
تا بسپرد بدستش تاج و سریر و خاتم
Ҳам малик ва ҳам раияти ҳам ганҷ ва ҳам хазона
هم ملک و هم رعیت هم گنج و هم خزانه
Бо банда машварат кард гуфтам бғири қозӣ
با بنده مشورت کرد گفتم بغیر قاضی
Нашиносам андарин малики мардии чунин ягона
نشناسم اندرین ملک مردی چنین یگانه
Баъд аз ду рӯзи дигар шаҳ хондат бмҳзр
بعد از دو روز دیگر شه خواندت بمحضر
Бахшад сариру афсар бо маликати замона
بخشد سریر و افسر با ملکت زمانه
Қозии зи ҷой брхўост хондаш дуруди бимр
قاضی ز جای برخواست خواندش درود بیمر
Бо миннати фаровон бо шукри бекарона
با منت فراوان با شکر بیکرانه
Ногуҳ расед ҳоҷӣ бо эҳтироми лоиқ
ناگه رسید حاجی با احترام لایق
Дар пешгоҳи қозӣ хам кард пушту шона
در پیشگاه قاضی خم کرد پشت و شانه
Қозии пас аз тавозуъи гуфтои амонатат ро
قاضی پس از تواضع گفتا امانتت را
Ҷӯё шудам зи қанбари пурсидам аз ҷамона
جویا شدم ز قنبر پرسیدم از جمانه
Хӯрданд ҷумлаи савганд бо мусҳафи илоҳӣ
خوردند جمله سوگند با مصحف الهی
Ногуҳ расед пайғом бар ман зи қаҳрамона
ناگه رسید پیغام بر من ز قهرمانه
Коинсони вадиъаро пори ҳаштӣ ту дар фалони шаб
کاینسان ودیعه را پار هشتی تو در فلان شب
Назд фалонаи хотун дар кӣсаи фалона
نزد فلانه خاتون در کیسه فلانه
Чун бози ҷустами он кис дидам басони сдгис
چون باز جستم آن کیس دیدم بسان سدگیس
Давр аз фусуну талбиси меҳри ту бо нишона
دور از فسون و تلبیس مهر تو با نشانه
Симасту зару гавҳар дар кӣсаи мтир
سیم است و زر و گوهر در کیسه مطیر
Сурхии бобарраи андари сабзяш бар бтонаҳ
سرخی بابره اندر سبزیش بر بطانه
Инак бигиру пеши ори дастат ки ман бабўсам
اینک بگیر و پیش آر دستت که من ببوسم
Бар ҷой онкӣ кардам бар ҳазратати аҳона
بر جای آنکه کردم بر حضرتت اهانه
Ҳақ шоҳидаст кин қавл сидқаст пой то сар
حق شاهد است کاین قول صدقست پای تا سر
Аз банда дар амонат набӯд равои чунона
از بنده در امانت نبود روا چنانه
Ҳоҷӣ гирифт ва бӯсед аз шавқи дасти қозӣ
حاجی گرفت و بوسید از شوق دست قاضی
Гуфто диҳад худояти иқболи ҷовдона
گفتا دهد خدایت اقبال جاودانه
Ин бахшишӣ ки имрӯз бар чокарат намӯдӣ
این بخششی که امروز بر چاکرت نمودی
Ҳаргиз накарда ҳотам яъне абўсФонаҳ
هرگز نکرده حاتم یعنی ابوسفانه
Ту хоҷаеу мавлои мо бандагони оҷиз
تو خواجه ای و مولا ما بندگان عاجز
То зиндаем ҷўӣим аз фазлати астъонаҳ
تا زنده ایم جوئیم از فضلت استعانه
Рӯз дигар биёмад сарҳанг назд қозӣ
روز دگر بیامد سرهنگ نزد قاضی
Қозии зи мақдам вай зад табли шодӣона
قاضی ز مقدم وی زد طبل شادیانه
Гуфташ хабар чаҳ дорӣ аз шоҳу нияти ҳаҷ
گفتش خبر چه داری از شاه و نیت حج
Сӯии тавофи хона кӣ мешавад равона
سوی طواف خانه کی میشود روانه
Гуфтои азимат шаҳ шуд мунсарифи азин роҳ
گفتا عزیمت شه شد منصرف ازین راه
Зеро ки ҳаҷ раво нест бар зоти хусравона
زیرا که حج روا نیست بر ذات خسروانه
Гетӣ буд сроӣии каши устувона шоҳ аст
گیتی بود سرائی کش استوانه شاه است
Набӯд раво ки ҷунбад аз ҷои устувона
نبود روا که جنبد از جای استوانه
Мақсӯди бандаи ин буд каз пешгоҳи сомӣ
مقصود بنده این بود کز پیشگاه سامی
Бустонами он амонати каш бардаам змонаҳ
بستانم آن امانت کش برده ام ضمانه
Беҳтари зи ҳаҷу умра ин шуд ки моли ҳоҷӣ
بهتر ز حج و عمره این شد که مال حاجی
Аз кӣса ?ут кашидам бо мата ва камона
از کیسه ات کشیدم با مته و کمانه
Ҳам бори дӯсти бастами ҳам мушти ту кушодам
هم بار دوست بستم هم مشت تو گشادم
Зин гӯна метавон зад тирии бадви нишона
زین گونه میتوان زد تیری بدو نشانه
Инак расидаи фармон аз шаҳ ки маснади хеш
اینک رسیده فرمان از شه که مسند خویش
Бар чинӣу тан осон бошӣ даруни хона
بر چینی و تن آسان باشی درون خانه
Аз доғи шуғлу мансаб то зиндае ба гетӣ
از داغ شغل و منصب تا زنده ای به گیتی
Биншину нола сар кун чун астни ҳаннона
بنشین و ناله سر کن چون استن حنانه
Кӣ ояд аз хиёнати ҷузи нанги дузди шоҳр
کی آید از خیانت جز ننگ دزد شاهر
Кӣ зояд аз зроиҳи ҷузи сӯзиши масона
کی زاید از ذرایح جز سوزش مثانه
ё маснади раёсат бо дастгоҳи сирқат
یا مسند ریاست با دستگاه سرقت
Бардоштан бикдст натавон ду ҳиндӯона
برداشتن بیکدست نتوان دو هندوانه