Фазоу соҳати адлия ёрб аз чапу рост
فضا و ساحت عدلیه یارب از چپ و راست
Тиҳии зи мардуми дайндору дайн параст чарост
تهی ز مردم دیندار و دین پرست چراست
Банноӣ каж нашавад рост гуфтаанд валек
بنای کژ نشود راست گفته اند ولیک
Бадасти кажи манашон ин баннои каж шудаи рост
بدست کژ منشان این بنای کژ شده راست
Ҳазор хона барандохт ин асосу шигифт
هزار خانه برانداخت این اساس و شگفت
Ки солиёни дарози андарин замона баҷост
که سالیان دراز اندرین زمانه بجاست
Сутун дод бароварду сақф адл бирехт
ستون داد برآورد و سقف عدل بریخت
Ҳануз сақфаши стўор ва астнш барпост
هنوز سقفش ستوار و استنش برپاست
Фитодаи барқӣ дар хирмани замона аз он
فتاده برقی در خرمن زمانه از آن
Ки дарди всўз падедаст ва шуъла нопидост
که درد وسوز پدید است و شعله ناپیداست
Бчоаҳи ?вил ҳаме монад ин саро ки дар он
بچاه ویل همی ماند این سرا که در آن
Ҳар онкӣ уфтад дар хонумонаши воўилост
هر آنکه افتد در خانمانش واویلاست
зи бскаҳи хўлӣу шимуру синон дар он бинӣ
ز بسکه خولی و شمر و سنان در آن بینی
Сабоҳи наврӯзи онҷо чу шом ошурост
صباح نوروز آنجا چو شام عاشوراست
зи қавл зӯр шавад зӯрманди зору забун
ز قول زور شود زورمند زار و زبون
На шаҳри зӯр бад-инсон табоҳ ва на зӯр аст
نه شهر زور بدینسان تباه و نه زور است
Хуранд хӯн фақирон даранд рахти ғариб
خورند خون فقیران درند رخت غریب
Ки саг адуӣ ғарибасту душман фақр аст
که سگ عدوی غریبست و دشمن فقر است
Басони маҷлиси шурии з ҳар нажоду гуруҳ
بسان مجلس شوری ز هر نژاد و گروه
Яке бадасти қазои андари он хароб фазост
یکی بدست قضا اندر آن خراب فضاست
Дарди зи нағмаи срночёншони раги ҷон
درد ز نغمه سرناچیانشان رگ جان
Ки нафхи сувари сурӯдии зи банки ин срност
که نفخ صور سرودی ز بانک این سرناست
Ҳамеи бсрФди динор то бдомни ҳашар
همی بسرفد دینار تا بدامن حشر
Ксикаҳи муттаҳам аз ҷурми сурфа бе ҷост
کسیکه متهم از جرم سرفه بی جاست
Паии ҳусӯли морб ки по ниҳанд бароа
پی حصول مآرب که پا نهند براه
Ҳамеи ту гўӣии сайли алърм бшҳр сабост
همی تو گوئی سیل العرم بشهر سباست
Кро шиносанд ин мулҳидони зи бадбахтӣ ?
کرا شناسند این ملحدان ز بدبختی؟
Сараш бидору ҷигар хаста ҳастяш яғмост
سرش بدار و جگر خسته هستیش یغماست
Ҳар онкии дмби хариро гирифту гашти савор
هر آنکه دمب خری را گرفت و گشت سوار
Фитода аз хар ва дар фикр ҷустан хурмост
فتاده از خر و در فکر جستن خرماست
Ҳамеи нгўинди ин шомро зи пай саҳарӣ аст
همی نگویند این شام را ز پی سحری است
Ҳаме ндонанд ин рӯзро з пай фардост
همی ندانند این روز را ز پی فرداست
Бкосаҳи лӣси хабари даҳ ки дар маҳокими адл
بکاسه لیس خبر ده که در محاکم عدل
зи санги зулми шикастаи тғору рехтаи мост
ز سنگ ظلم شکسته تغار و ریخته ماست
Шудам бҷонби доролқзо ки то байнам
شدم بجانب دارالقضا که تا بینم
Чигуна ҳукм кунад онкӣ бар сарир қазост
چگونه حکم کند آنکه بر سریر قضاست
зи иттифоқи гузорам дар он макон афтод
ز اتفاق گذارم در آن مکان افتاد
Ки рӯбарӯии мақоми вазир дар болост
که روبروی مقام وزیر در بالاست
Дарӣ бидидаму лавҳӣ бар он бхти ҷлӣ
دری بدیدم و لوحی بر آن بخط جلی
Навишта буд ки кабина вазир ӣнҷост
نوشته بود که کابینه وزیر اینجاست
Шунида будам аз аҳли луғат ки кабина
شنیده بودم از اهل لغت که کابینه
Бостлоҳу забони фаранг байт халост
باصطلاح و زبان فرنگ بیت خلاست
Дигар шунида бидам ман ки маҷлиси шурӣ
دگر شنیده بدم من که مجلس شوری
Бар он девон , кабина тамиз орост
بر آن دیوان، کابینه تمیز آراست
Пас аз мутобиқа гуфтам ки ин мболи тамиз
پس از مطابقه گفتم که این مبال تمیز
Фарохури хираду завқ ҳайат вузарост
فراخور خرد و ذوق هیئت وزراست
Аз он қабл ки ҳамеи қадар вақт бишносад
از آن قبل که همی قدر وقت بشناسد
Мболи зери сари оради вазир бас доност
مبال زیر سر آرد وزیر بس داناست
Дар он бибояд мизоб миз кард равон
در آن بباید میزاب میز کرد روان
Ки миз дар бен кабина тамиз равост
که میز در بن کابینه تمیز رواست
Азидри омадами онҷои дарун ва дидам боз
ازیدر آمدم آنجا درون و دیدم باز
Ба пушти миз гуруҳе нишаста аз чапу рост
به پشت میز گروهی نشسته از چپ و راست
Сабо лҳо заду сӯи бргзштаҳ аз бен гӯш
سبا لها زد و سو برگذشته از بن گوش
Ду чашмашони нигарони гуҳ ба пешу гуҳи бқФост
دو چشمشان نگران گه به پیش و گه بقفاست
Раиси эшон мардии баноми исо буд
رئیس ایشان مردی بنام عیسی بود
Ки пӯсташи ҳама кимхт шуд дил аз хорост
که پوستش همه کیمخت شد دل از خاراست
Чу мурғи исо бо нури офтоби аду
چو مرغ عیسی با نور آفتاب عدو
Чу мори Мӯсои камтари шикораши аждрҳост
چو مار موسی کمتر شکارش اژدرهاست
Бснг Мӯсо монад ки теғро сояд
بسنگ موسی ماند که تیغ را ساید
Вале чу рафт бкобиаҳи санги астнҷост
ولی چو رفت بکابیه سنگ استنجاست
Марои з дидан он марди ҳол дар ҳам шуд
مرا ز دیدن آن مرد حال در هم شد
Чунонкӣ ҳеҷ надонистам аз куҷои бкҷост
چنانکه هیچ ندانستم از کجا بکجاست
Фитод аз кафами абриқу банд ткмаҳ гусаст
فتاد از کفم ابریق و بند تکمه گسست
Дилами тпиду рухами зарди гашту рӯҳами кост
دلم طپید و رخم زرد گشت و روحم کاست
Басӣ дамидам бар хеши ояи алкрсӣ
بسی دمیدم بر خویش آیة الکرسی
Бногҳони яке аз рӯй сандалӣ бархест
بناگهان یکی از روی صندلی برخاست
Бахшам гуфт чаҳ хоҳӣ дар аинсро ? гуфтам
بخشم گفت چه خواهی در اینسرا؟ گفتم
Мроббхши ту доне ғариб нобӣност
مراببخش تو دانی غریب نابیناست
Бқсди миз дар ӣнҷо шудам надонистам
بقصد میز در اینجا شدم ندانستم
Ки мизи хонаи асҳоби дафтар ва иншост
که میز خانه اصحاب دفتر و انشاست
Бигуфтам ин ва аз ӣнҷои давон давон рафтам
بگفتم این و از اینجا دوان دوان رفتم
Сӯии маҳокими дигар ки дар миён сарост
سوی محاکم دیگر که در میان سراست
Ба ҳар канораи зи девон ҷамоатӣ дидам
به هر کناره ز دیوان جماعتی دیدم
Яке нишаста яке истода бар сар пост
یکی نشسته یکی ایستاده بر سر پاست
Ду найза ҳар якро шох ва ҳафт қабзаи бсол
دو نیزه هر یک را شاخ و هفت قبضه بسال
Се шери ёл ва ду гази дмб ва даҳ араш болост
سه شیر یال و دو گز دمب و ده ارش بالاست
Чу тоқи бинӣ бинӣ биравишон гўӣӣ
چو طاق بینی بینی برویشان گوئی
Фарози кӯҳи миёни тоқи гунбади ксрост
فراز کوه میان طاق گنبد کسراست
Нишаста ҳар як бар маснадӣ ки пиндорӣ
نشسته هر یک بر مسندی که پنداری
Паланг дар кҳсору наҳанг дар дарёст
پلنگ در کهسار و نهنگ در دریاست
Яке сиёҳ бидидам ба пушти мизи андар
یکی سیاه بدیدم به پشت میز اندر
Ҳаме ту гуфтӣ хоқони чину хони хтост
همی تو گفتی خاقان چین و خان ختاست
Тании се чор дар атрофаш аз аболсаҳ буд
تنی سه چار در اطرافش از ابالسه بود
Чунон даранда ки дар беша шер Афрӣқост
چنان درنده که در بیشه شیر افریقاست
Суол кардам аз ходимӣ ки ин кас кист
سئوال کردم از خادمی که این کس کیست
Чаҳ кора бошад ва ин маҳфил аз каён орост
چه کاره باشد و این محفل از کیان آراست
Ҷавоб дод ки ин муддаии алъмўм буд
جواب داد که این مدعی العموم بود
Касон ки бинӣ дар маҳзараш саф вукалост
کسان که بینی در محضرش صف وکلاست
Яке зариф ба ъамома ва яке ба Фкл
یکی ظریف به عمامه و یکی به فکل
Яке фузуни бдрозӣу дигар аз паҳност
یکی فزون بدرازی و دیگر از پهناست
Бензад ҳар як ҳуҷҷоҷ чун анўшрўон
بنزد هر یک حجاج چون انوشروان
Ба пеш ҳар як ё бӯ Абӯали синост
به پیش هر یک یا بو ابوعلی سیناست
Бавижа муфаххари Гӯдарзёни ҷамоли қумӣ
بویژه مفخر گودرزیان جمال قمی
Ки дар шақовати ҷамол , Сайидошуҳадост
که در شقاوت جمال، سیدالشهداست
Бпои гева такопу кунад вале зи имсок
بپای گیوه تکاپو کند ولی ز امساک
Бпои гевау кафшаш ҳануз то бртост
بپای گیوه و کفشش هنوز تا برتاست
Ҳануз аз даҳанаши буи қнбид ояд
هنوز از دهنش بوی قنبید آید
Ҳануз чарби сболши з равған ҳалвост
هنوز چرب سبالش ز روغن حلواست
зи бскаҳ бо нуҷабоӣ замона дорад кин
ز بسکه با نجبای زمانه دارد کین
Сазои лаънату нафрини хумсаи алнҷбост
سزای لعنت و نفرین خمسة النجباست
Забони зерини андари даҳони зеринаш
زبان زیرین اندر دهان زیرینش
з бас равад зи қафо чун гули забони бқФост
ز بس رود ز قفا چون گل زبان بقفاست
Ҷамолу Сайиди андари адад агар чаҳ яке аст
جمال و سید اندر عدد اگر چه یکی است
Чу ҷамъ кардӣ ин ҳар ду ҳмқ аз он пайдост
چو جمع کردی این هر دو حمق از آن پیداست
Гузаштам аз дар мқсўраҳ гумон кардам
گذشتم از در مقصوره گمان کردم
Мақому хонқаҳи балъами бен бо ъўр аст
مقام و خانقه بلعم بن با عور است
Нишаста дидам девӣ ки ҳар ки дидаш гуфт
نشسته دیدم دیوی که هر که دیدش گفت
Вакили балъаму нойиби мноб бар сисост
وکیل بلعم و نایب مناب بر صیصاست
Рахши миёнаи дастори сабзу риши сиёҳ
رخش میانه دستار سبز و ریش سیاه
Басони абри сияҳ дар миёни арз ва самост
بسان ابر سیه در میان ارض و سماست
Ба пеши рӯйиши мозандаронии аҳриманӣ
به پیش رویش مازندرانی اهرمنی
Нишаста бо дами ҷонкоҳи нутқи дили Фрсост
نشسته با دم جانکاه نطق دل فرساست
Чунонкии девӣ бо аҳриман барои шикор
چنانکه دیوی با اهرمن برای شکار
Бқўли оммаи паии банду басту ҷуфт ва ҷилост
بقول عامه پی بند و بست و جفت و جلاست
Чу номи ин ду бпрсидм аз яке гуфто
چو نام این دو بپرسیدم از یکی گفتا
Нахусти мункири рӯзи ҷазо раис ҷазост
نخست منکر روز جزا رئیس جزاست
Шарифи зодаи нари ғӯли модаи онкии баном
شریف زاده نر غول ماده آنکه بنام
Шарифи зодаи бад акнӯн шариф бар уламост
شریف زاده بد اکنون شریف بر علماست
Дами лейдӣ , аз авлоди бед ва авлод аст
دم لیدی، از اولاد بید و اولاد است
Ки на бчҳраҳи варои шарм ва на бидида ҳаёст
که نه بچهره ورا شرم و نه بدیده حیاست
Шунида будам даҷолро харӣ бошад
شنیده بودم دجال را خری باشد
Ки пайравонро саргин ӯ ба аз хурмост
که پیروان را سرگین او به از خرماست
Нҳиқи он хару овози тезаш аз Бами вазир
نهیق آن خر و آواز تیزش از بم وزیر
Бигӯаш онон чун нағма ҳазор овост
بگوش آنان چون نغمه هزار آواست
Кунун бидидам даҷоли аспҳонӣ ро
کنون بدیدم دجال اسپهانی را
Ба пушти он хари мозандаронии омадаи рост
به پشت آن خر مازندرانی آمده راست
Биҷои онки зи саргин ӯ кунад хари мо
بجای آنک ز سرگین او کند خر ما
Диҳад бхлқу баҳр як бигӯед ин хурмост
دهد بخلق و بهر یک بگوید این خرماست
Бадасти хеши зи пшкш ҳаме фишонд машк
بدست خویش ز پشکش همی فشاند مشک
Баряш хешу ббўид ки анбар Сорост
بریش خویش و ببوید که عنبر ساراست
Яке нигошти бдўкони фалон ба духтари ток
یکی نگاشت بدوکان فلان به دختر تاک
Қарина гаштау маст аз сулола саҳбост
قرینه گشته و مست از سلاله صهباست
Чу хонд нома бигуфто киу таии духтари бикр
چو خواند نامه بگفتا که و طی دختر بکر
Ҳар онкӣ кард сазовори рҷм ва ҳад зиност
هر آنکه کرد سزاوار رجم و حد زناست
Бҳкм маҳкама боист сангсораш кард
بحکم محکمه بایست سنگسارش کرد
Ки ҳукми маҳкамаи нойиби мноб ҳукм худост
که حکم محکمه نایب مناب حکم خداست
Ксикаҳ бода надонад зи модаи бикр аз ток
کسیکه باده نداند ز ماده بکر از تاک
На рост аз каж созад ҷудо на каж аз рост
نه راست از کژ سازد جدا نه کژ از راست
Чигуна донад кор маҳокимат пардохт
چگونه داند کار محاکمت پرداخت
Чисон тавонад гулзори муъаддилат пер аст
چسان تواند گلزار معدلت پیر است
Паии ҳунуту кФншў ки мурдаи шӯ дарзӣ аст
پی حنوط و کفنشو که مرده شو درزی است
Басӣҷи гӯр ва лаҳад кун ки қабр кун банност
بسیج گور و لحد کن که قبر کن بناست
Мнохи варта маргаст корвонӣ ро
مناخ ورطه مرگ است کاروانی را
Ки буми қофилаи солор ва ҷғд роҳнамост
که بوم قافله سالار و جغد راهنماست
Ба қаср дигар дидам ҷамоатии брдиФ
به قصر دیگر دیدم جماعتی بردیف
Нишастаанду суханашони саросар аз ёсост
نشسته اند و سخنشان سراسر از یاساست
Бсдри маҳфил бар сандалии гронҷонӣ
بصدر محفل بر صندلی گرانجانی
Чунонкӣ дар бар кҳсори сахраи смост
چنانکه در بر کهسار صخره صماست
Суол кардам коинҷои куҷоу баҳр чаҳ кор ?
سئوال کردم کاینجا کجا و بهر چه کار؟
Мақоми тоҷиру дарвешу Сайид ва муллост
مقام تاجر و درویش و سید و ملاست
Яке бигуфт ки ӣнҷост коргоҳи тамиз
یکی بگفت که اینجاست کارگاه تمیز
Дар ин мақом аз неку шари з хайр ҷудост
در این مقام از نیک و شر ز خیر جداست
Тавила шутуронасту доғи гоҳи харон
طویله شتران است و داغ گاه خران
Чигуна доғии доғӣ ки охирина давост
چگونه داغی داغی که آخرینه دواست
Маҳокимот дар ин сафа мунтаҳӣ гардад
محاکمات در این صفه منتهی گردد
Чу мунтаҳӣ шуд фии алФўр лозим алиҷрост
چو منتهی شد فی الفور لازم الاجراست
Раиси онон мардӣаст бенишон гарчи
رئیس آنان مردی است بی نشان گرچه
Нишони муҷрими пайдои зи ҷабҳа ва симост
نشان مجرم پیدا ز جبهه و سیماست
Ду узви омили онҷои дўноӣбони раис
دو عضو عامل آنجا دونائبان رئیس
Ки як зи самт чап омад дигар зи ҷониби рост
که یک ز سمت چپ آمد دگر ز جانب راست
Якояк аз паии иброму нақз дар ҷаҳданд
یکایک از پی ابرام و نقض در جهدند
Яке бакори гиреҳи зани яке тилисми гшост
یکی بکار گره زن یکی طلسم گشاست
Яке бурид ва яке дӯхт дайгарии пӯшед
یکی برید و یکی دوخت دیگری پوشید
Яке намӯд яке сохт он дигар перост
یکی نمود یکی ساخت آن دگر پیراست
Бадасти эшон қонӯн чу оҳании каши мум
بدست ایشان قانون چو آهنی کش موم
Намӯд Довӯд , созанд ҳар чаҳ дилашони хост
نمود داود، سازند هر چه دلشان خواست
зи нақзи аҳду зи ибром бе ниҳояташон
ز نقض عهد و ز ابرام بی نهایتشان
Стмздаҳи мтрдди миёни хавф ва раҷост
ستمزده متردد میان خوف و رجاست
Баҳр ки майнигарӣ як зи дайгарии бтрост
بهر که می نگری یک ز دیگری بتراست
Ҳсони ашҳби холўии бағалаи шҳбост
حصان اشهب خالوی بغله شهباست
Ҳамаи зи қатъи атои қозии сдўм валек
همه ز قطع عطا قاضی سدوم ولیک
Ато чу восил гардиду асл бен атост
عطا چو واصل گردید و اصل بن عطاست
Агар надидӣ як ҷурмро ду гӯнаи ҷазо
اگر ندیدی یک جرم را دو گونه جزا
Вагар шунидӣ икбомро ду гӯна ҳавост
وگر شنیدی یکبام را دو گونه هواست
Бибин дар ӣнҷои ҳам имтизоҷи хайр ва шар аст
ببین در اینجا هم امتزاج خیر و شر است
зи лутфи қонӯни ҳам ихтилоти сиФу штост
ز لطف قانون هم اختلاط صیف و شتاست
Биҷой дигар дидам ҷамоатии ором
بجای دیگر دیدم جماعتی آرام
Гузидаанд ва аз эшон баҳр тараф ғавғост
گزیده اند و از ایشان بهر طرف غوغاست
Чу нек дар нагиристам биравишон дидам
چو نیک در نگریستم برویشان دیدم
Яке ҷуҳуд ва яке габр ва дайгарӣ тарсост
یکی جهود و یکی گبر و دیگری ترساست
Яке бдиўори андар чу ресмони бозон
یکی بدیوار اندر چو ریسمان بازان
Яке бсқФи сарои ҳамчу осмон паймост
یکی بسقف سرا همچو آسمان پیماست
зи ходимӣ ки дар он бора буд пурсидам
ز خادمی که در آن باره بود پرسیدم
Ки ин куҷоу раисаш ки ? чанд таниш аъзост
که این کجا و رئیسش که؟ چند تنش اعضاست
Ҷавоб гуфт чаҳ гӯям ки андарин маҷлис
جواب گفت چه گویم که اندرین مجلس
Дар осмони зи замин бар хурӯши вои асФост
در آسمان ز زمین بر خروش وا اسفاست
Куҷои мушовара олӣасту тأсиш
کجا مشاوره عالی است و تأسیش
Хилофи ҳазрати ҳақи ҷли шаънау ълост
خلاف حضرت حق جل شأنه و علاست
Ксикаҳи субҳдами онҷои қадам наад бе шак
کسیکه صبحدم آنجا قدم نهد بی شک
зи хонумонаши шабонгаҳи баланди бонг ъз аст
ز خانمانش شبانگه بلند بانگ عز است
Раёсаташ бўзираст лек ташкилаш
ریاستش بوزیر است لیک تشکیلش
Гуҳи лузӯми мураккаби з ҳайат руасост
گه لزوم مرکب ز هیئت رؤساست
Бигуфтам ин руасо кистанд ва ин ташкил
بگفتم این رؤسا کیستند و این تشکیل
Пай чаҳ кору бгитӣ чаҳ суд аз аинсўдост
پی چه کار و بگیتی چه سود از اینسوداست
Бигуфт ин руасои он гуруҳи бишрФнд
بگفت این رؤسا آن گروه بیشرفند
Ки ҳар якишон асли ҷузом ва тухм вабост
که هر یکیشان اصل جذام و تخم وباست
Шиорашони ҳама бединӣаст ва бе шарафӣ
شعارشان همه بی دینی است و بی شرفی
Вазифаи ғорати амволи халқ ва сФк дамост
وظیفه غارت اموال خلق و سفک دماست
Бмкру дастон ҳар як мҷоҳрии бқмор
بمکر و دستان هر یک مجاهری بقمار
Бслбу ғорат ҳар як муҷоҳидӣ бғз аст
بسلب و غارت هر یک مجاهدی بغز است
Бчўби Мӯсо монанди кождҳо гардад
بچوب موسی مانند کاژدها گردد
Барои фиръавн аммо бар Шуайб Асост
برای فرعون اما بر شعیب عصاست