То ба доролмлк азлат гаштаам фармонраво

تا به دارالملک عزلت گشته‌ام فرمانروا

Тоҷи фақрами сохт бар тахти қаноати подшо

تاج فقرم ساخت بر تخت قناعت پادشا

Остини аФшондм аз гирди алойиқи ошкор

آستین افشاندم از گرد علایق آشکار

То задам мардона бар малики ду олами пушти по

تا زدم مردانه بر مُلک دو عالم پشت پا

Шуд дилами ойӣнае Искандарии зондм ки сохт

شد دلم آیینه‌ای اسکندری زآن دم که ساخت

Ҷони покам чун Хизр дар оби ҳайвони ошно

جان پاکم چون خضر در آب حیوان آشنا

Он сулаймонам ки неи девами баради ангуштарӣ

آن سلیمانم که نی دیوم برد انگشتری

Неи зи осиф хост хоҳам тахти билқисро сабо

نی ز آصف خواست خواهم تخت بلقیس از سبا

Он Халифаи Довӯдам кандар паии васл батон

آن خلیفهٔ داودم کاندر پی وصل بتان

Домани шаҳвати нёлоим ба хӯни аўрё

دامن شهوت نیالایم به خون اوریا

Гавҳар аз гуфтори боРоми зрноб аз рӯй зард

گوهر از گفتار بارم زرّ ناب از روی زرد

Ганҷҳо дорам бкнҷи азлат аз ин кимиё

گنج‌ها دارم به کنج عزلت از این کیمیا

Зари ситонам аз гадоёни бахш бар шоҳон кунам

زر ستانم از گدایان بخش بر شاهان کنم

Ҳам зарами ҳам зртлби ҳам подшоҳами ҳам гадо

هم زرم هم زرطلب هم پادشاهم هم گدا

Зари сурхам дар хариди ишқ ва зар хоҳам зи дӯст

زرّ سرخم در خرید عشق و زر خواهم ز دوست

Подшаҳ бар мо сӯии аллоҳами гадо бар авлиё

پادشه بر ما سوی اللهم گدا بر اولیا

Гавҳару борону шамс аз ман таровад чун марост

گوهر و باران و شمس از من تراود چون مراست

Баҳр дар дили абр дар кафи осмони андари қабо

بحر در دل ابر در کف آسمان اندر قبا

Пеши арбоб ҳунар бошад тароша хома ам

پیش ارباب هنر باشد ترا شه خامه‌ام

Дар мақоми нафъи аҷдии ман тФориқи алъсо

در مقام نفع اجدی من تفاریق العصا

Бехати бод аз хомаам бар мӯии хрқои ғолия

بیخت باد از خامه‌ام بر موی خرقا غالیه

Рехти нур аз хомаам бар чашми зрқои тўтё

ریخت نور از خامه‌ام بر چشم زرقا توتیا

Чира шуд бар ақл бо дастури ман миноӣ май

چیره شد بر عقل با دستور من مینای می

Ҷозиб оҳан шуд аз таълими ман оҳани рибо

جاذب آهن شد از تعلیم من آهن‌ربا

Жолаи борад бар гул аз табъами ҳавои фурӯдин

ژاله بارد بر گل از طبعم هوای فرودین

Лолаи корд дар чаман аз накҳатами боди сабо

لاله کارد در چمن از نکهتم باد صبا

Гар ба гардуни пари гушойам моҳ гуяд офарин

گر به گردون پر گشایم ماه گوید آفرین

Вар ба фирдавс андар оем ҳур хонд марҳабо

ور به فردوس اندر آیم حور خواند مرحبا

Ман сафири эзадам бар ҷамъи ҳайвону башар

من سفیر ایزدم بر جمع حیوان و بشر

Ман Халифаи кирдигорам бар ҷамод ва бар гё

من خلیفهٔ کردگارم بر جماد و بر گیا

наменаҷунбад ҷуз ба ҳукми собитами даври қадар

می‌نجنبد جز به حکم ثابتم دور قدر

наменагардад ҷуз ба раъии соибами даври қазо

می‌نگردد جز به رأی صائبم دور قضا

Ҳоҷиби астор ирфонам бидор бандагӣ

حاجب استار عرفانم به دار بندگی

Котиби асрори аиқонми ёри кибриё

کاتب اسرار ایقانم یار کبریا

Бо Суҳайлами ҳамАннан дар гардиши болоу паст

با سهیلم هم‌عنان در گردش بالا و پست

Бо Қурайшами ҳамсафар дар раҳлаи сиФу што

با قریشم هم‌سفر در رحلهٔ صیف و شتا

Осмонам балки ёбад осмон аз ман улувва

آسمانم بلکه یابد آسمان از من علو

Офтобам балки гирад офтоб аз ман зё

آفتابم بلکه گیرد آفتاب از من ضیا

Осмони ҳаштумам дар хок зиндонӣ шудам

آسمان هشتمم در خاک زندانی شدم

Ҳастӣ андари тнгборми мондаи андари тангно

هستی اندر تنگبارم مانده اندر تنگنا

Миҳмон бар дӯстами дили сайру чашмони гурусна

میهمان بر دوستم دل سیر و چشمان گُرسَنه

Мизбон бар дшнми ҷони тухмаи фикрати ношто

میزبان بر دشنم جان تخمه فکرت ناشتا

Хасм аз ҷомам хӯрд гуҳи бода гоҳе ангабин

خصم از جامم خورد گه باده گاهی انگبین

Дӯст бархонам наад гуҳи сирка гоҳе сркбо

دوست برخوانم نهد گه سرکه گاهی سرکبا

Мрдои шкмхўораҳи доим дардманд ояд аз онк

مرد اشکمخواره دایم دردمند آید از آنک

Меъда бошад байти доء парҳез шуд раси алдўо

معده باشد بیت داء پرهیز شد راس الدوا

Онкӣ хӯрд з хон итъмнӣ ва исқинӣ навол

آن که خورد از خوان یطعمنی و یسقینی نوال

То обади сероб ва сайраст аз шароб ва аз ғизо

تا ابد سیراب و سیر است از شراب و از غذا

Чун слўаҳу наски неи ллаҳи раби Алъоламин

چون صلوة و نسک نی لله رب العالمین

Тасаддӣа бошад даруни каъбаи ҳақи ёмко

تصدیه باشد درون کعبه حق یامکا

Онкӣ аз дайни давр кораш чист бо иъсўби дайн

آنکه از دین دور کارش چیست با یعسوب دین

Вонкаҳи гумроҳ аз сиротаст аз чаҳ гуяд аҳдно

وآن که گمراه از صراط است از چه گوید اهدنا

Чун намоз аз баҳри ғайри ҳақ чаҳ зояд зон намоз

چون نماز از بهر غیر حق چه زاید زآن نماز

Ҷузи ҷунуну саръ ё сарсому молихулё

جز جنون و صرع یا سرسام و مالیخولیا

Ризқ аз ман давр шуд чун аз ҳаёи бастами ниқоб

رزق از من دور شد چون از حیا بستم نقاب

Ҳам ғании гаштам чу пӯшедами зи истиғнои радо

هم غنی گشتم چو پوشیدم ز استغنا ردا

Шер яздон гуфт зи истиғно ғанӣ гирданд халқ

شیر یزدان گفت ز استغنا غنی گردند خلق

Низ Аҳмад гуфт бошад монеъи рӯзии ҳаё

نیز احمد گفت باشد مانع روزی حیا

Ризқами он мавло диҳад кӯи тоҷи истиғнои ниҳод

رزقم آن مولی دهد کو تاج استغنا نهاد

Бар сари ман золки фазли аллоҳи иўтии ман ишо

بر سر من ذالک فضل الله یوتی من یشا

Тоҷи шоҳон аз зару тоҷ манаст аз хоки раҳ

تاج شاهان از زر و تاج من است از خاک ره

Фарши шоҳони ъбқрии фарш манаст аз бӯрё

فرش شاهان عبقری فرش من است از بوریا

Мӯсои умрон маро донад чун ҳорӯни вазир

موسی عمران مرا داند چون هارون وزیر

Исои Марям маро хонд чу шмъўни алсФо

عیسی مریم مرا خواند چو شمعون الصفا

Чори модари худ ту пиндории марои модндрнд

چار مادر خود تو پنداری مرا مادندرند

Кард бо ин модарон шояд зи ҳафт обои або

کرد با این مادران شاید ز هفت آبا ابا

Кӯдаконеро ки ин бади модарони мипрўрнд

کودکانی را که این بد مادران می‌پرورند

Ҷумлаи абноء алдҳо лизанду авлоди алзно

جمله ابناء الدها لیزند و اولاد الزنا

Гашта модар бо рақибони ҷуфт аз қаҳти алрҷол

گشته مادر با رقیبان جفت از قحط الرجال

Ҳам падар танҳо ба бистари хуфта аз арақи алнсо

هم پدر تنها به بستر خفته از عرق النسا

Чархи маро чун хўрнқи сохтам зини раҳи бмн

چرخ مه را چون خُوَرنَق ساختم زین ره به من

Дод чун нӯъмони бен мунзар , снмории ҷазо

داد چون نعمان بن منذر، سنماری جزا

Мавкибамро дар сафари борӣк ва сахт омад тариқ

موکبم را در سفر باریک و سخت آمد طریق

Ҳазратамро дар ҳзри торик ва танг омад қазо

حضرتم را در حضر تاریک و تنگ آمد قضا

Хотирами ранҷур аз ранҷу ҳамӯами осмон

خاطرم رنجور از رنج و هموم آسمان

Синаам ганҷур бар ганҷи улӯми анбиё

سینه‌ام گنجور بر گنج علوم انبیا

Ончӣ дар бустони шаҷар корам наравед ҷузи шҷн

آنچه در بستان شجر کارم نروید جز شجن

Ҳар чаҳ мрўо бргшоим нашнавам ҷузи мрғўо

هر چه مروا برگشایم نشنوم جز مرغوا

Саҳмгини тобади ситора , хашмгин гардад сипеҳр

سهمگین تابد ستاره، خشمگین گردد سپهر

Тири равед аз замин , шамшери борад аз ҳаво

تیر روید از زمین، شمشیر بارد از هوا

Арраегар дар кафи наҷҷори бинӣ бе гумон

اره‌ای گر در کف نجار بینی بی‌گمان

Ҳаст баҳри пайкари ҷамшеду фарқи закариё

هست بهر پیکر جمشید و فرق زکریا

Асия шуд сухраи баҳри дасти шоҳони арўп

آسیا شد سخره بهر دست شاهان اروپ

Осёӣии хирад , ҳамчун донаи андари Асия

آسیایی خُرد، همچون دانه اندر آسیا

Ҳоли он мискини мусофирро худо донад ки чист

حال آن مسکین مسافر را خدا داند که چیست

Андарони киштӣ ки ъзроӣил бошад нохудо

اندر آن کشتی که عزرائیل باشد ناخدا

Ҳатку сФку ҳарбу ҳазму хзму мӯату фӯт

هتک و سفک و حرب و هضم و خضم و موت و فوت

Ҳрқу ғарқу хрқу лаъну таъну тоъӯну вабо

حرق و غرق و خرق و لعن و طعن و طاعون و وبا

Ҷумлагӣ талханду андари коми мо чун шукранд

جملگی تلخند و اندر کام ما چون شکّرند

Ваа чаҳ хуш фармуд азоъми алблои тоби албло

وه چه خوش فرمود اذا عم البلا طاب البلا

Дар хуросони оташи бедоду нори фитнаи гашт

در خراسان آتش بیداد و نار فتنه گشت

Муштаал мисли иштиоли алнорФии ҷзли алғзо

مشتعل مثل اشتعال النار فی جزل الغزا

Чори арқони ҷаҳонро ларза дар пайкар фитод

چار ارکان جهان را لرزه در پیکر فتاد

То фитод аз тӯби душмани ларза бар кохи ризо

تا فتاد از توپ دشمن لرزه بر کاخ رضا

Жарф агар бинӣ ба ҳар тирӣ аз он захмӣ расед

ژرف اگر بینی به هر تیری از آن زخمی رسید

Бар дили шери худоу синаи хиролнсо

بر دل شیر خدا و سینهٔ خیرالنسا

Онкӣ дар ҳар роҳ буд аз қорзи ънзии азл

آنکه در هر راه بود از قارظ عنزی اضل

Дар тариқ фитна шуд имрӯзи аҳдии ман қто

در طریق فتنه شد امروز اهدی من قطا

Ҳофиз дайнанд муштии раҳзанон ё ллъҷб

حافظ دینند مشتی رهزنان یا للعجب

Ҳорс маликанд ҷамъии ғури занон ё вилто

حارس ملکند جمعی غَر زنان یا ویلتا

Кӣнатузу кӣнаи варзу кӣнаи хоҳу кӣнаи ҷӯ

کینه‌توز و کینه‌ورز و کینه‌خواه و کینه‌جو

Фитнаи ору фитнаи бору фитнаи кору фитнаи зо

فتنه‌آر و فتنه‌بار و فتنه‌کار و فتنه‌زا

Ҳушашони маст аз хумору ншأаҳ ӣ миноӣ май

هوششان مست از خمار و نشئهٔ مینای می

Гӯшашони гарм аз сурӯди нағмаи зери висто

گوششان گرم از سرود نغمه زیر وستا

Фитна хусбад брнгирндшгар ин ду нони зи хоб

فتنه خسبد برنگیرندش گر این دونان ز خواب

Ин мисли доим шунидӣ лўтрки номи алқто

این مثل دایم شنیدی لو ترک نام القطا

Танг шуд бар мо фазои зини қозӣони ришваи хор

تنگ شد بر ما فضا زین قاضیان رشوه‌خوار

Рост гуфт он шаҳи азои ҷоءи алқзои зоқи алФзо

راست گفت آن شه اذا جاء القضا ضاق الفضا

эй қазои осмони пардози хок аз қозӣон

ای قضای آسمان پرداز خاک از قاضیان

То бияёд аз пас суъи алқзои ҳасани алқзо

تا بیاید از پس سؤ القضا حسن القضا

Хобмон бошад бар он бистар ки бар вай ҷой дошт

خوابمان باشد بر آن بستر که بر وی جای داشت

Нобиға аз бими пӯри мунзари моءи алсмо

نابغه از بیم پور منذر ماء السما

Осмонои обии афшон бар замин кин мушти хок

آسمانا آبی افشان بر زمین کاین مشت خاک

Сӯхти андари оташ ғам рафт бар бод аз ҷафо

سوخت اندر آتش غم رفت بر باد از جفا

Тобиш моҳ аҳаст каз он равшанӣ ёбад замин

تابش ماه است کز آن روشنی یابد زمین

Комрон шоҳаст каз он ком ҷон гардад раво

کامران شاه است کز آن کام جان گردد روا

Равшании хоҳӣ аз он чархи муқарнаси хоҳи ҳон

روشنی خواهی از آن چرخ مقرنس خواه هان

Коми ҷони ҷўӣии азин даргоҳи ақдаси ҷӯй ҳо

کام جان جویی ازین درگاه اقدس جوی ها

Шаҳрёро ҳар ки сад дорад нўдҳм пеш ӯст

شهریارا هر که صد دارد نود هم پیش اوست

То зиён гӯйанд кули алсиди фии ҷўФи алФро

تا زیان گویند کل الصید فی جوف الفرا

Ман туро дорам ки андари малики истиғноу ноз

من ترا دارم که اندر ملک استغنا و ناز

Кои марои нстӣу алосмоءи таназзули ман само

کا مرا نستی و الاسماء تنزل من سما

Ман хатибами баъд аммо баъд дар ҳар хутба лек

من خطیبم بعد اما بعد در هر خطبه لیک

Номи пок туаст мазкӯр аз пас лосимо

نام پاک تو است مذکور از پس لاسیما

Каъба аз рухсори дории замзам аз лаъли равон

کعبه از رخسار داری زمزم از لعل روان

Аз муруввати Марваи бози оре ва аз сФўти сафо

از مروت مروه باز آری و از صفوت صفا

Ҳамчуи обӣ дар хриФу ҳамчуи абрӣ дар рабиъ

همچو آبی در خریف و همچو ابری در ربیع

Соя эй дар рӯзи сиФу офтобӣ дар што

سایه‌ای در روز صیف و آفتابی در شتا

Гуфт арашмйдуси заминро кардамӣ аз ҷои баланд

گفت ارشمیدس زمین را کردمی از جا بلند

Бо амӯд ар будамӣ дар дасти нуқта ӣ иттико

با عمود ار بودمی در دست نقطهٔ اتکا

Бихбр буд он ҳаким аз пояи фарҳанги ту

بی‌خبر بود آن حکیم از پایهٔ فرهنگ تو

Кохтронро болшстии осмонро муттако

کاختران را بالشستی آسمان را متکا

Андарин айёми сахтии кобу нон андар шуд аст

اندرین ایام سختی کآب و نان اندر شد است

Он яке дар чанги шери ин як ба коми аждаҳо

آن یکی در چنگ شیر این یک به کام اژدها

Ташнаи комони обрӯ дар хок миробон баранд

تشنه‌کامان آبرو در خاک میرابان برند

Бенавоён ҷон диҳанд аз баҳри нон бар нонво

بینوایان جان دهند از بهر نان بر نانوا

Дев хбозасту нони хатми хилоиқи ваҳшу тайр

دیو خباز است و نان ختم خلایق وحش و طیر

Шимур миробасту мардуми ташнаи Теҳрони Карбало

شمر میراب است و مردم تشنه، تهران کربلا

Достони нону об аз ъзу манъати пеши халқ

داستان نان و آب از عز و منعت پیش خلق

Достон аблақ фардосту ҳсни ъодё

داستان ابلق فرداست و حصن عادیا

Кӯрии миробу марги нонво аз фазли хеш

کوری میراب و مرگ نانوا از فضل خویش

Ташнагонро об додӣ бенавоёнро наво

تشنگان را آب دادی بینوایان را نوا

Зинда кардӣ пайкари афсурдаро аз рӯҳи ҷӯад

زنده کردی پیکر افسرده را از روح جود

Сабз кардӣ гулшани пажмурдаро зи оби сахо

سبز کردی گلشن پژمرده را ز آب سخا

Гуфт пайғамбар ки ҳаркаси ташнаеро об дод

گفت پیغمبر که هرکس تشنه‌ای را آب داد

Ҳаст аҷраш чун вилоят бар алии Муртазо

هست اجرش چون ولایت بر علی مرتضی

Гар чнинстӣ ки он шаҳ гуфта дар подоши кор

گر چنینستی که آن شه گفته در پاداش کار

Бар ту хоҳад буд арзонии кнўи золоўлё

بر تو خواهد بود ارزانی کنوز الاولیا

Дар пай ҳар қатрае баҳрят бахшад ҳақ аз онк

در پی هر قطره‌ای بحریت بخشد حق از آنک

Муҳсинонро дод хоҳад ъушраи амсолҳо

محسنان را داد خواهد عشرة امثالها

Чун ту дар ҳури тамӯз аз абри ҷӯади хештан

چون تو در حر تموز از ابر جود خویشتن

Сад ҳазорон ташнаро сероб кардӣ аз ато

صد هزاران تشنه را سیراب کردی از عطا

Нӯҳро кардӣ зи ҳиммати ғарқа дар тӯфони файз

نوح را کردی ز همت غرقه در طوفان فیض

Рехтӣ дар ҷоми Хизр аз фазли худ оби бақо

ریختی در جام خضر از فضل خود آب بقا

Аз вилояти обшории сохтӣ чун слсбил

از ولایت آبشاری ساختی چون سلسبیل

Ки кунад ҷбрил чун Мурғобён дар ӯ шино

که کند جبریل چون مرغابیان در او شنا

Шаҳрёро ғам махӯргар сифлае бо зарқ ва шед

شهریارا غم مخور گر سفله‌ای با زرق و شید

Номи пакетро ба худ барбаст ва шуд фармонраво

نام پاکت را به خود بربست و شد فرمانروا

Гар гиёҳиро пизишкӣ хонд иклили алмалик

گر گیاهی را پزشکی خواند اکلیل الملک

Тоҷи шоҳонро набошад ҳамсарӣ бо он гё

تاج شاهان را نباشد همسری با آن گیا

Меҳтарӣ дорад агар хўбндаҳи андари бори банд

مهتری دارد اگر خو بنده اندر بار بند

Меҳтарони даҳрро бар вай набошад эътино

مهتران دهر را بر وی نباشد اعتنا

Чархи гардунро чаҳ бок аз онкӣ дорад чархи ном

چرخ گردون را چه باک از آنکه دارد چرخ نام

Дӯку дулобу гиребону камону Асия

دوک و دولاب و گریبان و کمان و آسیا

Чун надонад бонги тоўсони шағоли ҳафт ранг

چون نداند بانگ طاووسان شغال هفت‌رنگ

Боядаш гуфтан нае тоўси хоҷаи бўолъло

بایدش گفتن نه‌ای طاووس خواجه بوالعلا

Ҷаъфарӣ тара нахоҳад гашти зари ҷаъфарӣ

جعفری تره نخواهد گشت زر جعفری

Оят Аҳмад нахоҳад шуд сурӯди аҳмдо

آیت احمد نخواهد شد سرود احمدا

Кӣ тавонад ҳамчуи салмони гашти салмонии баҷоа

کی تواند همچو سلمان گشت سلمانی به جاه

Гар забонаш порсӣ шуд ё нажодаши порсо

گر زبانش پارسی شد یا نژادش پارسا

Гндно бар новдони барг трб монад ба бел

گندنا بر ناودان برگ ترب ماند به بیل

Лек ноед кори ин ҳар ду зи трбу гндно

لیک ناید کار این هر دو ز ترب و گندنا

Хӯк хӯкаст ар банушад шер аз пистони шер

خوک خوک است ار بنوشد شیر از پستان شیر

Ҷғд ҷғдаст ар шавад парварда дар зилли ҳумо

جغد جغد است ار شود پرورده در ظِلّ هما

Гар ъёзои биллоҳи ӣнонро худо донанд халқ

گر عیاذا بالله اینان را خدا دانند خلق

Кофарами мангар намоями бандагӣ бар ин худо

کافرم من گر نمایم بندگی بر این خدا

Шӯх бо собӯни ин шӯхони бнздоими зи тан

شوخ با صابون این شوخان بنزدایم ز تن

Ки ба нармии ҳамчуи лиФнд ва ба сахтии санги по

که به نرمی همچو لیفند و به سختی سنگ پا

Ҷузи нахи андари сқбаҳи сӯзани куҷо бовар кунам

جز نخ اندر ثقبهٔ سوزن کجا باور کنم

Қоматӣ якто шавад дар пеши кажи табъони ду то

قامتی یکتا شود در پیش کژطبعان دو تا

Нестанд ӣнони биҷузи муштии гадоён бар дарат

نیستند اینان به جز مشتی گدایان بر درت

Ки саронишони солҳо дар пешати устода ба по

که سرانشان سال‌ها در پیشت استاده به پا

Хонда бар рӯяти ситоиши ҳам забонашони ҳам равон

خوانده بر رویت ستایش هم زبانشان هم روان

Карда дар борати ниёйиши ҳам падарашони ҳам ниё

کرده در بارت نیایش هم پدرشان هم نیا

Дар тариқи сайл ҳоил чист девории гулин

در طریق سیل هایل چیست دیواری گِلین

Дар гузори бод сарсар кист миқдории ҳбо

در گذار باد صرصر کیست مقداری هبا

Чӯб чӯпонӣаст дар пеши Шуайби онкўбдӣ

چوب چوپانی است در پیش شعیب آن کو بُدی

Пеши ҷодӯи аждаҳои каши пеши фиръавни аждаҳо

پیش جادو اژدهاکش پیش فرعون اژدها

Шоҳ бисёраст андари ҷамъи ҳайвонот лек

شاه بسیار است اندر جمع حیوانات لیک

Шоҳ наҳласт онкас ояд ваҳй ва зояд зу шифо

شاه نحل است آن کس آید وحی و زاید زو شفا

Мустафои шери худоро шаҳриёр наҳл хонд

مصطفی شیر خدا را شهریار نحل خواند

Гуфт иъсўбши бад-ӣни кӯ буд дайнро пешво

گفت یعسوبش بدین کو بود دین را پیشوا

Подшоҳиро сулаймони бен Довӯдӣ сазад

پادشاهی را سلیمان بن داوودی سزد

То кунад бар ваии вазорати осифи бен брхё

تا کند بر وی وزارت آصف بن برخیا

Гӯши ҷони муштоқи зикри он шаҳ фаррух фирист

گوش جان مشتاق ذکر آن شه فرخ‌فر است

Қуми ҳабибии асқнии хмро ва қул лии анҳо

قم حبیبی اسقنی خمرا و قل لی انها

Зоди ваҷдии хирмозўдти ман зкролҳбиб

زاد وجدی خیرمازودت من ذکرالحبیب

Роҳи ҳамеи нъми мори вҳти ёриҳи алсбо

راح همی نعم مار وحت یاریح الصبا

Моҳ моҳаст ардмд дар дашт ё дар бӯстон

ماه ماه است ار دمد در دشت یا در بوستان

Шоҳ шоҳаст арбўд дар шаҳр ё дар рӯсто

شاه شاه است ار بود در شهر یا در روستا

Гар ду рӯзии чархи малик аз меҳвари худ даври гашт

گر دو روزی چرخ ملک از محور خود دور گشت

Акли мардум аз қафо шуд сайрашон бар қаҳқаро

اکل مردم از قفا شد سیرشان بر قهقرا

Осмони савганд бо дунон нахурдааст эй малик

آسمان سوگند با دونان نخورده است ای ملک

Ҳақ таъолӣ дод хоҳад носазоёнро сазо

حق تعالی داد خواهد ناسزایان را سزا

Ҳар ки хориҷ шуд зи роҳ рост бозояд барра

هر که خارج شد ز راه راست بازآید به ره

Ҳар чаҳ берун шуд зи ҷои хеши баргардади баҷо

هر چه بیرون شد ز جای خویش برگردد به جا

Солхўрдонрогар анҷонӣ фазояд орзӯ

سالخوردان را گران‌جانی فزاید آرزو

Хурдсолонро ҷўонмргии расонади иштиҳо

خردسالان را جوانمرگی رساند اشتها

Кист ҷузи Мӯсои яди Байзои براردи зи остин

کیست جز موسی ید بیضا برآرد ز آستین

Кист ҷуз исо диҳад бар акмаҳу абрси шифо

کیست جز عیسی دهد بر اکمه و ابرص شفا

Оҳани тафта бар уштур мурғ бошад қӯти ҷон

آهن تفته بر اشترمرغ باشد قوت جان

Машку анбар заҳр бошад дар машоми хнФсо

مشک و عنبر زهر باشد در مشام خنفسا

Илм суқротӣ расад бар шокирон аз шавкарон

علم سقراطی رسد بر شاکران از شوکران

Ҳикмати Буқротии орад бар фақирони Фиқро

حکمت بقراطی آرد بر فقیران فیقرا

Суди қавмӣ , қавми дигарро зиёни оради бтбъ

سود قومی، قوم دیگر را زیان آرد به طبع

Ҳаст гиреҳгонро арӯсии гўспндонро азо

هست گرگان را عروسی گوسپندان را عزا

Фитнаи машрӯтаи хоҳони ҳўснок аз ситам

فتنهٔ مشروطه‌خواهان هوسناک از ستم

Маликро афканд дар пастии маликро дар ъно

ملک را افکند در پستی ملک را در عنا

Гуфт ҳар кас шуд шабиҳи қавмӣ аз онон буд

گفت هر کس شد شبیه قومی از آنان بود

Ҷуз бидон чашмӣ ки дорад аз басари кашфи алхто

جز بدان چشمی که دارد از بصر کشف الخطا

Лоҷарам аз ин ташаббуҳ бигноаҳаст онкии кишт

لاجرم از این تشبه بی‌گناه است آنکه کشت

Ҳар замони ҷои ртилои сад ҳазорон деви по

هر زمان جای رتیلا صد هزاران دیو پا

Ҳам шабиҳанд ин ҷамоат бар ҷуҳудон аз ҳавас

هم شبیهند این جماعت بر جهودان از هوس

Табъашон нанамуд бар селоӣу брмни иктифо

طبعشان ننمود بر سلوی و بر من اکتفا

Ҳар замон дар ҳазрати Мӯсои бен умрон ме заданд

هر زمان در حضرت موسی بن عمران می‌زدند

Нағмаи ихрҷи лнои ман бқлҳои қсоӣҳо

نغمهٔ یخرج لنا من بقلها قثائها

эй шудаи андари либоси мяш бо чанголи гург

ای شده اندر لباس میش با چنگال گرگ

Ҳам блошртии ту дар машрӯтаи ҳам бо шарти ло

هم بلاشرطی تو در مشروطه هم با شرط لا

Қалби ториро биҷои нақди равшани брнҳӣ

قلب تاری را به جای نقد روشن برنهی

ҶўФрўшӣ гашта назд муштарии гандуми намо

جوفروشی گشته نزد مشتری گندم‌نما

Шӯри шурӣ дар сарати санги сена бар синаи ?ут

شور شوری در سرت سنگ سنا بر سینه‌ات

На дар ин сари ҳуши дорӣ на дар он синаи сафо

نه در این سر هوش داری نه در آن سینه صفا

Бо ҳаромӣ дар ҳарами эҳроми бастӣ аз дағал

با حرامی در حرم احرام بستی از دغل

Пои кӯбони ҷмраҳ дар кафи тохтии андари мно

پای‌کوبان جمره در کف تاختی اندر منا

На аз он шурии биҷузи шрмр туро омад бкФ

نه از آن شوری به جز شر مر ترا آمد به کف

На фурӯзад зи он сенаи андари дилати нуру сена

نه فروزد زآن سنا اندر دلت نور و سنا

зи он сена бошад вазиронро фурӯғи андари чароғ

ز آن سنا باشد وزیران را فروغ اندر چراغ

Ҳам азин шурии вакилонро намак дар шўрбо

هم ازین شوری وکیلان را نمک در شوربا

Маҷлиси шӯрои бҳли базми сена таътил кун

مجلس شورا بهل بزم سنا تعطیل کن

Андарун биспур ба кадбонуи бурун бар кадхудо

اندرون بسپر به کدبانو برون بر کدخدا

Машну аз шӯрои ҳифз алсҳаҳ бишинав аз раҳе

مشنو از شورای حفظ الصحه بشنو از رهی

Каз Флўси ин хастагонро чора бояд нзсно

کز فلوس این خستگان را چاره باید نز سنا

Гар Флўс азад ки аттори ореи ройгон

گر فلوس ازد که عطار آری رایگان

Вари сена аз Маккаи додари дорӣ бе баҳо

ور سنا از مکهٔ دادار داری بی‌بها

Нафъи натавонади зи шурби ин сена ва ин Флўс

نفع نتواند ز شرب این سنا و این فلوس

Кӯр аз ҳасани бадеъу кари збонки курно

کور از حسن بدیع و کر زبانک کرنا

намешиносам ман гуруҳеро ки бишносанд нек

می‌شناسم من گروهی را که بشناسند نیک

Одамӣ аз лаҳҷау хайл аз нишони мурғ аз садо

آدمی از لهجه و خیل از نشان مرغ از صدا

Дар бар эшон ҳувайдо бошад аз анвори ҳақ

در بر ایشان هویدا باشد از انوار حق

Ишқ аз савдо май аз афюни тбокии азбко

عشق از سودا می از افیون تباکی از بکا

Гар шнидстии бадӯри аътзодолслтнаҳ

گر شنیدستی به دور اعتضادالسلطنه

Достони муҳаррам , номаҳраму серума ӣ хафо

داستان محرم، نامحرم و سرمهٔ خفا

Кони сафоҳати серумае дар дида худ карду хост

کان سفاهت سرمه‌ای در دیدهٔ خود کرد و خواست

Нозиронро дида созад кӯр чун айни алрзо

ناظران را دیده سازد کور چون عین الرضا

Шоҳзодаи хештанро бар ъмӣ зад з онкӣ дошт

شاهزاده خویشتن را بر عمی زد زآن که داشت

Дидаи шоҳиди фиребу хотирии ҳуши озмо

دیدهٔ شاهدفریب و خاطری هوش‌آزما

Гуфт бо гардону солорони ёри хештан

گفت با گُردان و سالاران یار خویشتن

Ҳар чаҳ густохӣ кунад муҳаррами нгўӣидш чаро

هر چه گستاخی کند محرم نگوییدش چرا

Хештанро кӯри бнмоӣид кин мискини гӯл

خویشتن را کور بنمایید کاین مسکین گول

Муддаӣ бошад ки моро чашми бандад бо дуо

مدعی باشد که ما را چشم بندد با دعا

Ман дуояшро ҳмидўн бар таниш нафрин кунам

من دعایش را همیدون بر تنش نفرین کنم

То бидонад зон дуо ҳосил нагардад муддао

تا بداند زان دعا حاصل نگردد مدعا

Ғарра шуд муҳаррам ба саҳари хеш ва чун девони рабӯд

غره شد محرم به سحر خویش و چون دیوان ربود

Хотами ҷамро ки бади малики салимонаши баҳо

خاتم جم را که بد ملک سلیمانش بها

Пас қлмдони зарринро бараду дарҷи гавҳарин

پس قلمدان زرین را برد و دُرج گوهرین

Шаҳ тъомӣ кард то ёбад хабари зини мбтдо

شه تعامی کرد تا یابد خبر زین مبتدا

Шӯхи чашмӣ аз нассоб афзӯда шуд ваон хираи даст

شوخ‌چشمی از نصاب افزوده شد وآن خیره‌دست

Аз гилӣми хеш бе андозаи беруни ҳашт по

از گلیم خویش بی‌اندازه بیرون هِشت پا

Шаҳ сафирӣ зад битундӣ бар парасторон ва гуфт

شه صفیری زد به تندی بر پرستاران و گفت

Дузди ғайбӣ омадааст ӣнҷо надонам аз куҷо

دزد غیبی آمده است اینجا ندانم از کجا

Чашм бандӣ мекунад бо мо ҳарифии шӯхи чашм

چشم‌بندی می‌کند با ما حریفی شوخ‌چشم

Ғофиласт аз чашми мо вази чшмбндиҳои мо

غافل است از چشم ما وز چشم‌بندی‌های ما

Чокарон гирд омаданд аз чори сӯии андари всоқ

چاکران گرد آمدند از چار سوی اندر وثاق

Руста шуд шохи ҷидол ва баста шуд боби сафо

رسته شد شاخ جدال و بسته شد باب صفا

Дуздашон дар пеш ва гуфтандӣ чаҳ шуд ин роҳзан

دزدشان در پیش و گفتندی چه شد این راهزن

Корвони ҳамроҳу прсидндӣ аз банк даро

کاروان همراه و پرسیدندی از بانک درا

Рмиаҳи ман ғайри роми кӯркӯронаи бахшам

رمیة من غیر رام کورکورانه بخشم

Миздндши фирқаи болсиФи қавми болҳсо

می‌زدندش فرقة بالسیف قوم بالحصا

Шарбатӣ аз паҳлавонони зарбатӣ аз хок хӯрд

شربتی از پهلوانان ضربتی از خاک خورد

Кӯбии андари мағз вай мерафту чӯбӣ бар ҳаво

کوبی اندر مغز وی می‌رفت و چوبی بر هوا

Оқибат бечора шуд фарёд зад зорӣ намӯд

عاقبت بیچاره شد فریاد زد زاری نمود

Колғёс эй шаҳ надонистам хато кардам хато

کالغیاث ای شه ندانستم خطا کردم خطا

Шоҳ гуфташ мҳрмои рӯи серума аз чашмон бишӯй

شاه گفتش محرما رو سرمه از چشمان بشوی

Тарк кун номаҳрамӣу андари ҳарими ҷони дро

ترک کن نامحرمی و اندر حریم جان درآ

Равзани худ ар чаҳ бандӣ аз сарои дигарон

روزن خود ار چه بندی از سرای دیگران

Равзани бегонаро боист бастан аз саро

روزن بیگانه را بایست بستن از سرا

Серумаро дар чашми нозири каш на андари чашми худ

سرمه را در چشم ناظر کش نه اندر چشم خود

То шӯии пинҳони зи дидори ғарибу ошно

تا شوی پنهان ز دیدار غریب و آشنا

Чашми нозир гар набандӣ парда бар маръӣ фикан

چشم ناظر گر نبندی پرده بر مرئی فکن

То ки созад сади роҳи сайри нур аз моваро

تا که سازد سد راه سیر نور از ماورا

Парда пӯшӣ кун ки бо ин серума бастан мушкил аст

پرده‌پوشی کن که با این سرمه بستن مشکل است

Чшмҳоӣиро ки давраст аз маҳёашони ҳаё

چشم‌هایی را که دور است از محیاشان حیا

Ҳамчуи Кебекони зери барф андар шудӣ пиндоштӣ

همچو کبکان زیر برف اندر شدی پنداشتی

Ту набинӣ хасмро ӯ ҳам намебинад туро

تو نبینی خصم را او هم نمی‌بیند ترا

Ҳоли ин машрӯтаи хоҳони газофиро бшрҳ

حال این مشروطه‌خواهان گزافی را به شرح

Боз ронадам бо мисолу шоҳиди он бармало

باز راندم با مثال و شاهد آن برملا

То бидонанд ин ҳамаи мардум ки натавонад гирифт

تا بدانند این همه مردم که نتواند گرفت

Ҷои донишро ҷаҳолати ҷои тақворо риё

جای دانش را جهالت جای تقوی را ریا

Шаҳрёрои ҷомае зини чома бас кардам дароз

شهریارا جامه‌ای زین چامه بس کردم دراز

Балки бошад тӯлаши андари қомати мадҳати расо

بلکه باشد طولش اندر قامت مدحت رسا

Ҳар чаҳ афзудами дарозӣ кӯтаҳ омад лоҷарам

هر چه افزودم درازی کوته آمد لاجرم

Тан задам оварадам андари хомшии сар дар ъабо

تن زدم آوردم اندر خامشی سر در عبا

Бар ту михўондми дуоу мишнидми ошкор

بر تو می‌خواندم دعا و می‌شنیدم آشکار

Дар фалаки хайл малик мегуфт омини рбно

در فلک خیل ملک می‌گفت آمین ربنا

Ин қсидтро бидон баҳр ва рӯй гуфтам ки гуфт

این قصیدت را بدان بحر و روی گفتم که گفت

Солики крмоншҳони устоди мўлоноолъто

سالک کرمانشهان استاد مولانا العطا

Ишқро донам ҳаме бар хештани фармони раво

عشق را دانم همی بر خویشتن فرمان روا

Бандаи ишқам бар ин қавлам буд яздони гўо

بندهٔ عشقم بر این قولم بود یزدان گوا