Назора кун бадоеъи гардун ро
نظاره کن بدایع گردون را
То паии барии саноеъи бичўн ро
تا پی بری صنایع بیچون را
То бинии он аҷоиб каз ҳар як
تا بینی آن عجایب کز هر یک
Колиўаҳ гашта мағз , Флотўн ро
کالیوه گشته مغز، فلاطون را
Бингар чигуна сохта бе паргор
بنگر چگونه ساخته بی پرگار
Наққоши сунъи ин ҳамаи брҳўн ро
نقاش صنع این همه برهون را
Гар сонеъаши худоӣ на , кӣ анбошт
گر صانعش خدای نه، کی انباشت
Аз гавҳари ин сФоини машҳун ро
از گوهر این سفاین مشحون را
Аз андаруну берун чун пардохт
از اندرون و بیرون چون پرداخت
Ин баркашида тоқ беоҳўн ро
این برکشیده طاق بی آهون را
Дар ин мадорҳо ки ба андоза
در این مدارها که به اندازه
Тартиб дода марказу конӯн ро
ترتیب داده مرکز و کانون را
Дар тору пуди дибаҳи зангорӣ
در تار و پود دیبه زنگاری
Кӣ баркашида лؤлؤи макнун ро
کی برکشیده لؤلؤ مکنون را
Ҷўлоҳаҳ кӣ тавонад бо гавҳар
جولاهه کی تواند با گوهر
Дебои ҳамеи ббоФди аксўн ро
دیبا همی ببافد اکسون را
Вар гунбадаст бестну поя
ور گنبد است بی ستن و پایه
Кӣ брФрошти гунбади ворун ро
کی برفراشت گنبد وارون را
Ҳаргиз касе ба гунбад ворун дид
هرگز کسی به گنبد وارون دید
Сайри рҳӣу гардиши тоҳўн ро
سیر رحی و گردش طاحون را
Туркӣаст осмон ки дигаргуна
ترکی است آسمان که دگرگونه
Дорад сабоҳу шоми дигаргун ро
دارد صباح و شام دگرگون را
Гоҳ аз фалақ гузорад симини тоҷ
گاه از فلق گذارد سیمین تاج
Гоҳ аз шафақи ъамомаи гулгун ро
گاه از شفق عمامه گلگون را
Гирам ки мадракаст ҳамеи гардун
گیرم که مدرک است همی گردون
Идроки бахши кабӯди гардун ро
ادراک بخش کبود گردون را
эй монда чун ҷанини бадали гардун
ای مانده چون جنین بدل گردون
Чун паии барии ҳақоиқи берун ро
چون پی بری حقایق بیرون را
Дил аз хирад ба мавҷади кул баста аст
دل از خرد به موجد کل بسته است
Хоки фусурдау гули мсхўн ро
خاک فسرده و گل مسخون را
Растани зи хоки тира куҷо бошад
رستن ز خاک تیره کجا باشد
Таркибӣ аз аносири маъҷун ро
ترکیبی از عناصر معجون را
Кӣ раҳ диҳанд дар сафи алӣин
کی ره دهند در صف علیین
Ҷисмӣ ба банди сҷини мсҷўн ро
جسمی به بند سجین مسجون را
Аз иллати алълл чаҳ хабар бошад
از علت العلل چه خبر باشد
Маълули фавқу иллати модӯн ро
معلول فوق و علت مادون را
Миррӣх агар нишинад бо ноҳид
مریخ اگر نشیند با ناهید
Кӣ ҷои резади мрхўн ро
کی جای ریزد مرخون را
Ваон Зуҳрагар фазойили брҷисӣ
وان زهره گر فضایل برجیسی
Донад куҷои навозади қонӯн ро
داند کجا نوازد قانون را
Тир ар ниўшд аз моҳи афсона
تیر ار نیوشد از ماه افسانه
Бо хома кӣ тарозади афсун ро
با خامه کی طرازد افسون را
Кайвон ба тир агар нигарад камтар
کیوان به تیر اگر نگرد کمتر
Чини афканди изори шабаҳи гаван ро
چین افکند عذار شبه گون را
Моҳ ар зи нури хеши бадии тобон
ماه ار ز نور خویش بدی تابان
Ҳар моҳа нав накардӣ ърҷўн ро
هر ماهه نو نکردی عرجون را
Вари меҳри нури виҷҳа ҳақ дидӣ
ور مهر نور وجهه حق دیدی
НФрўхтии фурӯзони конӯн ро
نفروختی فروزان کانون را
эй хоҷаи зии худои гарои вази халқ
ای خواجه زی خدای گرا وز خلق
Занҷир дар гули дили мҷзўн ро
زنجیر در گل دل مجذون را
Дёни дайни турои талабади зӣ ӯ
دیان دین ترا طلبد زی او
Башитоб вҳли ҷамоати мадюн ро
بشتاب وهل جماعت مدیون را
Ҷоӣӣ бирав ки бар дар ваии хуршед
جائی برو که بر در وی خورشید
Хозеъ шудааст Юшаъ бен навен ро
خاضع شده است یوشع بن نون را
Онро биҷӯ ки зи амраш ӯ борад
آنرا بجو که ز امرش او بارد
Моҳии бкоми пайкари зўолнўн ро
ماهی بکام پیکر ذوالنون را
Гирам ки чеҳра зард кунӣ чндонк
گیرم که چهره زرد کنی چندانک
Зрчўбаҳро Бамонеу зриўн ро
زرچوبه را بمانی و زریون را
Зрчўбаҳ чист худ чаҳ буд зриўн
زرچوبه چیست خود چه بود زریون
Онҷо ки бенгарӣ зари мхзўн ро
آنجا که بنگری زر مخزون را
Зар низ худ чаҳ бошадӣ эй бозар
زر نیز خود چه باشدی ای بازر
Дар хоки дидаи пинҳони қорун ро
در خاک دیده پنهان قارون را
То дар даруни дидау дили дорӣ
تا در درون دیده و دل داری
Деви палиду аҳримани дун ро
دیو پلید و اهرمن دون را
Олоишӣаст дар ту ки домонат
آلایشی است در تو که دامانت
Хоҳад плидкрдни Ҷайҳун ро
خواهد پلیدکردن جیحون را
Башикан тилисми рӯҳи макрам ро
بشکن طلسم روح مکرم را
Бигушоӣ дидаи он дили мафтӯн ро
بگشای دیده آن دل مفتون را
Осӯда кун хаёли гиромӣ ро
آسوده کن خیال گرامی را
Покиза кун всоқи ҳумоюн ро
پاکیزه کن وثاق همایون را
Бисёр хуфта монадӣу нобӣно
بسیار خفته ماندی و نابینا
Бедор бошаду бино акнӯн ро
بیدار باشد و بینا اکنون را
Гар рустамии бзўру Фаридунӣ
گر رستمی بزور و فریدونی
Бар худ мноз ва мангар коидўн ро
بر خود مناز و منگر کایدون را
Симурғ буд оқилаи рустам ро
سیمرغ بود عاقله رستم را
Брмоиаҳ буд дояи Фаридун ро
برمایه بود دایه فریدون را
Рӯ саҷда кун ба боргаҳии равшан
رو سجده کن به بارگهی روشن
Пас брФрўзи чеҳраи гулгун ро
پس برفروز چهره گلگون را
Рӯ такя кун ба қоимае муҳкам
رو تکیه کن به قائمهای محکم
Пас барфарози қомати мавзун ро
پس برفراز قامت موزون را
Аз глрхони асри ънби бустон
از گلرخان عصر عنب بستان
Фрмўш кун усораи афюн ро
فرموش کن عصاره افیون را
Бероҳаасту деву дадаи зинҳор
بیراهه است و دیو و دده زنهار
Бе раҳнамои мспри ҳомӯн ро
بی رهنمای مسپر هامون را
Домони хоссае ба кафи ор онгаҳ
دامان خاصهای به کف آر آنگه
Аз кафи бҳл чаро ва чаҳ ва чун ро
از کف بهل چرا و چه و چون را
Ҳаргизи куҷои туоне қоим дошт ?
هرگز کجا توانی قائم داشت؟
Бе муттакои амӯди фари сутун ро
بی متکا عمود فر ستون را
Дар эҳтиҷоҷи хасм фурӯ монадӣ
در احتجاج خصم فرو ماندی
Мӯсо агар набӯдӣ ҳорӯн ро
موسی اگر نبودی هارون را
Бар сахра кӣ каниса банно кардӣ ?
بر صخره کی کنیسه بنا کردی؟
Исо агар нхўондии шмъўн ро
عیسی اگر نخواندی شمعون را
Нӯҳи ин сухан ба сом ҳаме мегуфт
نوح این سخن به سام همی میگفت
Рӯзӣ ки сохт сӯқи смонўн ро
روزی که ساخت سوق ثمانون را
Кин ҷони раҳин ҳикмату Фзлстӣ
کاین جان رهین حکمت و فضلستی
Бустони баҳо ва дар даҳ марҳӯн ро
بستان بها و در ده مرهون را
Ҳаргизи мадори миннат аз ин мардум
هرگز مدار منت از این مردم
Зеро ки хори бинии мамнӯн ро
زیرا که خوار بینی ممنون را
Ин оз шўхкн кунадат ҷома
این آز شوخکن کندت جامه
Рӯ аз қаноатовар собӯн ро
رو از قناعت آور صابون را
Савганд мехӯрам ки дар ин гетӣ
سوگند میخورم که در این گیتی
Кас нест рустаи миннати гардун ро
کس نیست رسته منت گردون را
Ҷузи хоҷаи ман онкӣ надорад чарх
جز خواجه من آنکه ندارد چرخ
Аз тавқи тоъаташи сари берун ро
از طوق طاعتش سر بیرون را
Фаррухи низоми слтнаҳ каз дониш
فرخ نظام سلطنه کز دانش
Нагушӯда нома хонд мазмун ро
نگشوده نامه خواند مضمون را
Ман хоҷагон шинохтаам афзӯн
من خواجگان شناخته ام افزون
Аммо аз ӯ наёфтам афзӯн ро
اما از او نیافتم افزون را
Хондам китоби давлати сомонӣ
خواندم کتاب دولت سامانی
Ва оли сабуктакину Фриқўн ро
و آل سبکتکین و فریقون را
Иктн наёфтам ки ҳмолстӣ
یکتن نیافتم که همالستی
Ин соҳиби хуҷастаи маймун ро
این صاحب خجسته میمون را
Фазлаши навиштаи дафтари англиўн
فضلش نوشته دفتر انگلیون
Ҳам номаҳои ҳирмису смнўн ро
هم نامه های هرمس و سمنون را
Калакаш ки ҷозбстии раҳмат ро
کلکش که جاذبستی رحمت را
Теғаш ки ноибстии тоъӯн ро
تیغش که نایبستی طاعون را
Олӯда бо абири тбрзд ро
آلوده با عبیر طبرزد را
Полуда аз ҳарири тбри хӯн ро
پالوده از حریر طبر خون را
зи инсофи бимрӣ ки худодод аст
ز انصاف بیمری که خداداد است
Ин муқтадири амиди ҳумоюн ро
این مقتدر عمید همایون را
Гар бархилофи маслиҳаташи қонӯн
گر برخلاف مصلحتش قانون
Иҷроъ шавад гузинад қонӯн ро
اجراء شود گزیند قانون را
эй сяти эҳтишом ту бигрифта
ای صیت احتشام تو بگرفته
Дар шаш ҷиҳати ҷазираи маскӯн ро
در شش جهت جزیره مسکون را
Афвӣаст дар сиришти трокони афв
عفوی است در سرشت تراکان عفو
Бар ъам худ набӯдӣ Маъмун ро
بر عم خود نبودی مامون را
Қудсӣаст дар ниҳоди трокони қудс
قدسی است در نهاد تراکان قدس
Бе шаки набӯдаи зодаи мзъўн ро
بی شک نبوده زاده مظعون را
Ҷўдӣаст дар вуҷӯди трокони ҷӯад
جودی است در وجود تراکان جود
Ҳаргизи набӯдаи Аҳмади тўлўн ро
هرگز نبوده احمد طولون را
Ҷавдат кам аз шимури шимурди моно
جودت کم از شمر شمرد مانا
Чаҳ зинда равадро ва чаҳ Ҷайҳун ро
چه زنده رود را و چه جیحون را
Дасти саҳоб назд кафат монад
دست سحاب نزد کفت ماند
Мсдўқаҳи сулсу тсъўн ро
مصدوقه ثلث و تسعون را
Умру збидӣ ар нигарад теғат
عمر و زبیدی ار نگرد تیغت
Самсомро бубахшаду зўолнўн ро
صمصام را ببخشد و ذوالنون را
Бен мқлаҳ бар бмқлаҳ кашад аз ҷон
بن مقله بر بمقله کشد از جان
Он хомаи сиёҳи шабаҳи гаван ро
آن خامه سیاه شبه گون را
Абдулҳамид яҳё омӯзад
عبدالحمید یحیی آموزد
Аз саҳму қавси ту алиф ва навен ро
از سهم و قوس تو الف و نون را
Бо чун тўӣии қиёси куҷо шояд
با چون توئی قیاس کجا شاید
Ин хоҷагон бе ҳунари дун ро
این خواجگان بی هنر دون را
Доно чигуна монад нодон ро
دانا چگونه ماند نادان را
Роиҷи куҷои намояди мағбун ро
رایج کجا نماید مغبون را
Ранги гуҳар на бинии хоро ро
رنگ گهر نه بینی خارا را
Таъм рутаб набошад зайтӯн ро
طعم رطب نباشد زیتون را
Мейро ба мдҳтти садафи табъам
میرا به مدحتت صدف طبعم
Зодаст ин лӣолии макнун ро
زاد است این لئالی مکنون را
Ман нестам азон шуъарои к-эйашон
من نیستم ازان شعرا کایشان
Қоид шаванд зумра ӣ ғоўўн ро
قائد شوند زمره ی غاوون را
Дар мадҳ ҳар хасис фурӯ хонанд
در مدح هر خسیس فرو خوانند
Шеърии ду номуносибу мавзун ро
شعری دو نامناسب و موزون را
Вази фарт бетамизӣ бар мардон
وز فرط بی تمیزی بر مردان
Мадҳ ончунон кунанд ки хотун ро
مدح آنچنان کنند که خاتون را
На зон арӯзён ки ба ҳар рукнӣ
نه زان عروضیان که به هر رکنی
Нисбат диҳанд мтўӣу мхбўн ро
نسبت دهند مطوی و مخبون را
На зон мроӣён ки бар эшон ҳақ
نه زان مرائیان که بر ایشان حق
Фармӯдаи волзини ироӣўн ро
فرموده والذین یرائون را
Бали модҳ ту бошаму нстонм
بل مادح تو باشم و نستانم
Дар даргаи ту афсари арғўн ро
در درگه تو افسر ارغون را
Аз лаби падеди орми мӯъҷиз ро
از لب پدید آرم معجز را
Вази хомаи фоши созами афсун ро
وز خامه فاش سازم افسون را
Пеши таронаи ғазали нағзам
پیش ترانهٔ غزل نغزم
Бўнср кӣ навозади қонӯн ро
بونصر کی نوازد قانون را
Рўӣинаҳ шеър гӯям дар мадҳат
روئینه شعر گویم در مدحت
Рўӣин танаст зодаи катоюн ро
روئین تن است زاده کتایون را
То об моҳ бугзараду аилўл
تا آب ماه بگذرد و ایلول
Ташарин фарози бинӣу конӯн ро
تشرین فراز بینی و کانون را
Хонд ду ҷои фириштаи яздоне
خواند دو جا فرشته یزدانی
Ду сӯра бар з гуфта бе чун ро
دو سوره بر ز گفته بی چون را
Бар талъати ту сӯраи кавсар ро
بر طلعت تو سورهٔ کوثر را
Бар душмани ту сӯраи моъўн ро
بر دشمن تو سورهٔ ماعون را