Рӯзи душанбеи даҳуми шаъбон буд аз соли ҳазор ва сесад ва ҳашт ки мутобиқ омад бо аввали фарвардини моҳи ҷалолӣу наврӯзи порсиён ки мулӯку раияти Эронро бузургтарин ҷашнӣ бишумор ояд . Қазоро дар ин рӯзи хонгёнми ҳама дар бистар буданд ва чунонам дил ба бими андар буд ки албата сухани гуфтани нтўонстмӣ то чаҳ расад ки шеърӣ гӯям ва аз ин рӯй дар бори ом ки ҳамагии хоҷаи тошонм дар саф буданд ҷойгоҳам тиҳӣ монад . Банногоҳ аз ҷониби худовандами амири низоми идаи аллоҳи таъолии бмни расониданд ки хоҷаи бузурги миФрмоиди онҷо ки шоирону дабирон истодаанд амӣриро наме байнам бо инки дар ҳамаи ҷашнии маддоҳӣ ӯро бФоли некӯ гирифтаем албата бояд фаризаи худ аз гардани бигузорад ва ин мақоми мниъи бадӣгари шоирони нспорд . Чун ин шунидам дилам биҷой омаду баҳри гӯна буд ин абёти баҳами бастаи бароаи омадам ва дар он ҳангоми расидам ки навбати шоирони гузаштау дастони сароёну мғнёни сурӯди худро бадастони ҳамеи хонданд бо ин ҳамаи ман чакомаи худро бо иҷозати он худованд бе мисли ва монанди фурӯ хондаму ҳазраташи гӯш фаро медоду баҳри байт таҳсин мефармуд то бенҳоят расед . Аммо аз онҷо ки ман бархилофи рӯяти дигари шоирон ки дар ин аср доъия доранд дар як қофия ва рӯй бастани долу зол ё маърӯфу маҷҳӯлро бсўоби нмидонми бархе ҳошия нишинон маъонии алфоз маро надониста дар якдигар ҳаме нагиристанд ва яке аз мтшоърон ки боманиш дар ниҳони рашкӣ буд фурсат бадаст карда бзбон оварад ки мо ранҷҳо барадем то рӯяти пешинёнро чун фаррухӣу рӯдакӣу унсурӣу манӯчеҳрии дарин аҳд мансӯх кардему услубии ширин ки бъборотии саҳл ороста ояд дар пеш фаро ниҳодем то оламу омиро писанд ояду маъонии онрои ҳамаи кас фаҳм кунад .

روز دوشنبه دهم شعبان بود از سال هزار و سیصد و هشت که مطابق آمد با اول فروردین ماه جلالی و نوروز پارسیان که ملوک و رعیت ایران را بزرگترین جشنی بشمار آید. قضا را در این روز خانگیانم همه در بستر بودند و چنانم دل به بیم اندر بود که البته سخن گفتن نتوانستمی تا چه رسد که شعری گویم و از این روی در بار عام که همگی خواجه تاشانم در صف بودند جایگاهم تهی ماند. بناگاه از جانب خداوندم امیر نظام ایده الله تعالی بمن رسانیدند که خواجه بزرگ میفرماید آنجا که شاعران و دبیران ایستاده اند امیری را نمی بینم با اینکه در همه جشنی مداحی او را بفال نیکو گرفته ایم البته باید فریضه خود از گردن بگذارد و این مقام منیع بدیگر شاعران نسپارد. چون این شنیدم دلم بجای آمد و بهر گونه بود این ابیات بهم بسته براه آمدم و در آن هنگام رسیدم که نوبت شاعران گذشته و دستان سرایان و مغنیان سرود خود را بدستان همی خواندند با این همه من چکامه خود را با اجازت آن خداوند بی مثل و مانند فرو خواندم و حضرتش گوش فرا میداد و بهر بیت تحسین میفرمود تا بنهایت رسید. اما از آنجا که من برخلاف رویت دیگر شاعران که در این عصر داعیه دارند در یک قافیه و روی بستن دال و ذال یا معروف و مجهول را بصواب نمیدانم برخی حاشیه نشینان معانی الفاظ مرا ندانسته در یکدیگر همی نگریستند و یکی از متشاعران که بامنش در نهان رشکی بود فرصت بدست کرده بزبان آورد که ما رنجها بردیم تا رویت پیشینیان را چون فرخی و رودکی و عنصری و منوچهری درین عهد منسوخ کردیم و اسلوبی شیرین که بعباراتی سهل آراسته آید در پیش فرا نهادیم تا عالم و عامی را پسند آید و معانی آنرا همه کس فهم کند.

Аммо ин шоири ироқӣ ки баргузӣда худовандаст ва худро адиб ва мутакаллим донад чандон блғоти мушкилау алфози мутанофира сухан гуяд ки пиндорӣ акнӯн аз шиками туркистонёни берун омадааст . Ман поси анҷумани худовандиро бад-ӣни гӯнаи тънт пархош накардаму посухи вайро бхомўшӣ ҳаме додам ки дар маҷлиси худовандони беруни зи адаб сухан набоистӣ гуфт дайгарии гуфто ки бгмони ман ин мардаки тоъни рост ҳаме гуяд ва ӯ мехост ки оташ ӯро барафрӯзад то маро Биҷӯшанд ва худ ба тамошо маҳзуз шаваду нмидонст ки дар анҷумани худовандами ин кори оқибаташ вахим дорад ҳар чанд аз он шарму бузургӣ ки ба ҷабалат дорад дар соъати казм ғайз хоҳад фармуд вале хотимаро бояд дар нагирист бо ӣнҳамаи он шоърки хоми бФриб ӯ мағрур шудаи риштаи суханро дарозӣ медод то худовандами суханӣ дар пеш оварад ки вай хомӯш бимонад рӯзи дигари ҳамин абётро дар ҳазрати шоҳншоҳзодаҳи бузурги рӯҳии фидоа фурӯ хондаму мронҳзртро писандида афтод марои ҷоиза некӯ бахшеду абёт инаст ки дар ин сафҳа марқӯм ояд .

اما این شاعر عراقی که برگزیده خداوند است و خود را ادیب و متکلم داند چندان بلغات مشکله و الفاظ متنافره سخن گوید که پنداری اکنون از شکم ترکستانیان بیرون آمده است. من پاس انجمن خداوندی را بدین گونه تعنت پرخاش نکردم و پاسخ وی را بخاموشی همی دادم که در مجلس خداوندان بیرون ز ادب سخن نبایستی گفت دیگری گفتا که بگمان من این مردک طاعن راست همی گوید و او میخواست که آتش او را برافروزد تا مرا بجوشاند و خود به تماشا محظوظ شود و نمیدانست که در انجمن خداوندم این کار عاقبتش وخیم دارد هر چند از آن شرم و بزرگی که به جبلت دارد در ساعت کظم غیظ خواهد فرمود ولی خاتمه را باید در نگریست با اینهمه آن شاعرک خام بفریب او مغرور شده رشته سخن را درازی میداد تا خداوندم سخنی در پیش آورد که وی خاموش بماند روز دیگر همین ابیات را در حضرت شاهنشاهزاده بزرگ روحی فداه فرو خواندم و مرآنحضرت را پسندیده افتاد مرا جایزه نیکو بخشید و ابیات این است که در این صفحه مرقوم آید.

Чу ҷабҳау дўрхи он парӣ ба фоли Саид

چو جبهه و دورخ آن پری به فال سعید

Марои бмоҳии эзад ато намӯда се ид

مرا بماهی ایزد عطا نموده سه عید

Касони бсолши таҷдиди фол ид кунанд

کسان بسالش تجدید فال عید کنند

Марои бмоҳии андари се ид шуд таҷдид

مرا بماهی اندر سه عید شد تجدید

Се фол фирӯз омад марои се ҷашни бузург

سه فال فیروز آمد مرا سه جشن بزرگ

Се рӯз наврӯз омад марои се иди Саид

سه روز نوروز آمد مرا سه عید سعید

Яке бирафта боқиболу шавкату тамкин

یکی برفته باقبال و شوکت و تمکین

Яке биёмада бо фатҳу нусрату таъйид

یکی بیامده با فتح و نصرت و تایید

Сеюм бихоҳад омад чунон ки дар гетӣ

سوم بخواهد آمد چنان که در گیتی

Асосу қоидаи айшро кунад тшбид

اساس و قاعده عیش را کند تشبید

Брмз гуфтам ин нуктаро ва мебояд

برمز گفتم این نکته را و میباید

Баёни онро возеҳ намӯд бо таъкӣд

بیان آن را واضح نمود با تأکید

Бихоҳад омад мавлуди хусрави ғоӣб

بخواهد آمد مولود خسرو غائب

Бирафта навбати мелоди подшоҳи шаҳид

برفته نوبت میلاد پادشاه شهید

БФоли нек расидааст мавқеӣ ки дар он

بفال نیک رسیده است موقعی که در آن

Бтхти малик макин омад он эмоми рашид

بتخت ملک مکین آمد آن امام رشید

Алӣ « ъ » умрони он хусрави ягона ки халқ

علی «ع » عمران آن خسرو یگانه که خلق

зи ваҳдат ӯ пўинд дар раҳи тавҳид

ز وحدت او پویند در ره توحید

Агарчӣ арш Маҷидаст ҳалқа дар гӯшаш

اگرچه عرش مجیدست حلقه در گوشش

Буд ду шблши ду гӯшвори арши Маҷид

بود دو شبلش دو گوشوار عرش مجید

Шаҳӣ ки роҳи влоиши баҳақи қариб буд

شهی که راه ولایش بحق قریب بود

Ҷузи он масолики дигари ҳамаи залоли баъӣд

جز آن مسالک دیگر همه ضلال بعید

Чисон қариб набошад баҳақи раҳе ки буд

چسان قریب نباشد بحق رهی که بود

Далели он раҳи наздиктар з ҳабл варед

دلیل آن ره نزدیک تر ز حبل ورید

Агар бзоти илоҳӣ бадӣ надиду шарик

اگر بذات الهی بدی ندید و شریک

Ндидмии биҷуз аз Муртазои шарик ва надид

ندیدمی بجز از مرتضی شریک و ندید

Зулоли мкрмтши шарбати ҳаёти абад

زلال مکرمتش شربت حیات ابد

Шарори теғи каҷаши ояти азоби шадид

شرار تیغ کجش آیت عذاب شدید

Ниҳодаи сари дили соҳибдилони бхок дараш

نهاده سر دل صاحبدلان بخاک درش

Чунонкии он саги асҳоб Каҳф карду сайд

چنانکه آن سگ اصحاب کهف کرد و صید

Бсолхўрдӣ шуд дасти банди деви мриб

بسالخوردی شد دست بند دیو مریب

Бихӯрад солӣ барбаст дасти деви мурӣд

بخورد سالی بربست دست دیو مرید

Фазоъили вайу кохи баланди ҳиммати вай

فضائل وی و کاخ بلند همت وی

Ҳадиси бӣр маъаттал намӯду қасри машйад

حدیث بئر معطل نمود و قصر مشید

Шунидаам ки яке теғ оҳанӣн дорад

شنیده ام که یکی تیغ آهنین دارد

Каз он суғуру сноёии дайну малики Садид

کز آن ثغور و ثنایای دین و ملک سدید

Чу длнўоз касонасту ҷонкдози хасон

چو دلنواز کسان است و جانکداز خسان

Вазони манофе бисёр зоду бأси шадид

وزان منافع بسیار زاد و بأس شدید

Бидон ишора ҳаме карда кирдигори бузург

بدان اشاره همی کرده کردگار بزرگ

Бхлқ миннат биниҳода аз нузули ҳадид

بخلق منت بنهاده از نزول حدید

Марои ту гўӣӣ бо меҳр ва аз таваллояш

مرا تو گوئی با مهر و از تولایش

Дамидаи рӯҳи башарёни давидаи хӯни бўрид

دمیده روح بشریان دویده خون بورید

Вазин ду фош шавад сари ин ҳадис ки шуд

وزین دو فاش شود سر این حدیث که شد

Ббтни номи шқӣ бар шқии Саиди Саид

ببطن نام شقی بر شقی سعید سعید

Боътқоди аҷами расми ид аз он бошад

باعتقاد عجم رسم عید از آن باشد

Ки рӯзгори баҳорон ҳаме шавад таҷдид

که روزگار بهاران همی شود تجدید

Валек ман зи русуми араби шуморам ва ҳам

ولیک من ز رسوم عرب شمارم و هم

Бар ин ақида зем устувор бе тардид

بر این عقیده زیم استوار بی تردید

Хилофати алӣ « ъ » Муртазо « ъ » бсрўи ълн

خلافت علی «ع » مرتضی «ع » بسرو علن

Чунина рӯзӣ дар малик ёфта тамҳид

چنینه روزی در ملک یافته تمهید

Вазин қабл ки буд иди он эмоми мубин

وزین قبل که بود عید آن امام مبین

Тулӯъи хури бҳмлро кунанд яксараи ид

طلوع خور بحمل را کنند یکسره عید

Аз ин раҳаст ки бустон бгоҳ фарвардин

از این رهست که بستان بگاه فروردین

БлтФу хӯбӣу кашӣ ягонаасту Фарид

بلطف و خوبی و کشی یگانه است و فرید

Бунафшаи корд чун зулфи шоҳидони ршиқ

بنفشه کارد چون زلف شاهدان رشیق

Шукуфаи орад чун лаъли лаъибатони рашид

شکوفه آرد چون لعل لعبتان رشید

зи барги насрин аз дар ноб карда варақ

ز برگ نسرین از در ناب کرده ورق

зи наргистар босим ва зар харида харид

ز نرگس تر باسیم و زر خریده خرید

Бдшту кӯҳи ду сад хаймаи змрдгўн

بدشت و کوه دو صد خیمه زمردگون

Бсохтнди зи беду Ароку ъръру ид

بساختند ز بید و اراک و عرعر و عید

Ҳамеи бирезади борон ба лолаи пиндорӣ

همی بریزد باران به لاله پنداری

Масӣҳӣаст ва бмъмўдиаҳ кунад таъмид

مسیحی است و بمعمودیه کند تعمید

Чмидаҳ ҳар ҷо дар марғзори оҳӯии нар

چمیده هر جا در مرغزار آهوی نر

Дамида ҳар ҷо бар шохсори тлъи нзид

دمیده هر جا بر شاخسار طلع نضید

Агар шавад ки биёянди қорзони ънз

اگر شود که بیایند قارظان عنز

Вагар буд ки шитобади сӯии фақиди Саид

وگر بود که شتابد سوی فقید سعید

Касе тавонад гуфтан ки лашкари даии моҳ

کسی تواند گفتن که لشکر دی ماه

Дигар тавонад гаштани балола зор бурид

دگر تواند گشتن بلاله زار برید

Магар надидӣ барадӣ битохт фарвардин

مگر ندیدی بردی بتاخت فروردین

Чунонкӣ бар сипаҳи рӯми холдбни валид

چنانکه بر سپه روم خالدبن ولید

Ва ё ту гўӣӣ монад дуруст бар онкас

و یا تو گوئی ماند درست بر آنکس

Каз амри ҳазрат Аҳмад шуд аз Мадинаи трид

کز امر حضرت احمد شد از مدینه طرید

Чунон бишуд ки ҳалокаш буд бзҳни қариб

چنان بشد که هلاکش بود بذهن قریب

Чунон бишуд ки руҷӯъаш буд зи ақли баъӣд

چنان بشد که رجوعش بود ز عقل بعید

Дубораи сарви қадон дар канори домани боғ

دوباره سرو قدان در کنار دامن باغ

Ҳлл ба пайкари оростаи ҳиллӣ дар ҷед

حلل به پیکر آراسته حلی در جید

Дубораи лолаи рухон бар фарози шохаи гул

دوباره لاله رخان بر فراز شاخه گل

Либоси иззати пӯшида аз пас таҷред

لباس عزت پوشیده از پس تجرید

Дубораи қмрикон бар ғсўни норванон

دوباره قمریکان بر غصون نارونان

Ҳаме бихонанд аз шоирон насебу ншид

همی بخوانند از شاعران نسیب و نشید

Дубораи тўтикон бар фунуни сарви бенон

دوباره طوطیکان بر فنون سرو بنان

Ҳаме саройанд аз чомаи ҷрири влбид

همی سرایند از چامه جریر ولبید

Дубораи слсл гуё бтрФи домани боғ

دوباره صلصل گویا بطرف دامن باغ

Ҳаме бихонад аз номаи адибу рашид

همی بخواند از نامه ادیب و رشید

Дубораи булбули шайдои фарози шохи дарахт

دوباره بلبل شیدا فراز شاخ درخت

Малики Музаффари дайнро ҳаме кунад тамҷид

ملک مظفر دین را همی کند تمجید

Вале аҳду худованди зодаи шаҳи шарқ

ولی عهد و خداوند زاده شه شرق

Ки гаштааст змондори давлаташи таъӣд

که گشته است ضماندار دولتش تأیید

Шаҳӣ ки зинда кунад ҳуши бандагон бо въд

شهی که زنده کند هوش بندگان با وعد

Шаҳӣ ки мурда кунад ҷони зиндагони бўъид

شهی که مرده کند جان زندگان بوعید

Қазо намӯда бФрмони ҳазраташи таслим

قضا نموده بفرمان حضرتش تسلیم

Қадар намӯда боҷрои тоъаташи таъкӣд

قدر نموده باجرای طاعتش تأکید

зи раҳмату схтши ду фиришта дар гетӣ

ز رحمت و سخطش دو فرشته در گیتی

Худои бхлқи фиристода чун рақибу ътид

خدا بخلق فرستاده چون رقیب و عتید

Паии китоби савобу хтиӣаҳи ин ду малик

پی کتاب ثواب و خطیئه این دو ملک

Ани алимину ани ҷониби алшмоли қъид

عن الیمین و عن جانب الشمال قعید

Аё шубони раият ки халқ чун ағном

ایا شبان رعیت که خلق چون اغنام

Бмрғзори хсиби туро тъндўи рғид

بمرغزار خصیب تو را تعندو رغید

Ту ҳамчуи шери жёнӣ ки аз баландии табъ

تو همچو شیر ژیانی که از بلندی طبع

Шикор май нстонди зи дасти сълбу Сайид

شکار می نستاند ز دست ثعلب و سید

Хилофи мардуми дигар ки анкабути осо

خلاف مردم دیگر که عنکبوت آسا

Бгўшаҳ эй магасонро ҳаме кунанд қадед

بگوشه ای مگسان را همی کنند قدید

Абўолмкорм волФзл кунят каф ту аст

ابوالمکارم والفضل کنیت کف تو است

Ки дар кафи ту буд фазли вуҷӯдро тавлид

که در کف تو بود فضل وجود را تولید

Аз он вилояти аҳдати супурди шоҳи ҷаҳон

از آن ولایت عهدت سپرد شاه جهان

Ки ту бъдли Фридстӣу бъқли ваҳид

که تو بعدل فریدستی و بعقل وحید

Хдоигонои шоҳои мҳоди адли туро

خدایگانا شاها مهاد عدل ترا

Амири аъзам бояд ҳаме кунад тамҳид

امیر اعظم باید همی کند تمهید

Амиди кайҳони мейри низом онкӣ сазад

عمید کیهان میر نظام آنکه سزد

Расоълашро муншии низоми малику амид

رسائلش را منشی نظام ملک و عمید

Иборатӣ ки сарояд ҳазор гӯнаи бадеъ

عبارتی که سراید هزار گونه بدیع

Ишоратӣ ки намояди ҳазор пояи муфид

اشارتی که نماید هزار پایه مفید

Амир бояд чунин брўзгори ҳФӣ

امیر باید چونین بروزگار حفی

Вазир шояд чунин бмлки шоҳи ҳФид

وزیر شاید چونین بملک شاه حفید

Бузург бояд чун ин бузургвори азиз

بزرگ باید چون این بزرگوار عزیز

Худоӣ шояд чун ин хдоигони ҳамид

خدای شاید چون این خدایگان حمید

Хдоигони ман эй офтоби фатҳу зафар

خدایگان من ای آفتاب فتح و ظفر

Ҷаҳони донишу хуршеди нусрату таъкӣд

جهان دانش و خورشید نصرت و تأکید

Ту он муқаллиди сайфӣ ки хасми давлат ро

تو آن مقلد سیفی که خصم دولت را

зи теғи тези бгрдн ҳаме кунӣ тақлид

ز تیغ تیز بگردن همی کنی تقلید

Бшохи лола чу шуд мазҳари латофати ту

بشاخ لاله چو شد مظهر لطافت تو

Ҳавои баборад дар навбаҳор дар нзид

هوا ببارد در نوبهار در نضید

Фалаки зи теғи каҷати ҳарф ростӣ хонд

فلک ز تیغ کجت حرف راستی خواند

Чунонкии аҳли қалами ҳарфи мдғм аз ташдид

چنانکه اهل قلم حرف مدغم از تشدید

Куҷо ки меҳри ту ҷонро ҳаме кунад тсхин

کجا که مهر تو جان را همی کند تسخین

Насим дай нанамояд бабўсатон табаред

نسیم دی ننماید ببوستان تبرید

Ҳароратӣаст ба теғат ки ҳар ки зон нӯшад

حرارتیست به تیغت که هر که زان نوشد

Бтбъи сарди намояди варои ҳмим ва садед

بطبع سرد نماید ورا حمیم و صدید

Брўдтисти бҷомт ки ҳар ки зон гирад

برودتیست بجامت که هر که زان گیرد

Бкоми гарми намояди варои сқиъу ҷлид

بکام گرم نماید ورا صقیع و جلید

Аз он қабл ки каломи ту таййибасту шариф

از آن قبل که کلام تو طیب است و شریف

Калом таййиб ёбад бар осмони тсъид

کلام طیب یابد بر آسمان تصعید

Вазони сабаб ки саманди ту пои бхоки ниҳод

وزان سبب که سمند تو پا بخاک نهاد

зи шаръи ҳаки таяммуми ҳаме буд ба съид

ز شرع حک تیمم همی بود به صعید

Чунон бидидам азми ту собити андари кор

چنان بدیدم عزم تو ثابت اندر کار

Ки гар бихоҳисозӣ замонаро тхлид

که گر بخواهی سازی زمانه را تخلید

Марои иродати деринаи рӯзу тоъати нав

مرا ارادت دیرینه روز و طاعت نو

Дар остони ту , кофӣ буд қадиму ҷадид

در آستان تو، کافی بود قدیم و جدید

Агар триФу тлидми зи даст рафта зем

اگر طریف و تلیدم ز دست رفته زیم

Бад-ӣни ду неъмати мустағнӣ аз триФ ва телед

بدین دو نعمت مستغنی از طریف و تلید

Қалами зи ашҷори орми мидод аз дарё

قلم ز اشجار آرم مداد از دریا

Паии китобати мадҳи ту то кунам танишед

پی کتابت مدح تو تا کنم تنشید

Вале битарсам кин ҳар дуро нФоз расад

ولی بترسم کاین هر دو را نفاذ رسد

Ҳануз штр мдиҳт наёфта тнФид

هنوز شطر مدیحت نیافته تنفید

Ало чу мутриб созад бҳзрти ту сурӯд

الا چو مطرب سازد بحضرت تو سرود

Ало чу шоир хонд бмдҳти ту қсид

الا چو شاعر خواند بمدحت تو قصید

Бзли рأФти мавлоу офтоби мулӯк

بضل رأفت مولا و آفتاب ملوک

Ҳамеша рӯзати наврӯзи боду иди Саид

همیشه روزت نوروز باد و عید سعید