Чу бахт хуфту қазои чира тира шуд ахтар
چو بخت خفت و قضا چیره تیره شد اختر
Забун ва зард шавад оби фазлу барги ҳунар
زبون و زرد شود آب فضل و برگ هنر
Ҳаме гузорад донои буруни зи ҳикмати пой
همی گذارد دانا برون ز حکمت پای
Ҳамеи фарозади оқили ҷудои зи фикрати сар
همی فرازد عاقل جدا ز فکرت سر
Шинохт натавон бо дидаи гўспнди зи гург
شناخت نتوان با دیده گوسپند ز گرگ
Тамизи надиҳад бо завқи ҳанзал аз шукр
تمیز ندهد با ذوق حنظل از شکر
Зиёни шуморади онро ки ҳаст яксараи суд
زیان شمارد آن را که هست یکسره سود
БнФъ донад онро ки шуд тамоми зарар
به نفع داند آنرا که شد تمام ضرر
Ҳар ончӣ зиштаст онро ба неки пиндорад
هر آنچه زشت است آنرا به نیک پندارد
Ҳар ончӣ хайраст онрои ҳамеи шуморади шар
هر آنچه خیر است آنرا همی شمارد شر
Қазо чу ояд торӣ шавад бидида қазо
قضا چو آید تاری شود به دیده قضا
Қадар чу ҷунбад тира кунад зумурради басар
قدر چو جنبد تیره کند زمرد بصر
БФкру ҳуш ки афканди панҷа бо гардун
به فکر و هوش که افکند پنجه با گردون
Бъқлу рой ки шуд чира бар қазоу қадар
به عقل و رای که شد چیره بر قضا و قدر
Бадеҳӣаст ҳавас дар замири одамиён
بدیهی است هوس در ضمیر آدمیان
Табиӣаст хато дар ниҳоди ҷинси башар
طبیعی است خطا در نهاد جنس بشر
Шунидае ту ки суккони малики қрмисин
شنیدهای تو که سکان ملک قرمیسین
Баданд бандаи бФрмони подшоҳи андар
بدند بنده به فرمان پادشاه اندر
Бзистнди ҳаме дар паноҳи давлати шоҳ
بزیستند همی در پناه دولت شاه
Вазифаи хору сипосовару сногстр
وظیفه خوار و سپاس آور و ثناگستر
Банирами гарданӣ ва бандагӣ баданд мисл
به نرم گردنی و بندگی بدند مثل
БсФтаҳи гӯшӣ ва Фрмонбрӣ шуданд смр
به سفته گوشی و فرمانبری شدند سمر
Наёфтанд магари раҳи бтоъти султон
نیافتند مگر ره به طاعت سلطان
Наёфтанд магари рухи бдргаҳи довар
نیافتند مگر رخ به درگه داور
Бўолёни ҳама чунон ки бо падару фарзанд
به والیان همه چونان که با پدر و فرزند
Ки ҳам бар онон буданд волён чу падар
که هم بر آنان بودند والیان چو پدر
Хато накарда ҳмидўни зи равшании уқул
خطا نکرده همیدون ز روشنی عقول
Гунаҳ накарда ҳмидри зи ростии фикр
گنه نکرده همیدر ز راستی فکر
Қадари фаррошад ва симоб кардашон дар гӯш
قدر فر اشد و سیماب کردشان در گوش
Қазои фурушаду афканди пардаи шани ббср
قضا فرو شد و افکند پردهشان ببصر
Чунонкии хӯни ббдн шӯриш оварад ҳаштанд
چنانکه خون به بدن شورش آورد هشتند
Баннои шӯришу туғёни бўолии кишвар
به نای شورش و طغیان به والی کشور
Бшоҳзодаҳи анӯшервони бен баҳман
به شاهزاده انوشیروان بن بهمن
Зиёи давлати хуршеди маҷду чархи ҳунар
ضیاء دولت خورشید مجد و چرخ هنر
Асос туғён чиданд ва тохтанд гуруҳ
اساس طغیان چیدند و تاختند گروه
Банноӣ исён ҳаштанд ва сохтанд ҳашар
بنای عصیان هشتند و ساختند حشر
зи бом ва дар бигирифтанд гирд ӯро сахт
ز بام و در بگرفتند گرد او را سخت
Гуруҳи бӯмӣу бегонаи ҳам зи бадву ҳзр
گروه بومی و بیگانه هم ز بدو و حضر
Бахшати пораи бхстнди боғ ӯро шох
به خشت پاره بخستند باغ او را شاخ
Бснги хораи шикастанди кох ӯро дар
به سنگ خاره شکستند کاخ او را در
Ба тангно шуд дар кох аз муҳосираи шан
به تنگنا شد در کاخ از محاصرهشان
Чунонкии лаъли дарахшндаи андаруни ҳаҷар
چنانکه لعل درخشنده اندرون حجر
зи иҷтимои касон баста шуд раҳи тадбир
ز اجتماع کسان بسته شد ره تدبیر
зи издиҳоми хасон танг шуд ҳамаи маъбар
ز ازدحام خسان تنگ شد همه معبر
Зиёи ?дула чу ҳанҷори зишт онон дид
ضیاء دوله چو هنجار زشت آنان دید
Биравӣ багушӯд аз ҳаламу бурдборӣ дар
بر وی بگشود از حلم و بردباری در
Таниш наларзед аз душманон чун иأҷўҷ
تنش نلرزید از دشمنان چون یأجوج
Нишаст бар сари маснад чу сади Искандар
نشست بر سر مسند چو سد اسکندر
Хитобае бзбони карам барояшон хонд
خطابهای به زبان کرم برایشان خواند
зи фаслҳои бадоеъи зи лафзҳои ғрр
ز فصلهای بدایع ز لفظهای غرر
Ки ҳону ҳони магар аз ҷонхўиши сайри шадид
که هان و هان مگر از جان خویش سیر شدید
Ва ё равонатон безор шуд зи тан эдар
و یا روانتان بیزار شد ز تن ایدر
Агар зи ҳазрати ман ҷумла дод хоҳонед
اگر ز حضرت من جمله داد خواهانید
Қадам наед ва тазаллум кунед дар маҳзар
قدم نهید و تظلم کنید در محضر
Вагарнаи зишт буд хирагӣ ва бе адабӣ
وگرنه زشت بود خیرگی و بی ادبی
Бавижа бо ман каз шаҳ буд марои гавҳар
بویژه با من کز شه بود مرا گوهر
Чаҳ бмнии бдрштии мубодират кардан
چه با منی به درشتی مبادرت کردن
Чаҳ дар шудан бидиҳон наҳанг ё аждар
چه در شدن به دهان نهنگ یا اژدر
Агар бгрзми кӯбеди нарми гардану пушт
اگر به گرزم کوبید نرم گردن و پشت
Вагар бснгм соӣид хӯрд паҳлу ва бар
وگر به سنگم سائید خورد پهلو و بر
Биҷои монам чун қутби Асияи собит
به جای مانم چون قطب آسیا ثابت
Варами бигардади сдснги Асия бар сар
ورم بگردد صد سنگ آسیا بر سر
Вале напояд то диргаҳ ки мейри аҷал
ولی نپاید تا دیرگه که میر اجل
Бахшам ояду бадхоҳро диҳад кайфар
به خشم آید و بدخواه را دهد کیفر
Шарори хашми амири маин ки хомӯшад ?
شرار خشم امیر مهین که خاموشد؟
БҳФти дарё ки тавонад хамӯш кард сқр
بهفت دریا که تواند خموش کرد سقر
Гар эдар аз срмн кам шавад сари мўӣӣ
گر ایدر از سر من کم شود سر موئی
Саронатони ҳама бесар шаванд худ яксар
سرانتان همه بی سر شوند خود یکسر
Яке дарахт макоред андари ин бустон
یکی درخت مکارید اندر این بستان
Ки шохсораш яксар надомати орад бар
که شاخسارش یکسر ندامت آرد بر
Чу ин бидиданд он хирагон бе фарҳанг
چو این بدیدند آن خیرگان بی فرهنگ
Камони ваҳни ббрднд бар маин довар
کمان وهن ببردند بر مهین داور
Ҳаме бигуфтанд ӯро ки мо дарин савдо
همی بگفتند او را که ما درین سودا
зи ҷони гузаштау бозӣ ҳаме кунем басар
ز جان گذشته و بازی همی کنیم به سر
Бхонмони худ ангушти нил бар зада ем
به خانمان خود انگشت نیل برزدهایم
Ки худ фарози сиёҳии набӯдаи ранг дигар
که خود فراز سیاهی نبوده رنگ دگر
Аз он қабл ки худованди кирдигори бузург
از آن قبل که خداوند کردگار بزرگ
Бмҳтрон накунад чираи ҳичгаҳи кеҳтар
به مهتران نکند چیره هیچگه کهتر
Амири панҷаи фаррухи ълимрод ки дошт
امیر پنجه فرخ علیمراد که داشت
Сипаҳи муҳайё то сӯй рай равад бсФр
سپه مهیا تا سوی ری رود به سفر
Бигуфт лашкарёнро ки андарин ғавғо
بگفت لشکریان را که اندرین غوغا
Кунед худ зи сари ҳам з тан кунед сипар
کنید خود ز سر هم ز تن کنید سپر
Ҳамаи сипоҳи крндии зи ҷони фурӯи бастанд
همه سپاه کرندی ز جان فرو بستند
Барои ёрии шҳзодаҳи хуҷастаи камар
برای یاری شهزاده خجسته کمر
Амири панҷаи зи пеши андару сипаҳи зи қафо
امیر پنجه ز پیش اندر و سپه ز قفا
Шудаи зи ғайрат бар таниши мӯӣ чун ханҷар
شده ز غیرت بر تنش موی چون خنجر
зи ҷони гузашта ва биниҳода дили басари бозӣ
ز جان گذشته و بنهاده دل به سر بازی
Чунон ки гўӣии парвона тан занад бшрр
چنان که گوئی پروانه تن زند به شرر
Сипаҳи бдргаҳи шҳзодаҳ рӯй биниҳоданд
سپه به درگه شهزاده روی بنهادند
Ки эй зи ҳлмт хаттӣ бидода ҳақи аўФр
که ای ز حلمت خطی بداده حق او فر
Муонидони ту бо мо бҷд ҳаме кӯшанд
معاندان تو با ما به جد همی کوشند
Равои мадор ки хӯнмон шавад бихираи ҳадар
روا مدار که خونمان شود به خیره هدر
Бубахш олати ҳроқаҳи мон ки аз асараш
ببخش آلت حراقهمان که از اثرش
Бҷони хасм бидонадяш барзанем ахгар
به جان خصم بداندیش برزنیم اخگر
Вагарнаи санги мухолифи басари ббордмон
وگرنه سنگ مخالف به سر بباردمان
Чунон ки борад бар шохи қатраҳои мтр
چنان که بارد بر شاخ قطرههای مطر
Амирзодаҳи фаррухи зиё ?дула бигуфт
امیرزاده فرخ ضیاء دوله بگفت
Ки кор заҳр наёяд ҳамеи зи танги шукр
که کار زهر نیاید همی ز تنگ شکر
Ман ар бхўни худ олӯдаи перҳани гирдам
من ار به خون خود آلوده پیرهن گردم
Бхўни кишварён доманам нагардад тар
به خون کشوریان دامنم نگردد تر
Биравӣ модар агар Тифли хирад панҷа занад
بروی مادر اگر طفل خرد پنجه زند
Гмол мабар ки бар ӯ панҷаи барзанади модар
گمان مبر که بر او پنجه برزند مادر
Дар ин муколама бо шоҳзода буд сипаҳ
در این مکالمه با شاهزاده بود سپه
Дар ин мунозира бо Бахтиёри бади лашкар
در این مناظره با بختیار بد لشکر
Ки аз фалохани суъи анқзои гарони сангӣ
که از فلاخن سؤ انقضا گران سنگی
Расед бар сари солори ҷяш ва кард асар
رسید بر سر سالار جیش و کرد اثر
Шикофти ҷабҳаи тобони мирпнҷаҳ чунонк
شکافت جبهه تابان میرپنجه چنانک
Муъоинаи ҳамаи диданди иншиқоқи қамар
معاینه همه دیدند انشقاق قمر
Чу хост пок кунад хӯни ҷабҳа аз рухи хеш
چو خواست پاک کند خون جبهه از رخ خویش
Шикаста шуд сарангушт ӯ бснг дигар
شکسته شد سر انگشت او به سنگ دگر
Сипаҳ чу дасту сари меҳтар инчунин диданд
سپه چو دست و سر مهتر اینچنین دیدند
Паии талофии бастанди марди вори камар
پی تلافی بستند مردوار کمر
Биҷой ҷавшан карданд тани ҳамаи ҷавшан
به جای جوشن کردند تن همه جوشن
Биҷой мғФр карданд сари ҳамаи мғФр
به جای مغفر کردند سر همه مغفر
БкФшу мушти ҳаме бо аду брзм шуданд
به کفش و مشت همی با عدو به رزم شدند
Чаҳ ғайр аз ин ду силеҳӣ набӯдашон дигар
چه غیر از این دو سلیحی نبودشان دیگر
Баҳам фитоданд аз ҳар ду сӯй дар кӯшиш
به هم فتادند از هر دو سوی در کوشش
Чу бен зубайр ки дар ҷанги молики уштур
چو بِن زبیر که در جنگ مالک اشتر
Чу кор рафт бадингуна бар бидонадишон
چو کار رفت بدینگونه بر بداندیشان
Бихираи монданд аз ин сипоҳи гндоўр
به خیره ماندند از این سپاه کندآور
Ҳаме бидиданд аз ин ҳисоб то бأбд
همی بدیدند از این حساب تا به أبد
Буруни з парда наёяд рухи арӯси зафар
برون ز پرده نیاید رخ عروس ظفر
Сари гуруҳи мухолиф ба хайл тоашон гуфт
سر گروه مخالف به خیلتاشان گفت
Бакӯшаш андар бояд шудани бФкру назар
بکوشش اندر باید شدن به فکر و نظر
Ҳам аз таҳаввур бефикр кас шавад мағлуб
هم از تهور بی فکر کس شود مغلوب
Ҳам аз тасаввур бо ҷубн дил шавад мззр
هم از تصور با جبن دل شود مضظر
Накӯтар он ки битозед чусту чобуку ҷилд
نکوتر آن که بتازید چست و چابک و جلد
Басӯии хонаи солори ин сипоҳи магар
به سوی خانه سالار این سپاه مگر
зи ғортидни молаши з сӯхтани хонаш
ز غارتیدن مالش ز سوختن خانش
Бихира гардад ва торӣ шавад бар ӯ ахтар
به خیره گردد و تاری شود بر او اختر
Сипас биорӣ номӯси дасти бршўид
سپس به یاری ناموس دست برشوید
зи посдории шҳзодаҳи ҳумоюни фар
ز پاسداری شهزاده همایون فر
Битохтанд яке баҳраи хайли шӯришён
بتاختند یکی بهره خیل شورشیان
Бхонмон сипаҳбад барисам ғорат гар
به خانمان سپهبد به رسم غارتگر
Яке бахаст тани ҳоҷибаши бзхми амӯд
یکی بخست تن حاجبش به زخم عمود
Яке шикаст дар махзанаши бзхми табар
یکی شکست در مخزنش به زخم تبر
Ҳамаи ббрднди онро ки бади зи фаршу асос
همه ببردند آن را که بد ز فرش و اثاث
Ҳамаи рабуданди онро ки бади з дару гуҳар
همه ربودند آن را که بد ز دُر و گهر
Намонад ҳеҷ бпои книзгони халхол
نماند هیچ به پای کنیزگان خلخال
На монад ҳеҷ бар андоми хоссагони зевар
نماند هیچ بر اندام خاصگان زیور
Занону пардаи ?гийон дар ҳарос ва бим шуданд
زنان و پردگیان در هراس و بیم شدند
Билраза ҳамчун симобу зарди чеҳра чу зар
به لرزه همچون سیماب و زرد چهره چو زر
зи бскаҳи нохуну силӣ ҳаме заданд биравӣ
ز بس که ناخن و سیلی همی زدند به روی
Рухонишон ҳама шуд арғавону нилӯфар
رخانشان همه شد ارغوان و نیلوفر
Гуҳии набиро карда шафиъу коҳи набӣ
گهی نبی را کرده شفیع و گاه نُبی
Гуҳии баҳақи мутавассили гуҳӣ ба пайғамбар
گهی به حق متوسل گهی به پیغمبر
Бинола гуфтанд эй сФлкони нафаси параст
به ناله گفتند ای سفلکان نفس پرست
Бгриаҳ гуфтанд эй ҷоҳилони дун парвар
به گریه گفتند ای جاهلان دون پرور
Ба кӯдакон чаҳ хурӯшед бимӣ аз яздон
به کودکان چه خروشید بیمی از یزدان
Бмодгон чаҳ ситезед шармӣ аз довар
به مادگان چه ستیزید شرمی از داور
Бимир панҷа расед ин хабар ки шӯришён
به میر پنجه رسید این خبر که شورشیان
Бхонмони ту андар фикандаанд шарар
به خانمان تو اندر فکندهاند شرر
На мол монад дар айвон на сим дар махзан
نه مال ماند در ایوان نه سیم در مخزن
На шох монад бибастон на хишт дар манзар
نه شاخ ماند به بستان نه خشت در منظر
Бикуфтанд равоқати ҳамеи бснгу бчўб
بکوفتند رواقت همی به سنگ و به چوب
Бирафтанд всоқти ҳамеи зи хушк ва зтар
برُفتند وثاقت همی ز خشک و ز تر
Чу бршниди азин достони сахти ҳадис
چو برشنید ازین داستان سخت حدیث
Чу барграфт азин вазъи ҳавлноки хабар
چو برگرفت ازین وضع هولناک خبر
Ҷаҳони бчшмши торики гашти азин ҳанҷор
جهان به چشمش تاریک گشت ازین هنجار
Дилаш бсухт ҳамонанди авд дар миҷмар
دلش بسوخت همانند عود در مجمر
Чу гуфт гуфт абои инки қиссаи исти шигифт
چو گفت گفت ابا اینکه قصهایست شگفت
Буд таҳаммули ин ранҷҳо зи марги бтар
بود تحمل این رنجها ز مرگ بتر
На бошудам зи ҳавои хдиўи малики гзир
نه باشدم ز هوای خدیو ملک گزیر
На уфтадам зи ризои амири шаҳри гузар
نه افتدم ز رضای امیر شهر گذر
Марои вазифа ва марсум давлатаст ҳаром
مرا وظیفه و مرسوم دولتست حرام
Агар қадами нуҳум аз ҷои хеши он сӯтар
اگر قدم نهم از جای خویش آن سوتر
Чу шоҳзодаи бёзрд аз тазоҳуми хасм
چو شاهزاده بیازرد از تزاحم خصم
Чу аз сумуми бпжмрди шохи сиснбр
چو از سموم بپژمرد شاخ سیسنبر
Хилоф бошад мастии зи ҷому нақл ва набед
خلاف باشد مستی ز جام و نقل و نبید
Ҳаром бошад шодӣ бар аҳлу молу писар
حرام باشد شادی بر اهل و مال و پسر
з ҷо наҷунбед он паҳлавони хасми шикан
ز جا نجنبید آن پهلوان خصم شکن
Бахуд наларзед он пилтўши шери шукр
به خود نلرزید آن پیلتوش شیر شکر
Бетони аломати чӯбаш чу лългўни дебо
به تن علامت چوبش چو لعلگون دیبا
Басари ҷароҳати сангаш чу гавҳарин афсар
به سر جراحت سنگش چو گوهرین افسر
Бгўшши андари дашноми хасму савти силеҳ
به گوشش اندر دشنام خصم و صوت سلیح
Сурӯд равад бадӣ ё навой ромишгар
سرود رود بدی یا نوای رامشگر
Ҳамеи бпиўсти ин разми тобнаҳи соъат
همی بپیوست این رزم تا به نُه ساعت
зи бомдод ки хуршед бар шуд аз ховар
ز بامداد که خورشید بر شد از خاور
Сипас бакоргузорон малики шаръи қавӣам
سپس به کارگزاران ملک شرع قویم
Мураввиҷони шариъати муфассирони хабар
مروجان شریعت مفسران خبر
Сутӯдаи ҳоҷии оқои мудӣри маркази фазл
ستوده حاجی آقا مدیر مرکز فضل
Эмоми ҷумъаи фаррухи амири малики ҳунар
امام جمعه فرخ امیر ملک هنر
Хабар расед ки шуд кор бар чунин ҳанҷор
خبر رسید که شد کار بر چنین هنجار
зи дасти фитна бе донишони бади гавҳар
ز دست فتنه بی دانشان بد گوهر
Гирифтаи шӯришёни гирди мрзбонрои сахт
گرفته شورشیان گرد مرزبان را سخت
Бшўхи чашмӣ то ин замони зи гоҳи саҳар
به شوخ چشمی تا این زمان ز گاه سحر
Кунун бпжмрд аз боди даии дарахти ҷавон
کنون به پژمرد از باد دی درخت جوان
БиФсрди тани шох аз сумуми шаҳривар
بیفسرد تن شاخ از سموم شهریور
На марзбонро ғмхўори монда на ҳомӣ
نه مرزبان را غمخوار مانده نه حامی
На ҳукмронро солори монда на ёвар
نه حکمران را سالار مانده نه یاور
Биҷузи сипаҳбади донои ълимрод ки ҷонаш
بجز سپهبد دانا علیمراد که جانش
Навон шуд аз қадаранд аз чарх ва шаст қадар
نوان شد از قدر انداز چرخ و شصت قدر
Басӣ напояд кӯ низ ҷон кунад бархе
بسی نپاید کو نیز جان کند به رخی
Ҳазор тан чаҳ кунад бо ду садҳазори нафар
هزار تن چه کند با دو صدهزار نفر
Чу доварони шариъати зари ваии сидқу аён
چو داوران شریعت ز روی صدق و عیان
Ҳаме шуданд аз ин воқеъоти мустаҳзар
همی شدند از این واقعات مستحضر
Шуданд ҷониби доролҳкўмаҳи тунди равон
شدند جانب دارالحکومه تند روان
Бидон масоба ки ҳуҷҷоҷи байт дар машъар
بدان مثابه که حجاج بیت در مشعر
Гирифтаи мусҳафу танзили поки андари каф
گرفته مصحف و تنزیل پاک اندر کف
Бхўондаҳи ояти курсӣ ва қул аъўз аз бар
بخوانده آیت کرسی و قل اعوذ از بر
набишта бар дили ёсину сӯраи тоҳо
نبشته بر دل یاسین و سوره طه
Дамида бар тани ҳомӣаму сӯраи кавсар
دمیده بر تن حامیم و سوره کوثر
Яке гуруҳ бидиданд шӯхи чашму ҷасур
یکی گروه بدیدند شوخ چشم و جسور
Бадали далеру бетони фарбеҳ ва бааш лоғар
به دل دلیر و به تن فربه و به هش لاغر
Дар он гуруҳ на як тани бузургвори шариф
در آن گروه نه یک تن بزرگوار شریف
Дар он Фриқ на як родмарди донишвар
در آن فریق نه یک رادمرد دانشور
Ҳамаи аҷои Марви аўғоду гӯлу нобахрад
همه اجامر و اوغاد و گول و نابخرد
Ҳамаи арозилу авбошу мункиру мункир
همه اراذل و اوباش و منکر و منکر
Гирифтаи даври худовандгори кишвар ро
گرفته دور خداوندگار کشور را
Ҳам аз бурун ва ҳам аз пардаи ҳам зи бому з дар
هم از برون و هم از پرده هم ز بام و ز در
зи дарби майдон то дарга аёлаҳ набӯд
ز درب میدان تا درگه ایاله نبود
Яке раҳе ки расонанд хеш бар меҳтар
یکی رهی که رسانند خویش بر مهتر
Наёфтанд раҳи андари ҳузури волии малик
نیافتند ره اندر حضور والی ملک
Фурӯ шуданд ҳамеи ғарқа дар муҳӣти фикр
فرو شدند همی غرقه در محیط فکر
На рой онкӣ гурезанд азин балои бкнор
نه رای آنکه گریزند ازین بلا به کنار
На ҷои онкии намоянди азин миёнаи гузар
نه جای آنکه نمایند ازین میانه گذر
Агар шаванд зи пас дар писти абри бало
اگر شوند ز پس در پی است ابر بلا
Агар раванд ба пеш андараст кӯҳи хатар
اگر روند به پیش اندرست کوه خطر
Ҳам аз мафосиди биттабъ лозимаст гурез
هم از مفاسد بالطبع لازم است گریز
Ҳам аз сафеҳон дар шаръ воҷибаст ҳазар
هم از سفیهان در شرع واجب است حذر
Вале чу фитнаи фурӯзанда буду маъракаи сахт
ولی چو فتنه فروزنده بود و معرکه سخت
Шуданд дар паии хомӯшии шарораи шар
شدند در پی خاموشی شراره شر
Бъўни бор худо сохтанд дили дарё
به عون بار خدا ساختند دل دریا
Ба кафи ниҳодаи сару ҷон ва карда синаи сипар
به کف نهاده سر و جان و کرده سینه سپر
Қадам заданд чу асҳоби Мӯсои андари нил
قدم زدند چو اصحاب موسی اندر نیل
Равон шуданд басони халил дар озар
روان شدند بسان خلیل در آذر
Бигуфтҳо ва яминҳои сахттар зоҳн
به گفتها و یمینهای سختتر زآهن
Бўъдаҳҳоу суханҳои тозатар зи шукр
به وعدهها و سخنهای تازهتر ز شکر
Бзҷрҳоу бтҳдидҳои гӯногӯн
به زجرها و به تهدیدهای گوناگون
Бўъзҳоу бондрзҳои биҳду мар
به وعظها و به اندرزهای بی حد و مر
Фурӯд карданд он қавми хираро аз бом
فرود کردند آن قوم خیره را از بام
Ҳаме бигуфтӣ даҷол шуд пиёдаи зи хар
همی بگفتی دجال شد پیاده ز خر
Дуруди хонданди онони бмҷмъи уламо
درود خواندند آنان به مجمع علماء
Ки бади дуруди ҳаме бар рӯонишон дар хур
که بد درود همی بر روانشان درخور
Ҳаме бигуфтанд эй қозӣони ҳукми худоӣ
همی بگفتند ای قاضیان حکم خدای
Ҳаме бигуфтанд эй нойибони пайғамбар
همی بگفتند ای نایبان پیغمبر
Баростии сухани андар миёна бигзорем
به راستی سخن اندر میانه بگذاریم
Ки ростиро дар даҳр дигараст асар
که راستی را در دهر دیگر است اثر
Чу саҳми ҳодиса парон шуд аз камони қазо
چو سهم حادثه پران شد از کمان قضا
Чу нор маърака афрӯхт зи илтиҳоби қадар
چو نار معرکه افروخت ز التهاب قدر
Чигуна ин туф хомаш шавад ба об ва бидам
چگونه این تف خامش شود به آب و به دم
Чигуна ин саҳми орад касе бқўс ва ватар
چگونه این سهم آرد کسی به قوس و وتر
Магари бсъии бузургони дайн ки ҳимматашон
مگر به سعی بزرگان دین که همتشان
Фурӯди оради маро зи торами ахзар
فرود آرد مه را ز طارم اخضر
Шунидаем ки мейри аҷали зи Курдистон
شنیدهایم که میر اجل ز کردستان
Басӯии хитта грўс карда сози сафар
به سوی خطه گروس کرده ساز سفر
Гар эдар аз раҳи бениши яке саҳифаи нағз
گر ایدر از ره بینش یکی صحیفه نغز
Шавад гусели бадаргоҳи он ҳумоюни фар
شود گسیل به درگاه آن همایون فر
Ки боз гардад азин раҳи басони абри дмон
که باز گردد ازین ره بسان ابر دمان
Шитоб гирад азин сӯ чу оташини тундар
شتاب گیرد ازین سو چو آتشین تندر
Дуруст созад сомони халқи ин сомон
درست سازد سامان خلق این سامان
Низом бахшад бар ихтилоли ин кишвар
نظام بخشد بر اختلال این کشور
Агар тазаллум дорем созадӣ эҳқоқ
اگر تظلم داریم سازدی احقاق
Вагар таъаддӣ кардем бахшадӣ кайфар
وگر تعدی کردیم بخشدی کیفر
Амири идаи аллоҳ баростӣ донад
امیر ایده الله به راستی داند
Дуруст кардани кори шикастаро беҳтар
درست کردن کار شکسته را بهتر
зи баси мудаббири доно ва кордон бошад
ز بس مدبر دانا و کاردان باشد
Назар наёрад дар кори ҷузи бФкру назар
نظر نیارد در کار جز به فکر و نظر
Биҷаҳад вофе ҳар хастаро бигирад даст
به جهد وافی هر خسته را بگیرد دست
БкФи кофӣ ҳар бастаро кушояд дар
به کف کافی هر بسته را گشاید در
Ҳамаи улӯми бидонад чу буъалии сино
همه علوم بداند چو بوعلی سینا
Ҳамаи нуҷуми шиносад чу хоҷаи бӯи мъшр
همه نجوم شناسد چو خواجه بو معشر
Агар битобад на чанбари фалаки бътоб
اگر بتابد نه چنبر فلک به عتاب
Ситораи сари натавонад бурун зад аз чанбар
ستاره سر نتواند برون زد از چنبر
Вагар ду пайкари ҷуз бар дараш камари бандад
وگر دو پیکر جز بر درش کمر بندد
Чаҳор пайкар созад зи шакли ду пайкар
چهار پیکر سازد ز شکل دو پیکر
Вроскдори дарин рӯз созраҳ накунад
ور اسکدار درین روز ساز ره نکند
Сухан кунем бидон оҳани паём овар
سخن کنیم بدان آهن پیام آور
Чу хатми кор бад-ӣн шуд ҷамоати уламо
چو ختم کار بدین شد جماعت علماء
Гузаштаро бинвиштанд бар яке маҳзар
گذشته را بنوشتند بر یکی محضر
Бмҳри хешу бомзоӣ омма хӯрду бузург
به مهر خویش و به امضای عامه خرد و بزرگ
Тароз доданд андом ва рӯй он дафтар
طراز دادند اندام و روی آن دفتر
БтлгроФи бадаргоҳи мейри фаррухи пай
به تلگراف به درگاه میر فرخ پی
Ҳаме бигуфтанд ин моҷарои зи по то сар
همی بگفتند این ماجرا ز پا تا سر
Расед посухи мейри маин ки дар гетӣ
رسید پاسخ میر مهین که در گیتی
Чаҳор чиз буд мрФсодро масдар
چهار چیز بود مر فساد را مصدر
Яке мухолифати ҳақи дувуми хилофи мулӯк
یکی مخالفت حق دوم خلاف ملوک
Сеюм ғуруру чаҳоруми нифоқ бо меҳтар
سوم غرور و چهارم نفاق با مهتر
Азин чаҳор яке бо касе чу хуй кунад
ازین چهار یکی با کسی چو خوی کند
Намонад инчи тани осону шодком дигар
نماند ایچ تن آسان و شادکام دگر
Вазифаи уламои инки то тавон доранд
وظیفه علما اینکه تا توان دارند
Дақиқа Эй накунанд аз салоҳи малики гузар
دقیقهای نکنند از صلاح ملک گذر
Аннани оммаи бадаст хирад нигаҳдоранд
عنان عامه به دست خرد نگهدارند
БҳФзи давлат ва миллат шаванд роҳи сипар
به حفظ دولت و ملت شوند راه سپر
Вагарнаи кори бсхтӣ ҳаме кашад ночор
وگرنه کار به سختی همی کشد ناچار
зи ҷурм торӣ монад брхи зи сайфи асар
ز جرم تاری ماند به رخ ز سیف اثر
Ман ин қазия бидонам зи суғроу кубро
من این قضیه بدانم ز صغری و کبری
Ҳамеи бхўондми азин ҷумлаи мбтдоу хабар
همی بخواندم ازین جمله مبتدا و خبر
БмстФӣу бФрқону кирдигори бузург
به مصطفی و به فرقان و کردگار بزرگ
Бмртзӣу бсбтин ӯ шубайру шбр
به مرتضی و به سبطین او شبیر و شبر
Бнъмти шаҳ каз ӯст зиндагонии халқ
به نعمت شه کز اوست زندگانی خلق
Бдўлтш ки физояндаи бод то маҳшар
به دولتش که فزاینده باد تا محشر
Кигар баҷо нанишинанд омма аз шӯриш
که گر به جا ننشینند عامه از شورش
Вагар фурӯи нншоннди фитнаро ахгар
وگر فرو ننشانند فتنه را اخگر
Ҳаме Биҷӯшам азин воқеъот чун дарё
همی بجوشم ازین واقعات چون دریا
Ҳаме биҷунбам азин ҳодисот чун сарсар
همی بجنبم ازین حادثات چون صرصر
Муонидонро аз теғи қаҳр барам ноӣ
معاندان را از تیغ قهر برم نای
Мухолифонро аз нори хашми сӯзами пар
مخالفان را از نار خشم سوزم پر
Касе ки теғи маниши об марг нӯшанд
کسی که تیغ منش آب مرگ نوشاند
На лаъли исо ҷон бахшадаш на оби Хизр
نه لعل عیسی جان بخشدش نه آب خضر
Гар издиҳоми фузунтар буд зи мавҷи баҳор
گر ازدحام فزونتر بود ز موج بحار
Вари иҷтимои фаровонтар аз рабиъу музир
ور اجتماع فراوانتر از ربیع و مضر
Дусади калоғи зи ҷои хезад аз кулӯхии хирад
دوصد کلاغ ز جا خیزد از کلوخی خرد
Ҳазор гург гурезон шуд аз яке аждар
هزار گرگ گریزان شد از یکی اژدر
Мудӣри қувваи барқӣаи шоҳзодаи сафӣ
مدیر قوه برقیه شاهزاده صفی
Баҳори сФўти озодаи хуҷастаи сайр
بهار صفوت آزاده خجسته سیر
зи сими соъиқаи фармони мейри аъзам ро
ز سیم صاعقه فرمان میر اعظم را
Бигуфт ва хонд ва шуниданд мардумон яксар
بگفت و خواند و شنیدند مردمان یکسر
Хаҷал шуданду бхонҳои хеши баргаштанд
خجل شدند و به خانهای خویش برگشتند
Қарини лӣату лаъли ошнои бӯу магар
قرین لیت و لعل آشنای بوک و مگر
Дигар расед хатоеи бшоҳзодаҳи сафӣ
دگر رسید خطابی به شاهزاده صفی
зи садраъзами Эрони ҷаҳони фазлу ҳунар
ز صدر اعظم ایران جهان فضل و هنر
Ки эй ту муҳаррами асрори шоҳу кишварён
که ای تو محرم اسرار شاه و کشوریان
Амини рози ниҳону нигоҳдори хабар
امین راز نهان و نگاهدار خبر
Шунидаем зи бдсиртони он сомон
شنیدهایم ز بد سیرتان آن سامان
Ҳикоятӣ ки нхўондим дар ҳабиби сайр
حکایتی که نخواندیم در حبیب سیر
Намӯдаанд басии дасти ранҷа аз санадон
نمودهاند بسی دست رنجه از سندان
Кашидаанд ҳамеи пой аз гилӣми бадар
کشیدهاند همی پای از گلیم به در
Бимири амр шаҳ омад ки андарони сомон
به میر امر شه آمد که اندران سامان
Равад чу абр ба обону бод дар озар
رود چو ابر به آبان و باد در آذر
Мухолифонро барад ба теғи гардану даст
مخالفان را بُرَد به تیغ گردن و دست
Муонидонро кӯбади бгрзи паҳлу ва бар
معاندان را کوبد به گرز پهلو و بر
Тани аъодии коҳади ҳамора дар зиндон
تن اعادی کاهد هماره در زندان
Сари мухолифи оради дубора дар чанбар
سر مخالف آرد دوباره در چنبر
з мо бигӯ ту бони шўхдидгони ҷасур
ز ما بگو تو به آن شوخدیدگان جسور
Ки аз вихомати ин моҷаро кунед ҳазар
که از وخامت این ماجرا کنید حذر
Чу шуд сипоҳи аҷал дар рикоби мейри аҷал
چو شد سپاه اجل در رکاب میر اجل
зи дасти марги наёбад касе мносу мФр
ز دست مرگ نیابد کسی مناص و مفر
Ки мавҷ дарё шавед замини зи пасту баланд
که موج دریا شوید زمین ز پست و بلند
Шарори оташи сӯзади ҷаҳони зи хушку з тар
شرار آتش سوزد جهان ز خشک و ز تر
Чу шоҳзода доно бихонад ин маншур
چو شاهزاده دانا بخواند این منشور
Бъомаҳ гуфт ки боҳуш ва донишед агар
به عامه گفت که باهوش و دانشید اگر
Бпои хеши мтозиди сӯии гаштангоҳ
به پای خویش متازید سوی کشتنگاه
Бадасти хеши мсозиди хӯни хеши ҳадар
به دست خویش مسازید خون خویش هدر
Аз он сипас ки задам сардӣу фузули шумо
از آن سپس که زدم سردی و فضول شما
Гирифт оинаи меҳри мейри ранги кидир
گرفت آینه مهر میر رنگ کدر
Агар бҷиҳўн андар шавед чун моҳӣ
اگر به جیحون اندر شوید چون ماهی
Вагар бгрдўни болои равед чун ахтар
وگر به گردون بالا روید چون اختر
Баравад Ҷайҳун андар занад зи қаҳри оташ
به رود جیحون اندر زند ز قهر آتش
Бачарх гардун яксар занад зи хашми ахгар
به چرخ گردون یکسر زند ز خشم اخگر
Чу оммаи ин суханонро бигӯаш бишуниданд
چو عامه این سخنان را به گوش بشنیدند
Муъоинаи нгрстнди маргро баназар
معاینه نگرستند مرگ را به نظر
Ҷамоатии сари худ баргирифтаи зини сомон
جماعتی سر خود برگرفته زین سامان
Фирор карда намуданд дар шъоби мақар
فرار کرده نمودند در شعاب مقر
Ҷамоатӣ дигар аз хирагӣу нодонӣ
جماعتی دگر از خیرگی و نادانی
Ниҳодаи ҷони бхтри баста бар нифоқи камар
نهاده جان به خطر بسته بر نفاق کمر
Қзоббсти ҳамеи чашму гӯшашони зи савоб
قضا ببست همی چشم و گوششان ز صواب
Ки чашмашони ҳамаи бади кӯру гӯшашони ҳамаи кар
که چشمشان همه بد کور و گوششان همه کر
На санги хоро бо мехи оҳанӣни снбнд
نه سنگ خارا با میخ آهنین سنبند
На ваъзи носеҳ бар носавоб карда асар
نه وعظ ناصح بر ناصواب کرده اثر
Қазоӣ мубрам оварадашон бмкмни марг
قضای مبرم آوردشان به مکمن مرگ
Балои маҳтуми афкандашони бдоми хатар
بلای محتوم افکندشان به دام خطر
Бхўиш гуфтанд эдар бар он умед бадем
به خویش گفتند ایدر بر آن امید بدیم
Ки рӯй мейр битобад чу моҳи азин манзар
که روی میر بتابد چو ماه ازین منظر
Агар сазост ки танмон басар набошад ҳеҷ
اگر سزاست که تنمان به سر نباشد هیچ
Бтиғи хеши зи андом мо бигирад сар
به تیغ خویش ز اندام ما بگیرد سر
Чаҳ ӯ фишонд оташ чаҳ дигарон ёқӯт
چه او فشاند آتش چه دیگران یاقوت
Чаҳ ӯ чашонд ҳанзал чаҳ дигарон шукр
چه او چشاند حنظل چه دیگران شکر
Зиёи ?дулаи зи мо ранҷаи гашт ва натавон зист
ضیاء دوله ز ما رنجه گشت و نتوان زیست
Дар он гриўаҳ ки монад аждаҳои кӯфтаи сар
در آن گریوه که ماند اژدهای کوفته سر
Хунактар онкии бёзими теғи кин дар каф
خنکتر آنکه بیازیم تیغ کین در کف
Накӯтар онкӣ бапушем рахти марги бабр
نکوتر آنکه بپوشیم رخت مرگ به بر
зи аждаҳои дмони болу пар фурӯ резем
ز اژدهای دمان بال و پر فرو ریزیم
Кунем нарм , бирав китфи шери шарзаи нар
کنیم نرم، برو کتف شیر شرزه نر
Дубораи муштӣ аз он ҷмрёни биҳшу рой
دوباره مشتی از آن جمریان بی هش و رای
Дубораи ҷамъӣ аз он ваҳшён бе бену сар
دوباره جمعی از آن وحشیان بی بن و سر
Чунонкӣ аз пас мурдан бмрдгон пӯшанд
چنانکه از پس مردن به مردگان پوشند
Қабоӣ марг биёростанд дар пайкар
قبای مرگ بیاراستند در پیکر
Сипеду содаи яке перҳани яке дастор
سپید و ساده یکی پیرهن یکی دستار
Кашида дар бар ва дар зери он яке мезар
کشیده در بر و در زیر آن یکی میزر
Ҳаме ту гуфтӣ аз нафхи сувари асрФил
همی تو گفتی از نفخ صور اسرفیل
Шуданд мўтии эҳёи бърсаҳи маҳшар
شدند موتی احیا به عرصه محشر
Ҳамаи силеҳи бадасти андару зи ҷони бхрўш
همه سلیح به دست اندر و ز جان به خروش
Равон дар оташ сӯзанда ҳамчуи сомндр
روان در آتش سوزنده همچو سامندر
Хабар расед бшҳзодгон ки дигари бор
خبر رسید به شهزادگان که دیگر بار
Ҳавоӣ фитна шуд аз ҳади эътидоли бадар
هوای فتنه شد از حد اعتدال به در
Амири зодаи фаррухи ҷалоли дайн ки бадӣ
امیر زاده فرخ جلال دین که بدی
Ббоғи дўлтшоҳии дарахти бор овар
به باغ دولتشاهی درخت بار آور
Бихонад яксараи шҳзодгони бӯмӣ ро
بخواند یکسره شهزادگان بومی را
з рӯй сидқ бар эшон сурӯд дар маҳзар
ز روی صدق بر ایشان سرود در محضر
Ки бен ъам мо акнӯн зи тунди боди қазо
که بن عم ما اکنون ز تند باد قضا
Ғариқ гардад дар ин мҳбти паҳновар
غریق گردد در این محیط پهناور
Гараш з даст гузорем ва хира биншинем
گرش ز دست گذاریم و خیره بنشینیم
Баҷо намонад аз ӯ дар замонаи расму асар
به جا نماند از او در زمانه رسم و اثر
Вагар ки ҷон фишонему пос ӯ дорем
وگر که جان فشانیم و پاس او داریم
Бномҷўӣӣ гирдем дар замонаи смр
به نامجوئی گردیم در زمانه سمر
Чу ин шуниданд он шоҳзодагони сутург
چو این شنیدند آن شاهزادگان سترگ
Намози бурданд ӯро зи Акбару Асғар
نماز بردند او را ز اکبر و اصغر
Биҷузи тании ду се казуӣ бсол ма буданд
بجز تنی دو سه کز وی به سال مه بودند
Ҳамаи бсўднд аз тоъаташи ҷабин бар дар
همه بسودند از طاعتش جبین بر در
Сипас бигуфтанд ӯро ки андарин шӯриш
سپس بگفتند او را که اندرین شورش
Бмои ҷамоати шҳзодгони тўӣии меҳтар
به ما جماعت شهزادگان توئی مهتر
Бъўни эзад аз дудмони хоқонӣ
به عون ایزد از دودمان خاقانی
Катибаҳост дар ӣнҷои фузуни зи ҳаду шимур
کتیبههاست در اینجا فزون ز حد و شمر
Ҳамаи диловару хунхору кордону далер
همه دلاور و خونخوار و کاردان و دلیر
Ҳамаи муборизу густоху гирду ганд овар
همه مبارز و گستاخ و گرد و کندآور
Ҳамаи бҳилаҳ чу Исфандиёри рўӣини тан
همه به حیله چو اسفندیار روئین تن
Ҳамаи бҳмлаҳ чу Гӯдарзу Геву рустами зар
همه به حمله چو گودرز و گیو و رستم زر
Ҳама чу моҳ ва чу абрем дар сипеҳру ҳаво
همه چو ماه و چو ابریم در سپهر و هوا
Ҳамаи наҳанг ва ҳужабрем дар ббҳру бабр
همه نهنگ و هژبریم در، بف بحر و بف بر
Бсдқи майл туро тобеъему коргзор
به صدق میل ترا تابعیم و کارگزار
Бшўқи амри турои тоӣъиму Фрмонбр
به شوق امر ترا طائعیم و فرمانبر
Баҳр чаҳ хоҳии фармони гузору бандаи сифат
به هرچه خواهی فرمان گزار و بنده صفت
Баҳр чаҳ гўӣии тоъатпазиру хизматгар
به هرچه گوئی طاعت پذیر و خدمتگر
Бихоҳ ҷони зи ҷасадмон ки мидҳимти ҷон
بخواه جان ز جسدمان که میدهیمت جان
Бигир сари зи баданмон ки менаҳемат сар
بگیر سر ز بدنمان که مینهیمت سر
Чу масти бодаи меҳри тўоими минўшим
چو مست باده مهر توایم مینوشیم
зи хӯни хасми бидонадяши лългўни соғар
ز خون خصم بداندیش لعلگون ساغر
Бисотмони ҳама зинасту бзмгаҳи майдон
بساطمان همه زین است و بزمگه میدان
Либосмон зар ҳастӣ кулоҳмони мнФр
لباسمان زر هستی کلاهمان منفر
Бҷон бакӯшем имрӯз то бнгзорим
به جان بکوشیم امروز تا بنگذاریم
Расад бҷони худовандгори малики зарар
رسد به جان خداوندگار ملک ضرر
Равон шуданд млкзодгони бад-ӣни ҳанҷор
روان شدند ملکزادگان بدین هنجار
Паии муқобила бо он гуруҳ шавам ахтар
پی مقابله با آن گروه شوم اختر
Чу оммаи диданди он кӯҳҳои оташбор
چو عامه دیدند آن کوههای آتشبار
Бтк шуданд ва бигардед сайл аз он маъбар
به تک شدند و بگردید سیل از آن معبر
Шуданд ҷумлаи гурезони зи бими солорон
شدند جمله گریزان ز بیم سالاران
зи мараҷ роҳт гуфтӣ ҳаме гурехт зи фар
ز مرج راهط گفتی همی گریخت زُفَر