Камоли мард бФзласту мардумӣу ҳунар

کمال مرد بفضل است و مردمی و هنر

Бавижа онкии мар ӯро буд нажоду гуҳар

بویژه آنکه مر او را بود نژاد و گهر

Кари анжод ва гуҳар бӯда бекамолу адаб

کر انژاد و گهر بوده بی کمال و ادب

Чу ӯро бҳич наярзад тўأши бҳичи мхр

چو او را بهیچ نیرزد توأش بهیچ مخر

Бостхўони худ эдар ҳаме бинозад мард

باستخوان خود ایدر همی بنازد مرد

Хилоф бошад нозаш бар устихони падар

خلاف باشد نازش بر استخوان پدر

Бирав ҳунари талаб эй хоҷа каз падари модарат

برو هنر طلب ای خواجه کز پدر مادرت

Дарун гӯр напурсад накир ё мункир

درون گور نپرسد نکیر یا منکر

Вагар камол ва ҳунар дорад ва нажодаш нест

وگر کمال و هنر دارد و نژادش نیست

Бузурги донишу бнҳФтаҳи з ӯ намой ҳазар

بزرگ دانش و بنهفته ز او نمای حذر

Ҳазар бибояд кардани зи сифлае ки расад

حذر بباید کردن ز سفله ای که رسد

зи хоки паст бар ӯ ранги ҷоҳу кохи хатар

ز خاک پست بر او رنگ جاه و کاخ خطر

Ҳадис ӯ бдрстии мисоли мӯрии дон

حدیث او بدرستی مثال موری دان

Ки рӯзгори баҳорони ҳаме бар оради пар

که روزگار بهاران همی بر آرد پر

Бузурги мард касеро шимур ки тавъам дошт

بزرگ مرد کسی را شمر که توأم داشت

Нажоду аслу гуҳар бо камолу фазлу ҳунар

نژاد و اصل و گهر با کمال و فضل و هنر

Гадои даргаи он хусравам ки нагузорад

گدای درگه آن خسروم که نگذارد

Бтхти шоҳии пой аз гилӣми хеши бадар

بتخت شاهی پای از گلیم خویش بدر

Агар чаҳ ба зи ҳазорон ҳунарҷӯӣ бахт аст

اگر چه به ز هزاران هنرجوی بخت است

Ҷӯии ҳунар бар ман беҳтар аз ҳазор писар

جوی هنر بر من بهتر از هزار پسر

Абулмаъолӣ бояд шудан на бўҳомд

ابوالمعالی باید شدن نه بوحامد

Ки аз мъолӣ нафъ оядат зи ҳомиди зр

که از معالی نفع آیدت ز حامد ضر

зи фазл шодон бошӣ зи зодагони бстўаҳ

ز فضل شادان باشی ز زادگان بستوه

зи илми фарбеҳи гардии зи кӯдакони лоғар

ز علم فربه گردی ز کودکان لاغر

Ҳиммати зи маҷду мъолии бкисаҳ зар ояд

همت ز مجد و معالی بکیسه زر آید

Ҳиммат бо ҳамд ва ҳомид фишонд бояд зар

همت با حمد و حامد فشاند باید زر

Бҷомти андари резади камоли шукру шаҳд

بجامت اندر ریزد کمال شکر و شهد

Агарчӣ хуи шаккаринтар буд зи шаҳду шукр

اگرچه خو شکرین تر بود ز شهد و شکر

Бсоғрти ҳамаи хӯн ҷигар кунад ҳар чанд

بساغرت همه خون جگر کند هر چند

Бпрўронии фарзандро бхўни ҷигар

بپرورانی فرزند را بخون جگر

Вагар псртлбии рӯи ҳнрпжўаҳи талаб

وگر پسرطلبی رو هنرپژوه طلب

Каз он бимонад номи ту зинда дар маҳшар

کز آن بماند نام تو زنده در محشر

Ҳнрпжўаҳу хирадманд агар набӯд писарат

هنرپژوه و خردمند اگر نبود پسرت

зи сад ҳазор писар беҳтараст икдхтр

ز صد هزار پسر بهتر است یکدختر

Буқати куштани он кӯдак аз тариқи итоб

بوقت کشتن آن کودک از طریق عتاب

Шунидае ки бмўсӣ чигуна гуфт Хизр

شنیده ای که بموسی چگونه گفت خضر

Ҳалоки Тифли бади архўди баростӣ нигарӣ

هلاک طفل بد ارخود براستی نگری

Буд мсўбту осоиши падари модар

بود مثوبت و آسایش پدر مادر

Хушо камолу ҳунар , хурмои хирадмандӣ

خوشا کمال و هنر، خرما خردمندی

Ки шохсори вуҷӯдаши зи дониши орад бар

که شاخسار وجودش ز دانش آرد بر

Ҳунари бензади хирадманди бас хатир ояд

هنر بنزد خردمند بس خطیر آید

Чунонкӣ дар назари марди ҷавҳарии ҷавҳар

چنانکه در نظر مرد جوهری جوهر

Касон бимиранд аммо ҳунар намирадашон

کسان بمیرند اما هنر نمیردشان

Яке бқсаҳи гузаштагони пеши нигар

یکی بقصه گذشتگان پیش نگر

Хушо ҳунар ки буд мардро далели тариқ

خوشا هنر که بود مرد را دلیل طریق

Хушо ҳунар ки буд мардро рафиқи сафар

خوشا هنر که بود مرد را رفیق سفر

Хушо ҳунар ки бтдбири поймардии вай

خوشا هنر که بتدبیر پایمردی وی

Бтхти давлат доро нишаст Искандар

بتخت دولت دارا نشست اسکندر

Хушо ҳунар ки бнирўу дастёрии он

خوشا هنر که بنیرو و دستیاری آن

Ба Ардавони сипаҳ Ардашер ёфт зафар

به اردوان سپه اردشیر یافت ظفر

Хушо ҳунар ки бтсўибу истионати он

خوشا هنر که بتصویب و استعانت آن

зи чарм бар шуд шопӯру тохт бар қайсар

ز چرم بر شد شاپور و تاخت بر قیصر

Ҳунари тбобъаҳро дар араб бузургӣ дод

هنر تبابعه را در عرب بزرگی داد

Бамурдмон Яман аз сабо ва аз ҳимр

بمردمان یمن از سبا و از حیمر

Ҳунари салоҷақаро дар аҷам раёсат дод

هنر سلاجقه را در عجم ریاست داد

Агар ҳадис млкшаҳ шунидӣу санҷар

اگر حدیث ملکشه شنیدی و سنجر

Ҳунар бидод бузургии тмиҳро ба Аёд

هنر بداد بزرگی طمیح را به ایاد

Ҳунар бидод маии бўқзоъаҳро ба музир

هنر بداد مهی بوقضاعه را به مضر

Қсир бо ҳунар оварад Амрро дар ҳзр

قصیر با هنر آورد عمرو را در حضر

Бкохи збо то чира шуд ббдўу ҳзр

بکاخ زبا تا چیره شد ببدو و حضر

Агар надоштӣ ҳунар бо диловарии тавъам

اگر نداشتی هنر با دلاوری توأم

Куҷои рҳидӣ аз душманон то бти шар

کجا رهیدی از دشمنان تا بط شر

Агар на кори ҳунар буд рост ме нашудӣ

اگر نه کار هنر بود راست می نشدی

Ҳукӯмати ҳирами қутба бар банӣ ҷаъфар

حکومت هرم قطبه بر بنی جعفر

Агар набӯд ҳунарманду кордону далер

اگر نبود هنرمند و کاردان و دلیر

Биравам чира нагаштӣ зрори бен азўр

بروم چیره نگشتی ضرار بن ازور

Ҳануз гўӣӣ аз партави ҳунар зинда аст

هنوز گوئی از پرتو هنر زنده است

Хатиби мсқъи сҳбон ки буд пӯри зи фар

خطیب مصقع سحبان که بود پور ز فر

Агар Фзолаҳи бен клдаҳ бо ҳунар набадӣ

اگر فضاله بن کلده با هنر نبدی

Нагаштӣ инсони мамдуҳи аўси пӯри ҳаҷар

نگشتی انسان ممدوح اوس پور حجر

Агар надошт ҳунар кӣ ҳтиаҳро бо каъб

اگر نداشت هنر کی حطیه را با کعب

Бибаст зайди бики ресмони бикдигр

ببست زید بیک ریسمان بیکدیگر

Бигир зайли хирадро ки гар набӯд хирад

بگیر ذیل خرد را که گر نبود خرد

Бабўс хоки ҳунарро ки гар набӯд ҳунар

ببوس خاک هنر را که گر نبود هنر

Куҷои бёФти Каюмарс дар ҷаҳони давлат

کجا بیافت کیومرث در جهان دولت

Куҷо гирифтӣ тҳмўрс аз дадони кайфар

کجا گرفتی طهمورث از ددان کیفر

Куҷои фаррошати манӯчеҳри чатри Подшаҳӣ

کجا فراشت منوچهر چتر پادشهی

Куҷо гирифт Фаридуни арӯси малики бабр

کجا گرفت فریدون عروس ملک ببر

Куҷои з бахт шудӣ шоди марди хўонсолор

کجا ز بخت شدی شاد مرد خوانسالار

Куҷо бхсм шудӣ чираи гирди оҳангар

کجا بخصم شدی چیره گرد آهنگر

Куҷои бтоҷи шаҳии сари ҳамеи фаррошати Қубод

کجا بتاج شهی سر همی فراشت قباد

Куҷои бкохи маӣ бар ҳаме шудӣ навзар

کجا بکاخ مهی بر همی شدی نوذر

Куҷои зи Эрон лашкар кашид Кайхусрав

کجا ز ایران لشکر کشید کیخسرو

Куҷои зи турон кайфар кашид рустами зар

کجا ز توران کیفر کشید رستم زر

Куҷо шунидӣ Қоран ялӣаст марди афкан

کجا شنیدی قارن یلی است مرد افکن

Куҷо шунидӣ сӯсан занӣаст ромшкр

کجا شنیدی سوسن زنی است رامشکر

Куҷо ҷаҳидӣ аз разми хусравии баҳром

کجا جهیدی از رزم خسروی بهرام

Куҷои рҳидӣ аз банди Касравии антар

کجا رهیدی از بند کسروی عنتر

Куҷои бФорс Музаффар шудӣ банӣ сосон

کجا بفارس مظفر شدی بنی ساسان

Куҷо биравам мусаллат шудӣ бнўолозФр

کجا بروم مسلط شدی بنوالاذفر

Куҷо Флотўн мешуд Халифаи суқрот

کجا فلاطون میشد خلیفه سقراط

Куҷо Арастӯ мешуд вазири Искандар

کجا ارسطو میشد وزیر اسکندر

Куҷои стрлоби андари бсохти Батламиюс

کجا سطرلاب اندر بساخت بطلمیوس

Куҷои нуҷуму кавокиби шинохти бӯи мъшр

کجا نجوم و کواکب شناخت بو معشر

Куҷо риёзӣ хондӣ Ниютуну ҳршл

کجا ریاضی خواندی نیوتن و هرشل

Куҷои мунаҷҷими гаштии кпрнӣу киплир

کجا منجم گشتی کپرنی و کپلر

Куҷои зи ҳикмат бўнср мешинохт русум

کجا ز حکمت بونصر میشناخت رسوم

Куҷои зи фалсафа ёқӯб мегирифт хабар

کجا ز فلسفه یعقوب میگرفت خبر

Куҷои ббдўи ҳамеи гашти шнФрии маърӯф

کجا ببدو همی گشت شنفری معروف

Куҷо ба аду ҳаме шуд слики умру самар

کجا به عدو همی شد سلیک عمر و ثمر

Куҷо раис шудӣ қси соида ба Аёд

کجا رئیس شدی قس ساعده به ایاد

Куҷо бузург шудӣ Қайси ъосм аз мнқр

کجا بزرگ شدی قیس عاصم از منقر

Куҷои мусолиҳаи гаштии миёни тғлбу бикр

کجا مصالحه گشتی میان تغلب و بکر

Бсъии ҳориси бен умру марди ном овар

بسعی حارث بن عمر و مرد نام آور

Куҷо мақотила бархест ъбсу збён ро

کجا مقاتله برخاست عبس و ذبیان را

Баҳамати ҳираму ҳориси сутӯдаи сайр

بهمت هرم و حارث ستوده سیر

Куҷои китоби балоғати нигошти бен ҳорӯн

کجا کتاب بلاغت نگاشت بن هارون

Куҷои сурӯди ғазали бен абии рабеъаи умр

کجا سرود غزل بن ابی ربیعه عمر

Куҷо мҳлб рафтӣ ббсраҳу Аҳвоз

کجا مهلب رفتی ببصره و اهواز

Куҷо қтибаҳ шудӣ сӯии моўроءи алнҳр

کجا قتیبه شدی سوی ماوراء النهر

Ҳунари дарахт муродасту бӯстони амл

هنر درخت مراد است و بوستان امل

Хазонаи зар ва симасту кон дару гуҳар

خزانه زر و سیم است و کان در و گهر

Ҳунари яке смрстӣ ки одамяши дарахт

هنر یکی ثمرستی که آدمیش درخت

Дарахти сӯхта бояд агар надоди самар

درخت سوخته باید اگر نداد ثمر

Шавад зи биҳнрии одамӣ кам аз ҳайвон

شود ز بیهنری آدمی کم از حیوان

Чунонкӣ шуд бҳнр ба зи мардумони ҷонвар

چنانکه شد بهنر به ز مردمان جانور

Ҳунар бибояд таҳсил кард мардон ро

هنر بباید تحصیل کرد مردان را

Вагар надошт ҳунари ном ӯ ба нек мабар

وگر نداشت هنر نام او به نیک مبر

Магар надидӣ бўолнҷми Аҳмад аз Кирмон

مگر ندیدی بوالنجم احمد از کرمان

Чигуна шуд бҳнри андарин замонаи смр

چگونه شد بهنر اندرین زمانه سمر

Ҳунар намӯд ки солор лашкараш бинишонад

هنر نمود که سالار لشکرش بنشاند

Бабори худ зи адӣбону фозилони бартар

ببار خود ز ادیبان و فاضلان برتر

Ҳаме фиристад назмаши бтҳФаҳи шаҳри бшҳр

همی فرستد نظمش بتحفه شهر بشهر

Ки ҳаст хуштару беҳтари зи ақди лؤлؤӣ тар

که هست خوشتر و بهتر ز عقد لؤلؤی تر

Яке чакома рақам зад бенон ӯ бўрқ

یکی چکامه رقم زد بنان او بورق

Ки баради гӯии сабақ аз суханварон яксар

که برد گوی سبق از سخنوران یکسر

зи мадҳи мейри аҷал буд номааш равшан

ز مدح میر اجل بود نامه اش روشن

Бшкри неъмати ваии рехтаи хомааш шукр

بشکر نعمت وی ریخته خامه اش شکر

Бузурги мрдои Фҳло , схнўрои фардо

بزرگ مردا فحلا، سخنورا فردا

Ки мадҳ мейр тавонад ҳамеи сурӯд аз бар

که مدح میر تواند همی سرود از بر

На корӣ осонаст инак ҳар ки байтӣ гуфт

نه کاری آسانست اینک هر که بیتی گفت

Мдиҷ мейр тавонад нигошт дар дафтар

مدیج میر تواند نگاشت در دفتر

Забон гуё боисту табъи дилкаши нағз

زبان گویا بایست و طبع دلکش نغز

Баён шево боисту нутқи ҷон парвар

بیان شیوا بایست و نطق جان پرور

Аё адиби ҳунарманду Авестоади бузург

ایا ادیب هنرمند و اوستاد بزرگ

Аё лбиби сухани санҷу Фҳли донишвар

ایا لبیب سخن سنج و فحل دانشور

Агарна шеъри зи фазлат бкостӣ гуфтам

اگرنه شعر ز فضلت بکاستی گفتم

Ҳам аз лабед рабеъа ту бӯда ашър

هم از لبید ربیعه تو بوده اشعر

Қасидаи ту ки аз дилкашӣу рангинӣ

قصیده تو که از دلکشی و رنگینی

Харита буд оканда аз лӣолу дрр

خریطه بود آکنده از لئال و درر

Агарчӣ ?вили ллшъри ман рӯоти алсўء

اگرچه ویل للشعر من روات السوء

Ҳитӣаҳ гуфт бҳнгоми назъ дар бистар

حیطئه گفت بهنگام نزع در بستر

Валек ман ҳасби аламри шоҳзода ро

ولیک من حسب الامر شاهزاده را

Бабори мейр фурӯ хонд каши зи по то сар

ببار میر فرو خواند کش ز پا تا سر

Дуруст хондам чунон ки ҳарки боз шунид

درست خواندم چونان که هرکه باز شنید

Ҳамеи бшоъру ровии сурӯди ллаҳ дар

همی بشاعر و راوی سرود لله در

Дар он қасидаи яке нукта мундараҷ кардӣ

در آن قصیده یکی نکته مندرج کردی

зи ҳақи шиносии солори аъзами лашкар

ز حق شناسی سالار اعظم لشکر

Ҳикоятии илми аллоҳ баростӣ гуфтӣ

حکایتی علم الله براستی گفتی

Чунонкӣ нест дар ӯ ҷои ҳеҷ баҳсу назар

چنانکه نیست در او جای هیچ بحث و نظر

Сутӯдаи фармонфармои амиду соҳиби ҷяш

ستوده فرمانفرما عمید و صاحب جیش

Мусалламаст ки бо донишаст ва бо гавҳар

مسلم است که با دانش است و با گوهر

Замири поки худованди доми иҷлола

ضمیر پاک خداوند دام اجلاله

зи ботини вай ҳамвора додааст хабар

ز باطن وی همواره داده است خبر

Чу мейр аъзам бошад бмлки фармондиҳ

چو میر اعظم باشد بملک فرمانده

Сазад ки фармонфармо будаш фармон бар

سزد که فرمانفرما بودش فرمان بر

Бадваст равшани чашми амир ҳар шабу рӯз

بدو است روشن چشم امیر هر شب و روز

Ки ӯст мардумаки чашми мейру нури басар

که اوست مردمک چشم میر و نور بصر

Аз он замон ки бФрзндӣ интихобаш кард

از آن زمان که بفرزندی انتخابش کرد

зи фазл ва раҳмат густард сояаш бар сар

ز فضل و رحمت گسترد سایه اش بر سر

Бузург дидашу афзуд ҳар замони қадараш

بزرگ دیدش و افزود هر زمان قدرش

Ки дар ниёам намонанд теғ бо гавҳар

که در نیام نمانند تیغ با گوهر

Ҳамаи ҳадиси зи тамҷид шоҳзода равад

همه حدیث ز تمجید شاهزاده رود

Бмҳзрӣ ки амираст садри он маҳзар

بمحضری که امیر است صدر آن محضر

Барои шоҳиди қавли ту аз тариқи савоб

برای شاهد قول تو از طریق صواب

Яке ҳадис диловез бошудам баназар

یکی حدیث دلاویز باشدم بنظر

Аз он замон ки худованди аъзам аз грўс

از آن زمان که خداوند اعظم از گروس

Бқрмсин шуд аз баҳри назми ин кишвар

بقرمسین شد از بهر نظم این کشور

Замон азҳӣ мебуду мавсими қурбон

زمان اضحی میبود و موسم قربان

Ки ман бборгҳш будамӣ сногстр

که من ببارگهش بودمی ثناگستر

Яке китобат хондам зи шоҳзодаи род

یکی کتابت خواندم ز شاهزاده راد

Бдстёрии он оҳани паём овар

بدستیاری آن آهن پیام آور

Ки шоду хурраму хуши боди навбати азҳӣ

که شاد و خرم و خوش باد نوبت اضحی

Бимири аъзаму нўӣини муъаддилат парвар

بمیر اعظم و نوئین معدلت پرور

Чу расми мардуми исломи забҳ ва қурбон аст

چو رسم مردم اسلام ذبح و قربان است

Барои қурбон дорам бдргҳши ду писар

برای قربان دارم بدرگهش دو پسر

Амири идаи аллоҳи чунон бўҷд омад

امیر ایده الله چنان بوجد آمد

Ки аз нишоти ҷавонӣ ҳаме гирифт аз сар

که از نشاط جوانی همی گرفت از سر

Чаҳ гуфт гуфт ки хосият аз гуҳар наравад

چه گفت گفت که خاصیت از گهر نرود

Гараш бсоӣӣ бо сангу сӯзӣ аз озар

گرش بسائی با سنگ و سوزی از آذر

Бгл нишоед рухсори офтоб андӯд

بگل نشاید رخسار آفتاب اندود

Бобир ва меғ нишоед наҳуфт зؤи қамар

بابر و میغ نشاید نهفت ضؤ قمر

Ту эй бдўлту иқболи ҳамАннани мурод

تو ای بدولت و اقبال همعنان مراد

Ту эй бҳшмту иҷлоли ҳамАннани зафар

تو ای بحشمت و اجلال همعنان ظفر

Ҳаме басоед теғат паранд бар марҷон

همی بساید تیغت پرند بر مرجان

Ҳамеи ббизди калакати бпрнёни анбар

همی ببیزد کلکت بپرنیان عنبر

Ҷаҳони худои чунонат бузург карда ки мейр

جهان خدای چنانت بزرگ کرده که میر

Ҳамеи дуоӣ ту гуяд буқати шому саҳар

همی دعای تو گوید بوقت شام و سحر

Дуои мейри бҷони ту мстҷобстӣ

دعای میر بجان تو مستجابستی

Чунонкӣ дар ҳақи уммати дуои пайғамбар

چنانکه در حق امت دعای پیغمبر

Яке танаст зи теғи каҷ тӯраст ду тан

یکی تن است ز تیغ کج تور است دو تن

Ду пайкараст зи теғи ту чун яке пайкар

دو پیکر است ز تیغ تو چون یکی پیکر

Ман ин қасида фиристам бҳзртт айдун

من این قصیده فرستم بحضرتت ایدون

Чунонкии зераи бикрмони барад касе эдар

چنانکه زیره بکرمان برد کسی ایدر

Гараш писандӣ бо дидаи ризо на шигифт

گرش پسندی با دیده رضا نه شگفت

Ки пеш ма набӯд манъи тобиши ахтар

که پیش مه نبود منع تابش اختر

Мдиҳи зоти турои ман бшър чун гӯям

مدیح ذات ترا من بشعر چون گویم

Ки кас наёрад паймӯди баҳр бо соғар

که کس نیارد پیمود بحر با ساغر

Ҳамора то ки براردи бомари эзади пок

هماره تا که برآرد بامر ایزد پاک

Дами баҳорон аз хоки дибаҳи ахзар

دم بهاران از خاک دیبه اخضر

Ту бош лашгари иқболу фатҳро солор

تو باش لشگر اقبال و فتح را سالار

Миннат бмдҳ барорам чу дибаҳи сад дафтар

منت بمدح برآرم چو دیبه صد دفتر