Борҳо хондам зи қавли Мустафои андари хабар
بارها خواندم ز قول مصطفی اندر خبر
Коед он рӯзӣ ки тобади офтоб аз бохтар
کاید آن روزی که تابد آفتاب از باختر
Зоти пок Мустафо бошад муназзаҳ аз дурӯғ
ذات پاک مصطفی باشد منزه از دروغ
Каш рисолат дода бар халқони худои додгар
کش رسالت داده بر خلقان خدای دادگر
Гар худоро , рости гӯи донеу пайғомаши дуруст
گر خدا را، راست گو دانی و پیغامش درست
Рости майдон ҳарчӣ гуяд бо ту он пайғомбар
راست میدان هرچه گوید با تو آن پیغامبر
Чун наме бинии худоро бо ду чашм аз сидқи дил
چون نمی بینی خدا را با دو چشم از صدق دل
Гӯши даҳ пайғом ва дар гуфтори пайғамбари нигар
گوش ده پیغام و در گفتار پیغمبر نگر
Лаҳҷаи сидқи расӯли ҳошимиро бо яқин
لهجه صدق رسول هاشمی را با یقین
Аз дарун тасдиқ доранд аҳли фарҳангу фикр
از درون تصدیق دارند اهل فرهنگ و فکر
Лек онони космонҳоро ҳаме бшикофтанд
لیک آنان کاسمانها را همی بشکافتند
То ба паймӯданд абъодаш ба миқёси назар
تا به پیمودند ابعادش به مقیاس نظر
Ҳам кавокибро бснҷиднд бо мизони илм
هم کواکب را بسنجیدند با میزان علم
Хату меҳвари марказу қутбу мадору мустақар
خط و محور مرکز و قطب و مدار و مستقر
Вазну сиқлу ҳаҷму Қатару арзу тӯлу иртифоъ
وزن و ثقل و حجم و قطر و عرض و طول و ارتفاع
Зовияи сатҳи амӯду моилу қавс ва ватар
زاویه سطح عمود و مایل و قوس و وتر
Моҳҳо дар муштарии ҷустаи манотиқ дар Зуҳал
ماهها در مشتری جسته مناطق در زحل
Кӯҳҳо дар Зуҳраи дидаи бешҳо андари қамар
کوهها در زهره دیده بیشها اندر قمر
Ҷумла , дар таъвили қавли Мустафо дар монда анд
جمله، در تأویل قول مصطفی در مانده اند
Зонка аз дарё нишоед бо шино кардани ъбр
زانکه از دریا نشاید با شنا کردن عبر
Аўсё донанд асрори улӯми анбиё
اوصیا دانند اسرار علوم انبیا
Аз писар бояд туро пурсидани асрори падар
از پسر باید ترا پرسیدن اسرار پدر
Ҷаъфар содиқ кунад таъвили гуфтори расӯл
جعفر صادق کند تأویل گفتار رسول
Коҳили байти адрии бмои фӣ албит бошанд эй писар
کاهل بیت ادری بما فی البیت باشند ای پسر
Росихи андар илм донад кашфи оёти набӣ
راسخ اندر علم داند کشف آیات نبی
Кӣ тавон пурсед рози Бутуроб аз бен ҳаҷар
کی توان پرسید راز بوتراب از بن حجر
Аз хуросонӣ агар пурсӣ тариқи каъба ро
از خراسانی اگر پرسی طریق کعبه را
Гуядат роҳӣ ки андари гули форумоне чу хар
گویدت راهی که اندر گل فرومانی چو خر
Аз ҳиҷозӣ пресс расми каъба то воқифи шӯй
از حجازی پرس رسم کعبه تا واقف شوی
Бар мақому машъару хиФ ва манӣ рукну ҳаҷар
بر مقام و مشعر و خیف و منی رکن و حجر
Роздорони кнўи зи анбиёи андари варақ
رازداران کنو ز انبیا اندر ورق
Ронда дар таъвили ин гуфтори фаслии мухтасар
رانده در تأویل این گفتار فصلی مختصر
КоФтоби дониши андари давраи охири замон
کافتاب دانش اندر دوره آخر زمان
Дар сафи ховар замин хоҳад задан аз ғарби сар
در صف خاور زمین خواهد زدن از غرب سر
Қиссаи анқои мағриб низ агар бишнида Эй
قصه عنقای مغرب نیز اگر بشنیده ای
Мурғи дониши дон ки бошад қофаши андари зери пар
مرغ دانش دان که باشد قافش اندر زیر پر
Роҳи дониши сӯй ҳақ бошад тариқии мустақӣм
راه دانش سوی حق باشد طریقی مستقیم
Ҳар ки дар ин раҳи равони номади з дайн омад бадар
هر که در این ره روان نامد ز دین آمد بدر
Ҷузи бадонаши зиндагии мурдан буд сиҳҳати мараз
جز بدانش زندگی مردن بود صحت مرض
Ҷузи бадонаши бандагӣ зойеъ шавад тоъати ҳадар
جز بدانش بندگی ضایع شود طاعت هدر
Ҷузи бадонаш кӣ тавон тафреқи нек аз чизи бад
جز بدانش کی توان تفریق نیک از چیز بد
Ҷузи бадонаш кӣ шавад ташхиси хайр аз кори шар
جز بدانش کی شود تشخیص خیر از کار شر
Ҷузи бадонаш кӣ тавон бишнохт яздони зи аҳриман
جز بدانش کی توان بشناخت یزدان ز اهرمن
Ҷузи бадонаш кӣ тавон пардохт дар хулд аз сқр
جز بدانش کی توان پرداخت در خلد از سقر
Кист дониши мирнўёни офтоби меҳр ва дод
کیست دانش میرنویان آفتاب مهر و داد
АрФъи аддавлаи пранси сулҳи ҷӯии номвар
ارفع الدوله پرنس صلح جوی نامور
Соли даҳ зини пеш боз омад зи қстнтини барӣ
سال ده زین پیش باز آمد ز قسطنطین بری
Ҳамчуи ҷони андари ҷасад ё ҳамчуи нури андари басар
همچو جان اندر جسد یا همچو نور اندر بصر
Зинда кард Эрон ва бар эрониён омад азиз
زنده کرد ایران و بر ایرانیان آمد عزیز
Зонка буд Эрон чу тан ӯ чун дилу ҷону ҷигар
زانکه بود ایران چو تن او چون دل و جان و جگر
Сохт беш аз ҳаср ва аҳсо кард бартар аз қиёс
ساخت بیش از حصر و احصا کرد برتر از قیاس
Дод берун аз ҳисобу рехти афзӯн аз самар
داد بیرون از حساب و ریخت افزون از ثمر
Бо хирадмандони мурувват бо ҳунармандони карам
با خردمندان مروت با هنرمندان کرم
Бар ятемони нону кисват бар фақирони симу зар
بر یتیمان نان و کسوت بر فقیران سیم و زر
Ҳар ки рӯзӣ ёфт андари малики усмонии мақом
هر که روزی یافت اندر ملک عثمانی مقام
Ҳар ки лухтӣ кард андари хоки аитолии сафар
هر که لختی کرد اندر خاک ایتالی سفر
Хонд дар рӯмӣаи алсғрӣ аз ӯ чандини китоб
خواند در رومیة الصغری از او چندین کتاب
Дид дар равияи алкбрӣ аз ӯ чандини асар
دید در رویة الکبری از او چندین اثر
Мӯъҷизот оварда дар Қафқозу қстнтину рӯм
معجزات آورده در قفقاز و قسطنطین و روم
Низ хоҳад кард дар сқсину ҳинду Кошғар
نیز خواهد کرد در سقسین و هند و کاشغر
Мӯъҷизоташро агар донишварон гирд оваранд
معجزاتش را اگر دانشوران گرد آورند
Сад китоб афзӯн шавад дар фани ахлоқу сайр
صد کتاب افزون شود در فن اخلاق و سیر
Ҳар китобии сад кросаҳ ҳар кросаҳи сад варақ
هر کتابی صد کراسه هر کراسه صد ورق
Ҳар варақи сад сатр ва дар ҳар сатри сад штр аз ҳунар
هر ورق صد سطر و در هر سطر صد شطر از هنر
Албшораҳи комад инак бори дигари сӯии малик
البشاره کامد اینک بار دیگر سوی ملک
Коби давлатро биҷавии оради ҳамеи бор дигар
کاب دولت را بجوی آرد همی بار دگر
Қурраи айни алмалики лморороаҳи инсона
قرة عین الملک لماراراه انسانه
Ҳали фӣау астўии алқии Асоау астқр
حل فیه و استوی القی عصاه و استقر
Чун дами рӯҳи алқудси покизау покизаи хуй
چون دم روح القدس پاکیزه و پاکیزه خوی
Чун насими фарвардини фархундау фархундаи фар
چون نسیم فروردین فرخنده و فرخنده فر
Онкии донишро ҳаме нашиносӣ аз бидоншӣ
آنکه دانش را همی نشناسی از بیدانشی
Байни зи дониши руста дар гетии дарахтии борвар
بین ز دانش رسته در گیتی درختی بارور
Шодмонии беху давлати шоху бедоряши барг
شادمانی بیخ و دولت شاخ و بیداریش برگ
Комронии баргу раҳмати сояи ҳушёряш бар
کامرانی برگ و رحمت سایه هشیاریش بر
Мивааш аз дузд маҳфӯзасту баргаш аз хазон
میوه اش از دزد محفوظ است و برگش از خزان
Шохҳояш эминаст аз арраи бехаш аз табар
شاخهایش ایمن است از اره بیخش از تبر
Мағрибии зини ғсн дар машриқи баради баргу наво
مغربی زین غصن در مشرق برد برگ و نوا
Ховарӣ дар бохтари зини шох бар гирад самар
خاوری در باختر زین شاخ بر گیرد ثمر
Номаи сулҳаш чу шуд дар рӯй олами мунташир
نامه صلحش چو شد در روی عالم منتشر
Чомаи меҳраш чу шуд дар сатҳи гетии мштҳр
چامه مهرش چو شد در سطح گیتی مشتهر
Ҷуфт карда ҷӯҷаи Кебеки дариро бо уқоб
جفت کرده جوجه کبک دری را با عقاب
Сулҳ дода шиъаи оли алиро бо умр
صلح داده شیعه آل علی را با عمر
Хомааш оради падед аз сунъи ҳақи лоязол
خامه اش آرد پدید از صنع حق لایزال
Фкртш созад аён аз фазли ҳии додгар
فکرتش سازد عیان از فضل حی دادگر
Ноқаи солеҳи зи сангу тоири исои зи гул
ناقه صالح ز سنگ و طایر عیسی ز گل
Хаймаи ҳорӯни зи абру нори Мӯсо аз шаҷар
خیمه هارون ز ابر و نار موسی از شجر
Дар сухан аз лаъли гўҳрзо буд мҳии алрмим
در سخن از لعل گوهرزا بود محی الرمیم
Дар нигориш бо яд ва Байзо кунад шқи алқмр
در نگارش با ید و بیضا کند شق القمر
Кӯҳи ларзон аз итобаш чун зи нӯъмони нобиға
کوه لرزان از عتابش چون ز نعمان نابغه
Абри гирён аз сахояш чун фари зи диқ аз мтр
ابر گریان از سخایش چون فر ز دق از مطر
Бахшиши чндонкаҳгар дарёу кон ӯро диҳӣ
بخشش چندانکه گر دریا و کان او را دهی
На бкон андар бимонад зар на дар дарёи гуҳар
نه بکان اندر بماند زر نه در دریا گهر
ё чароғи фикраши андари тираи шаб бо пои ланг
یا چراغ فکرش اندر تیره شب با پای لنگ
Кӯр гардад беАсо дар кӯҳу ҳомӯни рҳспр
کور گردد بی عصا در کوه و هامون رهسپر
Ин хилоиқи қолаб ва тасвир инсонанд лек
این خلایق قالب و تصویر انسانند لیک
ӯст рӯҳи андар қўолб ӯст маънӣ дар сувар
اوست روح اندر قوالب اوست معنی در صور
Ҷумла оёт ҳақанд аммо баҳри ҷои ҷумлаи ист
جمله آیات حقند اما بهر جا جمله ایست
ӯ дар онҷо мбтдо шуд дигарон ӯро хабар
او در آنجا مبتدا شد دیگران او را خبر
Зини сабаби ҳақи зоти покашро зи Эрони баргузед
زین سبب حق ذات پاکش را ز ایران برگزید
Ҳамчуи нодиршоҳ аз Афшору Темур аз ттар
همچو نادرشاه از افشار و تیمور از تتر
эй худованди ончӣ ман дидам аз ин мардум надид
ای خداوند آنچه من دیدم از این مردم ندید
Сибтӣ аз фиръавну Исроилӣ аз бахти алнср
سبطی از فرعون و اسرائیلی از بخت النصر
Ҳосидамро осмони пеши афканд аз ман ва лек
حاسدم را آسمان پیش افکند از من و لیک
Ҳар чаҳ вопас тар шавам ҳастам басӣ зу пештар
هر چه واپس تر شوم هستم بسی زو پیشتر
Ман чу моҳам ӯ ситораи ман чўлълм ӯ хзФ
من چو ماهم او ستاره من چولعلم او خزف
Ман прндм ӯ намад ман абраам ӯ остар
من پرندم او نمد من ابره ام او آستر
Худ ту майдонӣ нахустин каси манам кин халқ ро
خود تو میدانی نخستین کس منم کاین خلق را
Сӯии озодии шдстми раҳнамоу роҳбар
سوی آزادی شدستم رهنما و راهبر
Худ ту майдонӣ манам каз бонги ман бархестанд
خود تو میدانی منم کز بانگ من برخاستند
Мурдагон чун хуфтагон аз бонги муаззин дар саҳар
مردگان چون خفتگان از بانگ مؤذن در سحر
Хомаам чун сувари исрофили афканд аз срир
خامه ام چون صور اسرافیل افکند از صریر
Нафхаи андари кӯҳу водии сиҳаҳи андари баҳр ва бар
نفخه اندر کوه و وادی صیحه اندر بحر و بر
Нола ам афрӯхт андари миҷмари ҳуби алўтн
ناله ام افروخت اندر مجمر حب الوطن
Шуълаи андари рутаб ва ё баси оташи андари хушк ва тар
شعله اندر رطب و یا بس آتش اندر خشک و تر
Доштам дар ҳсни ғайрати баҳри дафъи хасми малик
داشتم در حصن غیرت بهر دفع خصم ملک
Хомаи теғу тани зираи сари мғФру синаи сипар
خامه تیغ و تن زره سر مغفر و سینه سپر
Чун бароа андар шудам май тохти андари мавкибам
چون براه اندر شدم می تاخت اندر موکبم
Фавҷӣ аз донишварон беш аз рабеъаи вази музир
فوجی از دانشوران بیش از ربیعه وز مضر
Аинзмон афтодаам маҳбӯс дар совуҷбулоғ
اینزمان افتاده ام محبوس در ساوجبلاغ
Ҳамчуи ма дар абру зар дар хоку лаъли андари ҳаҷар
همچو مه در ابر و زر در خاک و لعل اندر حجر
Бо даҳоқинам чу шоҳи андари ърии пажмурдаи ҳол
با دهاقینم چو شاه اندر عری پژمرده حال
Дар рсотиқм чу моҳи андари муҳоқаши масттар
در رساتیقم چو ماه اندر محاقش مستتر
Дидаи гирёни синаи бирёни тани бараҳна чун асир
دیده گریان سینه بریان تن برهنه چون اسیر
Даст бар сари ҷони блби оташи бадал чун мҳтзр
دست بر سر جان بلب آتش بدل چون محتضر
Хори андари хоки худ чун хорами андари бӯстон
خوار اندر خاک خود چون خارم اندر بوستان
Пасти андари малики худ чун хоками андари раҳгузар
پست اندر ملک خود چون خاکم اندر رهگذر
Рафт бар бод аз кафами молу ҳашами ганҷу хадам
رفت بر باد از کفم مال و حشم گنج و خدم
Рехт бар хок аз танами суфу зъби шеъру вбр
ریخت بر خاک از تنم صوف و زعب شعر و وبر
Ҳосили ман аз ҳунари гўӣии пас аз маргаст чун
حاصل من از هنر گوئی پس از مرگست چون
Аз лақаби тайёрро ҳосили зи кнбти бўолбшр
از لقب طیار را حاصل ز کنبت بوالبشر
Бӯдаам монанди ҷумъаи аввали моҳи раҷаб
بوده ام مانند جمعه اول ماه رجب
Гаштаам чун чоршанбеи охири моҳи сифр
گشته ام چون چارشنبه آخر ماه صفر
Худ музореъ нестам то ин рақибон чун адоат
خود مضارع نیستم تا این رقیبان چون ادات
Бар серум тозанд баҳри рафъу насбу ҷузаму ҷир
بر سرم تازند بهر رفع و نصب و جزم و جر
Чанд тан рафтем дар як бӯстон киштем тухм
چند تن رفتیم در یک بوستان کشتیم تخم
Ҷумла бо ҳам ёр дар суду зиёну нафъу зр
جمله با هم یار در سود و زیان و نفع و ضر
Ҳосили ман хор длдўзаст вази эшон ёсамин
حاصل من خار دلدوز است وز ایشان یاسمین
Баҳраи ман заҳр ҷонсӯзаст вази онони нешикар
بهره من زهر جانسوز است وز آنان نیشکر
Ҷумлаи баҳр маслиҳат кардем дар баҳрии шино
جمله بهر مصلحت کردیم در بحری شنا
Ман шудам чун дар бзири онон чу хаси андари зибр
من شدم چون در بزیر آنان چو خس اندر زبر
Шиква ихвон хон ватанро дар ниҳон
شکوه اخوان خوان وطن را در نهان
Бо ту гуфтам чун надорам ҷузи ту ғмхўорӣ дигар
با تو گفتم چون ندارم جز تو غمخواری دگر
То бадоне чун аду ояд бихаргоҳи андарун
تا بدانی چون عدو آید بخرگاه اندرون
Ҳамчуи ман ёрӣ надорад ҷои ҷузи берун дар
همچو من یاری ندارد جای جز بیرون در
Қадари фазламро ту доне кин мисли бас шойиъ аст
قدر فضلم را تو دانی کاین مثل بس شایع است
Қадари зари заргари шиносади гавҳарии қадари гуҳар
قدر زر زرگر شناسد گوهری قدر گهر