Он шунидам ки рӯбаҳии айёр
آن شنیدم که روبهی عیار
Бо бизӣ шуд даруни саҳрои ёр
با بزی شد درون صحرا یار
Рўбҳки сахти ринду доно буд
روبهک سخت رند و دانا بود
Дар ҳамаи корҳо тавоно буд
در همه کارها توانا بود
Гарму сарди замонаи дидаи басӣ
گرم و سرد زمانه دیده بسی
Талху турш ҷаҳон чашида басӣ
تلخ و ترش جهان چشیده بسی
Домҳо бгслидаҳ аз найранг
دامها بگسلیده از نیرنگ
Перҳанҳо даридаи рангоранг
پیرهن ها دریده رنگارنگ
Ҳадафи сад ҳазор тир шуда
هدف صد هزار تیر شده
Куҳнаи таърихи чархи пер шуда
کهنه تاریخ چرخ پیر شده
Мехҳо кандаи сихҳо хӯрда
میخها کنده سیخها خورده
Достонҳо бахотир оварда
داستانها بخاطر آورده
Лиги бузи гӯлу хўпсндӣ буд
لیگ بز گول و خوپسندی بود
Дар хури танзу решхандӣ буд
در خور طنز و ریشخندی بود
Сода ва бехаёлу хуши бовар
ساده و بی خیال و خوش باور
Мутамаллиқи парасту дун парвар
متملق پرست و دون پرور
Бисбби мот ва беирода ба сайр
بیسبب مات و بی اراده به سیر
Олати пешрафти мақсади ғайр
آلت پیشرفت مقصد غیر
Май надидаи зи фарти худбинӣ
می ندیده ز فرط خودبینی
Дар ҷаҳон ҷуз биравӣ худбинӣ
در جهان جز بروی خودبینی
Дошт ришии дарозу шохии сахт
داشت ریشی دراز و شاخی سخت
Риш чун сабзаи шохи ҳамчуи дарахт
ریش چون سبزه شاخ همچو درخت
Ин ду тан бар хилофи одати инс
این دو تن بر خلاف عادت انس
Инс бо ҳам гирифта чун ҳамҷинс
انس با هم گرفته چون همجنس
Бенизоу ҷидол ва чун ва чаро
بی نزاع و جدال و چون و چرا
Рӯбаҳи андари шикору буз ба чаро
روبه اندر شکار و بز به چرا
Рост гуфтӣ ки инси рӯбаҳи вбз
راست گفتی که انس روبه وبز
Инс оромӣаст бо пар туз
انس آرامی است با پر توز
Иттифоқан дар офтоби тамӯз
اتفاقا در آفتاب تموز
Аташи афкандашони бсўг ва бисӯз
عطش افکندشان بسوگ و بسوز
Ҳар тараф тохтанд аз паии об
هر طرف تاختند از پی آب
Об буд андарон замин ноёб
آب بود اندران زمین نایاب
Бас давиданд то дар охири кор
بس دویدند تا در آخر کار
Чашма Эй ёфтанд зи оби гуворо
چشمه ای یافتند ز آب گوارا
Роҳи он чашма дар муғокӣ буд
راه آن چشمه در مغاکی بود
Дарраи жарфи ҳавлнокӣ буд
دره ژرف هولناکی بود
Гоҳ рафтан чу буд рӯи бншиб
گاه رفتن چو بود رو بنشیب
Бсҳўлт шуданд ва бе осеб
بسهولت شدند و بی آسیب
Об хӯрданду даст ва рӯ шастанд
آب خوردند و دست و رو شستند
Сару гардан дар об ҷӯ шастанд
سر و گردن در آب جو شستند
Чун шикам сайр шуд гулӯи сироб
چون شکم سیر شد گلو سیرآب
Чашмҳошони тиҳии зи серумаи хоб
چشمهاشان تهی ز سرمه خواب
Он ду ёри мувофиқи дмсоз
آن دو یار موافق دمساز
Хостанд аз нишеб шуд бФроз
خواستند از نشیب شد بفراز
Роҳи пурпеч буду дарҳаму сахт
راه پرپیچ بود و درهم و سخت
На гиёҳ ва на сабза ва на дарахт
نه گیاه و نه سبزه و نه درخت
Шикам аз об гашта ҳамчун мшг
شکم از آب گشته همچون مشگ
Дили зи хӯни моли молу дидаи зи ашг
دل ز خون مال مال و دیده ز اشگ
Аз ашрори тамӯзи тани бгдоз
از اشرار تموز تن بگداز
Мурғи андешаи монда аз парвоз
مرغ اندیشه مانده از پرواز
Диргоҳии бахуди фурӯи рафтанд
دیرگاهی بخود فرو رفتند
Ҳар ду аз бахт бад барошуфтанд
هر دو از بخت بد برآشفتند
Пас дерии мубодилоти сухан
پس دیری مبادلات سخن
Гуфт рӯбаҳи бдўстдори куҳан
گفت روبه بدوستدار کهن
Ҳилтии баҳр ҷустан аз ин диз
حیلتی بهر جستن از این دز
Соз кардам ки дев аз он оҷиз
ساز کردم که دیو از آن عاجز
Гар баҳами дасти иттифоқи диҳем
گر بهم دست اتفاق دهیم
Ҳар ду аз варта фано барраем
هر دو از ورطه فنا برهیم
Варна бегуфтугӯ дар ин зиндон
ورنه بی گفتگو در این زندان
Ҳар ду бошем туъмаи риндон
هر دو باشیم طعمه رندان
Гуфт буз эй ҳакими донишманд
گفت بز ای حکیم دانشمند
Пеши раъии ту срнҳми бкмнд
پیش رأی تو سرنهم بکمند
Хотиратгар ҳалок ман ҷӯяд
خاطرت گر هلاک من جوید
Бандаи смъо ва тоъто гуяд
بنده سمعا و طاعتا گوید
Ки худованди гетӣ аз кам ва беш
که خداوند گیتی از کم و بیش
Бтў додааст ҳуш ва бар ман риш
بتو داده است هوش و بر من ریش
Шавад аз ҳуши обу хоки обод
شود از هوش آب و خاک آباد
Риш пашмасту пашм дар хури бод
ریش پشم است و پشم در خور باد
Гуфт рӯбаҳ чу хотират гарм аст
گفت روبه چو خاطرت گرم است
Гӯши ту суфтаи гарданат нарм аст
گوش تو سفته گردنت نرم است
Ҳали ин уқдаи саҳл май байнам
حل این عقده سهل می بینم
Чун туро ёри аҳл май байнам
چون تو را یار اهل می بینم
Бояд диўсон бар ин девор
باید دیوسان بر این دیوار
Шохи худро ҳамеи зании стўор
شاخ خود را همی زنی ستوار
Гунбадисозӣ аз сарину срўн
گنبدی سازی از سرین و سرون
Ром бошӣ на саркаш ва на ҳрўн
رام باشی نه سرکش و نه حرون
То камӣни банда ?ут шавад густох
تا کمین بنده ات شود گستاخ
По наад мртрои бшонаҳу шох
پا نهد مرترا بشانه و شاخ
Сӯии болои ҳамеи ҷаҳди чолок
سوی بالا همی جهد چالاک
Зон сипас баркашад турои зи муғок
زان سپس برکشد ترا ز مغاک
Пушт кун бар ман эй гули худру
پشت کن بر من ای گل خودرو
Ки мусовӣаст пушти гули борӯ
که مساوی است پشت گل بارو
Гуфт буз шукр дорам аз эзад
گفت بز شکر دارم از ایزد
Ки тўӣии ганҷи ҳушу кони хирад
که توئی گنج هوش و کان خرد
Дар фаросат шудӣ муаллими ман
در فراست شدی معلم من
Атқўои ман Фросаҳи алмؤмн
اتقوا من فراسة المؤمن
Муъмин аз ҳафт парда шуд огоҳ
مؤمن از هفت پرده شد آگاه
« анаи инзри бнўроллаҳ »
«انه ینظر بنورالله »
Ёри донои зи ганҷи сим ба аст
یار دانا ز گنج سیم به است
Одамиро хиради надим ба аст
آدمی را خرد ندیم به است
Марҳабои бки вҳлти албркаҳ
مرحبا بک وحلت البرکة
Ҳамчуи моҳӣ ба дар шӯ аз шабака
همچو ماهی به در شو از شبکه
Хезу пои барфарози шохам на
خیز و پا برفراز شاخم نه
Аз замини сӯии осмони бурҷа
از زمین سوی آسمان برجه
Ин ҳаме гуфту хост бар сари даст
این همی گفت و خواست بر سر دست
Манҷаниқӣ бачарх гардуни баст
منجنیقی بچرخ گردون بست
Рафт рӯбаҳи зи пушти буз бар шох
رفت روبه ز پشت بز بر شاخ
Ҷуст аз он тангно ба дашти фарох
جست از آن تنگنا به دشت فراخ
Ҷуфта бар тоқи осмони андохт
جفته بر طاق آسمان انداخت
Иллӣ гуфту тллии бнўохт
یللی گفت و تللی بنواخت
Чун раҳо шуд здом гуфт ба буз
چون رها شد زدام گفت به بز
эй ҳарифи ягонагар буз
ای حریف یگانه گر بز
Рафтам инак худои нигаҳдорат
رفتم اینک خدا نگهدارت
То абади боди фазли ҳақи ёрат
تا ابد باد فضل حق یارت
Ман рҳидми басӣу ҳиялати хеш
من رهیدم بسی و حیلت خویش
Ту ҳам албата ҳилтии андеш
تو هم البته حیلتی اندیش
То магар башиканӣ биҷаҳад тилисм
تا مگر بشکنی بجهد طلسم
Ҳамчуи ҷонвораӣ зи маҳбаси ҷисм
همچو جان وارهی ز محبس جسم
Саъй кун то бҳилҳои шигарф
سعی کن تا بحیلهای شگرف
Барраии зини муғоки тираи жарф
برهی زین مغاک تیره ژرف
Буз бечора гуфт эй « мосию »
بز بیچاره گفت ای «مسیو»
Дӯстро дар бало манеҳ ба гарав
دوست را در بلا منه به گرو
Ҳаст шарти тариқи меҳри рафиқ
هست شرط طریق مهر رفیق
« алрФиқи алрФиқи сами тариқ »
«الرفیق الرفیق ثم طریق »
Ман туро кардаам зи банди озод
من ترا کرده ام ز بند آزاد
Ҳақи шиносӣ чаро шиддат аз ёд
حق شناسی چرا شدت از یاد
Куфр неъмат макун ки дар куфрон
کفر نعمت مکن که در کفران
Нест умеди раҳмату ғуфрон
نیست امید رحمت و غفران
эй раҳидаи бшоху шонаи ман
ای رهیده بشاخ و شانه من
Бмни хастаи шох ва шона мазан
بمن خسته شاخ و شانه مزن
Ки бад-ӣни зиракӣу бузи бозӣ
که بدین زیرکی و بز بازی
На тӯмонӣ на фахри дайни розӣ
نه تومانی نه فخر دین رازی
Гуфт рӯ ба баряш хеши биханд
گفت رو به بریش خویش بخند
Ки маро донишам раҳанд аз банд
که مرا دانشم رهاند از بند
Гар ту дории бҳўши худ бурҳон
گر تو داری بهوش خود برهان
Хештанро аз ин балои бурҳон
خویشتن را از این بلا برهان
Гуфт буз чунки ҳақи шинос на Эй
گفت بز چونکه حق شناس نه ای
Дӯстонро паии сипос на Эй
دوستان را پی سپاس نه ای
Раҳматӣ кун зи ҳақи ивази бустон
رحمتی کن ز حق عوض بستان
Гар шунидӣ кмотдини тдон
گر شنیدی کماتدین تدان
Ки амалро баробар ояд музд
که عمل را برابر آید مزد
Ганҷ аз посбону ранҷ аз дузд
گنج از پاسبان و رنج از دزد
Гуфт ин ростаст лек аз ман
گفت این راست است لیک از من
Накунӣ шамъи орзӯи равшан
نکنی شمع آرزو روشن
Авло дар ниҳояти афсӯс
اولا در نهایت افسوس
Боядат бӯдан аз раҳеи маъюс
بایدت بودن از رهی مایوس
Кӯтаҳ омад таноби ҳилаи ман
کوته آمد طناب حیله من
Равшанӣ нест дар фатилаи ман
روشنی نیست در فتیله من
Сонё дар вазорати ҷангал
ثانیا در وزارت جنگل
Чанд рӯзӣ аст гаштаам ангал
چند روزی است گشته ام انگل
Ёфтам мансабу маҳалу мақом
یافتم منصب و محل و مقام
Сарфарози омадами бостхдом
سرفراز آمدم باستخدام
Инак онҷои идора Эй дорам
اینک آنجا اداره ای دارم
Мухтасари моҳвора Эй дорам
مختصر ماهواره ای دارم
Гар расми дирсўии хизмати хеш
گر رسم دیرسوی خدمت خویش
Сабт гардад ба дафтари тафтиш
ثبت گردد به دفتر تفتیش
Гоҳи ахзи вазифаи нисфи ҳуқуқ
گاه اخذ وظیفه نصف حقوق
Меравад баҳри ҷурм дар сандӯқ
میرود بهر جرم در صندوق
Зини сабаби зуд боядам рафтан
زین سبب زود بایدم رفتن
То нигарадам дучори мавҷи Фтн
تا نگردم دچار موج فتن
Солсои вақт банда ме гузарад
ثالثا وقت بنده می گذرد
Бас азизаст вақти аҳли хирад
بس عزیز است وقت اهل خرد
Кори имрӯз чун бФрдо рафт
کار امروز چون بفردا رفت
Кори фардои зи даст доно рафт
کار فردا ز دست دانا رفت
Ҳақи нигаҳдорат эй бародари ҳон
حق نگهدارت ای برادر هان
Чораи андешу ҷони худ бурҳон
چاره اندیش و جان خود برهان
Ки чу ӣнҷои Бамонеи андари қайд
که چو اینجا بمانی اندر قید
Гар намирӣ зҷўъи гардани сайд
گر نمیری زجوع گردن صید
Бузи сӯй осмон фиканд нигоҳ
بز سوی آسمان فکند نگاه
Гуфт эй холиқи ситорау моҳ
گفت ای خالق ستاره و ماه
Кош додӣ биҷои лҳиаҳу шох
کاش دادی بجای لحیه و شاخ
Бандаро ақли паҳну ҳуши фарох
بنده را عقل پهن و هوش فراخ
эй писари ин сухани мгири бтнз
ای پسر این سخن مگیر بطنز
Кат буд беҳтар аз хазонау канз
کت بود بهتر از خزانه و کنز
Лухтии андеш дар сафоҳати буз
لختی اندیش در سفاهت بز
Гоҳи тақдими садру ради аҷз
گاه تقدیم صدر و رد عجز
То бадоне чигуна рӯбаҳи пер
تا بدانی چگونه روبه پیر
Кард ӯро ба доми ҳилаи асир
کرد او را به دام حیله اسیر
Пас зёри бад иҷтиноб кунӣ
پس زیار بد اجتناب کنی
Хештанро чу зар ноб кунӣ
خویشتن را چو زر ناب کنی
Риши худро бадаст кас надиҳӣ
ریش خود را بدست کس ندهی
Дил биорон булҳавас надиҳӣ
دل بیاران بوالهوس ندهی
Олати даст муғризон нашӯй
آلت دست مغرضان نشوی
Бе тафаккури зира бурун нарӯй
بی تفکر زره برون نروی
Гар шунидӣ каломи ман рстӣ
گر شنیدی کلام من رستی
Варна дар доми марги пои бастӣ
ورنه در دام مرگ پا بستی