Чу на моҳ бигузашт бар духти шоҳ

چو نه ماه بگذشت بر دخت شاه

Яке кӯдак оварад монанди моҳ

یکی کودک آورد مانند ماه

Ба як рӯз чун Тифли як сола буд

به یک روز چون طفل یک ساله بود

Рухи равшанаш чун гули лола буд

رخ روشنش چون گل لاله بود

Чу огоҳ гардид ожиди ҳок

چو آگاه گردید آژید هاک

Ба чашмаш ҷаҳон шуд чу як мушти хок

به چشمش جهان شد چو یک مشتْ خاک

Вазирӣ ки номаши ҳорои пок буд

وزیری که نامش هارا پاک بود

Ки бо фаҳм ва бо ақлу идрок буд

که با فهم و با عقل و ادراک بود

Бадви ин чунин гуфт ожиди ҳок

بدو این چنین گفت آژید هاک

Ки ҳастам аз ин Тифли баси бимнок

که هستم از این طفل بس بیمناک

Бикаш кӯдаку ҷонам осӯда кун

بکش کودک و جانم آسوده کن

Базӯдии зи хокаши яке тӯда кун

بزودی ز خاکش یکی توده کن

Ба дил гуфт фарзонаи солхўрд

به دل گفت فرزانه سالخوَرد

Дар ин бора тадбир боист кард

در این باره تدبیر بایست کرد

Ки чу шоҳро зиндагӣ шуд тамом

که چون شاه را زندگی شد تمام

Кунад духтар ӯ ба ҷояши қиём

کند دختر او به جایش قیام

Чаҳ гӯям ҷавобаш чаҳ чора кунам

چه گویم جوابش چه چاره کنم

Чигуна биравяш назора кунам

چگونه برویش نظاره کنم

Пас онгоҳи кӯдак ба саҳрои бабрад

پس آنگاه کودک به صحرا ببرد

Шабоне бидиду мар ӯро супурд

شبانی بدید و مر او را سپرد

Ба ороми худ баради кӯдаки шубон

به آرام خود برد کودک شبان

Ба зан гуфт кин ҳадя аз ман ситон

به زن گفت کاین هدیه از من ستان

Амӣрӣ маро дод ин бигноаҳ

امیری مرا داد این بیگناه

Ба саҳро фикан тифлак бе паноҳ

که صحرا فکن طفلک بی پناه

Занаш гуфт бо мард : ( косўдаҳ бош

زنش گفت با مردکاسوده باش

Марои Тифли марду худододаи ҷоаш

مرا طفل مرد و خداداده جاش

Ман аз маргаш онгуна пжмон шудам

من از مرگش آنگونه پژمان شدم

Ки якбораи ранҷур ва биҷон шудам

که یکباره رنجور و بیجان شدم

Ивази хостам , дод инак худо

عوض خواستم، داد اینک خدا

Ту гўӣӣ ки Тифлам шуд ӯрои фидо

تو گوئی که طفلم شد اورا فدا

Чунон дон фикандяш саҳроу мард

چنان دان فکندیش صحرا و مرد

Ҳамаи ҷонўор устихонаш бихӯрад )

همه جانوار استخوانش بخورد

Шубони номи он Тифл Кӯруш гузошт

شبان نام آن طفل کورش گذاشت

Ба таълим ӯ саъии вофири бдошт

به تعلیم او سعی وافر بداشت

Чу шуд чордаҳи сола чун моҳ шуд

چو شد چارده ساله چون ماه شد

Яке шоҳи андари хур гоҳ шуд

یکی شاه اندر خور گاه شد

Баҳор омад ва дашт шуд лолаи зор

بهار آمد و دشت شد لاله زار

Бузургон бирафтанд дар марғзор

بزرگان برفتند در مرغزار

Ҳамаи кӯдакону бузургони шаҳр

همه کودکان و بزرگان شهر

Бирафтанд саҳро ба наздики наҳр

برفتند صحرا به نزدیک نهر

Чу Кӯруши мари он кӯдаконро бидид

چو کورش مر آن کودکان را بدید

Дилаш шод шуд сӯии эшон давид

دلش شاد شد سوی ایشان دوید

Ба бозӣ давиданд дар марғзор

به بازی دویدند در مرغزار

Сипас ҷамъи гаштанд дар як канор

سپس جمع گشتند در یک کنار

Яке гуфт : ( мо шоҳ бозӣ кунем

یکی گفت:( ما شاه بازی کنیم

Бмидони басии асб тозӣ кунем )

بمیدان بسی اسب تازی کنیم)

Яке санг номаш ниҳоданд тахт

یکی سنگ نامش نهادند تخت

Бар ӯ барниҳоданд барги дарахт

بر او برنهادند برگ درخت

Бкўрш бигуфтад : ( ту шоҳ бош

بکورش بگفتند: (تو شاه باش

Бойени ҷамъи мо дар хургоҳ бош )

باین جمع ما در خور گاه باش)

Яке тоҷ аз гули ниҳодаш ба сар

یکی تاج از گل نهادش به سر

зи сарвии яке сояи бон рӯй сар

ز سروی یکی سایه بان روی سر

Ба атроф ӯ гул ҳаме рехтанд

به اطراف او گل همی ریختند

зи гули гарданаш тавқ овехтанд

ز گل گردنش طوق آویختند

Бшоҳӣ бар ӯ хонданди офарин

بشاهی بر او خواندند آفرین

Ҳама бӯса доданд рӯй замин

همه بوسه دادند روی زمین

Бифармуд Кӯруш : ( вазирони ман

بفرمود کورش: (وزیران من

Ҳамаи баргузӣдаи далерони ман

همه برگزیده دلیران من

Бисозед инак яке боргоҳ

بسازید اینک یکی بارگاه

Ки бошад ҳама дар хури подшоҳ )

که باشد همه در خور پادشاه)

Итоат намуданд фармони шоҳ

اطاعت نمودند فرمان شاه

Биҷузи кӯдакӣ аз амирони шоҳ

بجز کودکی از امیران شاه

Ки печиди сарро зи дастури шоҳ

که پیچید سر را ز دستور شاه

Бигуфташ нсӣ дар хури боргоҳ

بگفتش نئی در خور بارگاه

Барошуфт Кӯруш аз он бачаи сахт

برآشفت کورش از آن بچه سخت

Варо гуфт : ( тоғии баргаштаи бахт

ورا گفت: (طاغیِ برگشته بخت

Ндонӣ ки ҳаркаси зи фармони шоҳ

ندانی که هرکس ز فرمان شاه

Бурун шуд шавад рӯзгораши табоҳ ? )

برون شد شود روزگارش تباه؟)

Бифармуд Кӯруш : ( ки ин бихрд

بفرمود کورش: (که این بیخرد

зи фармон шоҳаншаҳӣ бугзарад

ز فرمان شاهنشهی بگذرد

Бабандед поиш кунун бар дарахт

ببندید پایش کنون بر درخت

Сиёсат кунедаш ба танбеҳи сахт )

سیاست کنیدش به تنبیه سخت)

Чу шаб шуд ҳамаи кӯдакони бози гашт

چو شب شد همه کودکان باز گشت

Ба манзил намуданд , аз сӯии гашт

به منزل نمودند،از سوی گشت

Чу аз бешаи атфол боз омаданд

چو از بیشه اطفال باز آمدند

Бар тахти шаҳ бо ниёз омаданд

بر تخت شه با نیاز آمدند

Худ он кӯдак омад ба назд падар

خود آن کودک آمد به نزد پدر

Ҳаме зор бигирист бар зад ба сар

همی زار بگریست بر زد به سر

Шикоят намӯд ва ҳикоят бигуфт

شکایت نمود و حکایت بگفت

Ҳамаи роз берун кашид аз наҳуфт

همه راز بیرون کشید از نهفت

Падар ба амир ва бар ошуфт сахт

پدر بد امیر و بر آشفت سخت

зи дасти шубони бача , тираи бахт

ز دست شبان بچهٔ تیره بخت

Биёмад ба шаҳр ва бар шаҳриёр

بیامد به شهر و برِ شهریار

Бигуфто аз он кӯдаку марғзор

بگفتا از آن کودک و مرغزار

Чу бишунид ожиди ҳоки ин хабар

چو بشنید آژید هاک این خبر

Бифармуд то кӯдаки оранди шаҳр

بفرمود تا کودک آرند شهر

Биёмад шубон бо писар назд шоҳ

بیامد شبان با پسر نزد شاه

Ҳаросон ки гардад замонаши табоҳ

هراسان که گردد زمانش تباه

Ба Кӯруш нигаҳ кард шаҳ хира монад

به کورش نگه کرد شه خیره ماند

Бузад бар лабони ном яздон бихонад

بزیر لبان نام یزدان بخواند

Шубонро бифармуд ожиди ҳок

شبان را بفرمود آژید هاک

: ( ҳамеи рост май гӯ , машав бимнок

:(همی راست می گو، مشو بیمناک

Збоби взмому зослу гуҳар

زباب و زمام و زاصل و گهر

Бмни бози гӯй аз нажоди писар

بمن باز گوی از نژاد پسر

Намонад Рахши ҷузи рухи шоҳ ро

نماند رخش جز رخ شاه را

Намонад магар бар малики моҳ ро

نماند مگر بر ملک ماه را

Бигӯ рост варна бабрами сарат

بگو راست ورنه ببرم سرت

Бисӯзам ба оташи ҳамаи пайкарат )

بسوزم به آتش همه پیکرت)

Шубони пушти подид аз рӯй шарм

شبان پشت پادید از روی شرم

Ҳамеи рехт аз дидагони оби гарм

همی ریخت از دیدگان آب گرم

Бигуфто : ( шҳо аз нажодаши хабар

بگفتا: (شها از نژادش خبر

Надорам ки бошад мар ӯро падар

ندارم که باشد مر او را پدر

Амӣрӣ варо дод дар кӯдакӣ

امیری ورا داد در کودکی

Бҷони прўридм чу Тифлами яке )

بجان پروریدم چو طفلم یکی)

Чу бишунид ожиди ҳоки ин сухан

چو بشنید آژید هاک این سخن

Ҳрои покро хост дар анҷуман

هرا پاک را خواست در انجمن

Бифармуд : ( к-эии мард бераъйу ҳуш

بفرمود: (کای مرد بی رأی و هوش

Чаро амр моро накардӣ ту гӯш

چرا امر مارا نکردی تو گوش

Шикастӣ чаро аҳду паймони ман

شکستی چرا عهد و پیمان من

Набӯдӣ магари ту ба фармони ман ?

نبودی مگر تو به فرمان من؟

Накиштӣ ту ин кӯдак бе баҳо

نکشتی تو این کودک بی بها

Фикандӣ маро дар дами аждаҳо

فکندی مرا در دم اژدها

Кунун ман сазояти нуҳуми барканор

کنون من سزایت نهم برکنار

Кашами бачаи ?утро ҳамаи зори зор )

کشم بچه ات را همه زار زار)

Бифармуд пӯри ҳрои пок ро

بفرمود پور هرا پاک را

Биоранди он кӯдаки пок ро

بیارند آن کودک پاک را

Ҳрои поки гуфто : ( макаши пӯри ман

هرا پاک گفتا: (مکش پور من

Ки бошад яке поки дастури ман

که باشد یکی پاک دستور من

зи доғаши дилами зор ва гирён шавад

ز داغش دلم زار و گریان شود

Чу бар оташи тез бирён шавад

چو بر آتش تیز بریان شود

Марои каш ки баси пери гаштами ҳаме

مرا کش که بس پیر گشتم همی

зи дунё дигар сайри гаштами ҳаме )

ز دنیا دگر سیر گشتم همی)

Бузади бонг : ( бас кун дигар бе хирад

بزد بانگ: (بس کن دگر بی خرد

На ҷони ту дигари хиради пурвирд )

نه جان تو دیگر خرد پرورد)

Бикуштанд он навҷавонро ба зор

بکشتند آن نوجوان را به زار

Падар аз ғамаши гашти зор ва назор

پدر از غمش گشت زار و نزار

Пас аз он мғонродгар бораи хост

پس از آن مغانرا دگر باره خواست

Ки гӯйанд бо ӯ аз ин рози рост

که گویند با او از این راز راست

: ( чаҳ гўӣид , тадбири ин кор чист ?

: (چه گوئید، تدبیر این کار چیست؟

Биҷузи қатлу нобӯдяш чора чист ? )

بجز قتل و نابودیش چاره چیست؟)

Бигуфтанд : ( шоҳои ту осӯда бош

بگفتند: (شاها تو آسوده باش

Гузашти ин хатар дил макун дар харош

گذشت  این خطر دل مکن در خراش

Ба таъбир пайваста шуд хоби ту

به تعبیر پیوسته شد خواب تو

Ба некӣ гароед саранҷоми ту

به نیکی گراید سرانجام تو

Чу дар байни атфоли аўгшти шоҳ

چو در بین اطفال او گشت شاه

Ниҳод ӯ басари тоҷ ва бар шуд бгоҳ

نهاد او بسر تاج و بر شد بگاه

Дигар хоб бигузашт , дили шоди дор

دگر خواب بگذشت، دل شاد دار

зи ранҷу зи ғами хотири озоди дор )

ز رنج و ز غم خاطر آزاد دار)

Чу бишунид ожиди ҳоки ин баён

چو بشنید آژید هاک این بیان

Шукуфта бишуд ҳамчуи гул дар замон

شکفته بشد همچو گل در زمان

Биёмад ба духтари яке мужда дод

بیامد به دختر یکی مژده داد

Яке рӯҳ бар ҷон пажмурда дод

یکی روح بر جان پژمرده داد

Бигуфто : ( ки духтари ҳаминат писар

بگفتا: (که دختر همینت پسر

Ғам ва ранҷат омад дар олами басар )

غم و رنجت آمد در عالم بسر)

Чу кӯдак биёмад бар мондоно

چو کودک بیامد بر ماندانا

Шуд аз дарду андӯҳи ҳиҷрони раҳо

شد از درد و اندوه هجران رها

Бузади сҳиаҳ ва рафт он дами зи ҳуш

بزد صحیه و رفت آن دم ز هوش

Бар омад зи занҳо зи шодии хурӯш

بر آمد ز زنها ز شادی خروش

Писар рафту модараш дар бар гирифт

پسر رفت و مادرشْ در بر گرفت

Ҷаҳонӣ бидон монад андари шигифт

جهانی بدان ماند اندر شگفت

Бабўсед то модар омад бҳўш

ببوسید تا مادر آمد بهوش

зи шодӣ бар оварад аз дили хурӯш

ز شادی بر آورد از دل خروش

Бабўсед аз шавқ рӯй писар

ببوسید از شوق روی پسر

Бигуфто : ( ғам ва дардам омад ба сар )

بگفتا: (غم و دردم آمد به سر)

Ба духтар чунин гуфт ожиди ҳок : (

به دختر چنین گفت آژید هاک:

Бирав назд шўбт дигар нест бок

(برو نزد شویت دگر نیست باک

Ту ҳам Кӯрушатро ба ҳамроҳ бар

تو هم کورُشَت را به همراه بر

Бибинад падар низ рӯй писар )

ببیند پدر نیز روی پسر)

Басӣ шод шуд духтари шаҳриёр

بسی شاد شد دختر شهریار

Шукуфта бишуд чун гули навбаҳор

شکفته بشد چون گل نوبهار

Бигуфто : ( падар шод кардӣ маро

بگفتا: (پدر شاد کردی مرا

Збнди ғам озод кардӣ маро

زبند غم آزاد کردی مرا

Ту додӣ ба ман нури чашми маро

تو دادی به من نور چشم مرا

Ки рӯҳӣ дамидӣ ту ҷисми маро

که روحی دمیدی تو جسم مرا

Замину замони зери пои ту бод

زمین و زمان زیر پای تو باد

Ҳамеша бар ин тахт , ҷои ту бод

همیشه بر این تخت، جای تو باد

Ҳамаи душман аз кишварати даври бод

همه دشمن از کشورت دور باد

Ҳамаи чашми аҳрӣманони кӯри бод

همه چشم اهریمنان کور باد

Ту шоҳӣу Кӯруши яке бандаи ?ут

تو شاهی و کورش یکی بنده ات

Манам ҳамчуи як тани парастандаи ?ут )

منم همچو یک تن پرستنده ات)

Бабўсед рӯй замин назд шоҳ

ببوسید روی زمین نزد شاه

Иҷозат гирифт ва бирафт ӯ ба роҳ

اجازت گرفت و برفت او به راه

Худу Кӯрушу чндтн аз сипоҳ

خود و کورش و چندتن از سپاه

Ҳамеи ҷониби порси ҷустанди роҳ

همی جانب پارس جستند راه

Чу ин мужда бишунид комбўи зё

چو این مژده بشنید کامبو زیا

Чунон шод шуд ҳамчуи гул дар гё

چنان شاد شد همچو گل در گیا

Бифармуд лашкар пазира шуданд

بفرمود لشکر پذیره شدند

Абои буқ ва кӯш ва табира шуданд

ابا بوق و کوس و تبیره شدند

Аз он пас худу афсарони сипоҳ

از آن پس خود و افسران سپاه

Ниҳоданд яксар ҳамаи рӯ ба роҳ

نهادند یکسر همه رو به راه

Чу Кӯруш бар ваии падари гашти шод

چو کورش بروی پدر گشت شاد

Пиёда шуд ва ҳам замин бӯса дод

پیاده شد و هم زمین بوسه داد

Падари ончунон бар гирифташ ба бар

پدر آنچنان بر گرفتش به بر

Ту гӯйӣ ки ҷонаши бадӣ ё ҷигар

تو گویی که جانش بدی یا جگر

Бифармуд зар ва гуҳар рехтанд

بفرمود زر و گهر ریختند

зи сар то қадам зар рехтанд

ز سر تا قدم جمله زر ریختند

Ба дарвеш ҳо дод зару гуҳар

به درویش ها داد زر و گهر

Ки равшан шудаи чашм ӯ бар писар

که روشن شده چشم او بر پسر

Биоварад бар тахти худ бар нишонд

بیاورد بر تخت خود بر نشاند

Ва бар ӯ ҳамеи ном яздон бихонад

 و بر او همی نام یزدان بخواند

Ба як ҳафта дар порси созу сурӯд

به یک هفته در پارس ساز و سرود

Ба шодӣ бар ӯ хондандии дуруд

 به شادی بر او خواندندی درود

Падар гуфт : ( шодами з рӯй писар

پدر گفت: (شادم ز روی پسر

Дилами равшан аз Кӯруши хуши сайр

دلم روشن از کورش خوش سیر

Вале хоҳам ӯро ки доно шавад

ولی خواهم او را که دانا شود

Ба илму ҳунар ӯ тавоно шавад )

به علم و هنر او توانا شود)

Бифармуд коранд фарҳангён

بفرمود کارند فرهنگیان

Ки дониши биомузади ин нави ҷавон

که دانش بیاموزد این نوجوان

зи кори саворӣу тиру камон

ز کار سواری و تیر و کمان

зи разму зи базму зи кори ҷаҳон

ز رزم و ز بزم و ز کار جهان

Чу омухт ҳар корро дар камол

چو آموخت هر کار را در کمال

Бибояд нишинад ба тахти ҷалол

بباید نشیند به تخت جلال