Ҳавои бсбзаҳи гуҳари рехти булбули об аз чашм

هوا بسبزه گهر ریخت بلبل آب از چشم

Ту лола вор нишин чашми ҷони пари хӯни дор

تو لاله وار نشین چشم جان پر خون دار

Дигар биравӣ хуши гул ки дидаи дӯхтаи мурғ

دگر بروی خوش گل که دیده دوخته مرغ

Чу дидаи зи оташи гули сӯхти пови сари ҳамвор

چو دیده ز آتش گل سوخت پاو سر هموار

Бскаҳи булбули чашм бар рӯй хуши гули дӯхта

بسکه بلبل چشم بر روی خوش گل دوخته

Лолаи вораши чашми пурхӯни зотши гули сӯхта

لاله وارش چشم پرخون زآتش گل سوخته

Тақтеъ : Фоълотни Фоълотни Фоълотни Фоълн

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

Қофия : маҳҷӯб

قافیه: محجوب

Баҳр : рамли мсмни мҳзўФ

بحر: رمل مثمن محذوف

Санъат : ташбеҳи мутлақ

صنعت: تشبیه مطلق

Вуҷӯди нофаи гулро бихӯр машк диҳад

وجود نافه گل را بخور مشک دهد

зи шамъи ғунча агар шуълаи саркашади зонўор

ز شمع غنچه اگر شعله سرکشد زانوار

Лабон ғунча биҷӯгар шароб мишкӣн бӯаст

لبان غنچه بجو گر شراب مشکین بوست

Чу лола ҳар чаҳ бар афрӯхт чеҳраи дӯсти мадор

چو لاله هر چه بر افروخت چهره دوست مدار

Нофагар машк диҳад ғунча чаро мишкӣн бӯаст ?

نافه گر مشک دهد غنچه چرا مشکین بوست؟

Шамъ агар шуъла диҳад лола чаҳ афрӯхта рӯаст ?

شمع اگر شعله دهد لاله چه افروخته روست؟

Тақтеъ : Фоълотни Фълотни Фълотни феълот

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلات

Қофия : маърӯфу маҷҳӯли ҷлӣ

قافیه: معروف و مجهول جلی

Баҳр : рамли мсмни мхбўни мқсўр , садру ибтидо ҳар ду солим

بحر: رمل مثمن مخبون مقصور، صدر و ابتدا هر دو سالم

Санъат : ташбеҳи азмор

صنعت: تشبیه اضمار

Ту наргисаш ки буд саҳар сомрӣ бингар

تو نرگسش که بود سحر سامری بنگر

Валикини ин буд аз айни дилбарии бемор

ولیکن این بود از عین دلبری بیمار

Наргисаш буд саҳари сомрӣ

نرگسش بود سحر سامری

Лекини ин буд айни дилбарӣ

لیکن این بود عین دلبری

Тақтеъ : Фоълни феъли Фоълни феъл

تقطیع: فاعلن فعل فاعلن فعل

Қофия : ихтилофи тавҷеҳ

قافیه: اختلاف توجیه

Баҳр : мтдорки мақтӯъ

بحر: متدارک مقطوع

Санъат : таъкиди мадҳи бмои ишбаҳи алзм

صنعت: تاکید مدح بما یشبه الذم

Пай чаҳ баста забон гашта гуми зи худ булбул

پی چه بسته زبان گشته گم ز خود بلبل

Магари кушодаи забони соҳиби ямину ясор

مگر گشاده زبان صاحب یمین و یسار

Низоми дайни алии шери бешаи ислом

نظام دین علی شیر بیشه اسلام

Ки ёфт лавҳу қалам аз шиораши астзҳор

که یافت لوح و قلم از شعارش استظهار

Умӯри ҳишмати азуи хотимаи пазируфта

امور حشمت ازو خاتمه پذیرفته

Румузи ҳикмати азуи ношнФтаҳ дар асрор

رموز حکمت ازو ناشنفته در اسرار

Бе забони куштаи зи худ булбули длсўхтаҳи рафта

بی زبان کشته ز خود بلبل دلسوخته رفته

Магар аз соҳиби сайфу қалами ашъори шнФтаҳ

مگر از صاحب سیف و قلم اشعار شنفته

Тақтеъ : Фоълотни Фълотни Фълотни Фълотн

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلاتن

Қофия : ихтилофи ҳзў

قافیه: اختلاف حذو

Баҳр : рамли мсмни мхбўн , садри солим

بحر: رمل مثمن مخبون، صدر سالم

Санъат : тахаллус

صنعت: تخلص

Мураввиҷӣ ки чунон тозаи сохт ҷони сухан

مروجی که چنان تازه ساخت جان سخن

Ки бастаи чашми хирад аз тасаввураши афкор

که بسته چشم خرد از تصورش افکار

Млоик аз талаби ҳамдамяш бар дару бом

ملایک از طلب همدمیش بر در و بام

Мулӯк аз тамаъи муҳаррамяш бар дар бор

ملوک از طمع محرمیش بر در بار

Тозаи ҷони сухан аз ҳамдамяш

تازه جان سخن از همدمیش

Бастаи чашми хирад аз муҳаррамяш

بسته چشم خرد از محرمیش

Тақтеъ : Фоълотни Фълотни Фълн

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلن

Қофия : нФоз

قافیه: نفاذ

Баҳр : рамли мсдси мхбўни мҳзўФ , садру ибтидои солим

بحر: رمل مسدس مخبون محذوف، صدر و ابتدا سالم

Санъат : истиора

صنعت: استعاره

Яқин ки ҳам илми адл бар фарозади вай

یقین که هم علم عدل بر فرازد وی

Яқин ки ҳам ҷигари зулмро гудозади зор

یقین که هم جگر ظلم را گدازد زار

Рамидааст кунун аз мамоликаш зон ҷавр

رمیده است کنون از ممالکش زان جور

Ки ӯ бомари тадорук сараш кунад бурдор

که او بامر تدارک سرش کند بردار

Илми адли фарозади мамоликаш

علم عدل فرازد ممالکش

Ҷигари зулми гудозади тадорукаш

جگر ظلم گدازد تدارکش

Тақтеъ : Фълотни Фълотни мФоълн

تقطیع: فعلاتن فعلاتن مفاعلن

Қофия : ихтилофи ишбоъ

قافیه: اختلاف اشباع

Баҳр : ғариби мхбўн

بحر: غریب مخبون

Санъат : мадҳи муваҷҷаҳ

صنعت: مدح موجه

Аҷаби мадори зи дасташ ки кардаам монанд

عجب مدار ز دستش که کرده ام مانند

Ба баҳри нил ки ҷорӣ буд азу анҳор

به بحر نیل که جاری بود از و انهار

Латоифи карамаши коми халқ шаҳрӣ дод

لطایف کرمش کام خلق شهری داد

Кафи аноят ӯ шуд чу баҳрӣ аз эсор

کف عنایت او شد چو بحری از ایثار

Дасташ ки диҳад коми халқи шаҳрӣ

دستش که دهد کام خلق شهری

Баҳрӣ ки буд ҳар кафяши баҳрӣ

بحری که بود هر کفیش بحری

Тақтеъ : мафъӯли мафоъили Фоълотн

تقطیع: مفعول مفاعیل فاعلاتن

Қофия : ихтилофи ҳарфи қайд

قافیه: اختلاف حرف قید

Баҳр : қариби ахрб

بحر: قریب اخرب

Санъат : аиҳоам

صنعت: ایهام

Яке ки ваии нҳдши заҳри фии алмисл дар даст

یکی که وی نهدش زهر فی المثل در دست

Бигӯ бануш ки дар ком ӯст нӯши гўор

بگو بنوش که در کام اوست نوش گوار

Шароб дар даҳани дӯстонаши нӯшин таъм

شراب در دهن دوستانش نوشین طعم

Шукри ббхти бади душманонаши неши хумор

شکر ببخت بد دشمنانش نیش خمار

Заҳр дар дасти дӯстонаши нӯш

زهر در دست دوستانش نوش

Нӯш дар коми душманонаши неш

نوش در کام دشمنانش نیش

Тақтеъ : Фоълотни мФоълни феълот

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلات

Қофия : ихтилофи рдФ

قافیه: اختلاف ردف

Баҳр : хафифи мсдси мхбўни аслами мсбғ - садру ибтидои солим

بحر: خفیف مسدس مخبون اصلم مسبغ- صدر و ابتدا سالم

Санъат : истиора

صنعت: استعاره

Ягонаи ои суханатро чу пайки боди орад

یگانه آ سخنت را چو پیک باد آرد

Дилӣ ки мурда буд зинда созад он гуфтор

دلی که مرده بود زنده سازد آن گفتار

Рисонда ӣӣ ту бидон пояи сухани комрўз

رسانده یی تو بدان پایه سخن کامروز

Ҷаҳони гирифтаи қиёмати зсити астшҳор

جهان گرفته قیامت زصیت استشهار

Биҷуз ту кист ки оради бнзми бегау гуҳ

بجز تو کیست که آرد بنظم بیگه و گه

Гуҳар нисор кунад кӯҳи кӯҳ бар аҳрор

گهر نثار کند کوه کوه بر احرار

Суханат чу боди оради сӯии хоксори гуҳи гуҳ

سخنت چو باد آرد سوی خاکسار گه گه

Дили мурда зинда созад чаҳ қиёматаст ваа ваа

دل مرده زنده سازد چه قیامت است وه وه

Тақтеъ : феълоти Фоълотни феълоти Фоълотн

تقطیع: فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن

Қофия : мукаррар

قافیه: مکرر

Баҳр : рмсли мсмни ҷузвии мшкўли ҷузвии солим

بحر: رمثل مثمن جزوی مشکول جزوی سالم

Санъат : мутазод

صنعت: متضاد

Агар чаҳ дили бтўои брорро қарин хонд

اگر چه دل بتوا برار را قرین خواند

Вале каманди бад-ӣни ҳасани эътиқод бар ор

ولی کمند بدین حسن اعتقاد بر آر

Дили ту раҳи баҳақ аз аршу анҷумаш беш аст

دل تو ره بحق از عرش و انجمش بیش است

Бъолмӣ ки каманд аз гумони дарави ахёр

بعالمی که کمند از گمان درو اخیار

Дил ту хонд бърши вонҷм

دل تو خواند بعرش وانجم

Ва нҳни ақрби илайҳи мнкм

و نحن اقرب الیه منکم

Тақтеъ : Фъўли Фълни Фъўли Фълн

تقطیع: فعول فعلن فعول فعلن

Қофия : муқайяди муҷаррад

قافیه: مقید مجرد

Баҳр : мутақориби мқбўзи аслм

بحر: متقارب مقبوض اثلم

Санъат : иқтибос

صنعت: اقتباس

Вакили ризқи туе эй бузургвор аз лутф

وکیل رزق تویی ای بزرگوار از لطف

Насими халқи ту ин мужда дод дар ақтор

نسیم خلق تو این مژده داد در اقطار

Хаёли фитнау ғмзш гирифтааст гулоб

خیال فتنه و غمزش گرفته است گلاب

Ба шиша карда з пост гулоб аз он аттор

به شیشه کرده ز پاست گلاب از آن عطار

Гулоби вор аз лутфат гирифтааст гули об

گلاب وار از لطفت گرفته است گل آب

Насими халқи ту дар шиша кардааст гулоб

نسیم خلق تو در شیشه کرده است گلاب

Тақтеъ : мФоълни Фълотни мФоълни феълот

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات

Қофия : аитоءи хФӣ

قافیه: ایطاء خفی

Баҳр : мҷтси мхбўни мқсўр

بحر: مجتث مخبون مقصور

Санъат : ради алъҷзълии алсдри навъи аввал

صنعت: رد العجزعلی الصدر نوع اول

Ва рои табъи ту дар аз сухан ки миборд

و رای طبع تو در از سخن که میبارد

Ту тӯтӣии бсхни гуфтану шукри минқор

تو طوطیی بسخن گفتن و شکر منقار

Аз онҷҳт ки набӯдат зрўии маънӣ мисл

از آنجهت که نبودت زروی معنی مثل

Набӯд ақлаши азин даъвии ту истикбор

نبود عقلش ازین دعوی تو استکبار

Ҳунари бъҳди ту длҷўтрст ва зеботар

هنر بعهد تو دلجوترست و زیباتر

Ситами зи адли ту ранҷуртар зи бӯи тимор

ستم ز عدل تو رنجور تر ز بو تیمار

Дар аз суханат набӯд дилҷӯтар ва зеботар

در از سخنت نبود دلجوتر و زیباتر

Тӯтии бсхн гуфтан набӯд зи ту дилҷӯтар

طوطی بسخن گفتن نبود ز تو دلجوتر

Тақтеъ : мафъӯли мафоъӣлуни мафъӯли мафоъӣлун

تقطیع: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن

Қофия : аитоءи ҷлӣ

قافیه: ایطاء جلی

Баҳр : ҳзҷи мсмни ахрб

بحر: هزج مثمن اخرب

Санъат : рдолъҷзи навъи сонӣ

صنعت: ردالعجز نوع ثانی

Дами муҷодала танҳо на шӯрат аз фазл аст

دم مجادله تنها نه شورت از فضل است

Ки теғи қаҳр ту бишикаст қалби сад қаҳҳор

که تیغ قهر تو بشکست قلب صد قهار

Бадасти фазли ту нақди ҳунар карамҳо нест

بدست فضل تو نقد هنر کرمها نیست

Ки ҳаст ганҷ наҳант каромат аз ду ар

که هست گنج نهانت کرامت از دو ار

Танҳо на дашти ҳунари карамҳо

تنها نه دشت هنر کرمها

Теғи ту шикасти қалб танҳо

تیغ تو شکست قلب تنها

Тақтеъ : мафъӯли мФоълни Фъўлн

تقطیع: مفعول مفاعلن فعولن

Қофия : аитоءи ҷлӣ навъе дигар

قافیه: ایطاء جلی نوعی دیگر

Баҳр : ҳзҷи мсдси ахрби мқбўзи мҳзўФ

بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف

Санъат : ради алъҷзи навъи робъ

صنعت: رد العجز نوع رابع

Вуҷӯд на фалакати хоки раҳи баҳри қадамӣ

وجود نه فلکت خاک ره بهر قدمی

Ситодаи хайли малик бар дарат бостҳзор

ستاده خیل ملک بر درت باستحضار

Дар ту бӯса диҳад каъбагар сафо ҷӯяд

در تو بوسه دهد کعبه گر صفا جوید

Чунонкӣ бар қидмати чеҳра май наад зуввор

چنانکه بر قدمت چهره می نهد زوار

На фалакати хоки қадам бӯса диҳад

نه فلکت خاک قدم بوسه دهد

Хайли малик бар қидмати чеҳра наад

خیل ملک بر قدمت چهره نهد

Тақтеъ : мФтълни мФтълни мФтълн

تقطیع: مفتعلن مفتعلن مفتعلن

Қофия : аитоءи ҷлии навъи дигар

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

Баҳр : раҷази мсдси мтўӣ

بحر: رجز مسدس مطوی

Санъат : ради алъҷзи навъи солис

صنعت: رد العجز نوع ثالث

Ъқуди гавҳару домони зари ту афшонӣ

عقود گوهر و دامان زر تو افشانی

Ба халқ ё шудаи резони зи боди барги баҳор

به خلق یا شده ریزان ز باد برگ بهار

Дарӣ ки бар сари хосони кафи ту миборд

دری که بر سر خاصان کف تو میبارد

Нарехт абри чунон жола ва надид баҳор

نریخت ابر چنان ژاله و ندید بحار

Зар , ту фишонӣ бар сари хосон

زر، تو فشانی بر سر خاصان

ё шудаи резони барги баҳорон

یا شده ریزان برگ بهاران

Тақтеъ : мФтълни Фъи мФтълни Фоъ

تقطیع: مفتعلن فع مفتعلن فاع

Қофия : аитоءи ҷлии навъи дигар

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

Баҳр : мнсрҳи мтўии мсмни мнҳўри мҷзўъ

بحر: منسرح مطوی مثمن منحور مجذوع

Санъат : тҷоҳли алъорФ

صنعت: تجاهل العارف

Ва ҷоҳтти фалак аз чеҳра малик ҷӯяд

و جاهتت فلک از چهره ملک جوید

Ки одамӣ набӯд инчунин тамоми айёр

که آدمی نبود اینچنین تمام عیار

Яқин ки як қадами андари саҳари ҳамеи нчмнд

یقین که یک قدم اندر سحر همی نچمند

Ки сӯии ту ндмнди оятии зўии алозкор

که سوی تو ندمند آیتی ذوی الاذکار

Чаҳ фалак чаҳ малики қадамии нчмнд

چه فلک چه ملک قدمی نچمند

Ки дамии дуои сӯии ту ндмнд

که دمی دعا سوی تو ندمند

Тақтеъ : Фълни Фълни Фълни феълон

تقطیع: فعلن فعلن فعلن فعلان

Қофия : аитоءи ҷлии навъи дигар

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

Баҳр : ркзи алхили арӯзу зарби мзол

بحر: رکض الخیل عروض و ضرب مذال

Санъат : ҷамъи мунфарид

صنعت: جمع منفرد

Дили адуии ту дар оташӣ чу шамъ омад

دل عدوی تو در آتشی چو شمع آمد

Ки ҷони набард аз он сӯхтани бсди исрор

که جان نبرد از آن سوختن بصد اصرار

Валикинаши бтар аз ин ҳалок мехоҳам

ولیکنش بتر از این هلاک میخواهم

Бзориӣ ки наёрад ҳадиси истиғфор

بزاریی که نیارد حدیث استغفار

Лӣем хасми ту аз мудаббирии дами куштан

لییم خصم تو از مدبری دم کشتن

Умед нест ки имони бадари баради зи инкор

امید نیست که ایمان بدر برد ز انکار

Адуят чу шамъ омад валикини дами куштан

عدویت چو شمع آمد ولیکن دم کشتن

Ки ҷонрои бсд зорӣ наёрад бадари бурдан

که جانرا بصد زاری نیارد بدر بردن

Тақтеъ : Фъўлни мафоъӣлуни Фъўлни мафоъӣлун

تقطیع: فعولن مفاعیلن فعولن مفاعیلن

Қофия : аитоءи ҷлии навъи дигар

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

Баҳр : тавил

بحر: طویل

Санъат : ҷамъу тафреқ

صنعت: جمع و تفریق

Туе ки мо бсноӣ ту оҷизем оре

تویی که ما بثنای تو عاجزیم آری

Ки дид чун ту худовандӣ аз сғору кбор

که دید چون تو خداوندی از صغار و کبار

Агар бмдҳ на шоистаем ҷуз мо нест

اگر بمدح نه شایسته ایم جز ما نیست

Сазои мадҳ ки мо бандаему хидматкор

سزای مدح که ما بنده ایم و خدمتکار

Мо бснои ту на шоиста ем

ما بثنای تو نه شایسته ایم

Чун ту худовандӣ ва мо банда ем

چون تو خداوندی و ما بنده ایم

Тақтеъ : мФтълни мФтълни фоилот

تقطیع: مفتعلن مفتعلن فاعلات

Қофия : аитоءи ҷлии навъи дигар

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

Баҳр : сариъи мтўии мавқуф

بحر: سریع مطوی موقوف

Санъат : тафреқу тақсим

صنعت: تفریق و تقسیم

Вуҷӯд кас набӯд ҳамчуи халқу мардумят

وجود کس نبود همچو خلق و مردمیت

Ки ин нагуфт ба талхӣ ва он накард озор

که این نگفت به تلخی و آن نکرد آزار

Дигар чу ҳимматати андари ҷаҳони надида касе

دگر چو همتت اندر جهان ندیده کسی

Накарда дар ҳамаи умри илтимосӣ аз ағёр

نکرده در همه عمر التماسی از اغیار

Ҳамчуи халқу мардумят дар ҷаҳони надида касе

همچو خلق و مردمیت در جهان ندیده کسی

Кин нагуфта талхӣ ва он рад накарда мултамисӣ

کاین نگفته تلخی و آن رد نکرده ملتمسی

Тақтеъ : фоилоти мФтълни фоилоти мФтълн

تقطیع: فاعلات مفتعلن فاعلات مفتعلن

Қофия : аитоءи ҷлӣ навъе дигар

قافیه: ایطاء جلی نوعی دیگر

Баҳр : мқтзби мтўӣ

بحر: مقتضب مطوی

Санъат : ҷамъу тақсим

صنعت: جمع و تقسیم

Саводи калаки ту Ҳиндӯстонаш дар дастаст

سواد کلک تو هندوستانش در دستست

Чунин ки резад аз ингуна қатраҳо бқтор

چنین که ریزد از اینگونه قطره ها بقطار

Турои зи лутф худовандӣ омад ин ҳишмат

ترا ز لطف خداوندی آمد این حشمت

Ки бардааст аз он баҳри дирафшони зхор

که برده است از آن بحر درفشان ذخار

Қиёси халқ чаҳ номади яди турои чашма

قیاس خلق چه نامد ید ترا چشمه

Ки бахшиш ту давонед чашмаро дар ғор

که بخشش تو دوانید چشمه را در غار

Дӯстони дасти худовандяш май номид

دوستان دست خداوندیش می نامید

Неи неи аинқтраҳи даҳ он баҳр фишонаш донед

نی نی اینقطره ده آن بحر فشانش دانید

Тақтеъ : Фоълотни Фълотни Фоълотни феълон

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فاعلاتن فعلان

Қофия : аитоءи ҷлии навъи дигар

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

Баҳр : рамли мсмни мхбўни арӯзу зарби аслами мсбғ , садру абтдоءи солим

بحر: رمل مثمن مخبون عروض و ضرب اصلم مسبغ، صدر و ابتداء سالم

Санъат : ҷамъу тафреқу тақсим

صنعت: جمع و تفریق و تقسیم

Даруни душмани ҷоҳат ки бар қарор мабод

درون دشمن جاهت که بر قرار مباد

Наёфт ҳеҷ дил аз сӯзи ҳасраташи ҷузи нор

نیافت هیچ دل از سوز حسرتش جز نار

Рафиқи хасм ту набӯд биҷузи дили бирён

رفیق خصم تو نبود بجز دل بریان

Баҳр чаҳ дидаи гирён ӯ кунад тимор

بهر چه دیده گریان او کند تیمار

Душманатро мабод ҷузи дили бирён

دشمنت را مباد جز دل بریان

Ҳеҷ дили сӯзи баҳри дидаи гирён

هیچ دل سوز بهر دیده گریان

Тақтеъ : Фоълотни мФоълн феъланатон

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلاتان

Қофия : аитоءи ҷлии навъи дигар

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

Баҳр : хафифи мсдси мхбўн , садру ибтидои солими арӯзу зарби мсбғ

بحر: خفیف مسدس مخبون، صدر و ابتدا سالم عروض و ضرب مسبغ

Санъат : саҳари ҳалол

صنعت: سحر حلال

Ту Хизри роҳравонеи бадонашу таҳқиқ

تو خضر راهروانی بدانش و تحقیق

Ту Чиле ва ту ҷунайд аз далоили атвор

تو شیلی و تو جنید از دلایل اطوار

Шаку яқини набарди роҳ дар кмолотт

شک و یقین نبرد راه در کمالاتت

Ки дар мақом аноят намӯдӣ истиқрор

که در مقام عنایت نمودی استقرار

Ту Хизри раҳравоне дар камолот

تو خضر رهروانی در کمالات

Ту шблӣу ҷунайдӣ дар мақомот

تو شبلی و جنیدی در مقامات

Тақтеъ : мафоъӣлуни мафоъӣлуни мафоъил

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل

Қофия : аитоءи ҷлии навъи дигар

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

Баҳр : ҳзҷи мсдси арӯзу зарби мқсўр

بحر: هزج مسدس عروض و ضرب مقصور

Санъат : тнсиқи алсФот

صنعت: تنسیق الصفات

Яқини рабӯдаи калаки ту сӯрат мо нест

یقین ربوده کلک تو صورت ما نیست

Ки сӯзад аз ҳасадаш чун хатат кунад изҳор

که سوزد از حسدش چون خطت کند اظهار

Аз онкии зулфи ту хол ва хаттӣаст рангинаш

از آنکه زلف تو خال و خطیست رنگینش

Бсухт сад дили сангин ва насх кард ағёр

بسوخت صد دل سنگین و نسخ کرد اغیار

Буд калаки турои холу хати рангин

بود کلک ترا خال و خط رنگین

Ки сӯзади ҳасани хатати сад дили сангин

که سوزد حسن خطت صد دل سنگین

Тақтеъ : мафоъӣлуни мафоъӣлуни мафоъилон

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلان

Қофия : аитоءи ҷлии навъи дигар

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

Баҳр : ҳзҷи мсдс , арӯзу зарби мсбғ

بحر: هزج مسدس، عروض و ضرب مسبغ

Санъат : саёқаи алоъдод

صنعت: سیاقه الاعداد

Рикоби хунаки фалаки пеши Рахши тести карон

رکاب خنک فلک پیش رخش تست کران

Ки дар ҳазимат аз ӯ рафтаи шер дар пайкор

که در هزیمت از او رفته شیر در پیکار

Ба пеши ҳамла ӯ боду об суст таканд

به پیش حمله او باد و آب سست تکند

Агар чаҳ ҳаст ба тани ҳамчуи санги зери савор

اگر چه هست به تن همچو سنگ زیر سوار

Пеши Рахшати каши мабодои сусти так

پیش رخشت کش مبادا سست تک

Дар ҳазимати рафтаи шерони ҳамчуи саг

در هزیمت رفته شیران همچو سگ

Тақтеъ : Фоълотни Фоълотни Фоълн

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

Қофия : акФоء

قافیه: اکفاء

Баҳр : рамли мсдси мҳзўФ

بحر: رمل مسدس محذوف

Санъат : ҳшўи малеҳ

صنعت: حشو ملیح

Ҷаҳони кеши баракати гирд мамлакат гардад

جهان کیش برکت گرد مملکت گردد

Бсъӣ агар ҳаракат ноед аз ту чун паргор

بسعی اگر حرکت ناید از تو چون پرگار

Вилоят аз ҳаракот қалам кунӣ маъмур

ولایت از حرکات قلم کنی معمور

Аз он зҳқ баракат мерасад ба астксор

از آن زحق برکت میرسد به استکثار

Баракати калаки туро аз ҳаракат

برکت کلک ترا از حرکت

Ҳаракат аз ту ва аз ҳақи баракат

حرکت از تو و از حق برکت

Тақтеъ : Фълотни Фълотни Фълн

تقطیع : فعلاتن فعلاتن فعلن

Қофия : мтрокб

قافیه: متراکب

Баҳр : рамли мсдси мхбўби мҳзўФ

بحر: رمل مسدس مخبوب محذوف

Санъат : ирсоли алмисл

صنعت: ارسال المثل

Дар ончӣ нест бунафша чу хати мактубат

در آنچه نیست بنفشه چو خط مکتوبت

Чаҳ шак ки нест чу меҳри паямбарии тӯмор

چه شک که نیست چو مهر پیمبری طومار

Ту фориғӣу назари чеҳраи сӯсаняши сифед

تو فارغی و نظر چهره سوسنیش سفید

Аз он бишорату умеди коваради ахбор

از آن بشارت و امید کاورد اخبار

Чист бунафшаи руста дар ғунчаи сӯсани сифед

چیست بنفشه رسته در غنچه سوسن سفید

Меҳр паямбарӣ бирав пайки бишорату умед

مهر پیمبری برو پیک بشارت و امید

Тақтеъ : мФтълни мФоълни мФтълни мФоълон

تقطیع: مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلان

Қофия : мутародиф

قافیه: مترادف

Баҳр : раҷази мтўии мхбўн , арӯзу зарби мзол

بحر: رجز مطوی مخبون، عروض و ضرب مذال

Санъат : лғз : нома

صنعت: لغز: نامه

Дили Карими туам дар дили афканди ин занн

دل کریم توام در دل افکند این ظن

Ки борад аз карамат бар серум дар шҳўор

که بارد از کرمت بر سرم در شهوار

Шавад умеди марои ҳам дили ту ҳоҷати бахш

شود امید مرا هم دل تو حاجت بخش

Ки пошем гуҳари алқсаҳ бар сару динор

که پاشیم گهر القصه بر سر و دینار

Мубини дарин ки раҳе бар сутӯдаи худ рози анк

مبین درین که رهی بر ستوده خود راز انک

Бурӣдааст ба шойистагии раҳи пиндор

بریده است به شایستگی ره پندار

Кримо дил кунад ин занни марои ҳам дили дарин баста

کریما دل کند این ظن مرا هم دل درین بسته

Ки зар бар сари марои пошӣ ки борӣ ҳаст шоиста

که زر بر سر مرا پاشی که باری هست شایسته

Тақтеъ : мафоъӣлуни мафоъӣлуни мафоъӣлуни мафоъӣлун

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن

Қофия : мутавотир

قافیه: متواتر

Баҳр : ҳзҷи мсмни солим

بحر: هزج مثمن سالم

Санъат : муаммои босами амири низоми аддӣни алӣ - ҳасани талаб

صنعت: معما باسم امیر نظام الدین علی- حسن طلب

На ман ки тай накунад каси муҳӣти хати сабот

نه من که طی نکند کس محیط خط ثبات

Ки бар сипеҳр кашад калаки ту ҳамеи адвор

که بر سپهر کشد کلک تو همی ادوار

Далели собитау раҳнамоӣ соира аст

دلیل ثابته و رهنمای سایره است

Дилат ки доираи чархи азу буд даввор

دلت که دایره چرخ ازو بود دوار

Тай накунад собитау соира

طی نکند ثابته و سایره

Гар бикашади калаки ту як доира

گر بکشد کلک تو یک دایره

Тақтеъ : мФтълни мФтълни Фоълн

تقطیع: مفتعلن مفتعلن فاعلن

Қофия : мтдорк

قافیه: متدارک

Баҳр : сариъи мтўии макшуф

بحر: سریع مطوی مکشوف

Санъат : азмор қабл аззикр

صنعت: اضمار قبل الذکر

Яқини зи қадар фалак шуд ки бандаи даргоҳ

یقین ز قدر فلک شد که بنده درگاه

Тар аз баҳр сарафрозӣаст лайл ва наҳор

تر از بهر سرافرازی است لیل و نهار

Фалак шуд бандаи даргоҳат аз баҳри сарафрозӣ

فلک شد بنده درگاهت از بهر سرافرازی

Доираи мҷтлбаҳ

دایره مجتلبه

Накардаем биҷузи мдҳтти ситоиши кас

نکرده ایم بجز مدحتت ستایش کس

Раво набошадам ин шеваи ҳам магари ночор

روا نباشدم این شیوه هم مگر ناچار

Кӣ биҷузи мадҳати ситоиш раво бошад маро

کی بجز مدحت ستایش روا باشد مرا

Доираи мухталифа

دایره مختلفه

Забон чаҳ мекунам охир агар на бегау гуҳ

زبان چه میکنم آخر اگر نه بیگه و گه

Саноӣ ту накунам дар сухани ҳамеи такрор

ثنای تو نکنم در سخن همی تکرار

Чаҳ кунам агар ба саноӣ ту накунам сухан

چه کنم اگر به ثنای تو نکنم سخن

Доираи муталафа

دایره موتلفه

Яқин ки кори туро шуд зи илми шаръи асос

یقین که کار تو را شد ز علم شرع اساس

Яқин ки ком туро шуд зи ҳаламу сабри ҳисор

یقین که کام ترا شد ز حلم و صبر حصار

Кор туро шуд зи илми ком туро шуд Зуҳалам

کار ترا شد ز علم کام ترا شد زحلم

Доираи муштабаҳа

دایره مشتبهه

Рафиқи гашти турои фазлу лутфи яздоне

رفیق گشت ترا فضل و لطف یزدانی

Нигоҳдор ту бошад ҳаросати ҷаббор

نگاهدار تو باشد حراست جبار

Турои лутфи яздон нигаҳдор бошад

ترا لطف یزدان نگهدار باشد

Доираи муттафиқа

دایره متفقه

Бтўъи ман нгшоими камари азин хизмат

بطوع من نگشایم کمر ازین خدمت

Бсдқи мадҳи ту корам буд на аз эъсор

بصدق مدح تو کارم بود نه از اعسار

Ман нгшоими камар аз мадҳи шоҳ

من نگشایم کمر از مدح شاه

Доираи мнтзъаҳ

دایره منتزعه

Агар хати ту дида ба сари ман ниҳодаам чаҳ аҷаб

اگر خط تو دیده به سر من نهاده ام چه عجب

Замона бар хати ту сар наад бостФхор

زمانه بر خط تو سر نهد باستفخار

Ду дидаи равшан аз он бар дар ту сояд чарх

دو دیده روشن از آن بر در تو ساید چرخ

Ки карда саҷдаи зоҳири турои аўлўолобсор

که کرده سجده ظاهر ترا اولوالابصار

Кари хати ту дидаи банда нодаро

کر خط تو دیده بنده نادرا

Бар хати ту саҷда карда зоҳиран

بر خط تو سجده کرده ظاهرا

Тақтеъ : мафоъӣлуни мафоъӣлуни Фъўлн , Фоълотни Фоълотни Фоълн

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن فعولن، فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

Баҳр : рамли мсдси мҳзўФ – ҳзҷи мсдси мҳзўФ

بحر: رمل مسدس محذوف – هزج مسدس محذوف

Қофия : аввали муқайяди бтосиси сонии мутлақи бтосис

قافیه: اول مقید بتاسیس ثانی مطلق بتاسیس

Санъат : алтдўир

صنعت: التدویر