Аз онкии чеҳра бар афрӯхта гулат роҳаст
از آنکه چهره بر افروخته گلت راهست
Маро фурӯхта рухи шамъи рӯят аз анвор
مرا فروخته رخ شمع رویت از انوار
Лабат чу мишкнди глшкр дар ои дигар
لبت چو میشکند گلشکر در آ دیگر
Дамӣ дигар бчмн машк кун бичишмон хор
دمی دگر بچمن مشک کن بچشمان خوار
Ту рух чу гул макун ?имаа аз самани пинҳон
تو رخ چو گل مکن ایماه از سمن پنهان
Бглрхии маи ман қадар аз сухан бурдор
بگلرخی مه من قدر از سخن بردار
Аз чеҳраи афрӯхтаи гулро машкан
از چهرهٔ افروخته گل را مشکن
Афрӯхтаи рухи Марви ту дигари бчмн
افروختهرخ مرو تو دیگر به چمن
Гулро дигар хаҷал макунема ман
گل را دیگر خجل مکن ای مهِ من
Машкан бчмнема ман қадари сухан
مشکن به چمن ای مهِ من قدر سخن
Тақтеъ : мафъӯли мафоъили мафоъили феъл
تقطیع: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل
Қофия : муҷаррад
قافیه: مجرد
Баҳр : ҳзҷи ахрби мкФўФи мҷбўб
بحر: هزج اخرب مکفوف مجبوب
Санъат : мураббаъ
صنعت : مربع
Аё ҳарифи гули андом чун расед баҳор
ایا حریف گل اندام چون رسید بهار
зи баҳри коми диловар балолаи зори гузор
ز بهر کام دل آور بلاله زار گذار
Дуруст чун қадаҳаст офтоби гули барме
درست چون قدحست آفتاب گل برمی
Бануш соғар ва бар оташи дили обии бор
بنوش ساغر و بر آتش دل آبی بار
Гул дар баҳораст чун офтобӣ
گل در بهارست چون آفتابی
Зад лола зон рӯ бар оташи обӣ
زد لاله زان رو بر آتش آبی
Тақтеъ : Фълни Фълўни Фълни Фъўлн
تقطیع: فعلن فعلون فعلن فعولن
Қофия : мутлақи брдФ
قافیه: مطلق بردف
Баҳр : мутақориби аслм
بحر: متقارب اثلم
Санъат : ташбеҳи киноя
صنعت: تشبیه کنایه
Махоҳ то битавон ғайри соқии гулчеҳр
مخواه تا بتوان غیر ساقی گلچهر
Ба давр лола кун аз зуҳди ғунчаи сони инкор
به دور لاله کن از زهد غنچه سان انکار
Марост дидаи бҳнгоми гулистони пайваст
مراست دیده بهنگام گلستان پیوست
Бидон рафиқ ки борон шудаст марҷони хор
بدان رفیق که باران شدست مرجان خوار
Аисоқии гулчеҳра ҳангом гулистонаст
ایساقی گلچهره هنگام گلستانست
Дар лола кун аз ғунчаи он барқ ки борон аст
در لاله کن از غنچه آن برق که باران است
Тақтеъ : мафъӯли мафоъӣлуни мафъӯли мафоъӣлун
تقطیع: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن
Қофия : мутлақи брдФу хурӯҷ
قافیه: مطلق بردف و خروج
Баҳр : ҳзҷи мсмни ахрб
بحر: هزج مثمن اخرب
Санъат : ташбеҳи киноя
صنعت: تشبیه کنایه
Ҳарифи базми гул аз ҷӯии хулд зон мастаст
حریف بزم گل از جوی خلد زان مستست
Ки сабза Хизр хиромаст бар лаби анҳор
که سبزه خضر خرامست بر لب انهار
Шудаст хулди барин боғ ва бингар аз сабза
شدست خلد برین باغ و بنگر از سبزه
Дамидаи Хизри хатонро бигард гули шаби тор
دمیده خضر خطان را بگرد گل شب تار
Раҳин ҷом шаробаст ҳуши аҳли назар
رهین جام شرابست هوش اهل نظر
зи ҷом лола харобаст ақл ҳар ҳушёр
ز جام لاله خرابست عقل هر هشیار
Базми гул чу хулд омад хулд агар шробстш
بزم گل چو خلد آمد خلد اگر شرابستش
Сабзаи Хизрро монад Хизр агар шбобстш
سبزه خضر را ماند خضر اگر شبابستش
Тақтеъ : Фоълни мафоъӣлуни Фоълни мафоъӣлун
تقطیع: فاعلن مفاعیلن فاعلن مفاعیلن
Қофия : мутлақи брдФу хурӯҷу мазид
قافیه: مطلق بردف و خروج و مزید
Баҳр : ҳзҷи уштур
بحر: هزج اشتر
Санъат : ташбеҳи машрӯт
صنعت: تشبیه مشروط
Ба сунбули чаманам зон назар фитод ки ҳаст
به سنبل چمنم زان نظر فتاد که هست
Чунин абир фишон ҳамчуи турраи дилдор
چنین عبیر فشان همچو طره دلدار
Нимув на риштаи ҷони сохтстмши лекин
نمو نه رشته جان ساختستمش لیکن
з ҷон бааст чу бшнохтстмши якбор
ز جان بهست چو بشناختستمش یکبار
Сунбули намӯнаи риштаи ҷони сохтстмш
سنبل نمونه رشته جان ساختستمش
Неи неи з ҷон бааст чу бшнохтстмш
نی نی ز جان بهست چو بشناختستمش
Тақтеъ : мафъӯли фоилоти мафоъили Фоълн
تقطیع: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن
Қофия : мутлақ бар дафину хурӯҷу мазиду ноираҳ
قافیه: مطلق بر دفین و خروج و مزید و نایره
Баҳр : музореъи ахрби мкФўФи мҳзўФ
بحر: مضارع اخرب مکفوف محذوف
Санъат : ташбеҳи тафзил
صنعت: تشبیه تفضیل
Аз онкӣ чун гули бустон шудаи рухи мисатон
از آنکه چون گل بستان شده رخ مستان
Чу маст аз он шудаи гули бастаи лаби зи хандаи анор
چو مست از آن شده گل بسته لب ز خنده انار
Чу бустон шуд рухи мисатон
چو بستان شد رخ مستان
Чу мисатон шуд гули бустон
چو مستان شد گل بستان
Тақтеъ : мафоъӣлуни мафоъӣлун
تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن
Қофия : лузӯми мо лои илзм
قافیه: لزوم ما لا یلزم
Баҳр : ҳзҷи мураббаъ
بحر: هزج مربع
Санъат : ташбеҳи акс
صنعت: تشبیه عکس
Миёни боғ дигар ҷӯш мезанад гул аз онк
میان باغ دگر جوش میزند گل از آنک
Чу масти бодаи магари шурии афканди бҳзор
چو مست باده مگر شوری افکند بهزار
Ҳаёти зндгиши ҳамчуи бода хӯн ҷӯшад
حیات زندگیش همچو باده خون جوشد
Ки мурғи масти хурӯшади бнўҳаҳ аз ашҷор
که مرغ مست خروشد بنوحه از اشجار
Заъифро блби ҷӯи нишот аз он хезад
ضعیف را بلب جو نشاط از آن خیزد
Ки ҳар сӯ аз лаби ҷӯи мидмди хати зангор
که هر سو از لب جو میدمد خط زنگار
Май агар ҷӯш занад гули з чаҳ ҷӯшад блби ҷӯ
می اگر جوش زند گل ز چه جوشد بلب جو
Маст агар шӯр кунад мурғи хурӯшади з чаҳ ҳар сӯ
مست اگر شور کند مرغ خروشد ز چه هر سو
Тақтеъ : Фълотни Фълотни Фълотни Фълотн
تقطیع: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلاتن
Қофия : маърӯфу маҷҳӯл
قافیه: معروف و مجهول
Баҳр : рамли мсмни мхбўн
بحر: رمل مثمن مخبون
Санъат : ташбеҳи азмор
صنعت: تشبیه اضمار
Расед сӯии чамани сабзау фараҳ бахш аст
رسید سوی چمن سبزه و فرح بخش است
Зиҳии зи бахти дил афрӯз гашта куштау кор
زهی ز بخت دل افروز گشته کشته و کار
Ту хоки байни зи дами бод дар самани сое
تو خاک بین ز دم باد در سمن سایی
Зиҳӣ чу рӯҳи дили осои гулии абири ғубор
زهی چو روح دل آسا گلی عبیر غبار
Чамани сабзу фараҳи бахшу дами боди самани соӣ
چمن سبز و فرح بخش و دم باد سمن سای
Зиҳии бахти дили афрӯзу зиҳии рӯҳи дили осоӣ
زهی بخت دل افروز و زهی روح دل آسای
Тақтеъ : мафоъили мафоъили мафоъили мафоъил
تقطیع: مفاعیل مفاعیل مفاعیل مفاعیل
Қофия : лузӯми молоилзм
قافیه: لزوم مالایلزم
Баҳр : ҳзҷи мкФўФи мқсўр
بحر: هزج مکفوف مقصور
Санъат : лФу нашри мураттаб
صنعت: لف و نشر مرتب
Яқин ки лола соғар зада прстдмӣ
یقین که لاله ساغر زده پرستدمی
Нишондаи одили аҳдаши магари замии бкнор
نشانده عادل عهدش مگر زمی بکنار
Миёни гушӯдаи лабони гули замии даҳони шаста
میان گشوده لبان گل زمی دهان شسته
Чунин ки сад шариъат бибаст шоҳи диёр
چنین که سد شریعت ببست شاه دیار
Лола соғар зада бар сангу лаб аз май шаста
لاله ساغر زده بر سنگ و لب از می شسته
Шоҳи одили магари ин сади шариъати баста
شاه عادل مگر این سد شریعت بسته
Тақтеъ : Фълотни Фълотни Фълотни Фълн
تقطیع: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
Қофия : ихтилофи ҳзў
قافیه: اختلاف حذو
Баҳр : рамли мхбўни мҳзўФ
بحر: رمل مخبون محذوف
Санъат : ҳасани мақта
صنعت: حسن مقطع
Қарори Мисри дилу Юсуфи шаҳаншоҳон
قرار مصر دل و یوسف شهنشاهان
Шаҳи дили оинаи ёқӯби хони зўмқдор
شه دل آینه یعقوب خان ذومقدار
Вҷиаҳи сӯрату хусрави нажоду соҳиби илм
وجیه صورت و خسرو نژاد و صاحب علم
Ки ҳам мусоҳиб ҳаламаст ва ҳам ҳлиси виқор
که هم مصاحب حلم است و هم حلیس وقار
Юсуфи шаҳи нишони соҳиби илм
یوسف شه نشان صاحب علم
Шоҳи ёқӯби хони соҳиби ҳалам
شاه یعقوب خان صاحب حلم
Тақтеъ : Фоълотни мФоълни Фълн
تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلن
Қофия : маҳҷӯб
قافیه: محجوب
Баҳр : хафифи мсдси мхбўни мҳзўФ
بحر: خفیف مسدس مخبون محذوف
Санъат : мурооти назир
صنعت: مراعات نظیر
Бҷони сарварӣ аз чашми мардумии нозир
بجان سروری از چشم مردمی ناظر
Ба ганҷи хўшдлӣу бҳрхрмии мухтор
به گنج خوشدلی و بحرخرمی مختار
Ҷони сарварии чашми мардумӣ
جان سروری چشم مردمی
Ганҷи хўшдлии баҳри хуррамӣ
گنج خوشدلی بحر خرمی
Тақтеъ : Фоълни феъли Фоълни феъл
تقطیع: فاعلن فعل فاعلن فعل
Қофия : ихтилофи тавҷеҳ ( кзо )
قافیه: اختلاف توجیه(کذا)
Баҳр : мтдорки мхбўни мақтӯъ
بحر: متدارک مخبون مقطوع
Санъат : истиора
صنعت: استعاره
Чунончии меҳри намояди фурӯғ бар ҳамаи кас
چنانچه مهر نماید فروغ بر همه کس
Шудаст нури Фзо дар ҳамаи дили Аброр
شدست نور فزا در همه دل ابرار
Аз онкии зилл карам густард ҳамеша кунад
از آنکه ظل کرم گسترد همیشه کند
Ҳаҷари бмҳри ҳунари парварӣ дар шҳўор
حجر بمهر هنر پروری در شهوار
Меҳри намо бар ҳамаи каси зилли карами густаряш
مهر نما بر همه کس ظل کرم گستریش
Нури Фзор дар ҳамаи дили меҳри ҳнрпрўриш
نور فزار در همه دل مهر هنرپروریش
Тақтеъ : мФтълни 4 бор
تقطیع: مفتعلن ۴ بار
Қофия : ихтилофи нФоз ( кзо )
قافیه: اختلاف نفاذ(کذا)
Баҳр : раҷази мтўӣ
بحر: رجز مطوی
Санъат : мадҳи муваҷҷаҳ
صنعت: مدح موجه
Нигаҳ чу карда сӯии наъли хинг ӯ аз давр
نگه چو کرده سوی نعل خنگ او از دور
зи хеши рафтаи маи нави бгнбди даввор
ز خویش رفته مه نو بگنبد دوار
Бърсаҳи гршаҳ чавгон намӯда гуҳи гуҳ зон
بعرصه گرشه چوگان نموده گه گه زان
Ҳилоли маи маи азин арса кардааст канор
هلال مه مه ازین عرصه کرده است کنار
Чу наъл хингаш намӯда гуҳи гуҳ
چو نعل خنگش نموده گه گه
зи хеши рафтаи ҳилоли маи ма
ز خویش رفته هلال مه مه
Тақтеъ : Фъўли Фълни Фъўли Фълн
تقطیع: فعول فعلن فعول فعلن
Қофия : мукаррар
قافیه: مکرر
Тақтеъ : мутақориби мқбўзи аслм
تقطیع: متقارب مقبوض اثلم
Санъат : иғроқ
صنعت: اغراق
Вуҷӯди мост кам аз зарра ӣӣ ва ӯ чун меҳр
وجود ماست کم از ذره یی و او چون مهر
Дар омадаст бҷзби дил аз ямину ясор
در آمدست بجذب دل از یمین و یسار
Дамида дар карамаши сад гул аз сипеҳри умед
دمیده در کرمش صد گل از سپهر امید
Намӯда саҳарӣ аз ингуна бар дили аҳрор
نموده سحری از اینگونه بر دل احرار
Мо зарра ва ӯ дар карами сипеҳрӣ
ما ذره و او در کرم سپهری
Дар ҷазби дил аз мо намӯда саҳарӣ
در جذب دل از ما نموده سحری
Тақтеъ : мафъӯли мафоъили Фоълотн
تقطیع: مفعول مفاعیل فاعلاتن
Қофия : ихтилофи ҳарфи қайд
قافیه: اختلاف حرف قید
Баҳр : қариби ахрб
بحر: قریب اخرب
Санъат : зўбҳрин ( кзо )
صنعت: ذوبحرین(کذا)
Яқин ки каси илми зулм бар наме дорад
یقین که کس علم ظلم بر نمی دارد
Ки мезанад карамаши кӯси адл дар ақтор
که میزند کرمش کوس عدل در اقطار
Агар кунад бгдоиии татовулии шоҳӣ
اگر کند بگدایی تطاولی شاهی
Кашад бсўлти шоҳӣ муқобилаш бурдор
کشد بصولت شاهی مقابلش بردار
Илм зулм намонад татовулаш
علم ظلم نماند تطاولش
Ки занад кӯси адолати муқобилаш
که زند کوس عدالت مقابلش
Тақтеъ : Фълотни Фълотни мФоълн
تقطیع: فعلاتن فعلاتن مفاعلن
Қофия : ихтилофи ишбоъ
قافیه: اختلاف اشباع
Баҳр : ғариби мхбўн
بحر: غریب مخبون
Санъат : мурооти назир
صنعت: مراعات نظیر
Равост онкӣ ғуломаш кунад зари таббату қадар
رواست آنکه غلامش کند زر تبت و قدر
Азизи Юсуфи мисрии ғулому хидматкор
عزیز یوسف مصری غلام و خدمتکار
Бароа ӯст ҳамаи машки ноби хоки замин
براه اوست همه مشک ناب خاک زمین
Взўсти хори замон дар мақоми ъзу виқор
وزوست خوار زمان در مقام عز و وقار
Машк дар роҳ ӯст хоки замин
مشک در راه اوست خاک زمین
Юсуфи Мисри азоўсти хоразмон
یوسف مصر ازاوست خوارزمان
Тақтеъ : Фоълотни мФоълни феълот
تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلات
Қофия : ихтилофи рдФ
قافیه: اختلاف ردف
Баҳр : хафифи мсдси мхбўни сдрўи ибтидои солим
بحر: خفیف مسدس مخبون صدرو ابتدا سالم
Санъат : муҳтамили алздин
صنعت: محتمل الضدین
Ҳар он барроқ ки вайро гуҳӣ шавад ҳомил
هر آن براق که وی را گهی شود حامل
Чу бод бугзарад аз Рахши хоки барқи осор
چو باد بگذرد از رخش خاک برق آثار
Магӯ ки арш тавонад ситеза бо зотш
مگو که عرش تواند ستیزه با ذاتش
Чунин ки резади хуноб аз оташи пайкор
چنین که ریزد خوناب از آتش پیکار
Ҳар барроқӣ ки шавад ҳокли арши зотш
هر براقی که شود حاکل عرش ذاتش
Бод аз хоки барангезаду об аз оташ
باد از خاک برانگیزد و آب از آتش
Тақтеъ : Фоълотни Фълотни Фълотни Фълн
تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
Қофия : маъмӯл
قافیه: معمول
Баҳр : рамли мхбўни мҳзўФ
بحر: رمل مخبون محذوف
Санъат : мутазод
صنعت: متضاد
Яқин буд ки азуи дӯстон шуда чун сарв
یقین بود که ازو دوستان شده چون سرو
Бхрмии дили эшон бъишу нӯши гўор
بخرمی دل ایشان بعیش و نوش گوار
Шуданд хурраму хандон азу муҳибон лек
شدند خرم و خندان از و محبان لیک
Ҳамеша хасми гудозони зи оташи идбор
همیشه خصم گدازان ز آتش ادبار
Дӯстонаш чу сарви хурраму хандон
دوستانش چو سرو خرم و خندان
Дили эшон бъишу хасми гудозон
دل ایشان بعیش و خصم گدازان
Тақтеъ : Фоълотни мФоълн феъланатон
تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلاتان
Қофия : аитоءи ҷлӣ
قافیه: ایطاء جلی
Баҳр : хафифи мсдси мхбўни арӯзу зарби мсбғ
بحر: خفیف مسدس مخبون عروض و ضرب مسبغ
Санъат : саҳари ҳалол
صنعت: سحر حلال