Чу ошиқ шуд дилу ҷонами рух ва зулфин ҷонон ро

چو عاشق شد دل و جانم رخ و زلفین جانان را

Дилу ҷонро хтрнбўди дили инро боду ҷони он ро

دل و جان را خطرنبود دل این را باد و جان آن‌را

Ман аз ҷонони дилу дайнро ба ҳиялат чун нигаҳ дорам

من‌ از جانان دل و دین را به حیلت چون نگه دارم

Ки эзад бар дилу ҷонам мусаллат кард ҷонон ро

که ایزد بر دل و جانم مسلط‌ کرد جانان را

Нгоринӣ ки чун бинии лабу дандони ширинаш

نگارینی که چون بینی لب و دندان شیرینش

Ба шукр брўрш доданд гӯйӣ дару марҷон ро

به شَکّر برورش دادند گویی دُرّ و مرجان را

Ба дандону лаби ширин мусаллам нест дили бурдан

به دندان و لب شیرین مسلم نیست دل بردن

Ҷузи он ёқӯти лаб , маъшӯқи марвориди дандон ро

جز آن یاقوت لب، معشوقِ مروارید دندان را

Азу бустон шавад мавкиб ки ӯ сарвӣаст мавкиб ро

ازو بستان‌شود موکب‌که او سروی‌است موکب را

Ваз ӯ гардун шавад айвон ки ӯ моҳӣаст айвон ро

وز او گردون شود ایوان که او ماهی است ایوان را

Чаҳ моҳаст ӯ ки рашки сет аз рух ӯ моҳи гардун ро

چه ماه است او که رشک‌ست از رخ او ماه گردون را

Чаҳ сарваст ӯ ки шармаст азқд ӯ сарви бустон ро

چه ‌سرو است‌ او که ‌شرم ‌است ازقد او سرو بستان را

Басии гулҳои рангинаст бар рухсори симинаш

بسی‌گلهای رنگین است بر رخسار سیمینش

Ки рангу буии он гулҳо хаҷал дорад гулистон ро

که رنگ ‌و بوی آن ‌گلها خجل دارد گلستان را

Ба кори оидгли афшонро чунон гулҳои нашукуфта

به‌کار آیدگل افشان را چنان گلهای نشکفته

Ки аз хӯбӣ ва зебоӣ биорояд гули афшон ро

که از خوبی و زیبایی بیاراید گل افشان را

Ба ғорати баради дилҳоро бутӣ чун Юсуфи чоҳӣ

به غارت برد دلها را بتی چون یوسف چاهی

Ки аз анбар расан созад ҳамеи чоҳи занхдон ро

که از عَنْبَر رَسَن سازد همی چاه زَنَخْدان را

Чаҳаш зиндони длҳогшту фард всаст рухсораш

چَهَش زندان دلهاگشت ‌و فرد‌وس‌ است رخسارش

Шигифтаст ин ки шуд фирдавси маскани чоҳу зиндон ро

شگفت است این‌ که شد فردوس ‌مسکن چاه و زندان را

Ғунудаи чашми фаттонаши ҳаме пайкон занад дар дил

غنوده چشم فتانش همی پیکان زند در دل

Нишони бррх падед ояд ҳамеи он захми пайкон ро

نشان بررخ پدید آید همی آن زخم پیکان را

Сипоҳи фитнаи ангезон агар бенанди чашм ӯ

سپاه فتنه‌انگیزان اگر بینند چشم او

Ба гоҳи фитна шогирдӣ кунанд он чашми фаттон ро

به ‌گاه فتنه شاگردی کنند آن چشم فتان را

Дил чун гӯии ман зулфин чун чавгони он бут ро

دل چون‌گوی من زلفین چون چوگان آن بت را

Ҳаме ҷӯяд ҳамаи сола чу ҷўгони гӯии гардон ро

همی جوید همه ساله چو جوگان ‌گوی ‌گردان را

Надорам баси аҷабгар хами чавгони гӯйро ҷӯяд

ندارم بس عجب‌ گر خم چوگان‌ گوی را جوید

Ман аз гӯйӣ аҷаб дорам ки ҷӯяд хами чавгон ро

من از گویی عجب دارم ‌که جوید خَمّ چوگان را

зи ҳиҷронаши марои дардаст ва аз васлаши марои дармон

ز هجرانش مرا دردست و از وصلش مرا درمان

Магари ҳиҷрону васл ӯ сабаб шуд дарду дармон ро

مگر هجران و وصل او سبب شد درد و درمان را

Куҷо бошад марои ором бе рӯй длоромӣ

کجا باشد مرا آرام بی روی دلارامی

Ки чандинӣ асар бошад зи ишқаши васлу ҳиҷрон ро

که چندینی اثر باشد ز عشقش وصل و هجران را

Агар шуд бар дилами султони азин корам аҷаб ноед

اگر شد بر دلم سلطان ازین‌کارم عجب ناید

Ки дар ишқу ҳавоӣ ӯ дилам сухрааст шайтон ро

که در عشق و هوای او دلم سُخرَه است شیطان را

Ғазал бар ном ӯ гӯям ки ҳаст ӯ бар дилами султон

غزل بر نام او گویم‌که هست او بر دلم سلطان

Сано бар ном ӯ а хонам а ки дастураст султон ро

ثنا بر نام او ا‌خوانم‌ا‌ که دستور است سلطان را

Низоми ди волти олии низоми алмалики ибғўи бик

نظام د‌ولت عالی نظام‌الملک یبغو بیک

Ки то маҳшар низомаст ӯ ба ҳишмати дайни яздон ро

که تا محشر نظام است او به حشمت دین یزدان را

Муҳамади бен сулаймони он ҳунармандӣ ки нойиб шуд

محمد بن سلیمان آن هنرمندی‌که نایب شد

Ба дайни андари Муҳамадро ба малики андари сулаймон ро

به دین اندر محمد را به ملک اندر سلیمان را

Ҷаҳони орои дастурӣ ки ҳаргиз то ҷаҳон бошад

جهان آرای دستوری که هرگز تا جهان باشد

Чун ӯ соҳиб нахоҳад буд Эронроу турон ро

چون او صاحب نخواهد بود ایران را و توران را

Зуҳӯр ӯст дар турон ҳузур ӯст дар Эрон

ظهور اوست در توران حضور اوست در ایران

Бадв то ҷовдон фахраст туронроу Эрон ро

بدو تا جاودان فخرست توران را و ایران را

Чу шуд густарда бар аҳли хуросони сояи адлаш

چو شد گسترده بر اهل خراسان سایهٔ عدلش

Фузуд оромишу ромиш ба адл ӯ хуросон ро

فزود آرامش و رامش به عدل او خراسان را

Гирифтааст аз ҳамаи аҷром , кайвони бартарин ҷое

گرفته است از همه اجرام‌، کیوان برترین جایی

Бидон монад ки қадар ӯ баландӣ дод кайвон ро

بدان ماند که قدر او بلندی داد کیوان را

Ба лафз ӯ зи покии оби ҳайвон нисбатӣ дорад

به لفظ او ز پاکی آب حَیوان نسبتی دارد

Ки умри ҷовдон додан , сифат шуд оби ҳайвон ро

که عمر جاودان دادن، صفت شد آب حَیوان را

Кафи родаш ҳаме монад дами исои Марям ро

کف رادش همی ماند ‌دم عیسیّ مریم را

Дили покаш ҳаме монад кафи Мӯсои умрон ро

دل پاکش همی ماند کف موسی عمران را

Наботи хоки сартосари ҳамаи зару дирам будӣ

نبات خاک سرتاسر همه زرّ و دِرَم بودی

Агар дасташ мадад додӣ зи ҷӯади хеши борон ро

اگر دستش مدد دادی ز جود خویش باران را

Занад дар мън ва дар нӯъмони нўолш ҳар замони таъна

زند در مَعن و در نُعمان نوالش هر زمان طعنه

Агар бошад дар ин айёми раҷъати мъну нӯъмон ро

اگر باشد در این ایّام رِجعَت مَعن و نُعمان را

Куҷои ғолиб буд афваши шуморади оби оташ ро

کجا غالب بود عفوش شمارد آب آتش را

Куҷо муҳкам шавад азмаши сносди муми санадон ро

کجا محکم شود عزمش سناسد موم سندان را

зи азм ӯ набошад фасхи ҳаргизи аҳду байъат ро

ز عزم او نباشد فَسخ هرگز عهد و بیعت را

зи рой ӯ набошад нақзи ҳаргизи шарту паймон ро

ز رای او نباشد نقض هرگز شرط و پیمان را

Наҳифи хашм ӯ тарсон кунад дар рӯми қайсар ро

نهیب خشم او ترسان‌ کند در روم قیصر را

Хаёли чеҳр ӯ шодон кунад дар тарки хоқон ро

خیال چهر او شادان کند ‌در ترک خاقان را

Удӯлӣ нест дар ҳукмаши ҳунармандони давлат ро

عدولی نیست ‌در حکمش هنرمندان دولت را

Гурезӣ нест аз райши худовандони фармон ро

گریزی نیست از رایش خداوندان فرمان را

Вазирони оли сосонро агар буданд бисёре

وزیران آل ساسان را اگر بودند بسیاری

Вагар буданд бисёре муширони оли сомон ро

وگر بودند بسیاری مشیران آل سامان را

Набӯд аз адл ва аз инсофи меҳтар зуу беҳтар зу

نبود از عدل و از انصاف مهتر زو و بهتر زو

Муширии оли сомонро вазирии оли сосон ро

مشیری آل سامان را وزیری آل ساسان را

Аё шоиста ва дар хури сарои малику давлат ро

ایا شایسته و در خور سرای ملک و دولت را

Чу ҳурмузи қавсу моҳиро чу Зуҳраи савру мизон ро

چو هرمز قُوس و ماهی را چو زُهْره ثَور و میزان‌را

На ҳар садрӣ ба садри андари чунуи наздик , султон ро

نه هر صدری به صدر اندر چنو نزدیک‌، سلطان را

Буд боиста тамкинро буд шоистаи имкон ро

بود بایستهٔ تمکین را بود شایسته امکان را

Савории кордон бояд сафи пайкори вкўшш ро

سواری کاردان باید صف پیکار وکوشش را

Сутурии кӯҳи сон бояд так новирду ҷавлон ро

ستوری کوه سان باید تک ناوَرد و جولان را

Гар аз дониш буд пояи бузургони мумайиз ро

گر از دانش بود پایه بزرگان مُمَیّز را

Вар аз ҳикмат буд мояи ҳакямони схндон ро

ور از حکمت بود مایه حکیمان سخندان را

Ту дории пояи Акбари ту дории мояи аксар

تو داری پایهٔ اکبر تو داری مایهٔ اکثر

Набӯд ин пояи осифро набӯд ин мояи луқмон ро

نبود این پایه آصِف را نبود این مایه لُقمان را

Агар зинда шудӣ рустам ки рукнӣ буд мардӣ ро

اگر زنده شدی رستم که رکنی بود مردی را

Вагар боз омадӣ дастон ки аслӣ буд дастон ро

وگر باز آمدی دستان که اصلی بود دستان را

Ғуломон ту кардандӣ ба мардии тайраи рустам ро

غلامان تو کردندی به مردی طیره رستم را

Далерон ту додандӣ зи дастони тавбаи дастон ро

دلیران تو دادندی ز دَستان توبه دَستان را

Яке теғаст гавҳари дори табъи пакет аз тезӣ

یکی تیغ است گوهر دار طبع پاکت از تیزی

Ки бо ӯ ошноӣ нест ҳргзснги всўҳон ро

که با او آشنایی نیست هرگزسنگ وسوهان را

Чу калаки ту ба тўқиъот дар девон равон гардад

چو کلک تو به توقیعات در دیوان روان گردد

Срирш дар суҷуди оради ҳамеи асҳоби девон ро

صریرش در سجود آرد همی اصحاب دیوان را

Мидоди ши қӣр ва Қатаронаст ва дорад қимати гавҳар

مداد‌ش قیر و قطران است و دارد قیمت‌گوهر

Вгрчаҳи қимат гавҳар набошад қӣру Қатарон ро

وگرچه قیمت‌ گوهر نباشد قیر و قَطران را

Ваъиду въд яздонаст ҳалу ақд ӯ гӯйӣ

وعید و وعد یزدان است حل و عقد او گویی

Ки хавфу амн азу бошад сипоҳи куфру имон ро

که خوف و امن ازو باشد سپاه کفر و ایمان را

Ҷӯи маду нақш ӯ бо нома ва маншур шуд пайдо

جو مدّ و نقش او با نامه و منشور شد پیدا

Калид ва қуфл шуд пайдо дар тавфиқу хизлон ро

کلید و قفل شد پیدا در توفیق و خِذلان را

Аё перояи фахрии згФтори ту таҳсин ро

ایا پیرایهٔ فاخر زگفتار تو تحسین را

Ва ё сармояи вофири зи кирдори ту эҳсон ро

و یا سرمایه وافر ز کردار تو احسان را

Биханданд ҳамеи фари ту рӯй рӯзи равшан ро

بخنداند همی فر تو روی روز روشن را

Бигарёнад ҳамеи ҷӯади ту чашми абри Нитсаон ро

بگریاند همی جود تو چشم ابر نیسان را

Саворони мъолиро яке майдони кшидстӣ

سواران معالی را یکی میدان کشیدستی

Ки дар хотир ниҳоят нест тӯлу арзи майдон ро

که در خاطر نهایت نیست طول و عرض میدان را

Агар мадҳат нагӯяд дили тароват кӣ буд дил ро

اگر مَدحَت نگوید دل طراوت کی بود دل را

Вагар меҳрат наҷуед ҷони ҳаловат кӣ буд ҷон ро

وگر مهرت نجوید جان حلاوت کی بود جان را

Кунам манзуми мадҳи ту ба лафзии кон буд осон

کنم منظوم مدح تو به‌لفظی‌کان بود آسان

Ки дар дилҳо фузун бошад ҳаловати лафзи осон ро

که در دلها فزون باشد حلاوت لفظ آسان را

Чу баҳри ман зи ту эъзоз ва икромаст ҳар рӯзӣ

چو بهر من ز تو اعزاز و اکرام است هر روزی

Туро ҳаргиз нагӯям ончӣ Қатарон гуфт ммлон ро

تو را هرگز نگویم آنچه قطران‌ گفت مَملان را

Ки аз ту дар накукорӣ маро шукраст бисёре

که از تو در نکوکاری مرا شُکرست بسیاری

зи ммлони ибни вҳсўдони шикоят буд Қатарон ро

ز مملان ابن وهسودان شکایت بود قطران را

Ба ҳазрат нест густардаи бисоти ромишу ъушрат

به حضرت نیست‌گسترده بساط رامش و عشرت

Зимистон чун тавонам кард маскани Марви шҳҷон ро

زمستان چون توانم کرد مسکن مَرو شهجان را

Чу аз бод зимистонӣ шавад бебарг ҳар шохӣ

چو از باد زمستانی شود بی‌برگ هر شاخی

Чунон боидкаҳ дар хона кунам баррагии зимистон ро

چنان بایدکه در خانه کنم برگی زمستان را

зи Марв шоҳҷон ёбам басӯии хонаи дастурӣ

ز مرو شاهجان یابم بسوی خانه ‌دستوری

Гар аз ҳолам кунӣ огаҳи шаҳаншоҳи ҷҳонбон ро

گر از حالم کنی آگه شهنشاه جهانبان را

Ҳаме то ҳоли сайёрот ва арқон ҳаст дигргўн

همی تا حال سیارات و ارکان هست دیگرگون

Ҳаме то табъ яксон нест фарвардину обон ро

همی تا طبع یکسان نیست فروردین و آبان را

Вифоқу созгории бод бо табъу мизоҷи ту

وفاق و سازگاری باد با طبع و مزاج تو

Чаҳ Фрўри дайну обонро чаҳ сайёроту арқон ро

چه فرور‌دین و آبان را چه سیارات و ارکان را

Ба нури талъати ту чашми равшани боди хусрав ро

به نور طلعت تو چشم روشن باد خسرو را

зи ҳасани ҳиммати ту табъи хуррами боди аъён ро

ز حسن همت تو طبع خرّم باد اعیان را

Ҷамолати бод бе офати камолати бод бе нуқсон

جمالت باد بی‌آفت کمالت باد بی‌نقصان

Бад-ӣн ҳар ду мабодои роҳ , офатроу нуқсон ро

بدین هر ‌دو مبادا راه‌، آفت را و نقصان را

Ҳамеша панҷ танро боди маскан дар сарои ту

همیشه پنج تن را باد مسکن در سرای تو

Надиму зоиру маддоҳу донишманду меҳмон ро

ندیم و زائر و مداح و دانشمند و مهمان را

Ту андари даст ва бар пои истодаи пеши ту сарвӣ

تو اندر دست و بر پای ایستاده پیش تو سروی

Казу рашк ояд андари хулди ҳўролъину ризвон ро

کزو رشک آید اندر خُلد حُورالعین و رضوان را