Дидам шабӣ ба хоби дарахтии бузургвор

دیدم شبی به خواب درختی بزرگوار

Аз илму ақлу фазл бар ӯ баргу шоху бор

از علم و عقل و فضل بر او برگ‌ و شاخ‌ و بار

Аз Қандаҳори соя ӯ то ба қирвон

از قندهار سایهٔ او تا به قیروان

Вази қирвони шукуфа ӯ то ба Қандаҳор

وز قیروان شکوفهٔ او تا به قندهار

Наздик ӯ нишаста ҷавонии кушодаи табъ

نزدیک او نشسته جوانی‌ گشاده طبع

Бо сӯратии бадеъу забонии сухани гузор

با صورتی بدیع و زبانی سخن‌گزار

Осори тозагӣу нишони хуҷастагӣ

آثار تازگی و نشان خجستگی

Бар сӯрати муборак ӯ гашта ошкор

بر صورت مبارک او گشته آشکار

Гуфтам ки кистӣ ту чунин шоду тоза рӯй

گفتم که کیستی تو چنین شاد و تازه ‌روی

Бози ин дарахт чист чунин сабзу обдор

باز این درخت چیست چنین سبز و آبدار

Гуфт ин дарахти дайн худоӣ паямбараст

گفت این درخت دین خدای پیمبرست

Ман давлатами гирифта ба наздик ӯ қарор

من دولتم‌گرفته به نزدیک او قرار

То дар чаҳор фасли бпироими ин дарахт

تا در چهار فصل بپیرایم این درخت

Чун зоди сару марди кишоварз дар баҳор

چون زادْ سر‌وْ مرد کشاورز در بهار

Гуфтам ки то ба саъии ту перостааст дайн

گفتم ‌که تا به سعی تو پیراسته است دین

Дайнро ба иҳтимоми ту оростааст кор

دین را به اهتمام تو آراسته است ‌کار

Гуфто ҳамеша нусрат дайнаст кори ман

گفتا همیشه نصرت دین است کار من

Дар рӯзгори Носири дайни шоҳи рӯзгор

در روزگار ناصر دین شاه روزگار

Гуфтам бипурсам аз ту дар ин ҳол чанд чиз

گفتم بپرسم از تو در این حال چند چیز

Фарзонаи вори посух ҳар пурсишӣ биор

فرزانه‌وار پاسخ هر پرسشی بیار

Гуфто ҳар он суол ки аз ман кунӣ кунун

گفتا هر آن سوال که از من ‌کنی کنون

Онро даҳуми ҷавоб ба тавфиқи кирдигор

آن را دهم جواب به توفیق‌ کردگار

Гуфтам ки чист он ки на об ва на оташ аст

گفتم که چیست آن‌ که نه آب و نه آتش است

Чун об ва оташаст ба водӣу кӯҳсор

چون آب و آتش است به وادی و کوهسار

Пушти замини з рафтан ӯ ҳаст пари ҳилол

پشت زمین ز رفتن او هست پر هلال

Рӯй фалаки зи ҷунбиш ӯ ҳаст пари ғубор

روی فلک ز جنبش او هست پر غبار

Бодӣаст кӯҳи пайкар вкўҳӣаст боди пой

بادی است‌کوه پیکر وکوهی است باد پای

Барқӣаст абри гардиш ва абрӣаст барқи бор

برقی است ابر گردش و ابری است برق‌بار

Ҳомӯн ҳаме гузораду гардун аз ӯ хаҷал

هامون همی ‌گذارد و گردون از او خجل

Саҳрои ҳамеи навардаду дарё бар ӯ савор

صحرا همی نوردد و دریا بر او سوار

Андар ҷаҳд бидида шерони гуҳи набард

اندر جَهَد بدیدهٔ شیران گه نبرد

Андар расад ба оҳӯии даштии гуҳи шикор

اندر رسد به آهوی دشتی‌گه شکار

Гуфтои бойени сифат ки ту пурсӣ ҳамеи змн

گفتا باین صفت‌ که تو پرسی همی زمن

Андар ҷаҳон надонам ҷузи асби шаҳриёр

اندر جهان ندانم جز اسب شهریار

Гуфтам ки чист он ки ба шакл сипеҳр нест

گفتم که چیست آن ‌که به شکل سپهر نیست

Лавн сипеҳр дораду гуҳ гуҳ кунад мадор

لون سپهر دارد و گه‌گه‌ کند مدار

Ҳангоми ҷанг дар саф ҳиҷо баровард

هنگام جنگ در صف هیجا برآورد

Ногуҳи мадор ӯ зи срсри кашони дамор

ناگه مدار او ز سرسر کشان دمار

Гоҳе чу ҷӯии об буд гуҳ чун барги бед

گاهی چو جوی آب بود گه چون برگ بید

Гоҳе чу лавҳи минои гуҳ чун забони мор

گاهی چو لوح مینا گه چون زبان مار

Знгоргўн чун сабза буд дар макони хеш

زنگارگون چون سبزه بود در مکان خویش

Шингарфи гаван чу лола шавад рӯзи корзор

شنگرف‌ گون چو لاله شود روز کارزار

Ояд диловарони аҷамро аз ӯ аҷаб

آید دلاوران عجم را از او عجب

Чўнонкаҳи сарварони арабро зи зулфиқор

چونانکه سروران عرب را ز ذوالفقار

Гуфто ки ҳеҷ чиз надонам бойени сифат

گفتا که هیچ چیز ندانم باین صفت

Ҷузи теғи подшоҳи аҷами шоҳи комкор

جز تیغ پادشاه عجم شاه کامکار

Гуфтам ки чист он ки ба гавҳар чу мурғ нест

گفتم که چیست آن ‌که به گوهر چو مرغ نیست

Чун мурғ аз ин диёр биппарад ба он диёр

چون مرغ‌ از این دیار بپرد به آن دیار

Аз чӯб ва оҳанаст чу аз даст шуд раҳо

از چوب و آهن است چو از دست شد رها

Беруни ҷаҳди зи чӯбу з оҳан кунад гузор

بیرون جهد ز چوب و ز آهن ‌کند گذار

Парвоз ӯ ба разм яке созад аз ду тан

پرواز او به رزم یکی سازد از دو تن

Оҳанг ӯ ба ҷанги ду тан созад аз чаҳор

آهنگ او به جنگ دو تن سازد از چهار

Шаклӣ хамида гирадаш андари канори хеш

شکلی خمیده گیردش اندر کنار خویش

Чун ошиқӣ ки гирад маъшӯқ дар канор

چون عاشقی که ‌گیرد معشوق در کنار

Дар дасти шери мардон ҳар соъатӣ ба пой

در دست شیر مردان هر ساعتی به پای

Чарми гавазнро бикашади танги устувор

چرم‌گوزن را بکشد تنگ استوار

Чун пойро ба чарми гавазн андар оварад

چون پای را به چرم‌ گوزن اندر آورد

Аз бим чун гавазн шавад шери марғзор

از بیم چون‌‌ گوزن شود شیر مرغزار

Гуфто бар ин мисоли магар тир хусраваст

گفتا بر این مثال مگر تیر خسروست

Он хусравӣ ки ҳаст Кариму бузургвор

آن خسروی‌ که هست کریم و بزرگوار

Фармондиҳи замонаи малики санҷари он ки ӯ

فرمانده زمانه ملک سنجر آن ‌که او

Малики замонаро з падар ҳаст ёдгор

ملک زمانه را ز پدر هست یادگار

Шоҳӣ ки ҳамчинонкии Муҳамади зи анбёء

شاهی‌ که همچنانکه محمد ز انبیاء

Ҳаст ихтиёр ӯ з мулӯкаст ихтиёр

هست اختیار او ز ملوک است اختیار

Дорад ҳазор банда ки ҳар бандаро раҳе аст

دارد هزار بنده ‌که هر بنده را رهی است

Сад паҳлавон чу рустам ва сад чун сФндёр

صد پهلوان چو رستم و صد چون سفندیار

Дил бар нишот ӯст ялонро ба рӯзи разм

دل بر نشاط اوست یلان را به روز رزم

Сар бар бисот ӯст шаҳонро ба рӯзи бор

سر بر بساط اوست شهان را به روز بار

Гардун баланд карда ӯро накард паст

گردون بلند کردهٔ او را نکرد پست

Давлат азиз карда ӯро накард хор

دولت عزیز کردهٔ او را نکرد خوار

Дар сайд ва дар масофи зи пайкону теғ ӯ

در صید و در مصاف ز پیکان و تیغ او

Нахҷӣру хасм ҳар ду наёбанд зинҳор

نخجیر و خصم هر دو نیابند زینهار

Токлк ӯнигоргар рӯй давлат аст

تاکلک او نگارگر روی دولت است

Бар рӯй давлатаст зи тўқиъ ӯ нигор

بر روی دولت است ز توقیع او نگار

Доне чаро ситора набинад касе ба рӯз

دانی چرا ستاره نبیند کسی به روز

Бошад бар осмон ба шаби тираи сад ҳазор

باشد بر آسمان به شب تیره صد هزار

Зирокаҳ ҳар ситора ки пайдо буд ба шаб

زیراکه هر ستاره که پیدا بود به شب

Хуршед бомдод кунад бар сараши нисор

خورشید بامداد کند بر سرش نثار

эй ахтарон ба нури ту муҳтоҷ бар сипеҳр

ای اختران به نور تو محتاج بر سپهر

Ваии моҳён ба ҷӯади ту муштоқ дар баҳор

وی ماهیان به جود تو مشتاق در بحار

Аз баҳри онкии куштаи ту дӯзахӣ буд

از بهر آنکه ‌کشتهٔ تو دوزخی بود

Аз хӯни дшмнонт ба дӯзах шавад бухор

از خون دشمنانت به دوزخ شود بخار

Чун сақфи бесутуни зи ҳаво бар замин фитад

چون سقف بیستون ز هوا بر زمین فتد

Гар душманат кунад з ки бесутуни ҳисор

گر دشمنت‌ کند ز که بیستون حصار

Аз фари давлати ту ба атрофи мамлакат

از فر دولت تو به اطراف مملکت

Шуд хонадони бдкншони ҷумлаи тору мор

شد خاندان بدکنشان جمله تار و مار

Қавмии шдндкштаҳи шамшери лашкарат

قومی شدندکشتهٔ شمشیر لشکرت

Қавмии асиру баста ба занҷир бар қатор

قومی اسیر و بسته به زنجیر بر قطار

Онон ки зинда анд надонам ҳаме чаро

آنان ‌که زنده‌اند ندانم همی چرا

Аз ҳоли он гуруҳ нагиранд эътибор

از حال آن گروه نگیرند اعتبار

Дар мағзашони хумори шароб залолат аст

در مغزشان خُمار شراب ضَلالت است

Шамшери ту буруни барад аз мағзашони хумор

شمشیر تو برون برد از مغزشان خمار

Гардун ғулом туасту замона ба коми ту

گردون غلام توست و زمانه به‌ کام تو

Душман ба дом туасту бидонадяши хоксор

دشمن به دام توست و بداندیش خاکسار

Дар дасти дӯстони ту чун зар шудаст хок

در دست دوستان تو چون زر شدست خاک

Дар боғи бандагони ту чун гул шудаст хор

در باغ بندگان تو چون‌گل شدست خار

Чун банда интизор кунад қӯти хеш ро

چون بنده انتظار کند قوت خویش را

ӯро ба як назари бурҳонии зи интизор

او را به یک نظر برهانی ز انتظار

Дарёии бекаронӣ ва аз баҳр гавҳараст

دریای بیکرانی و از بهر گوهرست

Бозоргон ба соҳили дарёӣ бе канор

بازارگان به ساحل دریای بی‌کنار

То хокро ғубор буд бодро насим

تا خاک را غبار بود باد را نسیم

То абро сиришк буд норро шарор

تا اب را سرشک بود نار را شرار

Боданд ҳаламу табъи тўрои сухраи хоку бод

بادند حلم و طبع تورا سخره خاک و باد

Боданд афву хашми туро бандаи обу нор

بادند عفو و خشم تو را بنده آب و نار

Умри ту бе ниҳояти вгнҷи ту бе қиёс

عمر تو بی‌نهایت وگنج تو بی‌قیاس

Малики ту бекаронау фатҳи ту бишмор

ملک تو بیکرانه و فتح تو بیشمار

Имрӯз бар ту хуштару пидромтар зи дай

امروز بر تو خوشتر و پدرام تر ز دی

Вомсол бар ту беҳтару фархундатар зи бор

وامسال بر تو بهتر و فرخنده‌تر ز بار