Ҳалам бояд мардро то кор ӯ гирад низом

حلم باید مرد را تا کار او گیرد نظام

Сабр бояд то бибинад дӯсти душманро ба ком

صبر باید تا ببیند دوست دشمن را به‌ کام

Одати Айюбу иброҳӣми сабру ҳалам буд

عادت ایوب و ابراهیم صبر و حلم بود

Шуд ба сабру ҳалами пайдои номи эшон аз аном

شد به صبر و حلم پیدا نام ایشان از انام

Сунъи яздон ҳамчунон коиўбу апроҳим ро

صنع یزدان همچنان‌کایوب و اپراهیم را

Хоҷаро додаст сабрии комилу ҳлмии тамом

خواجه را دادست صبری‌ کامل و حلمی تمام

То ба сабраши дӯст аз душман ҳаме ояд падед

تا به صبرش دوست از دشمن همی آید پدید

То ба ҳлмши кори малику дайн ҳаме гирад низом

تا به حلمش‌ کار ملک و دین همی‌ گیرد نظام

Корҳои малику дайн дар даст дастурӣ сазост

کارهای ملک و دین در دست دستوری سزاست

Кови вазири бен алўзирст ваҳамам бен алҳмом

کاو وزیر بن الوزیرست و هُمام بن الهمام

Дайни яздонро низому шоҳи Эронро падар

دین یزدان را نظام و شاه ایران را پدر

Маликро фахру ҷаҳонро садру давлатро қавом

ملک را فخر و جهان را صدر و دولت را قوام

Сояи иқболу бахту мояи фатҳу зафар

سایهٔ اقبال و بخت و مایهٔ فتح و ظفر

Ҳам ба сӯрати ҳам ба сирати ҳам ба кунят ҳам ба ном

هم به صورت هم به سیرت هم به‌ کنیت هم به نام

Муҳтарами шахсе ки ҳар шахсе ки бинад талъаташ

محترم شخصی‌ که هر شخصی‌ که بیند طلعتش

Нанигарад дар талъат ӯ ҷуз ба чашми эҳтиром

ننگرد در طلعت او جز به چشم احترام

Чун фалак паргор зад бар давлаташи рӯзи нахуст

چون فلک پرگار زد بر دولتش روز نخست

Давлат ӯ даст зад дар домани явми алқём

دولت او دست زد در دامن یوم‌القیام

Ҳарки бишносад ки яздон ҳаст ҳии лои имўт

هرکه بشناسد که یزدان هست حَیّّ لا یَموت

ӯ яқин донад ки бахташ ҳаст ҳии лои ином

او یقین داند که بختش هست حی لا یَنام

Лашкариро базм ӯ хуррам кунад вақти шароб

لشکری را بزم او خرم‌کند وقت شراب

Умматиро хон ӯ сирӣ диҳад вақти таом

امتی را خوان او سیری دهد وقت طعام

Бар замин хушкӣ намонадгар дилаш бошад баҳор

بر زمین خشکی نماند گر دلش باشد بحار

Дар ҳаво борон нагунҷадгар кафш бошад ғмом

در هوا باران نگنجد گر کَفَش باشد غمام

Аз мсом ӯ карам бар ҷой хуй зояд ҳаме

از مَسام او کرم بر جای خوی زاید همی

Азкрми гӯйии ҳазорон чашма дорад дар мсом

ازکرم‌گویی هزاران چشمه دارد در مسام

Соҳибӣ дар машриқу мағриби ҳам?или аўкҷост

صاحبی در مشرق و مغرب همال اوکجاست

Хоҷае дар давлату миллати назир ӯ кадом

خواجه‌ای در دولت و ملت نظیر او کدام

Болутфи ҳангоми пурсиш бо назари ҳангоми адл

بالَطَف هنگام پرسش با نظر هنگام عدل

Бокарами ҳангоми бахшиш бо тараби ҳангоми ҷом

باکرم هنگام بخشش با طرب هنگام جام

Аз тараби рӯзи зиёфати вази карам рӯз навол

از طرب روز ضیافت وز کرم روز نوال

Аз назари рӯзи мазолими вази лутфи рӯзи салом

از نظر روز مظالم وز لطف روز سلام

эй ҳилоли рояти ту офтоби ифтихор

ای هلال رایت تو آفتاب افتخار

эй замини ҳазрати ту осмони эҳтишом

ای زمین حضرت تو آسمان احتشام

эй алии алотлоқи хуршеди хуросону Ироқ

ای علی‌الاطلاق خورشید خراسان و عراق

эй ба истеҳқоқи махдуму худованди киром

ای به استحقاق مخدوم و خداوند کِرام

Гар раво будӣ пас аз хиролбшри пайғамбарӣ

گر روا بودی پس از خیرالبشر پیغمبری

Ҷабраил аз осмони сӯй ту оварадӣ паём

جبرئیل از آسمان سوی تو آوردی پیام

Чун қалам дар дасти ту пеш аз ҳисом омад ба қадар

چون قلم در دست تو پیش از حسام آمد به‌قدر

Аз ҳасади пар ашк шуд рӯй ҳисоми андари ниёам

از حسد پر اشک شد روی حُسام اندر نیام

Вздми хсмонти ҷўни ашки ҳисоми афзӯдаи гашт

وزدم خصمانت‌ جون اشک حسام افزوده گشت

Ашкро гавҳар лақаб доданд бар рӯй ҳисом

اشک را گوهر لقب دادند بر روی حُسام

Роҳи ?данероу уқборо иморат карда Эй

راه دنیی را و عقبی را عمارت‌کرده ای

Ҳар ду раҳро тӯшае дархури ҳамесозӣ мудом

هر دو ره را توشه‌ای درخور همی سازی مدام

Ончии ?данеро ҳамесозӣ салоҳасту савоб

آنچه دنیی را همی سازی صلاح است و صواب

Вончаҳи уқборо ҳамесозӣ слўтасту сиём

وانچه عقبی را همی سازی صلوت است و صیام

Бар ҷҳондорон ба иқболат шавад саҳли алмрод

بر جهانداران به اقبالت شود سهل‌المراد

Ҳар куҷо дар мамлакати корӣ буд саъби алмром

هر کجا در مملکت کاری بود صعب المرام

Шарҳи иқболи ту ҳаргиз кӣ тавон гуфтан ба шарт

شرح اقبال تو هرگز کی توان‌ گفتن به شرط

Чархи ҳафтумро масоҳат кӣ тавон кардан ба гом

چرخ هفتم را مساحت کی توان کردن به‌گام

Чун ба Ҷайҳуни шоҳи машриқ пой кард андари рикоб

چون به جیحون شاه مشرق پای کرد اندر رکاب

Кард дасти азми ту бар асби ком ӯ лагом

کرد دست عزم تو بر اسب کام او لگام

Гуҳ ба дасти ҷўкён чун мор печон шуд каманд

گه به‌دست جوکیان چون مار پیچان شد کمند

Гуҳи зи дасти ҷангён чун мурғ парон шуд саҳҳом

گه ز دست جنگیان چون مرغ پران شد سهام

Рои ту бо рояти шоҳи аҷами пайвастаи гашт

رای تو با رایت شاه عجم پیوسته گشت

То ткинонши раҳеи гаштанду хононаши ғулом

تا تکینانش رهی گشتند و خانانش غلام

Шоҳ бар душман Музаффар шуд чу бар шоҳини тзрў

شاه بر دشمن مظفر شد چو بر شاهین تَذَرو

Шоҳро душман мусаххар шуд чу бар шоҳини ҳаммом

شاه را دشمن مسخر شد چو بر شاهین حمام

Фатҳи турони хусрави Эрон ба тадбир ту кард

فتح توران خسرو ایران به تدبیر تو کرد

Ҳам ба тадбири ту хўоҳдкрди фатҳи рӯму шом

هم به تدبیر تو خواهدکرد فتح روم و شام

Тока дар садри вазорати ҷўни ту дастурӣ буд

تاکه در صدر وزارت جون تو دستوری بود

Пои хусрав бар рикоб фатҳ бошад бар давом

پای خسرو بر رکاب فتح باشد بر دوام

Ҳар ки ӯро дайн буд мухлис буд дар аҳди ту

هر که او را دین بود مخلص بود در عهد تو

То ки дар дайни мухлиси аҳдаш ҳаме хоҳад змом

تا که در دین مخلص عهدش همی خواهد ذمام

Ҳарки ӯ як лаҳзаи озори туро дорад ҳалол

هرکه او یک لحظه آزار تو را دارد حَلال

Лиззати як соъатӣ бар умр ӯ гардад ҳаром

لذت یک ساعتی بر عمر او گردد حرام

Ҳркҷо хеле заданд аз баҳри ошӯби ту дам

هرکجا خیلی زدند از بهر آشوب تو دم

Ҳркҷо қавмӣ ниҳоданд аз паии қаҳри ту дом

هرکجا قومی نهادند از پی قهر تو دام

Тири меҳнат хаста кард он қавмро дар як ватан

تیر محنت خسته‌ کرد آن قوم را در یک وطن

Банди хизлон баста кард он қавмро дар як мақом

بند خذلان بسته‌کرد آن قوم را در یک مقام

Хӯни эшон ҳамчуи мағзи гандаи гашти андари урӯқ

خون ایشان همچو مغز گنده گشت اندر عروق

Мағзи эшон ҳамчуи хӯни тираи гашти андари изом

مغز ایشان همچو خون تیره گشت اندر عظام

Нойиби ту чарх гардонаст дар кини тўхтн

نایب تو چرخ‌ گردان است در کین‌ توختن

Бе ниёзии ту зи ҷангу фориғӣ аз интиқом

بی‌نیازی تو ز جنگ و فارغی از انتقام

Аз гуҳарҳои мдиҳи ту қалам дар дасти ман

از گهرهای مدیح تو قلم در دست من

Гардани айёмро ақдӣ ҳаме созад мудом

گردن ایام را عقدی همی سازد مدام

Калаки гавҳари бори ту пргўҳрм кардаст табъ

کلک گوهر بار تو پرگوهرم‌ کردست طبع

Лафзи шукри бори ту пршкрм кардаст ком

لفظ شکر بار تو پرشکرم‌ کردست کام

Гар ҷаҳон бо мо дуруштӣ карду тундии муддатӣ

گر جهان با ما درشتی‌ کرد و تندی مدتی

Шуд ба тадбири ту нарм ва шуд ба фармони ту ром

شد به تدبیر تو نرم و شد به فرمان تو رام

Зери ҳукми ту чу асбӣ бо лагом оҳиста шуд

زیر حکم‌ تو چو اسبی با لگام آهسته شد

Олимии ошуфта монанди ҳиўнӣ бе лагом

عالمی آشفته مانند هیونی بی‌لگام

Кори давлати хом буду банди давлат буд суст

کار دولت خام بود و بند دولت بود سست

Боғи раҳмати хушк буду шохи ҳурмати зрдФом

باغ رحمت خشک بود و شاخ حرمت زردفام

Сбзкрдии шохи зард ва тоза кардӣ боғи хушк

سبزکردی شاخ زرد و تازه‌کردی باغ خشک

Сахт кардӣ банди суст ва пухта кардӣ кори хом

سخت‌کردی بند سست و پخته کردی کار خام

Гашти зоҳир дар вилояти раҳмату инсофу адл

گشت ظاهر در ولایت رحمت و انصاف و عدل

Гашти пайдо дар шариъати ҳурмату аҳду давом

گشت پیدا در شریعت حرمت و عهد و دوام

Асли ҳркорӣ кунун бастии ту бар ақлу карам

اصل هرکاری کنون بستی تو بر عقل و کرم

Ҷаҳли ҷҳол аз миён берун шуду лؤми лӣом

جَهل جُهّال از میان بیرون شد و لؤم لِئام

Ҳамчунон шуд корҳои малику дайн каз ибтидо

همچنان شد کارهای ملک و دین‌کز ابتدا

Буд дар аҳди малики султон ва дар аҳди низом

بود در عهد ملک سلطان و در عهد نظام

Аз малики санҷари малики султони зи ту садри шаҳид

از ملک سنجر ملک سلطان ز تو صدر شهید

То қиёмати шод ва хушнӯданд дар доруссалом

تا قیامت شاد و خشنودند در دارالسّلام

эй мубораки рои мамдуҳӣ ки аз авсофи ту

ای مبارک رای ممدوحی‌ که از اوصاف تو

Модҳонтро падед омад ҳукми андари калом

مادحانت را پدید آمد حِکَم اندر کلام

Ман раҳе дар хизмати ту бо хатар будам чу хос

من رهی در خدمت تو با خطر بودم چو خاص

То зхдмт давр мондам бе хатари гаштам чу ом

تا زخدمت دور ماندم بی‌خطر گشتم چو عام

Гар зи хизмати даври мондан лиззатӣ бошад бузург

گر ز خدمت دور ماندن لذتی باشد بزرگ

Ман бад-ӣни давлати ним мустуҷиби айбу муллоам

من بدین دولت نیم مستوجب عیب و ملام

Хештанро доштами як чанд давр аз баҳри онк

خویشتن را داشتم یک چند دور از بهر آنک

Рӯзи ғамҳои туро дидам ки наздикаст шом

روز غمهای تو را دیدم‌ که نزدیک است شام

Хостам то он злом аз рӯзгорат бугзарад

خواستم تا آن ظلام از روزگارت بگذرد

Нури рои ту падеди оради ҷаҳонӣ бе злом

نور رای تو پدید آرد جهانی بی‌ظلام

Гарчи шахсам ғоибаст аз хизмати даргоҳи ту

گرچه شخصم غایب است از خدمت درگاه تو

Рӯҳи покамро ба ҳабл хизмат туаст эътисом

روح پاکم را به حبل خدمت توست اعتصام

Ман ба шукри мадҳи ту ҳамвора тар дорам забон

من به شکر مدح تو همواره تر دارم زبان

Гарчи акнӯн хушк дорам зотши ҳиҷри тўком

گرچه اکنون خشک دارم زآتش هجر توکام

Рӯзи равшани ҷузи саноӣ ту нагӯям беш халқ

روز روشن جز ثنای تو نگویم بیش خلق

Чун шаб ояд ҷузи саноӣ ту набинам дар мном

چون شب آید جز ثنای تو نبینم در منام

Кӣ буд каз хонаи орми сӯии даргоҳи ту рӯй

کی بود کز خانه آرم سوی درگاه تو روی

Чашми вгўшу дили ниҳода бар қабулу иҳтимом

چشم وگوش و دل نهاده بر قبول و اهتمام

Гуфта ҳар соъат ба ҳамроҳони зи ҳирси хизматат

گفته هر ساعت به همراهان ز حرص خدمتت

Ъҷлўо ё қўмнои алои ғтноми алои ғтном

عَجِّلوا یا قَومنا الا‌غتنام‌الا غتنام

То ки бошад буму боми хонаҳоро равшанӣ

تا که باشد بوم و بام خانه‌ها را روشنی

Андари он ҳангом каз машриқ барояд нури бом

اندر آن هنگام‌کز مشرق برآید نور بام

Сояи тӯбои баннои давлататро боди бум

سایهٔ طوبی بنای دولتت را باد بوم

Мавкиби шеърии сарои ҳиммататро боди бом

موکب شَعری سرای همتت را باد بام

Кори ту бо адл ва аз ту корҳо бо эътидол

کار تو با عدل و از تو کارها با اعتدال

Шуғли ту бо назм ва аз ту шуғлҳо бо интизом

شغل تو با نظم و از تو شغلها با انتظام

Зери фармони ту гирдоне ба аз Гӯдарзу Гев

زیر فرمان تو گُردانی به از گودرز و گیو

Зери паймони ту мардоне ба аз дастону сом

زیر پیمان تو مردانی به از دستان و سام

Табъи тўсўии нишоту чашми тўсўӣ нигор

طبع توسوی نشاط و چشم توسوی نگار

Гӯши ту сӯии самоъу дасти ту сӯии мудом

گوش تو سوی سماع و دست تو سوی مدام