Чист он дарё ки ҳаст аз бахшиш ӯ дар ҷаҳон

چیست آن دریا که هست از بخشش او در جهان

Нилу Сайҳуну Фуроту диҷлау Ҷайҳуни равон

نیل و سیحون و فرات و دجله و جیحون روان

Киштии умеди халқи осӯдаи андари мавҷ ӯ

کشتی امید خلق آسوده اندر موج او

Мавҷ ӯ андари ҷаҳони пайдоу нопидои карон

موج او اندر جهان پیدا و ناپیدا کران

Андар ӯ ғаввоси фикрат гавҳар оварда ба даст

اندر او غَوّاص فکرت گوهر آورده به دست

Вондр ӯ млоҳ давлат баркашида бодбон

واندر او ملاح دولت برکشیده بادبان

Соҳил ӯ миннатҳои ҳиммати хираду бузург

ساحل او منتهای همت خرد و بزرگ

Лаҷа ӯ млтҷои давлати перу ҷавон

لجهٔ او ملتجای دولت پیر و جوان

Чашмае дар пеш ӯ обаш ба аз оби ҳаёт

چشمه‌ای در پیش او آبش به از آب حیات

Асл ӯ аз нуру зулмат дар миёни он ниҳон

اصل او از نور و ظلمت در میان آن نهان

Гар шунидӣ ҷшмаҳ эй кандар мпон зулмат аст

گر شنیدی جشمه‌ای‌کاندر مپان ظلمت است

Бингар акнӯн чашмае каш зулматаст андари миён

بنگر اکنون چشمه‌ای کش ظلمت‌است اندر میان

Гули бҳки ҷир ъа ки Хизр аз оби он ҷшмаҳ бихӯрад

گل بهٔک‌جر عه‌که خضر از آب آن جشمه بخورد

Эзад ӯро дод дар дунёи бақои ҷовдон

ایزد او را داد در دنیا بقای جاودان

Чашмае бҳтркаҳ боқӣ гашта андари об ӯ

چشمه‌ای بهترکه باقی‌گشته اندر آب او

Садҳазорони халқ чун Хизри паямбар дар ҷаҳон

صدهزاران خلق چون خضر پیمبر در جهان

Ояд аз дарёи бад-ӣни ҷшмаҳи ҳаме ҳар соъатӣ

آید از دریا بدین جشمه همی هر ساعتی

Моҳии заррини тани симини дили мишкӣни забон

ماهی زرین تن سیمین‌دل مشکین‌زبان

Зини аҷабтар пайкарӣ дар офариниш кас надид

زین عجب‌تر پیکری در آفرینش کس ندید

Бебасар бисёр байн ва бехирад бисёр дон

بی‌بصر بسیار بین و بی‌خرد بسیار دان

Ошиқонро монад ва монанди мурғӣ турфа аст

عاشقان را ماند و مانند مرغی طرفه است

Гуҳи ҳарири содаи пӯшади гуҳи мунаққаши парниён

گه حریر ساده پوشد گه منقش پرنیان

Хайр зон рангаст ва дорад қӯти шамшери тез

خیر زان رنگ است و دارد قوت شمشیر تیز

Турфа бошад қӯти шамшери тез аз хайзарон

طرفه باشد قوت شمشیر تیز از خیزران

Шамъ кирдорасту обаш аз духонаш равшан аст

شمع کردارست و آبش از دُخانش روشن است

Турфатар шамъӣ ки дорад равшаноӣ дар духон

طرفه‌تر شمعی‌که دارد روشنایی در دخان

Мурғ зарринаст ва аз минқор ӯ боради ҳаме

مرغ زرین است و از منقار او بارد همی

Гавҳарӣ каш ҳаст қимати ганҷҳои шоягон

گوهری کش هست قیمت‌گنج‌های شایگان

Дшми Н ӯ ҳаст фӯлод ва ба рӯзии чандбор

دشم‌ن او هست فولاد و به روزی چندبار

Сардаад бар бод ва бо душман шавад бар осмон

سردهد بر باد و با دشمن شود بر آسمان

Зоиронро мдғмаст андари замираши ҷоҳу об

زایران را مُدْغَم است اندر ضمیرش جاه و آب

Соилонро мзмрсти андари замираши обу нон

سائلان را مُضمرست اندر ضمیرش آب و نان

Брзмин аз нақш ӯ гуҳ бим бошад гуҳи умед

برزمین از نقش او گه بیم باشد گه امید

Дар замон аз нафас ӯ гуҳ суд бошад гуҳи зиён

در زمان از نفس او گه سود باشد گه زیان

Воҷибаст аз қавли эзади нақш ӯ андари замин

واجب است از قول ایزد نقش او اندر زمین

Соираст аз дасти соҳиби нафас ӯ андари замон

سایرست از دست صاحب‌نفس او اندر زمان

Соҳиби давлати мҷири давлату садри кафот

صاحب دولت مجیر دولت و صدر کفات

Носири дайни кадхудои хусрави гетии ситон

ناصر دین‌ کدخدای خسرو گیتی ستان

Сайиду тоҷи вазирони макрам онкӣ ҳаст

سید و تاج وزیران مکرّم آنکه هست

Манъами фии кули ҳоли мқбли фии кули шан

مُنعِمٌ فی‌ کُلِّ حالٍ مُقبِلٌ فی‌ کلّ شان

Осмон қадре ки то густард ҷўдш бар замин

آسمان قدری که تا گسترد جودش بر زمین

Аз вуҷӯд ӯ шараф дорад замин бар осмон

از وجود او شَرَف دارد زمین بر آسمان

Абри наврӯзии шбонрўзии ҳамеи боради сиришк

ابر نوروزی شبانروزی همی بارد سرشک

Бар умед онкӣ бошад чун кафши гўҳрФшон

بر امید آنکه باشد چون‌ کفش گوهرفشان

Чун ки барбандад камари андари ҳамаи акси офтоб

چون که بربندد کمر اندر همه عکس آفتاب

Ваон камари бандади зи баҳри хизмат ӯ бармеон

وان‌ کمر بندد ز بهر خدمت او برمیان

То ки бишуниданд васфи ҷӯад ӯ ёқӯту лаъл

تا که بشنیدند وصف جُود او یاقوت و لعل

Ҳар ду ҳар солӣ кунанд изҳори ҷӯад ӯ зкон

هر دو هر سالی‌ کنند اظهار جود او زکان

Ҷӯад ӯ аз баҳри зинати зини ду гавҳар пар кунад

جود او از بهر زینت زین دو گوهر پر کند

Остин аз моҳи наврӯзу канор аз меҳргон

آستین از ماه نوروز و کنار از مهرگان

Меҳргон аз бод берун оварад ёқӯт ро

مهرگان از باد بیرون آورد یاقوت را

Лаълро наврӯз бар бандад ба шохи арғавон

لعل را نوروز بر بندد به شاخ ارغوان

Дар ҳарими адл ӯ бераҳбар ва бе бадарға

در حریم عدل او بی‌رهبر و بی‌بدرقه

Ташти зари барсари ҳаме танҳо равад бозоргон

تشت زر برسر همی‌تنها رود بازارگان

Дар паии тъўизи асбобаш бабр ояд ҳаме

در پی تعویذ اسبابش ببر آید همی

Оҳӯи андари дашт армон а дар паии аи шери жён

آهو اندر دشت اَرمان ا‌در پی‌ا شیر ژیان

Зонка аз гардун нтобад чун синон ӯ шаҳоб

زانکه از گردون نتابد چون سنان او شهاب

Хоҳадӣ то даври рмҳшро шҳобстии синон

خواهدی تا دور رمُحشَ را شهابستی سنان

Вар ба ҷои ҳашари гардунро диҳандӣ ихтиёр

ور به‌ جای حشر گردون را دهندی اختیار

Асб ӯро созадӣ аз хештани бргстўон

اسب او را سازدی از خویشتن برگستوان

Хома ӯ боди исоро ҳамеи мондкзў

خامهٔ او باد عیسی را همی ماندکزو

Дидаи аъамӣ басар ёбад тани мурдаи равон

دیدهٔ اَعمی بصر یابد تن مرده روان

Найза ӯ чӯби Мӯсоро ҳаме монад казу

نیزهٔ او چوب موسی را همی‌ماند کزو

Аождҳоиӣ дар миёни оради зчўби хайзарон

ااژدهایی در میان آرد زچوب خیزران

Оташи ғами ҷони даравишони олами сӯхтӣ

آتش غم جان درویشان عالم سوختی

Гар сиришки неъмат ӯ нестии оташи нишон

گر سرشک نعمت او نیستی آتش نشان

Гӯш ӯ гӯйӣ ба Кирмон башнавад бе восита

گوش او گویی به کرمان بشنود بی‌واسطه

Ҳркҷо даркишварӣ ояд зи дарвешии фиғон

هرکجا درکشوری آید ز درویشی فغان

ӯ ба Кирмонаст ва аз ҷўдш ба ҳар иқлӣм ҳаст

او به کرمان است و از جودش به هر اقلیم هست

Миннатӣ бар ҳар макину неъматӣ дар ҳар макон

منتی بر هر مَکین و نعمتی در هر مکان

Корвонаст аз сногўён ӯ бар ҳар замин

کاروان است از ثناگویان او بر هر زمین

Вази атоӣ ӯ бзоътҳост дар ҳар корвон

وز عطای او بضاعتهاست در هر کاروان

Пушти хонони пеши ном ӯ дўтогрдди ҳаме

پشت خانان پیش نام او دوتاگردد همی

Зонка ҳаст аз пуштяш бар пушташони боргарон

زانکه هست از پشتیش بر پشتشان بارگران

Баси ксо каз баҳри хизмати пеш ӯ ояд чу тир

بس کسا کز بهر خدمت پیش او آید چو تیر

Зери бори миннат ӯ бозгардад чун камон

زیر بار منت او بازگردد چون‌ کمان

Ҳркҷо аз қиссау ахбор ӯ ронии сухан

هرکجا از قصه و اخبار او رانی سخن

Қисса баҳмон шавад мансӯху ахбори фалон

قصهٔ بهمان شود منسوخ و اخبار فلان

Холиду яҳёу бармакгар бдндии аи ҷӯади врзо

خالد و یحیی و برمک‌گر بدندی ا‌جود ورزا

Вази саховат тоза кардандӣ равони бостон

وز سخاوت تازه کردندی روان باستان

Ҳар се гуфтандӣ ки шогирдему соҳиби Авестоад

هر سه گفتندی که شاگردیم و صاحب اوستاد

Ҳар се гуфтандӣ ки меҳмонему соҳиби мизбон

هر سه‌گفتندی که مهمانیم و صاحب‌ میزبان

Номи он соҳиб ки шоҳаншоҳро дастур буд

نام آن صاحب که شاهنشاه را دستور بود

Аз маноқиб достон шуд дар рай ва дар Исфаҳон

از مناقب داستان شد در ری و در اصفهان

Номи ин соҳиб ки дастураст Эрони шоҳ ро

نام این صاحب که دستورست ایران شاه را

Аз фазойил ҳаст дар Эрону турони достон

از فضایل هست در ایران و توران داستان

Гуфт он соҳиб ба як зулати хлўди андари сқр

گفت آن صاحب به یک زَلّت خلود اندر سقَر

Гуяд ин соҳиб ба як тоъати хлўди андари ҷинон

گوید این صاحب به یک طاعت خلود اندر جنان

Он фасоди шаръро дар хонадон кардӣ ғулув

آن فساد شرع را در خاندان‌ کردی غُلو

Венаи салоҳи халқро ҷӯяд улувва хонадон

وین صلاح خلق را جوید علو خاندان

Он бадӣ аз дев донистӣу некӣ аз худоӣ

آن بدی از دیو دانستی و نیکی از خدای

Вена ҳаме донад бадви нек аз худои ғайби дон

وین همی داند بدو نیک از خدای غیب‌دان

Гарчи аз бахшӣдани он гӯшҳо шуд пари хабар

گرچه از بخشیدن آن‌ گوشها شد پر خبر

Инак аз бахшӣдани ин чашмҳо шуд пари аён

اینک از بخشیدن این چشمها شد پر عیان

Врчаҳи тўқиъоти онро дар расоъл насахт аст

ورچه توقیعات آن را در رسائل نُسخَت است

Пеши тўқиъоти ин ҳшўсти тўқиъоти он

پیش توقیعات این حشوست توقیعات آن

эй ҷавонмардӣ ки ҳаст эҳсони ту беш аз савол

ای جوانمردی که هست احسان تو بیش از سؤال

Ваии сходстӣ ки ҳаст анъоми ту беш аз Аммон

وی سخادستی که هست انعام تو بیش از عمان

Зар ба чашми ҳиммати ту хокро монад ҳаме

زر به چشم همت تو خاک را ماند همی

Зин қабл доранд шоҳонаш ба хоки андари ниҳон

زین قِبَل دارند شاهانَش به خاک اندر نهان

Худ напарад вар биппарад бар сари хасмат ҳамЭй

خود نپرد ور بپرد بر سر خصمت همای

Зон қабл пурд ки туъма созад ӯ аз устихон

زان قبل پرد که طعمه سازد او از استخوان

Гар хабар будӣ Фаридунро зрои фаррухат

گر خبر بودی فریدون را زرای فرخت

Фол нагирифтӣ Фаридун аз дирафши Ковиён

فال نگرفتی فریدون از درفش کاویان

Врдли нӯшин равони гаштӣ ба гуфтори ту гарм

وردل نوشین روان گشتی به‌ گفتار تو گرم

Меҳри оташи срдгштӣ бар дили нӯшин равон

مهر آتش سردگشتی بر دل نوشین‌روان

Чун забон бояд кушод ва чун қалам бояд гирифт

چون زبان باید گشاد و چون قلم باید گرفت

Мӯъҷизаст андари баён ва соҳираст андари бенон

معجزست اندر بیان و ساحرست اندر بنان

Ҳам бнонт соҳираст ва ҳам баёнат мӯъҷизаст

هم بنانت ساحرست و هم بیانت معجزست

Саҳари дорӣ дар бенон эъҷози дорӣ дар баён

سحر داری در بنان اعجاز داری در بیان

Ҳар ки дорад дил ба меҳрати бастаи банди ҳўӣ

هر که دارد دل به مهرت بستهٔ‌ بند هوی

Ҷон ӯ ҳаргиз нагардад хастаи захми ҳўон

جان او هرگز نگردد خستهٔ زخم هوان

Шукри ту ҷонаст гӯйӣ кандар овезади зи дил

شُکر تو جان است‌ گویی‌ کاندر آویزد ز دل

Мадҳи ту ақласт гӯйӣ кандар овезади зи ҷон

مَدحِ تو عقل است‌ گویی‌ کاندر آویزد ز جان

Чун садаф гаштааст ва чун нофаи зи шукру мадҳи ту

چون صدف‌ گشته است و چون نافه ز شکر و مدح تو

Ҳам замири шкргўӣ ва ҳам забон мадҳ хон

هم ضمیر شُکرگوی و هم زبان مدح‌خوان

Он яке гӯйӣ ки дар пок дорад дар замир

آن یکی‌ گویی‌ که درّ پاک دارد در ضمیر

Венаи яке гӯйӣ ки машк ноб дорад дар даҳон

وین یکی‌ گویی که مشک ناب دارد در دهان

То қиёмати рустаи гашт аз имтиҳони рӯзгор

تا قیامت رسته گشت از امتحان روزگار

Ҳар ки дар мадҳи ту рӯзии табъро кард имтиҳон

هر که در مدح تو روزی طبع را کرد امتحان

Ваон ки гирдогирди даргоҳи ту манзилгоҳи сохт

وان که گرداگرد درگاه تو منزلگاه ساخت

Чархи гирдогирд ӯ аз ноӣботи оради амон

چرخ‌ گرداگرد او از نائبات آرد امان

Мҳтро бар пояи қадар ту натавонам расед

مهترا بر پایهٔ قدر تو نتوانم رسید

Гар басӣ ҳила кунам вази ваҳми созами нардбон

گر بسی حیله کنم وز وهم‌ سازم نردبان

Узр дорамгар ҳунарҳо бар ту натавонам шимурд

عذر دارم‌ گر هنرها بر تو نتوانم شمرد

Қатраи борони наврӯзӣ шумурдан кӣ тавон

قطرهٔ باران نوروزی شمردن کی توان

Гар расонади дасти иқболат ба фарқади қадари ман

گر رساند دست اقبالت به فَرقَد قدر من

Дасти шеърии мураккаби шеър маро гирад Аннан

دست شَعری مرکب شِعر مرا گیرد عنان

Вари назари хуршеди ворат муштарӣ бошад маро

ور نظر خورشید وارت مشتری باشد مرا

Муштарӣу Зуҳраро дар толеъам бошад қирон

مشتری و زهره را در طالعم باشد قِران

Вари бубинами маҷлиси олӣатро як шаб ба хоб

ور ببینم مجلس عالیت‌ را یک شب به خواب

Ҷинати алоълии ту пиндории ҳамеи байнами аён

جَنّت‌ُالاَعلی تو پنداری همی بینم عیان

То барояд баҳрмон аз шохи гули вақти баҳор

تا برآید بَهرَمان از شاخ‌ گل وقت بهار

То бароед каҳрабо аз токи рузи вақти хазон

تا براید کهربا از تاک رز وقت خزان

Бод рӯй бадсиголати зард ҳамчун каҳрабо

باد روی بدسگالت زرد همچون کهربا

Бод рӯй неки хоҳати сурх ҳамчун баҳрмон

باد روی نیک‌ خواهت سرخ همچون بهرمان

То ки бошанд ахтарон бар чархи пеши моҳи нав

تا که باشند اختران بر چرخ پیش ماه نو

Ҳам чу симини гӯйҳо дар пеши заррини сўлҷон

هم‌ چو سیمین‌ گوی‌ها در پیش زرین صولجان

Кӯии давлат дар хами иқболи чавгони ту бод

کوی دولت در خم اقبال چوگان تو باد

Карда иқболи ту давлатро ба пирӯзии змон

کرده اقبال تو دولت را به پیروزی ضمان

То ки бошад тилсони кӯҳ дар даии маи қсб

تا که باشد طَیلَسان‌ کوه در دی مه قَصَب

Килро бошад ба зери тилсони таии лисон

کیل‌ را باشد به زیر ‌طیلسان طی ‌لسان

Ошиқи номи ту андари мкрмт ҳар номдор

عاشق نام تو اندر مُکرِمَت هر نامدار

Толиби коми ту андари мамлакат ҳар Комрон

طالب کام تو اندر مملکت هر کامران

Қалъаи бахти туро хуршеди тобони кўтўол

قلعهٔ بخت تو را خورشید تابان‌ کوتوال

Хонаи умри туро гардуни гардони посбон

خانه عمر تو را گردون گردان پاسبان

Олам аз адли ту ҳамчун бӯстони ороста

عالم از عدل تو همچون بوستان آراسته

Ровӣони мадҳи ту чун булбулон дар бӯстон

راویان مدح تو چون بلبلان در بوستان