Хатаст гирди оризи он моҳи длстон

خطّ است ‌گرد عارض آن ماه دلستان

ё сунбуласт рехта бар тарафи гулистон

یا سنبل است ریخته بر طرف ‌گلستان

ё анбараст ҳал шудаи брбрги Настаран

یا عنبرست حلّ شده بربرگ نسترن

ё мӯрчааст саф зада баргарди арғавон

یا مورچه است صف‌زده برگرد ارغوان

Аз кӯчакӣ ки ҳаст мари он моҳро даҳан

از کوچکی ‌که هست مر آن ماه را دهن

Аз лоғарӣ ки ҳаст мари он моҳро миён

از لاغری‌که هست مر آن ماه را میان

Чун дар миён ва дар даҳан ӯ нигаҳ кунӣ

چون در میان و در دهن او نگه‌ کنی

Гўӣии миён ӯ камарасту камари даҳон

گوئی میان او کمرست و کمر دهان

Дар парниёнаши оҳан ва дар машк оташ аст

در پرنیانش آهن و در مشک آتش است

Ин ҳар чаҳор сахт бадеъасту длстон

این هر چهار سخت بدیع است و دلستان

Ҳаргизи бад-ӣн сифат нишнидам мшъбдӣ

هرگز بدین صفت نشنیدم مُشَعبَدی

Коҳин ба машки пӯшаду оташ ба парниён

کاهن به مشک پوشد و آتش به‌پرنیان

Ман дорам аз ақиқ ба ҷазаъи андаруни асар

من دارم از عقیق به جَزع اندرون اثر

Ваов дорад аз шукр ба ақиқи андаруни нишон

واو دارد از شکر به عقیق اندرون نشان

То даври гашти қомат чун тир ӯ змн

تا دور گشت قامت چون تیر او زمن

Пуштам шудаст дар талабаши чифта чун камон

پشتم شدست در طلبش چفته چون‌ کمان

Ҷузи дидаи ману лаб ӯ дар ҷаҳон ки дид

جز دیدهٔ من و لب او در جهان‌ که دید

Ҷазаъи ақиқи бору ақиқи гҳрФшон

جزع عقیق بار و عقیق‌ گهرفشان

Ҳаргизи камони равони зи пас тир кас надид

هرگز کمان روان ز پس تیر کس ندید

Чун шдкмони ман зи пас тир ӯ равон

چون شدکمان من ز پس تیر او روان

Ҳар шаб ки даст дар илми васл ӯ занам

هر شب‌ که دست در علم وصل او زنم

Хуршед баркашад илми субҳ дар замон

خورشید برکشد عَلَم صبح در زمان

Ваон шаб ки қиссаҳои фироқаш кунам ба шеър

وان شب که قصه‌های فراقش کنم به‌ شعر

Гмраҳ шаванд фари қаду шеър ӣ ба осмон

گمره شوند فَرْ‌قد و شِعْر‌ی به آسمان

Токии нуҳум ба дил бар аз андӯҳи ишқи доғ

تاکی نهم به دل بر از اندوه عشق داغ

Токӣ кунам зи ҳиҷр батон нолау фиғон

تاکی‌کنم ز هجر بتان ناله و فغان

Ҷони пурварам ба дӯстӣу мадҳи соҳибӣ

جان پرورم به‌دوستی و مدح صاحبی

Ков ҳаст ирўрндаҳи малики хдоигон

کاو هست یرورندهٔ ملک خدایگان

Фархундаи маҷди малику писандидаи шамси дайн

فرخنده مجد ملک و پسندیده شمس دین

Тоҷи табору воситаи ақди дудмон

تاج تبار و واسطهٔ عقد دودمان

БўолФзл каз фазойилу иқболи ном ӯ

بوالفضل کز فضایل و اقبال نام او

Мансӯх кард номи бузургони бостон

منسوخ‌ کرد نام بزرگان باستان

Бадарӣ ки шуд ба талъаташи афрӯхтаи замин

بدری که شد به طلعتش افروخته زمین

Садрӣ ки шуд ба ҳимматаши оростаи замон

صدری‌ که شد به همتش آراسته زمان

Ҷонаст шукр ӯ ки буд ошнои ақл

جان است شکر او که بود آشنای عقل

Ақласт меҳр ӯ ки буд раҳнамои ҷон

عقل است مهر او که بود رهنمای جان

Гӯйии кифояту ҳунараши ваҳм ва фикр туаст

گویی‌ کفایت و هنرش وهم و فکر توست

Кон ҳаст бениҳоят ва ин ҳаст бе карон

کان هست بی‌نهایت و این هست بی‌کران

Гӯйии маноқибаши сифати зи ?ут сонеъ аст

گویی مناقبش صفت ذ‌ات صانع است

Кандар чгўнгиши ҳаме гум шавад гумон

کاندر چگونگیش همی گم شود گمان

Тухмии шиноси хизмат ӯ дар замини бахт

تخمی شناس خدمت او در زمین بخت

Кони тухми бардаад ба ҳамаи вақти ному нон

کان تخم بردهد به همه وقت نام و نان

Суду зиёну саъд ва наҳваст ба ҳам диҳанд

سود و زیان و سَعْد و نحوست به هم دهند

Афлок дар таҳарруку аҷром дар қирон

افلاک در تحرک و اجرام در قران

Оҳанги сӯии хизмат ӯ кун ки хизматаш

آهنگ سوی خدمت او کن که خدمتش

Саъдӣаст бе наҳваст ва судӣаст бе зиён

سعدی است بی‌نحوست و سودی است بی‌زیان

Дорад ба зери калак дар аз ақл ва аз ҳунар

دارد به زیر کلک در از عقل و از هنر

Ганҷу сипоҳу мамлакати соҳиби алқрон

گنج و سپاه و مملکت صاحب القران

Бе ақли комилу ҳунари вофир эй аҷаб

بی‌ عقل کامل و هنر وافر ای عجب

Бар ком хештан натавон гашти Комрон

بر کام خویشتن نتوان گشت کامران

На шуғли рӯзгори тавон сохт бар газоф

نه شغل روزگار توان ساخت بر گزاف

На калаки шаҳриёр тавон дост ройгон

نه کلک شهریار توان داست رایگان

эй гӯши ғоибони зи камоли ту пари хабар

ای‌ گوش غایبان ز کمال تو پر خبر

Ваии чашми ҳозирони зҷмоли ту пари аён

وی چشم حاضران زجمال تو پر عیان

Амри ту чун қазост расидаи баҳри макин

امر تو چون قضاست رسیده بهر مکین

Номи ту чун ҳавост расидаи баҳри макон

نام تو چون هواست رسیده بهر مکان

Кӯҳии гарони зъзми ту коҳӣ шавад сабк

کوهی‌گران زعزم تو کاهی شود سبک

Коҳии сабки зи ҳзми ту кӯҳӣ шавад гарон

کاهی سبک ز حزم تو کوهی شود گران

Фазли кафотро ба қалам нақд карда Эй

فضل کفات را به قلم نقد کرده‌ای

Ворзоқи халқро ба қалам кардае змон

وارزاق خلق را به قلم کرده‌ای ضمان

Як тан ки дид ноқиди фазли ҳамаи кафот

یک تن که دید ناقد فضل همه‌ کفات

Як тан ки дид розиқи ризқи ҳамаи ҷаҳон

یک تن که دید رازق رزق همه جهان

Аз қӯти иборату таҳзиб лафз туаст

از قُوَّت عبارت و تهذیب لفظ توست

Андари луғати фасоҳату андари нкти баён

اندر لغت فصاحت و اندر نُکَت بیان

Эъҷозу саҳари васфи баён ва бенон туаст

اعجاز و سِحْر وصف بیان و بنان توست

Ҳам мъҷзолбёнӣ ва ҳам соҳролбнон

هم معجزالبیانی و هم ساحرالبنان

Калаки мшъбди ту чароғӣаст нўрбхш

کلک مُشَعْبد تو چراغی است نوربخش

Азкошғр забона зада то ба қирвон

ازکاشغر زبانه زده تا به قیروان

Малик аз духон ӯ ҳамаи сола мунаққаш аст

ملک از دخان او همه ساله مُنَقّش است

Ва ӯ худ мунаққашаст ҳамаи сола аз духон

و او خود منقش است همه ساله از دخان

Монад ба хайзарон ва ба қудрат чу ханҷараст

ماند به خیزران و به قدرت چو خنجرست

Ҳаргиз ки дид қудрати ханҷари зи хайзарон

هرگز که دید قدرت خنجر ز خیزران

Бинои а камаасту сухангӯии а бкм аст

بینای اَ‌کْمَه است و سخنگوی اَ‌بْکَم است

Доноӣ бедиласту тавонои нотавон

دانای بی‌دل است و توانای ناتوان

Мурғӣаст аўкаҳи дарав шабаҳ пуркашад ба ҳам

مرغی است اوکه درّو شبه پرکشد به هم

Чун сӯии саҳн боғ гароед зи ошён

چون سوی صحن باغ‌ گراید ز آشیان

Дар зер ҳар сафираш дарӣаст шоҳвор

در زیر هر صفیرش درّی است شاهوار

Дар зер ҳар срирш ганҷӣаст шоягон

در زیر هر صریرش گنجی است شایگان

ӯ ҳаст дркФи туу таъси нақш ӯст

او هست درکف تو و تاثیر نقش اوست

Дар қасрҳои қайсар ва дар хонаҳои хон

در قصرهای قیصر و در خانه‌های خان

эй ошкори пеши дилат ҳар чаҳ кирдигор

ای آشکار پیش دلت هر چه کردگار

Оради ҳаме ба пардаи ғайби андаруни ниҳон

آرد همی به پردهٔ غیب اندرون نهان

Дасти тўро ба абр ки донад қиёс кард

دست تورا به ابر که داند قیاس کرد

То бадараи бадара ин диҳаду қатраи қатраи он

تا بدره بدره این دهد و قطره قطره آن

Дар ҳашар агар ба даст ту бошад шумори халқ

در حشر اگر به دست تو باشد شمار خلق

Бар ҳиҷи халқ баста намонад дар ҷинон

بر هیچ خلق بسته نماند در جنان

Ҳарчанд подшоҳи тан одамӣаст дил

هرچند پادشاه تن آدمی است دل

Аз баҳри офарин ту шуд бандаи забон

از بهر آفرین تو شد بندهٔ زبان

Гӯйӣ ки мадҳи ту сабаби ъз ва шодӣ аст

گویی‌که مدح تو سبب عز و شادی است

Зеро ки модҳ ту азизасту шодмон

زیرا که مادح تو عزیزست و شادمان

Гргнҷҳои мадҳи ту мхзўн кунад қазо

گرگنجهای مدح تو مخزون‌ کند قضا

Гардунаши қалъа бояду хуршеди посбон

گردونش قلعه باید و خورشید پاسبان

Рустааст аз имтиҳони фалаки табъи ман раҳе

رسته است از امتحان فلک طبع من رهی

То кардаам ба табъи мдиҳи ту имтиҳон

تا کرده‌ام به طبع مدیح تو امتحان

Хоҳам ҳамеи зи баҳри саноӣу лақои ту

خواهم همی ز بهر ثنای و لقای تو

Дар дидаи равшаноӣу дрколбди равон

در دیده روشنایی و درکالبد روان

Дар мадҳи ту ба васф камоласт шеъри ман

در مدح تو به وصف‌کمال است شعر من

Хосса ба расми таҳнияти ҷашни меҳргон

خاصه به رسم تهنیت ‌جشن مهرگان

Ҷашнии аҷаб ки дар чаману бӯстони ҳаме

جشنی عجب‌ که در چمن و بوستان همی

Бар лашкар баҳор занад лашкари хазон

بر لشکر بهار زند لشکر خزان

Гӯйии магари дарахти яке мард роҳиб аст

گویی مگر درخت یکی مرد راهب است

Бар дӯш ӯ фиканда яҳудонаи тилсон

بر دوش او فکنده یهودانه طیلسان

Знгоргўни либоси дарахтони ҷӯйбор

زنگارگون لباس درختان جویبار

Гӯйӣ фурӯ заданд ба зангори заъфарон

گویی فرو زدند به‌زنگار زعفران

Беморӣасту ишқи рухи зардро сабаб

بیماری است و عشق رخ زرد را سبب

Бемору ошиқи андари магари боғу бӯстон

بیمار و عاشق اندر مگر باغ و بوستان

Гар табъи боғи перу куҳани гашт бок нест

گر طبع باغ پیر و کهن‌ گشت باک نیست

Табъи ту тозаи боду тану бахти навҷавон

طبع تو تازه باد و تن و بخت نوجوان

То дар миёни душману андари миёни дӯст

تا در میان دشمن و اندر میان دوست

Азкин буд ҳикоят ва аз меҳри достон

ازکین بود حکایت و از مهر داستان

Бар дшмнонти наҳси Зуҳали боди кӣнаи варз

بر دشمنانت نحس زحل باد کینه‌ورز

Бар дӯстонати саъди фалаки боди меҳрбон

بر دوستانت سعد فلک باد مهربان

Ганҷи тараб ҳамеша туро боди зердаст

گنج طرب همیشه تو را باد زیردست

Асби зафар ҳамеша туро боди зиррон

اسب ظفر همیشه تو را باد زیرران

Равшан ба талъати шаҳи аФоқи чашми ту

روشن به طلعت شه افاق چشم تو

Равшан ба нури талъати ту чашми хонадон

روشن به نور طلعت تو چشم خاندان

Ҷоҳу қабулу ҳишмати ту ҳар се пойдор

جاه و قبول و حشمت تو هر سه پایدار

Ъзу бақоу давлати ту ҳар се ҷовдон

عز و بقا و دولت تو هر سه جاودان