То омад аз адам ба вуҷӯди асли пайкарам
تا آمد از عدم به وجود اصل پیکرم
Ҷуз ғам набӯд баҳраи зи чархи ситамгарам
جز غم نبود بهره ز چرخ ستمگرم
Хӯн шуд дилам дар орзӯии онкии як нафас
خون شد دلم در آرزوی آنکه یک نفس
Бе хори ғами зи гулшани шодии гулӣ барам
بیخار غم ز گلشن شادی گلی برم
Паймӯдаи гашти умр ба паймонаи нафас
پیموده گشت عمر به پیمانهٔ نفس
Гӯйӣ ба коми дили нафасӣ кӣ бароварам
گویی به کام دل نفسی کی برآورم
Кардам назар ба фикр дар аҳком на фалак
کردم نظر به فکر در احکام نه فلک
Ҷузи нави арӯс ғам нашуд аз умри ҳамсерум
جز نو عروس غم نشد از عمر همسرم
Ҳастам яқин ки дар чамани боғи рӯзгор
هستم یقین که در چمن باغ روزگار
Бе бар буд ниҳоли умедӣ ки пурварам
بیبر بود نهال امیدی که پرورم
Дар базмгоҳи меҳнати гетӣ ба ҷоми умр
در بزمگاه محنت گیتی به جام عمر
Ҷузи хӯни дили зи даст замона наме хӯрам
جز خون دل ز دست زمانه نمیخورم
Зеро ки то барорам аз андешаи як нафас
زیرا که تا برآرم از اندیشه یک نفس
Пари хӯн дил шавад зи раҳи дидаи соғарам
پر خون دل شود ز ره دیده ساغرم
Аз кӯҳли шаб чу дидаи ноҳиди шаби гумор
از کحل شب چو دیدهٔ ناهید شب گمار
Равшан шавад чу ахтари табъи мунавварам
روشن شود چو اختر طبع منورم
Хуршеди ғами зи чашмаи дил сар баровард
خورشید غم ز چشمهٔ دل سر برآورد
То кон лаъл гардад болину бистарам
تا کان لعل گردد بالین و بسترم
Ҳолам мухолиф омад аз он дар ҷаҳони умр
حالم مخالف آمد از آن در جهان عمر
Дарвешам аз нишоту зондаҳи тавонгарам
درویشم از نشاط و زانده توانگرم
Дасти замона ҷадваланда ба ман кашид
دست زمانه جدول انده به من کشید
Зеро ки чун қалам ба сифати сахти лоғарам
زیرا که چون قلم به صفت سخت لاغرم
Ночиз шуд вуҷӯдам аз ашколи мухталиф
ناچیز شد وجودم از اشکال مختلف
Гӯйии арз кушода шуд аз банди ҷавҳарам
گویی عرض گشاده شد از بند جوهرم
Аз равшанони шаб ки чу симоб ва ахгаранд
از روشنان شب که چو سیماب و اخگرند
Пайваста беқарор чу симобу ахгарам
پیوسته بیقرار چو سیماب و اخگرم
Вази бозии сипеҳри сбкбори булъаҷаб
وز بازی سپهر سبکبار بوالعجب
Бар таҳта нарад ранҷу бало дар мшшдрм
بر تخته نرد رنج و بلا در مششدرم
Беоб шуд чу чашмаи хуршеди рӯзгор
بیآب شد چو چشمهٔ خورشید روزگار
Дар ишқ ӯ равост ки биншинад озарам
در عشق او رواست که بنشیند آذرم
Бар ман дар ҳаводис ваанда аз он кушод
بر من در حوادث و انده از آن گشاد
Каз хонаи ҳаводис чун ҳалқа бар дирам
کز خانهٔ حوادث چون حلقه بر درم
Хондам басии улӯми валикин ба оқибат
خواندم بسی علوم ولیکن به عاقبت
Илмам вабол шуд ки фалак нест ёварам
علمم وبال شد که فلک نیست یاورم
Кӯтаҳ кунам сухан чу гувоҳ дил мананд
کوته کنم سخن چو گواه دل منند
Чашми ақиқи боРом ва рӯй мзъФрм
چشم عقیق بارم و روی مزعفرم
Саҳрои умр агар чаҳ хуш омад ба чашми ақл
صحرای عمر اگر چه خوش آمد به چشم عقل
Аз ранҷи дил ба пои нафас зуд биспурам
از رنج دل به پای نفس زود بسپرم
Кин чарх саркашаст ва набошад мувофиқам
کین چرخ سرکشست و نباشد موافقم
Венаи даҳр тавсанаст ва нагардад мусаххарам
وین دهر توسن است و نگردد مسخرم
эй чархи сифлапарвар дилбанди ҷони шукр
ای چرخ سفلهپرور دلبند جانشکر
Шуд заҳр бо вуҷӯди ту дар коми шукрам
شد زهر با وجود تو در کام شکرم
Воқиф наме шӯии ту бар асрори хотирам
واقف نمیشوی تو بر اسرار خاطرم
Фосид шудаст асли мизоҷати гумон барам
فاسد شدست اصل مزاجت گمان برم
Гар хушк шуд димоғи ниҳодати аҷаби мадор
گر خشک شد دماغ نهادت عجب مدار
Дар ҳалқ ва дар машоми ту чун машки азФрм
در حلق و در مشام تو چون مشک اذفرم
эй бе вафои ҷаҳони дилам аз дард хӯн гирифт
ای بیوفا جهان دلم از درد خون گرفت
Дарёб пеш аз онкӣ расад ҷон ба ғурғурам
دریاب پیش از آنکه رسد جان به غرغرم
Якто шудам ба тоби ҳавои ту токунӯн
یکتا شدم به تاب هوای تو تاکنون
Аз бори ғами дўто шуда бар шакли чанбарам
از بار غم دوتا شده بر شکل چنبرم
эй рӯзгори шефтаи чандин ҷафо макун
ای روزگار شیفته چندین جفا مکن
Оҳистатар ки чархи ҷафоро на меҳварам
آهستهتر که چرخ جفا را نه محورم
Чун омадам бар ту ки поем шикастаи бод
چون آمدم بر تو که پایم شکسته باد
Роҳи вафои сипар ки ҷафо нест дархурам
راه وفا سپر که جفا نیست درخورم
Дар оби фитнаи хуфта чу нилӯфарами мадор
در آب فتنه خفته چو نیلوفرم مدار
Бар оташи наҳифи мсўзон чу анбарам
بر آتش نهیب مسوزان چو عنبرم
Вази сиқли ранҷ ва хуфт заъф танам макун
وز ثقل رنج و خفت ضعف تنم مکن
Чун хоки хираи табъам ва чун боди мзмрм
چون خاک خیره طبعم و چون باد مضمرم
Чун равшанаст чашми ҷаҳон аз вуҷӯди ман
چون روشن است چشم جهان از وجود من
Торӣ чаро шавад зи ту ин чашми ахтарам
تاری چرا شود ز تو این چشم اخترم
Дар айш агар кам омадам аз табъи нохўшст
در عیش اگر کم آمدم از طبع ناخوشست
Дар илм ҳар замон ба тафаккури фузуни терм
در علم هر زمان به تفکر فزونترم
Зон каз барои дидан гулҳои маърифат
زان کز برای دیدن گلهای معرفت
Дар боғи фикри дидаи кушода чу ъбҳрм
در باغ فکر دیده گشاده چو عبهرم
Малики хирад чу нест муқарар ба номи ман
ملک خرد چو نیست مقرر به نام من
Ҳастам залилгар малики ҳафт кишварам
هستم ذلیل گر ملک هفت کشورم
Аз шарми офтоби рухи хок зард шуд
از شرم آفتاب رخ خاک زرد شد
Бодӣ гирифт дар сар яъне ки ман зарам
بادی گرفت در سر یعنی که من زرم
Аўтоди ҳафт кишвар агар кон зар шаванд
اوتاد هفت کشور اگر کان زر شوند
Ҳиммат дар он набандаму ҷуз хок нашмурам
همت در آن نبندم و جز خاک نشمرم
Гаштами ғуломи ҳиммати хеш аз барои онк
گشتم غلام همت خویش از برای آنک
Бо равшанони чарх ба ҳиммати баробарам
با روشنان چرخ به همت برابرم
Чарх ар намӯд бар чамани боғи рӯзгор
چرخ ار نمود بر چمن باغ روزگار
Бебор чун чанорам ва бе бар чу ърърм
بیبار چون چنارم و بیبر چو عرعرم
Дар сафаи дил аз паии озодии ҷаҳон
در صفهٔ دل از پی آزادی جهان
Ҳар соъатии бисоти қаноати бгстрм
هر ساعتی بساط قناعت بگسترم
Рӯҳ орзӯ кунад ки чун ин чархи лоҷувард
روح آرزو کند که چون این چرخ لاجورد
Бандади зи ахтарони хрдбхши зеварам
بندد ز اختران خردبخش زیورم
Лекин чу Зуҳра бар шарафи чарх чун шавам
لیکن چو زهره بر شرف چرخ چون شوم
Каз боду хоку оташ ва обаст пайкарам
کز باد و خاک و آتش و آبست پیکرم
То аз ҳад ҷаҳон нануҳум пои худ бурун
تا از حد جهان ننهم پای خود برون
Гардун ба бандагӣ наниҳад даст бар серум
گردون به بندگی ننهد دست بر سرم
Ҳурони ҳамаи кушодаи ниқоб аз ҷамоли хеш
حوران همه گشاده نقاب از جمال خویش
Ман чун хаёли бастаи тимсоли озарм
من چون خیال بستهٔ تمثال آزرم
Дар орзӯии лафзи Флксои ман ҷаҳон
در آرزوی لفظ فلکسای من جهان
Бар фарқи худ ниҳодаи зи афлоки минбарам
بر فرق خود نهاده ز افلاک منبرم
Бо ман сипеҳри оинаи кирдор чанд бор
با من سپهر آینه کردار چند بار
Гуфт ин сухан валек наме гашти боварам
گفت این سخن ولیک نمیگشت باورم
Гирам кунун чу субҳи гиребони осмон
گیرم کنون چو صبح گریبان آسمان
Дар олами хаёл чаҳ бошад чу бингарам
در عالم خیال چه باشد چو بنگرم
Дар мактаби адаби зи варои хирад , ниҳод
در مکتب ادب ز ورای خرد، نهاد
Устоди ғайби таҳтаи таҳдид дар барам
استاد غیب تختهٔ تهدید در برم
Чун хостам ки сабт кунам бар баёзи дил
چون خواستم که ثبت کنم بر بیاض دل
Феҳрист на фалаки з хирад кард мстрм
فهرست نه فلک ز خرد کرد مسطرم
Донад ки аз макорими ахлоқ дар сафо
داند که از مکارم اخلاق در صفا
Чун тӯбо аз биҳиштам ва чун ҷони зи кишварам
چون طوبی از بهشتم و چون جان ز کشورم
Бар коргоҳи панҷ ҳавос ва чаҳор табъ
بر کارگاه پنج حواس و چهار طبع
Бо дасти кори гардиши чархи мудавварам
با دست کار گردش چرخ مدورم
Аз ман бадӣ наомад ва ноед зи ман бадӣ
از من بدی نیامد و ناید ز من بدی
Каз унсури латифи вази покизаи гавҳарам
کز عنصر لطیف وز پاکیزه گوهرم
Бар осмони мкрмт аз равшанони илм
بر آسمان مکرمت از روشنان علم
Чун муштарӣ ба нури хиради саъди Акбарам
چون مشتری به نور خرد سعد اکبرم
Аз баҳр диданами ҳамаи тан чашм шуд фалак
از بهر دیدنم همه تن چشم شد فلک
Чун бингарам ба ақли фалакро чу дилбарам
چون بنگرم به عقل فلک را چو دلبرم
Дар дидаи ҷаҳони зи латофат чу лъбтм
در دیدهٔ جهان ز لطافت چو لعبتم
Бар тораки замони зи фасоҳат чу афсарам
بر تارک زمان ز فصاحت چو افسرم
Дар ошёни ақл чу анқои мағрибам
در آشیان عقل چو عنقای مغربم
Бар осмони фазл чу хуршеди азҳрм
بر آسمان فضل چو خورشید ازهرم
Рӯҳаст ҳам Аннанам агарчӣ мураккабам
روحست هم عنانم اگرچه مرکبم
Ақласт ҳам нишинам агарчӣ мусаввирам
عقل است همنشینم اگرچه مصورم
Дар маҷлис музокира илмаст мӯнисам
در مجلس مذاکره علمست مونسم
Дар манзил муҳовира фазласт раҳбарам
در منزل محاوره فضلست رهبرم
Аз халқ рӯзгор наёяд чу ман писар
از خلق روزگار نیاید چو من پسر
Дар пардаам чаҳ дорад охир на духтарам
در پردهام چه دارد آخر نه دخترم
Аз ахтарони фазл чу меҳрам ҷудо кунанд
از اختران فضل چو مهرم جدا کنند
Дар пардаи ҷаҳон чу ҳаводиси мастирам
در پردهٔ جهان چو حوادث مسترم
Донад яқин ки аз назари офтоби ақл
داند یقین که از نظر آفتاب عقل
Дар чашми кони фазл чу ёқӯти аҳмарам
در چشم کان فضل چو یاقوت احمرم
Дар донишӣ ки он хирадамро зиён шудаст
در دانشی که آن خردم را زیان شدست
Бар осмони ҷон чу Уториди суханварам
بر آسمان جان چو عطارد سخنورم
Гулҳои бӯстони суханро чу гулбунам
گلهای بوستان سخن را چو گلبنم
Анқои ошёни хирадро чу шҳпрм
عنقای آشیان خرد را چو شهپرم
Аз боғи фазл бо лутфи дастаи гулам
از باغ فضل با لطف دستهٔ گلم
Вази баҳри табъ бо садафи лؤлؤи терм
وز بحر طبع با صدف لؤلؤ ترم
Моҳи сухан шудааст зи ман равшан эй аҷаб
ماه سخن شده است ز من روشن ای عجب
Гӯйӣ бар осмони сухан чашма хӯрам
گویی بر آسمان سخن چشمهٔ خورم
Зоўл ба пой фикр шудам дар ҷаҳони илм
زاول به پای فکر شدم در جهان علم
То мзмри ончӣ буд кунун гашти мазҳарам
تا مضمر آنچه بود کنون گشت مظهرم
Бар ман чу боз шуд дар бустони сарои ҷон
بر من چو باز شد در بستانسرای جان
Зини назми ҷонФзои ҷаҳони гашти чокарам
زین نظم جانفزای جهان گشت چاکرم
Бодаи латифи назми марои байн ки калак чун
بادهٔ لطیف نظم مرا بین که کلک چون
Сармаст май хиромад бар рӯй дафтарам
سرمست میخرامد بر روی دفترم
Маъшӯқи дилбарам чу хат дилбарам бидид
معشوق دلبرم چو خط دلبرم بدید
Савганд хӯрд ва гуфт ба зулфи мънбрм
سوگند خورد و گفت به زلف معنبرم
Каз хати рӯзгори чунин хати дилрабоӣ
کز خط روزگار چنین خط دلربای
Пайдо нашуд зи оризи хуршеди пайкарам
پیدا نشد ز عارض خورشید پیکرم
Бо ин кифояту ҳунарам дар ниҳоди умр
با این کفایت و هنرم در نهاد عمر
Асбоби як мурод нагардад месерум
اسباب یک مراد نگردد میسرم
Ҳам бугзарад мадори ғам эй ҷон чу оқибат
هم بگذرد مدار غم ای جان چو عاقبت
Бигзорам ин сарои маҷозӣ ва бигузарам
بگذارم این سرای مجازی و بگذرم