Дай чун бишикаст шаҳаншоҳи фалаки навбати бор

دی چون بشکست شهنشاه فلک نوبت بار

Вази саропардаи шаби гирд ҷаҳон кард ҳисор

وز سراپردهٔ شب گرد جهان کرد حصار

Рӯй бинмуд маи ид ба шаклӣ ки кашанд

روی بنمود مه عید به شکلی که کشند

Қавсӣ аз зари тлӣ бар карае аз зангор

قوسی از زر طلی بر کره‌ای از زنگار

Ҷурм ӯ қобилу мақбулаш аз он сӯи таъси

جرم او قابل و مقبولش از آن سو تاثیر

Сайр ӯ фоилу мафъӯлаш аз ин сӯи осор

سیر او فاعل و مفعولش از این سو آثار

Гоҳе аз даврии хуршед ҳаме шуд фарбеҳ

گاهی از دوری خورشید همی شد فربه

Гуҳи зи наздикӣ ӯ бози ҳаме гашт назор

گه ز نزدیکی او باز همی گشت نزار

Бар азу буд сабки рӯҳи дабирӣ ки ба калак

بر ازو بود سبک‌روح دبیری که به کلک

Маънии андари варақи рӯҳ ҳаме кард нигор

معنی اندر ورق روح همی کرد نگار

СФҳши ғолиб ва чун бахти лӣимони хуфта

سفهش غالب و چون بخت لئیمان خفته

Хирадаши комил ва чун чашми рақибони бедор

خردش کامل و چون چشم رقیبان بیدار

Мзмри андари суханаш ҳарчӣ қазоро мақдӯр

مضمر اندر سخنش هرچه قضا را مقدور

Мдғми андари қаламаш ҳарчӣ фалакро асрор

مدغم اندر قلمش هرچه فلک را اسرار

Буд бар таҳта ӯ аз ҳама навъе оёт

بود بر تختهٔ او از همه نوعی آیات

Буд дар дафтар ӯ аз ҳамаи вазнии ашъор

بود در دفتر او از همه وزنی اشعار

Карда дар далви барин минтақау ҳайати осон

کرده در دلو برین منطقه و هیات آسان

Карда дар ҳут бар он абҷаду ҳўзи душвор

کرده در حوت بر آن ابجد و هوز دشوار

Боз бар торами дигари санамии сими андом

باز بر طارم دیگر صنمی سیم اندام

Ба кафии барбати суғдӣ ба дигар ҷоми ъқор

به کفی بربط سغدی به دگر جام عقار

Аз табассуми лаби ширинаш ҳаме шуд хаста

از تبسم لب شیرینش همی شد خسته

Вази ишорати рухи некӯаши ҳамеи гашти Фкор

وز اشارت رخ نیکوش همی گشت فکار

Туамон бо втду фосилаи мусиқӣ

توامان با وتد و فاصلهٔ موسیقی

Ҳам наво бо ватару замзамаи мўсиқор

هم‌نوا با وتر و زمزمهٔ موسیقار

Ҳазратӣ буд бар аз торам ӯ сахти рафеъ

حضرتی بود بر از طارم او سخت رفیع

Сақф ӯро на сутун буд ва на девор ба кор

سقف او را نه ستون بود و نه دیوار به کار

Мулкии ҳамчуи хиради одилу ҳушёри дарав

ملکی همچو خرد عادل و هشیار درو

Неки мстзҳр взў ёфта хоки астзҳор

نیک مستظهر وزو یافته خاک استظهار

Гуҳ тиҳӣ кард ҳамеи домани абр аз гавҳар

گه تهی کرد همی دامن ابر از گوهر

Гоҳ пар кард ҳамеи кӣсаи кон аз динор

گاه پر کرد همی کیسهٔ کان از دینار

Саҳну даҳлези саропарда ӯ авҷу ҳазиз

صحن و دهلیز سراپردهٔ او اوج و حضیض

Адҳаму ашҳби гирди охир ӯ лайл ва наҳор

ادهم و اشهب گرد آخر او لیل و نهار

Бодро дахл ҳаме дод ба ваҷҳеи зи духон

باد را دخل همی داد به وجهی ز دخان

Абрро харҷ ҳаме кард ба ваҷҳеи зи бухор

ابر را خرج همی کرد به وجهی ز بخار

Бози майдон дигар буд дарави ширдилӣ

باز میدان دگر بود درو شیردلی

Ки азуи шери фалак хира шавад дар пайкор

که ازو شیر فلک خیره شود در پیکار

Ханҷараши гардан арвоҳ занад рӯзи масоф

خنجرش گردن ارواح زند روز مصاف

Новакаши номаи оҷоли баради вақти шикор

ناوکش نامهٔ آجال برد وقت شکار

Бе гунаҳи баста ҳаме дошт якеро дар ҳабс

بی‌گنه بسته همی داشت یکی را در حبس

Бе сабаби хира ҳаме кард якеро бар дор

بی‌سبب خیره همی کرد یکی را بر دار

Хоҷае буд аз ӣнони ҳамаи бартари зи шараф

خواجه‌ای بود از اینان همه برتر ز شرف

Марди Мӯсои кафу исои даму Юсуфи дидор

مرد موسی کف و عیسی دم و یوسف دیدار

Сояи адли парокандау нури эҳсон

سایهٔ عدل پراکنده و نور احسان

Рояту райш бар ҳафт ва шаш ва панҷ ва чаҳор

رایت و رایش بر هفت و شش و پنج و چهار

Олами ғайб ҳаме дид ва набӯдаш дида

عالم غیب همی دید و نبودش دیده

?умлаи ваҳй ҳаме кард ва набӯдаш гуфтор

املی وحی همی کرد و نبودش گفتار

Бар азуи савмиъае буду дарави ҳиндӯии пер

بر ازو صومعه‌ای بود و درو هندوی پیر

Муддати умраши берун шуда аз ҳади шумор

مدت عمرش بیرون شده از حد شمار

Дар ҳамаи шуғлӣ чун сабри шитобаши андак

در همه شغلی چون صبر شتابش اندک

Дар ҳамаи корӣ чун ҳалами дирангаш бисёр

در همه کاری چون حلم درنگش بسیار

Гоҳ медӯхт якеро ба китф бар асалӣ

گاه می‌دوخت یکی را به کتف بر عسلی

Гоҳ май басти якеро ба миён бар зуннор

گاه می‌بست یکی را به میان بر زنار

Адади анҷум бисёр сипеҳри ҳаштум

عدد انجم بسیار سپهر هشتم

Буд чандон ки бирав чира намешуд миқдор

بود چندان که برو چیره نمی‌شد مقدار

Рости гӯйӣ ки з бисёре анҷум ҳастӣ

راست‌گویی که ز بسیاری انجم هستی

Дар гуҳи хоби з бисёре шоҳони гуҳи бор

در گه خواب ز بسیاری شاهان گه بار

Маҷди дайни бўолҳсни умронии онкӣ ба ҷӯад

مجد دین بوالحسن عمرانی آنکه به جود

Дил ӯ баҳр муҳӣтасту кафши абри баҳор

دل او بحر محیطست و کفش ابر بهار

Онкии даҳраши зи қироноти фалаки норад мисл

آنکه دهرش ز قرانات فلک نارد مثل

Вонкаҳи чархиши зи маволеди ҷаҳони норади ёр

وانکه چرخش ز موالید جهان نارد یار

Чархро бо шарафаш санг фитад дар музей

چرخ را با شرفش سنگ فتد در موزه

Кӯҳро бо схтш кейк фитад дар шалвор

کوه را با سخطش کیک فتد در شلوار

Гашт бар маҳзари иқболи бузургяши гувоҳ

گشت بر محضر اقبال بزرگیش گواه

Ҳар ду гетӣ чу қазо ва қадар оварад иқрор

هر دو گیتی چو قضا و قدر آورد اقرار

То нашуд зомини арзоқи хилоиқи ҷўдш

تا نشد ضامن ارزاق خلایق جودش

Пуди як меъда табиат нафиканд андари тор

پود یک معده طبیعت نفکند اندر تار

Ҳаст истилои адлаш ба камолӣ ки кунун

هست استیلا عدلش به کمالی که کنون

Бозро Кебеки ҳаме таъна занад дар кҳсор

باز را کبک همی طعنه زند در کهسار

Зонка монанди шутурмурғ надорад мхлб

زانکه مانند شترمرغ ندارد مخلب

Зонка монандаи хафоаш надорад минқор

زانکه مانندهٔ خفاش ندارد منقار

То забони қаламаши тез фалак бикшодаст

تا زبان قلمش تیز فلک بگشادست

Ақл дар ком кашидаст забон чун сӯфор

عقل در کام کشیدست زبان چون سوفار

Қаламаши ончии бадви роҳи наёбади туғён

قلمش آنچه بدو راه نیابد طغیان

Хирадаш онкӣ бирав ғайб набошад душвор

خردش آنکه برو غیب نباشد دشوار

Ҳаст каммияти ишғоли ҷаҳонро мизон

هست کمیت اشغال جهان را میزان

Ҳаст кайфияти аҳкоми фалакро меъёр

هست کیفیت احکام فلک را معیار

Шодмон бош зиҳии меҳтар бо истеҳқоқ

شادمان باش زهی مهتر با استحقاق

Чашми бади даври зиҳии хоҷа бе истикбор

چشم بد دور زهی خواجهٔ بی‌استکبار

Даргаати мақсади содот ва бирав бар аъён

درگهت مقصد سادات و برو بر اعیان

Маҷлисати марҷаъи зуввору бадв дар аҳрор

مجلست مرجع زوار و بدو در احرار

Дахли мадҳи ту давидаи зи вазеъу зи шариф

دخل مدح تو دویده ز وضیع و ز شریف

Харҷи ҷӯади ту расида ба сғор ва ба кбор

خرج جود تو رسیده به صغار و به کبار

Кунӣ аз тақвияти лутфи арзро ҷавҳар

کنی از تقویت لطف عرض را جوهر

Кунӣ аз тарбияти қаҳри шифоро бемор

کنی از تربیت قهر شفا را بیمار

Бод дар мавқифи ҳукми ту вазади вақти нФоз

باد در موقف حکم تو وزد وقت نفاذ

Хок дар сояи ҳалами ту буд гоҳи виқор

خاک در سایهٔ حلم تو بود گاه وقار

Тобиши рои ту берун кунад аз моҳи муҳоқ

تابش رای تو بیرون کند از ماه محاق

Кӯшиши адли ту беруни барад аз хамри хумор

کوشش عدل تو بیرون برد از خمر خمار

Хоби амни ту чунон ом шуд акнӯн ки намонад

خواب امن تو چنان عام شد اکنون که نماند

Дар ҷаҳони ҷузи хираду бахти ту як тани бедор

در جهان جز خرد و بخت تو یک تن بیدار

Ба ясори ту ямин хӯрд фалак гуфт матарс

به یسار تو یمین خورد فلک گفت مترس

Ба ямини ту даҳум ҳарчӣ маро ҳаст ясор

به یمین تو دهم هرچه مرا هست یسار

Ҳимматат бонг бирав зад ки нигаҳдори адаб

همتت بانگ برو زد که نگهدار ادب

Кони яминро зи ясори ту ҳаме ояд ор

کان یمین را ز یسار تو همی آید عار

То баровард фалаки сари зи гиребони вуҷӯд

تا برآورد فلک سر ز گریبان وجود

Ҷуз ки дар домани қадар ту накардаст қарор

جز که در دامن قدر تو نکردست قرار

Ҳркҷои роизи ҳзми ту гарон кард рикоб

هرکجا رایض حزم تو گران کرد رکاب

Бар сари тавсани афлок тавон кард Фсор

بر سر توسن افلاک توان کرد فسار

Ҳркҷои манъ ту бикшод дар чун ва чаро

هرکجا منع تو بگشاد در چون و چرا

Бар дар хонаи тақдир тавон зад мсмор

بر در خانهٔ تقدیر توان زد مسمار

Гар сабо аз кафи дасти ту вазади ҳамчуи баҳор

گر صبا از کف دست تو وزد همچو بهار

Дирами афшони дамад аз шохи буруни дасти чанор

درم‌افشان دمد از شاخ برون دست چنار

Ҷузи фалак бо кафи пои ту нсўдсти рикоб

جز فلک با کف پای تو نسودست رکاب

Ҷузи Аннан дар кафи даст ту накардаст қарор

جز عنان در کف دست تو نکردست قرار

Хостам гуфт ки хуршед ба роят монад

خواستم گفت که خورشید به رایت ماند

Гуфт хуршед ки бо ӯ сухан ман бигзор

گفت خورشید که با او سخن من بگذار

Дар ҷабини ҳамаи аҷроми фалак чин уфтад

در جبین همه اجرام فلک چین افتد

Гар фалакро ба мисли ҳукм ту гуяд ки бидор

گر فلک را به مثل حکم تو گوید که بدار

Дар бузургии ту як нукта бихоҳам гуфтан

در بزرگی تو یک نکته بخواهم گفتن

Кончнонсти вагарна з худоем безор

کانچنانست وگرنه ز خدایم بیزار

Ақл агар аз сар инсоф биҷӯед имрӯз

عقل اگر از سر انصاف بجوید امروز

Дар диёри ду ҷаҳони ҷузи ту наёбади диёр

در دیار دو جهان جز تو نیابد دیار

эй равон карда ба ҳар ҳафт фалак бар фармон

ای روان کرده به هر هفت فلک بر فرمان

Ваии равои дида ба ҳар шаш ҷиҳати андари бозор

وی روا دیده به هر شش جهت اندر بازار

Номи ман банда ба шаш моҳ ба ҳар ҳафт иқлӣм

نام من بنده به شش ماه به هر هفت اقلیم

Гашти машҳури кбор аз туу маърӯфи сғор

گشت مشهور کبار از تو و معروف صغار

Гар наярзад суханами заҳмати ман вари арзад

گر نیرزد سخنم زحمت من ور ارزد

Ҳам бихар , нӯш бар неш буд гул бар хор

هم بخر، نوش بر نیش بود گل بر خار

Хотирӣ дорам мнқод чунонк андари ҳол

خاطری دارم منقاد چنانک اندر حال

Гуядам гир ҳар он илм ки гӯям ки биор

گویدم گیر هر آن علم که گویم که بیار

Дар адаб гарчи пиёдааст чу хасмати гуҳи афв

در ادب گرچه پیاده است چو خصمت گه عفو

Дар сухан ҳаст чу ақлати гуҳи идроки савор

در سخن هست چو عقلت گه ادراک سوار

Мард бояд чу миёни баст ба маддоҳии ту

مرد باید چو میان بست به مداحی تو

Ки азуи гавҳар носуфта сетанд ба канор

که ازو گوهر ناسفته ستاند به کنار

Ҳамаи шаби касб ҷавоҳир кунад аз олами ғайб

همه شب کسب جواهر کند از عالم غیب

То дигар рӯз кунад дар кафи пои ту нисор

تا دگر روز کند در کف پای تو نثار

Шеърам инаст вагар кас ба азин донад гуфт

شعرم اینست وگر کس به ازین داند گفت

Гӯ биор инак арқону бузургони диёр

گو بیار اینک ارکان و بزرگان دیار

Ҳоши ллаҳ на ки ман банда ҳаме гӯям аз он

حاش لله نه که من بنده همی گویم از آن

Ки чаро пор набӯд ин суханам ё пирор

که چرا پار نبود این سخنم یا پیرار

Ин ҳам иқбол ту мегуяд варна ту бигӯӣ

این هم اقبال تو می‌گوید ورنه تو بگوی

Каз чу ман шохи чунин мива чаро ояд бор

کز چو من شاخ چنین میوه چرا آید بار

Ҳама кас донад ва онро натавон шуд мункир

همه کس داند و آنرا نتوان شد منکر

Рӯзро борхдоё натавон кард инкор

روز را بارخدایا نتوان کرد انکار

То гусаста нашавад риштаи имрӯз аз дай

تا گسسته نشود رشتهٔ امروز از دی

То бурӣда нашавад аввали имсол аз пор

تا بریده نشود اول امسال از پار

Бод ҳар сол ба сол дигарат зомини умр

باد هر سال به سال دگرت ضامن عمر

Бод ҳар рӯз ба рӯз дигарат пзрФтор

باد هر روز به روز دگرت پذرفتار

Доим аз рӯй бузургӣу шарафи рӯзафзӯн

دایم از روی بزرگی و شرف روزافزون

Вази тану ҷону ҷавонӣу ҷаҳони бархӯрдор

وز تن و جان و جوانی و جهان برخوردار

Домани умри ту аз гирди аҷал дар исмат

دامن عمر تو از گرد اجل در عصمت

Пояи ҷоҳи ту зосиби фалак дар зинҳор

پایهٔ جاه تو زاسیب فلک در زنهار

Ҳрдми иқболи навати боди зи гардуни куҳан

هردم اقبال نوت باد ز گردون کهن

Соли нав бар ту ҳумоюн ва чунин соли ҳазор

سال نو بر تو همایون و چنین سال هزار