Овардаанд ки дар ин шаш моҳи каси ҳадиси бўриҳони пеш Маҳмӯд наёраст кард .

آورده‌اند که در این شش ماه کس حدیث بوریحان پیش محمود نیارست کرد.

Ва аз ғуломон ӯ як ғуломи номзад буд ки ӯро хизмат ҳаме кард ва ба ҳоҷат ӯ берун ҳаме шуд ва дар меомад .

و از غلامان او یک غلام نامزد بود که او را خدمت همی کرد و به حاجت او بیرون همی‌شد و در می‌آمد.

Рӯзии ин ғулом ба сари марғзори ғазнӣн май гузашт . Фолгўиӣ ӯро бихонад ва гуфт :

روزی این غلام به سر مرغزار غزنین می‌‌گذشت. فالگویی او را بخواند و گفت:

« дар толеъи ту чанд сухани гуфтании ҳамеи байнам . Ҳадя Эй бидиҳ то туро бигӯям . »

«در طالع تو چند سخن گفتنی همی‌بینم. هدیه‌ای بده تا تو را بگویم.»

Ғуломи дармеи ду бадв дод . Фолгўӣ гуфт :

غلام درمی دو بدو داد. فالگوی گفت:

« азизӣ аз он ту дар ранҷӣаст . Аз имрӯз то се рӯзи дигар аз он ранҷ халос ёбаду халъату ташрифи пӯшаду бози азиз ва макрам гардад . »

«عزیزی از آن تو در رنجی است. از امروز تا سه روز دیگر از آن رنج خلاص یابد و خلعت و تشریف پوشد و باز عزیز و مکرم گردد.»

Ғломк ҳаме рафт то ба қалъа ва бар сиблати бишорати он ҳодиса бо хоҷа бигуфт .

غلامک همی رفت تا به قلعه و بر سبیل بشارت آن حادثه با خواجه بگفت.

Бўриҳонро ханда омад ва гуфт :

بوریحان را خنده آمد و گفت:

« эй аблаҳ ! ндонӣ ки ба чунон ҷойҳо набояд устод ? ! ду дирам ба бод додӣ ! »

«ای ابله! ندانی که به چنان جایها نباید استاد؟! دو درم به باد دادی!»

Гӯйанд хоҷаи бузурги Аҳмад ҳасан мемандӣ дар ин шаш моҳи фурсат ҳаме талабед то ҳадис бўриҳон бигӯед . Охир дар шикоргоҳи султонро хуш табъ ёфт . Суханро гардони гардон ҳаме оварад то ба илми нуҷум . Онгоҳ гуфт :

گویند خواجهٔ بزرگ احمد حسن میمندی در این شش ماه فرصت همی‌طلبید تا حدیث بوریحان بگوید. آخر در شکارگاه سلطان را خوش طبع یافت. سخن را گردان گردان همی‌آورد تا به علم نجوم. آنگاه گفت:

« бечораи бўриҳон ки чунон ду ҳукм бидон некуии бикраду бадали халъату ташрифи банд ва зиндон ёфт ! »

«بیچاره بوریحان که چنان دو حکم بدان نیکویی بکرد و بدل خلعت و تشریف بند و زندان یافت!»

Маҳмӯд гуфт :

محمود گفت:

« хоҷаи бидонад ки ман ин донистаам ва мегӯйанд ин мардро дар олам назир нест магари буъалии сино . Локин ҳар ду ҳукмаш бар хилофи раъии ман буду подшоҳон чун кӯдак хирад бошанд . Сухан бар вифқи раъии эшон бояд гуфт то аз эшон баҳра манд бошанд . Он рӯз ки он ду ҳукми бикрад агар аз он ду ҳукм ӯ яке хато шудӣ ба афтодӣ ӯро . Фардо бифармоӣ то ӯро беруни оранду асб ва сохт зару ҷбаҳи мулкӣу дастор қсб диҳанд ва ҳазор динору ғуломӣу канизакӣ . »

«خواجه بداند که من این دانسته‌ام و می‌گویند این مرد را در عالم نظیر نیست مگر بوعلى سینا. لکن هر دو حکمش بر خلاف رأی من بود و پادشاهان چون کودک خرد باشند. سخن بر وفق رأی ایشان باید گفت تا از ایشان بهره‌مند باشند. آن روز که آن دو حکم بکرد اگر از آن دو حکم او یکی خطا شدی به افتادی او را. فردا بفرمای تا او را بیرون آرند و اسب و ساخت زر و جبهٔ ملکی و دستار قصب دهند و هزار دینار و غلامی و کنیزکی.»

Пас ҳамон рӯз ки Фолгўӣ гуфта буд бўриҳонро берун овараданд ва ин ташриф бад-ӣн насахт ба вай раседу султон аз ӯ узри хост ва гуфт :

پس همان روز که فالگوی گفته بود بوریحان را بیرون آوردند و این تشریف بدین نسخت به وی رسید و سلطان از او عذر خواست و گفت:

« ё бўриҳон ! агар хоҳӣ ки аз ман бархӯрдор бошӣ сухан бар муроди ман гӯй на бар салтанати илми хеш . »

«یا بوریحان! اگر خواهی که از من برخوردار باشی سخن بر مراد من گوی نه بر سلطنت علم خویش.»

Бўриҳон аз он пас сирати бгрдонид ва ин яке аз шароити хизмат подшоҳаст : дар ҳақу ботил бо ӯ бояд бӯдан ва бар вифқи кор ӯро тақрир бояд кард .

بوریحان از آن پس سیرت بگردانید و این یکی از شرایط خدمت پادشاه است: در حق و باطل با او باید بودن و بر وفق کار او را تقریر باید کرد.

Аммо чун бўриҳон ба хона рафту аФозл ба таҳният ӯ омаданд ҳадиси Фолгўӣ бо эшон бигуфт . Аҷаб доштанд . Кас фиристоданду Фолгўиро бхўонднд . Сахти лоиълм буд . Ҳеҷ чиз намедонист . Бўриҳон гуфт :

اما چون بوریحان به خانه رفت و افاضل به تهنیت او آمدند حدیث فالگوی با ایشان بگفت. عجب داشتند. کس فرستادند و فالگوی را بخواندند. سخت لایعلم بود. هیچ چیز نمی‌دانست. بوریحان گفت:

« толеъи мавлуди дорӣ ? »

«طالع مولود داری؟»

Гуфт :

گفت:

« дорам . »

«دارم.»

Толеъ мавлуд биовараду бўриҳони бнгрист . Саҳми алғиб бар ҳоқи дараҷаи толеъаши афтода буд то ҳар чаҳ мегуфт агар чаҳ бар ъмё ҳаме гуфт ба савоби наздик буд .

طالع مولود بیاورد و بوریحان بنگریست. سهم الغیب بر حاق درجهٔ طالعش افتاده بود تا هر چه می‌گفت اگر چه بر عمیا همی‌گفت به صواب نزدیک بود.