Чунин овардаанд ки насри бен Аҳмад ки воситаи ақди оли сомон буд ,у авҷи давлати он хонадони айёми малик ӯ буду асбоби тмнъу илали трФъ дар ғояти сохтагӣ буд , хзоӣни оростау лашкари ҷаррору бандагони фармонбардор . Зимистон ба доролмлки Бухоро мақом кардӣу тобистон ба Самарқанд рафтӣ ё ба шаҳрӣ аз шаҳрҳои хуросон .

چنین آورده‌اند که نصر بنِ احمد که واسطهٔ عقد آلِ سامان بود، و اوجِ دولتِ آن خاندان ایامِ مُلکِ او بود و اسبابِ تَمنّع و عللِ تَرفّع در غایتِ ساختگی بود، خزائنْ آراسته و لشکرْ جرّار و بندگانْ فرمانبُردار. زمستان به دارالملکِ بخارا مُقام کردی و تابستان به سمرقند رفتی یا به شهری از شهرهای خراسان.

Магари як соли навбат ҳарӣ буд , ба фасли баҳор ба Бодғис буд , ки Бодғиси хуррамтарин чрохўорҳои хуросон ва Ироқаст . Қариби ҳазор нов ҳаст пари обу алаф , ки ҳар яке лашкариро тамом бошад .

مگر یک سال نوبت هَری بود، به فصلِ بهار به بادغِیس بود، که بادغِیس خرّم‌ترین چراخوارهای خراسان و عراق است. قریبِ هزار ناو هست پر آب و علف، که هر یکی لشکری را تمام باشد.

Чун сутурони баҳор некӯ бихӯраданд ва ба тан ва туаш хеши бози расиданду шоистаи майдон ва ҳарб шуданд , насри бен Аҳмад рӯй ба ҳарӣ ниҳод ва ба дар шаҳр ба мурғи сипед фурӯд омаду лашкаргоҳи бузад .

چون سُتوران بهارِ نیکو بخوردند و به تن و توشِ خویش باز رسیدند و شایستهٔ میدان و حرب شدند، نصر بنِ احمد روی به هَری نهاد و به درِ شهر به مَرغِ سپید فرود آمد و لشکرگاه بزد.

Ва баҳоргоҳ буд , шимол равон шуду миваҳои молну крўх дар расед ки амсоли он дар бисёр ҷойҳо ба даст нашавад ва агар шавад бидон арзонӣ набошад . Онҷои лашкари бросўду ҳавои хуш буду боди сарду нони фароху миваҳо бисёру мшмўмоти фаровон .

و بهارگاه بود، شمال روان شد و میوه‌های مالِن و کُروخ در رسید که امثالِ آن در بسیار جای‌ها به دست نشود و اگر شود بدان ارزانی نباشد. آنجا لشکر برآسود و هوا خوش بود و بادْ سرد و نانْ فراخ و میوه‌ها بسیار و مَشمومات فراوان.

Ва лашкарӣ аз баҳору тобистони бархӯрдорӣ тамом ёфтанд аз умри хеш ; ва чун меҳргон даромаду ъсир дар раседу шоҳи сафараму ҳмоҳму ақҳўон дар дам шуд , инсоф аз Наими ҷавонии бстднд ва дод аз унфувон шабоб бидоданд .

و لشکری از بهار و تابستان برخورداری تمام یافتند از عمرِ خویش؛ و چون مهرِگان درآمد و عَصیر در رسید و شاه‌سِفَرْم و حَماحِم و اُقحُوان در دم شد، انصاف از نعیمِ جوانی بستدند و داد از عنفوانِ شباب بدادند.

Меҳргони дайри дркшиду сармо қӯт накарду ангур дар ғоят ширинӣ расед ва дар савод ҳарӣ сад ва бист лавн ангур ёфта шавад , ҳар як аз дайгарии латифтар ва лазизтар ва аз он ду навъаст ки дар ҳеҷ ноҳити рубъ маскӯн ёфта нашавад : яке парниёну дувуми клнҷрии тнки пӯсти хрдткси бсёроб , гўӣӣ ки дар ӯ аҷзоъ арзӣ нест . Аз клнҷрии хӯшае панҷ ман ва ҳар донае панҷ дрмснг бияёд , сиёҳ чун қӣру ширин чун шукр . Ва азаш бисёр битавон хӯрд ба сабаби моӣитӣ ки дар ӯст ,у анвоъи миваҳои дигари ҳамаи хиёр .

مهرگان دیر درکشید و سرما قوّت نکرد و انگور در غایتِ شیرینی رسید و در سوادِ هَری صد و بیست لون انگور یافته شود، هر یک از دیگری لطیف‌تر و لذیذتر و از آن دو نوع است که در هیچ ناحیتِ ربعِ مسکون یافته نشود: یکی پرنیان و دوم کَلَنْجَریِ تُنُک‌پوستِ خُردتَکِسِ بسیارآب، گوئی که در او اجزاءِ ارضی نیست. از کَلَنْجَری خوشه‌ای پنج من و هر دانه‌ای پنج درَمسنگ بیاید، سیاه چون قیر و شیرین چون شکر. و ازَش بسیار بتوان خورد به سببِ مائیّتی که در اوست، و انواعِ میوه‌های دیگر همه خیار.

Чун амири насри бен Аҳмади меҳргону самарот ӯ бидид азимаш хуш омад . Наргис расӣдан гирифт . Кишмиши биФкнднд дар молн ва мнқӣ барграфтанд ва оўнг бибастанду ганҷинаҳо пар карданд .

چون امیر نصر بنِ احمد مهرگان و ثمراتِ او بدید عظیمش خوش آمد. نرگسْ رسیدن گرفت. کشمش بیفکندند در مالِن و مُنَقّی برگرفتند و آونگ ببستند و گنجینه‌ها پُر کردند.

Амир бо он лашкар бидон ду пораи дия дар омад ки ӯро ғӯра ва дарвоз хонанд . Сароҳоеи диданд ҳар яке чун биҳишти аъло ва ҳар якеро боғӣу бастоне дар пеш бар мҳби шимоли ниҳода .

امیر با آن لشکر بدان دو پاره دیه در آمد که او را غوره و دَرواز خوانند. سراهایی دیدند هر یکی چون بهشتِ اعلی و هر یکی را باغی و بستانی در پیش بر مَهَبِّ شمال نهاده.

Зимистони онҷо мақом карданд ва аз ҷониби саҷистони норанҷ овардан гирифтанд ва аз ҷониби Мозандарони туранҷ расӣдан гирифт .

زمستان آنجا مُقام کردند و از جانبِ سَجِستان نارنج آوردن گرفتند و از جانبِ مازندران ترنج رسیدن گرفت.

Зимистонӣ гузоштанд дар ғояти хушӣ .

زمستانی گذاشتند در غایتِ خوشی.

Чун баҳор дар омад , асбон ба Бодғис фиристоданду лашкаргоҳ ба молн ба миёни ду ҷӯии бурданд ва чун тобистон даромад миваҳо дар расед .

چون بهار در آمد، اسبان به بادغِیس فرستادند و لشکرگاه به مالِن به میانِ دو جوی بردند و چون تابستان درآمد میوه‌ها در رسید.

Амири насри бен Аҳмад гуфт :

امیر نصر بن احمد گفت:

Тобистон куҷо рӯем ки аз ин хуштар мақомгоҳ набошад , меҳргон биравем !

تابستان کجا رویم که از این خوشتر مُقامگاه نباشد، مهرگان برویم!

Ва чун меҳргон даромад гуфт :

و چون مهرگان درآمد گفت:

Меҳргон ҳарӣ бихӯрем ва биравем .

مهرگانِ هَری بخوریم و برویم.

Ҳамчунин фаслӣ ба фасли ҳамеи андохт то чаҳор сол бар ин баромад ; зеро ки самими давлати сомониён буду ҷаҳони ободу малик бехасму лашкари фармонбардору рӯзгори мусоиду бахти мувофиқ .

همچنین فصلی به فصل همی انداخت تا چهار سال بر این برآمد؛ زیرا که صَمیمِ دولتِ سامانیان بود و جهانْ آباد و مُلکْ بی‌خصم و لشکرْ فرمانبُردار و روزگارْ مساعد و بختْ موافق.

Бо ин ҳама , малули гаштанду орзӯӣ хонимон бархест .

با این همه، ملول گشتند و آرزوی خانمان برخاست.

Подшоҳро сокини диданд , ҳавоӣ ҳарӣ дар сар ӯу ишқ ҳарӣ дар дил ӯ .

پادشاه را ساکن دیدند، هوای هَری در سَرِ او و عشقِ هَری در دلِ او.

Дар асноءи сухан ҳариро ба биҳишти адан монанд кардӣ , балки бар биҳишт тарҷеҳ наҳодӣ ва аз баҳори чин зиёдат оварадӣ .

در اِثناءِ سخن هَری را به بهشتِ عَدَن مانند کردی، بلکه بر بهشت ترجیح نهادی و از بهارِ چین زیادت آوردی.

Донистанд ки сар он дорад ки ин тобистон низ онҷо бошад .

دانستند که سرِ آن دارد که این تابستان نیز آنجا باشد.

Пас сарони лашкару меҳтарони малик ба наздики устоди Абуабдуллои алрўдкии рафтанд - ва аз ндмоءи подшоҳи ҳеҷ каси муҳташамтару мақбули алқўлтар аз ӯ набӯд - , гуфтанд :

پس سرانِ لشکر و مِهترانِ مُلک به نزدیکِ استاد ابوعبدالله الرّودکی رفتند -و از نُدماءِ پادشاه هیچ کس محتشم‌تر و مقبول‌القول‌تر از او نبود-، گفتند:

Панҷ ҳазор динори туро хизмат кунем агар санъатӣ бикунӣ ки подшоҳ аз ин хок ҳаракат кунад ки дилҳои мо орзӯии фарзанди ҳамеи бараду ҷони мо аз иштиёқи Бухоро ҳаме барояд .

پنج هزار دینار تو را خدمت کنیم اگر صنعتی بکنی که پادشاه از این خاک حرکت کند که دل‌های ما آرزوی فرزند همی‌بَرَد و جانِ ما از اشتیاقِ بخارا همی برآید.

Рӯдакӣ қабул кард ки набз амир бигрифта буду мизоҷ ӯ бишнохта . Донист ки ба наср бо ӯ дар нагирад , рӯй ба назм овараду қасида Эй бигуфт ва ба вақте ки амир сабӯҳ карда буд даромад ва ба ҷой хеш бинишаст ва чун мутрибон фурӯ доштанд ӯ чанг барграфт ва дар пардаи ушшоқи ин қасида оғоз кард :

رودکی قبول کرد که نبضِ امیر بگرفته بود و مزاجِ او بشناخته. دانست که به نثر با او در نگیرد، روی به نظم آورد و قصیده‌ای بگفت و به وقتی که امیر صَبوح کرده بود درآمد و به جای خویش بنشست و چون مطربان فرو داشتند او چنگ برگرفت و در پردهٔ عُشاق این قصیده آغاز کرد:

Пас фурӯтар шавад ва гуяд :

پس فروتر شود و گوید:

Чун рӯдакии бад-ӣн байт расед амири чунон мунфаили гашт ки аз тахт фурӯд омад ва бе музеии пой дар рикоби хинг навбатӣ оварад ва рӯй ба Бухорои ниҳоди чунон ки ронину музей то ду фарсанг дар паии амири бурданд ба бурунау онҷо дар пой карду Аннан то Бухорои ҳеҷ ҷои бознгрФт .

چون رودکی بدین بیت رسید امیر چنان منفعِل گشت که از تخت فرود آمد و بی‌موزه پای در رکابِ خِنگِ نوبتی آورد و روی به بخارا نهاد چنان که رانِین و موزه تا دو فرسنگ در پی امیر بردند به بُرونه و آنجا در پای کرد و عِنان تا بخارا هیچ جای بازنگرفت.

Ва рӯдакии он панҷ ҳазор динори музоъаф аз лашкари бастад .

و رودکی آن پنج هزار دینار مضاعف از لشکر بستد.

Ва шунидам ба Самарқанд ба санаи أрбъу хумси мأаҳ аз деҳқони абӯи раҷои Аҳмади ибни Абдуссамади алъобдӣ ки гуфт :

و شنیدم به سمرقند به سنهٔ أربَعَ و خَمسَ مأه از دهقان ابو رجا احمد ابن عبدالصمد العابدی که گفت:

Ҷади ман абӯи раҷо ҳикоят кард ки чун дар ин навбати рӯдакӣ ба Самарқанд расед чаҳорсад шутури зери буна ӯ буд .

جدّ من ابو رجا حکایت کرد که چون در این نوبت رودکی به سمرقند رسید چهارصد شتر زیرِ بُنهٔ او بود.

Ва алҳақ он бузурги бад-ӣни таҷаммули арзонӣ буд , ки ҳануз ин қасидаро кас ҷавоб нагуфтааст ки маҷоли он надидаанд ки аз ин мзоиқ озод тавонанд берун омад .

و الحقّ آن بزرگ بدین تجمّلْ ارزانی بود، که هنوز این قصیده را کس جواب نگفته است که مجالِ آن ندیده‌اند که از این مَضایقْ آزاد توانند بیرون آمد.

Ва аз ъзби гӯйону латифи табъони аҷами яке амиролшъроءи мъзӣ буд ки шеър ӯ дар тлоўту тароват ба ғоятаст ва дар равонӣу ъзўбт ба ниҳоят . Зини алмалики абӯи саъди ҳиндӯи бен Муҳамади бен ҳиндӯи алосФҳонӣ аз вай дархост кард ки он қасидаро ҷавоби гӯй ! гуфт : « натавонам » . Алҳоҳ кард . Чанд байт бигуфт ки як байт аз он байтҳо инаст :

و از عَذَب‌گویان و لطیف‌طبعانِ عَجَم یکی امیرالشعراء مُعزّی بود که شعرِ او در طلاوت و طراوت به غایت است و در روانی و عَذوبت به نهایت. زین‌الملک ابو سعد هندو بن محمد بن هندو الاصفهانی از وی درخواست کرد که آن قصیده را جواب گوی! گفت: «نتوانم». اِلحاح کرد. چند بیت بگفت که یک بیت از آن بیت‌ها این است:

Ҳама хирадмандон донанд ки миёни ин сухан ва он сухан чаҳ тафовутаст ва ки тавонад гуфтани бад-ӣни ъзбӣ ? ки ӯ дар мадҳ ҳаме гуяд дар ин қасида :

همه خردمندان دانند که میان این سخن و آن سخن چه تفاوت است و که تواند گفتن بدین عَذْبی؟ که او در مدح همی‌گوید در این قصیده:

Ва андари ин байт аз маҳосини ҳафт санъатаст : аввали мутобиқ , дувуми мутазод , сеюм мрдФ , чаҳоруми баёни мусовот , панҷуми ъзўбт , шашуми фасоҳат , ҳафтуми ҷзолт ,

و اندر این بیت از محاسِن هفت صنعت است: اول مطابق، دوم متضاد، سوم مُرَدّف، چهارم بیانِ مساوات، پنجم عَذوبَت، ششم فصاحت، هفتم جِزالَت،

Ва ҳар устодӣ ки ӯро дар илми шеър табаҳҳурӣаст чун андакӣ тафаккур кунад , донад ки ман дар ин мсибм . Ва ассалом .

و هر استادی که او را در علم شعر تبحّری است چون اندکی تفکر کند، دانَد که من در این مُصیبم. و السلام.