Бхтишўъи яке аз нсорои Бағдод буд . Табибии ҳозиқу мушфиқии содиқ буду мураттаб ба хизмати мأмўн .

بختیشوع یکی از نصارای بغداد بود. طبیبی حاذق و مشفقی صادق بود و مرتب به خدمت مأمون.

Магар аз банӣ ҳошим аз ақрбоءи мأмўни якеро исҳол афтод . Мأмўнро бидон қариби дилбастагии тамом буд .

مگر از بنی هاشم از اقرباء مأمون یکی را اسهال افتاد. مأمون را بدان قریب دلبستگی تمام بود.

Бхтишўъро бФрстод то муъолиҷат ӯ бикунад . ӯ бар пой хосту ҷон бар миёни баст аз ҷиҳати мأмўн , ва ба анвоъ муъолиҷат кард . Ҳеҷ суд надошт ва аз наводири муъолиҷати ончӣ ёд дошт бикрад , албата Фоидт накарду кор аз даст бишуд ва аз мأмўни хаҷал май буд .

بختیشوع را بفرستاد تا معالجت او بکند. او بر پای خاست و جان بر میان بست از جهت مأمون، و به انواع معالجت کرد. هیچ سود نداشت و از نوادر معالجت آنچه یاد داشت بکرد، البته فایدت نکرد و کار از دست بشد و از مأمون خجل می‌بود.

Ва мأмўн ба ҷой оварад ки бхтишўъ хаҷал мемонад . Гуфт :

و مأمون به جای آورد که بختیشوع خجل می‌ماند. گفت:

« ё бхтишўъ ! хаҷал мабош ! ту ҷаҳди хешу бандагии хеш ба ҷой оварадӣ , магари худои ъз ва ҷл намехоҳад . Ба қазои ризои даҳ ки мо додем . »

«یا بختیشوع! خجل مباش! تو جهد خویش و بندگی خویش به جای آوردی، مگر خدای عز و جل نمی‌خواهد. به قضا رضا ده که ما دادیم.»

Бхтишўъ чун мأмўнро маъюс дид гуфт :

بختیشوع چون مأمون را مأیوس دید گفت:

« як муъолиҷати дигар мондааст , ба иқболи амӣралмуъминӣни бикунам , агар чаҳ мухотирааст аммо бошад ки бории таъолии рости орад . »

«یک معالجت دیگر مانده است، به اقبال امیرالمؤمنین بکنم، اگر چه مخاطره است اما باشد که باری تعالی راست آرد.»

Ва бемор ҳар рӯзи панҷоҳ шаст бор менишаст . Пас мсҳли бсохт ва ба бемор дод . Он рӯз ки мсҳл хӯрд зиёдат шуд . Дигари рӯзи бози истод .

و بیمار هر روز پنجاه شصت بار می‌نشست. پس مسهل بساخت و به بیمار داد. آن روز که مسهل خورد زیادت شد. دیگر روز باز ایستاد.

Атиббо аз ӯ савол карданд ки :

اطبا از او سؤال کردند که:

« ин чаҳ мухотира буд ки ту кардӣ ? »

«این چه مخاطره بود که تو کردی؟»

Ҷавоб дод ки :

جواب داد که:

« Модати ин исҳол аз димоғ буд ва то аз димоғ фурӯд наомадӣ ин исҳол мунқатиъ нагаштӣ . Ва ман тарсидам ки агар мсҳл даҳум набояд ки қӯт ба исҳол вафо накунад . Чун дил бар гирифтанд гуфтам охир дар мсҳл умедаст ва дар но додан ҳеҷ умед на , бидодаму таваккул бар худоӣ кардам ки ӯ тавоност ,у бории таъолӣ тавфиқ дод ва некӯ шуду қиёс дуруст омад , зеро ки дар мсҳли но додани марги мутаваққиъ буд ва дар мсҳл додани маргу зиндагонӣ ҳар ду мутаваққиъ буд , мсҳл додан аўлитр дидам . »

«مادت این اسهال از دماغ بود و تا از دماغ فرود نیامدی این اسهال منقطع نگشتی. و من ترسیدم که اگر مسهل دهم نباید که قوت به اسهال وفا نکند. چون دل بر گرفتند گفتم آخر در مسهل امید است و در نا دادن هیچ امید نه، بدادم و توکل بر خدای کردم که او تواناست، و باری تعالی توفیق داد و نیکو شد و قیاس درست آمد، زیرا که در مسهل نا دادن مرگ متوقع بود و در مسهل دادن مرگ و زندگانی هر دو متوقع بود، مسهل دادن اولیتر دیدم.»