Ҷаҳонро рангу шакл бе шумораст .

جهان را رنگ و شِکل بی‌شمارست.

Хирадро боФринш корзораст .

خِرَد را بافرینش کارزارست.

Замона , бандҳо , донад ниҳодан ,

زمانه، بندها، داند نهادَن،

Ки натавонади хиради онро кушодан .

که نَتْواند خِرَد آن را گُشادن.

Нигар кин доми турфа чун ниҳодаи сет ,

نِگر کاین دام طُرفه چون نهاده‌ست،

Ки чунон хусравӣ дар ваии фитодаи сет .

که چونان خُسرَوی در وِی فتاده‌ست.

Ҳаворо дар дилаш чунон биёрост ,

هوا را در دلش چونان بیاراست،

Ки нозодаи арӯсиро ҳамеи хост .

که نازاده عروسی را همی خواست.

Хиради ин розро бар ӯй бикшод ;

خِرَد این راز را بر اوی بُگْشاد؛

Ки аз модари балои ваии ҳамеи зод .

که از مادر بلایِ وِی همی زاد.

Чу ин ду номвари паймони бкрднд ,

چو این دو ناموَر پیمان بِکردند،

Дурустиро ба ҳам савганд хӯрданд .

درستی را به هم سوگند خوردند.

Нигари чунин шигифт омад азишон ;

نِگر چونین شگفت آمد اَزیشان؛

Куҷои бастанд бар номўдаҳи паймон .

کُجا بستند بر ناموده پیمان.

Замонаи дастбурд хеш бинмуд ;

زمانه دستبُردِ خویش بِنْمود؛

Шигифтӣ бар шигифтии брбиФзўд .

شگفتی بر شگفتی بَربیَفْزود.

Бар ин паймони фаровон сол бигузашт .

بَر این پیمان فراوان سال بُگْذشت.

зи дилҳо ёди ин аҳвол бигузашт .

ز دلها یادِ این اَحوال بگذشت.

Дарахт хушк бӯда , тар шуд аз сар ;

درختِ خشک بوده، تَر شُد از سَر؛

Гули Садбарг ва насрин омадаш бар .

گلِ صدبرگ و نسرین آمَدَش بَر.

Ба перӣ борвар шуд шаҳрбону ;

به پیری باروَر شد شهربانو؛

Ту гуфтӣ дар садаф афтод лؤлў .

تو گُفتی دَر صدف اُفتاد لؤلو.

Яке лؤлؤ ки чун на маи баромад ,

یکی لؤلؤ که چون نُه مَه برآمد،

Азуи тобандаи моҳӣ дигар омад .

ازو تابنده ماهی دیگر آمد.

На модар буд гуфтӣ машриқӣ буд ,

نه مادر بود گفتی مَشرِقی بود،

Казу , хуршеди тобон рӯй бинмуд .

کزو، خورشید تابان روی بِنْمود.

Яке духтар ки чун омад зи модар ,

یکی دختر که چون آمد ز مادر،

Шаби диҷўрро бздўд чун хур .

شب دیجور را بِزْدود چون خَور.

Киу маро суханҳо буд яксон ;

 کِه و مِه را سخن‌ها بود یکسان؛

Ки ёрб ! сӯратӣ бошад бад-ӣни сон !

که یارَب! صورتی باشد بدین سان!

Ҳама дар рӯй ӯ хира бимонаданд .

همه در رویِ او خیره بِماندَند.

Ба ном ӯро , хуҷастаи виси хонданд .

به نام او را، خُجَسته ویس خوانْدَند.

Ҳамон соъат ки аз модари Фрўзод ,

همان ساعت که از مادر فروزاد،

Марвро модараш бо доягон дод .

مَرو را مادرش با دایگان داد.

Ба хўзони барад ӯро доигонш ;

به خوزان بُرد او را دایگانش؛

Ки онҷо буд ҷойу хону монаш .

که آنجا بود جای و خان و مانش.

з дебо кард ва аз гавҳари ҳамаи соз .

ز دیبا کرد و از گوهر همه ساز.

Бпрўрди он ниёзиро ба сад ноз .

بِپَروَرد آن نیازی را به صد ناز.

Ба машку анбару кофуру сунбул ,

به مُشک و عَنبر و کافور و سُنبل،

Ба оби беду марду наргису гул ,

به آب بید و مُرد و نرگس و گُل،

Ба хазу қоқму снўру санҷоб ,

به خزّ و قاقُم و سِنّور و سَنجاب،

Ба зеварҳои нағз ва дар хўшоб ,

به زیورهای نَغز و دُرِّ خوشاب،

Ба бистарҳои дебоу ҳўосл ,

به بسترهای دیبا و حواصل،

Бпрўрдш ба нозу комаи дил .

بِپَروَردش به ناز و کامهٔ دل.

Хӯришҳо поку ҷони афзой ва нӯшин .

خورِش‌ها پاک و جان‌افزای و نوشین.

Чу пӯшишҳои нағзу хубу рангин .

چو پوشش‌های نغز و خوب و رنگین.

Чу қомат баркашид он сарви озод ,

چو قامت برکشید آن سروِ آزاد،

Ки будаш тани зи симу дили зи пӯлод ,

که بودش تن زِ سیم و دل ز پولاد،

Хирад аз рӯй ӯ хира бимонадӣ ;

خِرَد از روی او خیره بِماندی؛

Надонистӣ ки он бутро чаҳ хондӣ !

نَدانِستی که آن بُت را چه خواندی!

Гуҳӣ гуфтӣ ки ин боғ баҳораст ;

گهی گفتی که این باغ بهارست؛

Ки дар ваии лолаҳои обдорст .

که در وِی لاله‌های آبدارست.

Бунафшаи зулфу наргиси чашмакони сет ;

بنفشه‌زلف و نرگس‌چِشمَکان‌ست؛

Чу насрини оризу лолаи рухони сет .

چو نسرین‌عارض و لاله‌رُخان‌ست.

Гуҳӣ гуфтӣ ки ин боғи хазони сет ;

گهی گفتی که این باغِ خزان‌ست؛

Ки дар ваии миваҳои меҳргони сет .

که در وی میوه‌های مِهرگان‌ست.

Сияҳи злФинши ангур ба бораст .

سیه زلفینَشَ انْگورِ به بارست.

Занахи себ ва ду пастонаши ду норст .

زَنَخ‌سیب و دو پستانش دو نارست.

Гуҳӣ гуфтӣ ки ин ганҷи шаҳони сет ;

گهی گفتی که این گنجِ شَهان‌ست؛

Ки дар ваии орзӯҳои ҷаҳони сет .

که در وی آرزوهایِ جهان‌ست.

Рахши дебо ва андомаш ҳарираст .

رُخش دیبا و اندامش حریرست.

Ду зулфаши ғолия гесу абираст .

دو زلفش غالیه گیسو عَبیرست.

Таниши сими сету лаби ёқӯти ноби сет .

تَنَش سیم‌ست و لَبْ یاقوتِ ناب‌ست.

Ҳамон дандон ӯ дар хўшоби сет .

همان دَندانِ او دُرِّ خوشاب‌ست.

Гуҳӣ гуфтӣ ки ин боғи биҳишти сет ;

گهی گفتی که این باغِ بهشت‌ست؛

Ки яздонаши зи нур худ сиришта сет .

که یَزدانْشْ ز نورِ خود سرشته‌ست.

Таниши оби сету шер ва май рухонаш ;

تنش آب‌ست و شیر و مِی رُخانش؛

Ҳмидўни ангабини сети он лабонаш .

همیدون انگبین‌ست آن لَبانش.

Раво буд ар хирад зу хираи гаштӣ ;

رَوا بود اَر خِرَد زو خیره گشتی؛

Куҷои чашми фалак зу тираи гаштӣ .

کُجا چشمِ فَلَک زو تیره گشتی.

Ду рухсораши баҳори дилбарӣ буд .

دو رُخسارش بهارِ دلبری بود.

Ду дидораши ҳалоки собирӣ буд .

دو دیدارش هلاکِ صابری بود.

Ба чеҳраи офтоби некӯон буд .

به چِهرِه آفتابِ نیکوان بود.

Ба ғамзаи Авестоади ҷодӯон буд .

به غمزه اوستادِ جادُوان بود.

Чу шоҳи рӯм буд он рӯй некӯаш ;

چو شاهِ روم بود آن رویِ نیکوش؛

Ду зулфаши пеш ӯ чун ду сияҳи пӯш .

دو زلفش پیشِ او چون دو سیه‌پوش.

Чу шоҳи занг будаш ҷаъди печон ;

چو شاهِ زَنگ بودش جَعدِ پیچان؛

Ду рухи пешаш чу ду шамъи фурӯзон .

دو رُخ پیشش چو دو شمعِ فروزان.

Чу абри тираи зулфи тобдорш ;

چو ابرِ تیره زلفِ تابدارش؛

Ба абри андар чу Зуҳраи гӯшвораш .

به اَبْرَ انْدر چو زُهره گوشوارش.

Даҳ ангушташ чу даҳ мосураи оҷ ;

دَه انگشتش چو دَه ماسورهٔ عاج؛

Ба сар бар ҳар якеро фундуқии тоҷ .

به سر بر هر یکی را فَندُقی تاج.

Нишондаи ақд ӯро дар бар зар ;

نِشانده عقدِ او را در برِ زَر؛

Ба сони оби бФшрдаҳ бар озар .

به سان آبِ بِفْشرده بر آذر.

Чу моҳ нав бирав густардаи парвин .

چو ماهِ نو بَرو گسترده پروین.

Чу тавқ афганда андари сарви симин .

چو طوق افگنده اَندر سروِ سیمین.

Ҷамоли ҳур будаш ; табъи ҷодӯ .

جمالِ حور بودش؛ طبع جادو.

Сарин гӯр будаш ; чашми оҳӯ .

سُرِینِ گور بودش؛ چشمِ آهو.

Лабу злФиншро ду гӯнаи борон ;

لب و زلفینْشْ را دو گّونه باران؛

Шкрбори ин бадӣу мшкбори он .

شکربار این بُدی و مُشکبار آن.

Ту гуфтӣ фитнаро карданд сӯрат

تو گفتی فتنه را کردند صورت

Бидон то дил кунад аз халқ , ғорат ;

بدان تا دل کُند از خلق، غارت؛

Ва ё чархи фалак ҳар зеб , каш буд ,

و یا چرخِ فلک هر زیب،‌ کش بود،

Барон боло ва он рухсор бинмуд .

بران بالا و آن رُخسار بِنْمود.

Чунин пурвирд ӯро доигонш .

چنین پَرْوَرْد او را دایگانش.

Ба парвардан ҳаме биспурад ҷонаш .

به پَروردَن همی بِسپُرد جانش.

Ба доя буд ромини ҳам ба хўзон ;

به دایه بود رامین هم به خوزان؛

Ҳмидўни доягон бар ҷонаши ларзон .

همیدون دایگان بر جانْش لرزان.

Ба ҳам буданд онҷои вису ромин ,

به هم بودند آنجا ویس و رامین،

Чу дар як боғи озргўну насрин .

چو در یک باغ آذرگون و نسرین.

Ба ҳам растанади онҷои ду ниёзӣ .

به هم رُستند آنجا دو نیازی.

Ба ҳам буданд рӯзу шаб ба бозӣ .

به هم بودند روز و شب به بازی.

Ки донист ва кро омад гумоне ,

که دانست و کِرا آمد گمانی،

Ки ҳукм ҳар ду чун сети осмонӣ ?

که حُکمِ هر دو چونَ‌ست آسمانی؟

Чаҳ хоҳад кард бо эшон замона ?

چه خواهد کرد با ایشان زمانه؟

Дар он кирдор чун дорад баҳона ?

در آن کردار چون دارد بَهانه؟

Ҳануз эшон з модарашон назода ,

هنوز ایشان ز مادرْشان نزاده،

На тухм ҳар ду дар буми аўФтодаҳ ,

نَه تخمِ هر دو در بوم اوفتاده،

Қазои прдхтаҳ буд аз кори эшон ;

قضا پَردَخته بود از کار ایشان؛

набиштаи як ба як кирдори эшон .

نِبِشته یک به یک کردار ایشان.

Қазои осмон дигар нагаштӣ ;

قضای آسمان دیگر نگشتی؛

Ба зӯру чора зишон барнагаштӣ .

به زور و چاره زیشان برنگشتی.

Чу бархонад касе ин достонро ,

چو برخوانَد کسی این داستان را،

Бидонади айбҳои ин ҷаҳонро .

بداند عیب‌های این جهان را.

Набояд сарзаниш кардани бадишон ;

نباید سرزنش کردن بِدیشان؛

Ки роҳи ҳукми яздон , баст натавон .

که راهِ حُکمِ یزدان، بَست نتوان.