Чу лашкаргоҳ зад хуррами баҳорон

چو لشکرگاه زد خرم بهاران

Ба дашту кӯҳсору ҷӯйборон

به دشت و کوهسار و جویباران

Ҷаҳон аз хуррамӣ чун бӯстон шуд

جهان از خرمی چون بوستان شد

Замин аз некӯӣ чун осмон шуд

زمین از نیکوی چون آسمان شد

Ҷаҳони пер бурно шуд дигар бор

جهان پیر برنا شد دگر بار

Бунафшаи зулфи гашту лолаи рухсор

بنفشه زلف گشت و لاله رخسار

Чу ганҷ хусравон шуд рӯй кишвар

چو گنج خسروان شد روی کشور

зи баси дебоу зару машку анбар

ز بس دیبا و زر و مشک و عنبر

Ҳазор ово забон бикшод бар гул

هزار آوا زبان بگشاد بر گل

Чу масти ошиқи андари басти ғулғул

چو مست عاشق اندر بست غلغل

Бунафшаи ситони ду зулф хеш бишикаст

بنفشه‌ستان دو زلف خویش بشکست

Чу лолаи ситони вқоиаҳ сурх барбаст

چو لاله‌ستان وقایه سرخ بربست

Ба дашт омад зи танги кӯҳи нахчир

به دشت آمد ز تنگ کوه نخچیر

Бурун омад баҳор аз шохи шабгир

برون آمد بهار از شاخ شبگیر

Арӯс гул биёмад аз иморӣ

عروس گل بیامد از عماری

Бабрад аз булбулони оромгорӣ

ببرد از بلبلان آرامگاری

Чу гул бинмуд рухро , ҳомўораҳ

چو گل بنمود رخ را، هامواره

Фалак борид бар тоҷаши ситора

فلک بارید بر تاجش ستاره

зи борони оби гетӣ гашт мегаван

ز باران آب گیتی گشت میگون

Ба анбари хоки ҳомӯни гашти маъҷун

به عنبر خاک هامون گشت معجون

зи хушии боғ ҳамчун дилбарон шуд

ز خوشی باغ همچون دلبران شد

зи хӯбии шох ҳамчун ахтарон шуд

ز خوبی شاخ همچون اختران شد

Ҳавои наврӯзро халъат барафканад

هوا نوروز را خلعت برافکند

зи сад гӯнаи гуҳар бар гул прагаанд

ز صد گونه گهر بر گل پراگند

Нишоти бода хӯрдан кард наргис

نشاط باده خوردن کرد نرگس

Чу гетӣ дид чун шоҳонаи маҷлис

چو گیتی دید چون شاهانه مجلس

Гирифташ ҷоми заррини дасти симин

گرفتش جام زرین دست سیمین

Чунон чун дасти хусрави дасти ширин

چنان چون دست خسرو دست شیرین

Сабои барадии насими ёри зии ёр

صبا بردی نسیم یار زی یار

Чу бигузаштӣ ба гулзору самани зор

چو بگذشتی به گلزار و سمن زار

Ҳаво кардӣ нисори зару гавҳар

هوا کردی نثار زر و گوهر

Чу бигузаштӣ насим гул бирав бар

چو بگذشتی نسیم گل بَرو بر

Бишустӣ пушти гӯр аз дасти борон

بشستی پشت گور از دست باران

Задудӣ занги шох аз ҷӯйборон

زدودی زنگ شاخ از جویباران

Чунон рухшанда шуд пиромни Марв

چنان رخشنده شد پیرامن مرو

Ки гуфтӣ шштрии бади домани Марв

که گفتی ششتری بد دامن مرو

зи борони хуррамии чандон биФзўд

ز باران خرمی چندان بیفزود

Ки гуфтӣ Қатари борони хуррамӣ буд

که گفتی قطر باران خرمی بود

Ба чунин хуши замону нағзи ҳангом

به چونین خوش زمان و نغز هنگام

Ки гетии тоза буду рӯзи пидром

که گیتی تازه بود و روز پدرام

Шҳншаҳ кард бо дили рои нахчир

شهنشه کرد با دل رای نخچیر

Ки буд онгоҳи шаҳру хонаи дилгир

که بود آنگاه شهر و خانه دلگیر

Сабки лшкршносонро фиристод

سبک لشکرشناسان را فرستاد

Киу маи лашкарашро огаҳӣ дод

که و مه لشکرش را آگهی داد

Ки мо хоҳем рафтани сӯии гиреҳгон

که ما خواهیم رفتن سوی گرگان

Гирифтан чанд гуҳи хўгону гиреҳгон

گرفتن چند گه خوگان و گرگان

Палангонро дар овардани зи кҳсор

پلنگان را در آوردن ز کهسار

Наҳангонро зи беша кардани овор

نهنگان را ز بیشه کردن آوار

Сияҳи гӯашону юзонро кушодан

سیه گوشان و یوزان را گشادن

Аз оҳӯ ҳар давонро қӯт додан

از آهو هر دوان را قوت دادن

Чу огаҳи гашти вис аз рафтани шоҳ

چو آگه گشت ویس از رفتن شاه

Ба чашмаши гоҳи шодии гашт чун чоҳ

به چشمش گاه شادی گشت چون چاه

Ба доя гуфт азин бтар чаҳ доне

به دایه گفت ازین بتر چه دانی

Куҷо зинда нахоҳад зиндагонӣ

کجا زنده نخواهد زندگانی

Манам он зинда каз ҷони сайри гаштам

منم آن زنده کز جان سیر گشتم

Ба сад ҷои хастаи шамшери гаштам

به صد جا خستهٔ شمشیر گشتم

Ба гиреҳгон рафт хоҳад шоҳи мӯбад

به گرگان رفت خواهد شاه موبد

Ки рӯзаши наҳси боду толеъаши бад

که روزش نحس باد و طالعش بد

Маро чун сабр бошад дар ҷудоӣ

مرا چون صبر باشد در جدایی

Азин патёра чун ёбам раҳоӣ

ازین پتیاره چون یابم رهایی

Агар ромин бихоҳад рафт бо шоҳ

اگر رامین بخواهد رفت با شاه

Дилам бо ӯ бихоҳад рафт ҳамроҳ

دلم با او بخواهد رفت همراه

Чу фардо роҳ баргирад марои вой

چو فردا راه برگیرد مرا وای

Ки Рахшаши пок бар чашмам наад пой

که رخشش پاک بر چشمم نهد پای

Ба ҳар гомии зи роҳаши Рахши ромин

به هر گامی ز راهش رخش رامین

Марои доғӣ наад бар ҷони ширин

مرا داغی نهد بر جان شیرین

Чу гирдами давр аз он шоҳи ҷавонон

چو گردم دور از آن شاه جوانان

Марои бинӣ ба раҳ чун дидбонон

مرا بینی به ره چون دیدبانان

Нигаҳ дорам раҳашро чун тилоия

نگه دارم رهش را چون طلایه

зи чашми хештани созами сқоиаҳ

ز چشم خویشتن سازم سقایه

Гуҳӣ аз ваии ғарибонро даҳуми об

گهی از وی غریبان را دهم آب

Гуҳии ёқӯту марвориди хўшоб

گهی یاقوت و مروارید خوشاب

Магари додари бниўшди дуое

مگر دادار بنیوشد دعایی

Бигардонад зи ҷони ман балое

بگرداند ز جان من بلایی

Балое нест моро бадтар аз шоҳ

بلایی نیست ما را بدتر از شاه

Ки бдроисту бдгўисту бадхоҳ

که بدرایست و بدگویست و بدخواه

Магар ёбам зи даст ӯ раҳоӣ

مگر یابم ز دست او رهایی

Наёбам ҳар замони дарди ҷудоӣ

نیابم هر زمان درد جدایی

Кунун эй дояи рӯ то пеши ромин

کنون ای دایه رو تا پیش رامین

Бигӯ ҳолам ки чўнонст ва чунин

بگو حالم که چونانست و چونین

Бидон то худ чаҳ хоҳад кард бо ман

بدان تا خود چه خواهد کرد با من

зи коми дӯстони вази коми душман

ز کام دوستان وز کام دشمن

Агар фардо бихоҳад рафт бо шоҳ

اگر فردا بخواهد رفت با شاه

Ҳадиси зиндагонии гашти кӯтоҳ

حدیث زندگانی گشت کوتاه

Бигӯ бо он ҳамаи дарди ҷудоӣ

بگو با آن همه درد جدایی

Ки хоҳад буд зинда то ту ое

که خواهد بود زنده تا تو آیی

Нигар то рӯйро аз ман нтобӣ

نگر تا روی را از من نتابی

Ки то оеи маро зинда наёбӣ

که تا آیی مرا زنده نیابی

зи баҳри онкӣ то Монӣ ба хона

ز بهر آنکه تا مانی به خانه

Ба дастовар зи гетии як баҳона

به دست آور ز گیتی یک بهانه

Марв бо шоҳ ва эдар бош хуррам

مرو با شاه و ایدر باش خرم

Ту беғам бош ӯро дор дар ғам

تو بی غم باش او را دار در غم

Туро бояд ки бошад неки бахтӣ

ترا باید که باشد نیک بختی

Марвро солу маи кӯрӣу сахтӣ

مرو را سال و مه کوری و سختی

Бишуд дояи ҳамон гуҳи пеши ромин

بشد دایه همان گه پیش رامین

Намак кард ин сухан бар риши ромин

نمک کرد این سخن بر ریش رامین

Паёми виси як як гуфт бо ром

پیام ویس یک یک گفت با رام

Ту гуфтӣ новакӣ буд он на пайғом

تو گفتی ناوَکی بود آن نه پیغام

Гирифт аз ғами дили ромин тапидан

گرفت از غم دل رامین تپیدن

Сиришки хунаш аз мижгон чакидан

سرشک خونش از مژگان چکیدن

Замонӣ бар ҷудоӣ зор бигирист

زمانی بر جدایی زار بگریست

зи баҳри онкӣ дар зорӣ ҳаме зист

ز بهر آنکه در زاری همی زیست

Гуҳии ранҷу гуҳии дарду гуҳии бим

گهی رنج و گهی درد و گهی بیم

зи дасти ҳиҷр дил гашта ба ду ним

ز دست هجر دل گشته به دو نیم

Пас онгаҳ гуфт бо доя ки мӯбад

پس آنگه گفت با دایه که موبد

Азин на нек бо ман гуфту неи бад

ازین نه نیک با من گفت و نی بد

На худ гуфт ва на огоҳӣ фиристод

نه خود گفت و نه آگاهی فرستاد

Магари вайро Фромши гаштам аз ёд

مگر وی را فرامش گشتم از یاد

Гар айдун кам бифармоед брФтн

گر ایدون کم بفرماید برفتن

Баҳона онгаҳе шояд гирифтан

بهانه آنگهی شاید گرفتن

Чу ӯ шуд ман ба Марви андари бпоим

چو او شد من به مرو اندر بپایم

Баҳонаи созам аз дард ду поем

بهانه سازم از درد دو پایم

Марои пӯзиш буд нокардани роҳ

مرا پوزش بود ناکردن راه

Ки гӯям шоҳ буд аз дардами огоҳ

که گویم شاه بود از دردم آگاه

Маро нахчир бошад ромиши афзой

مرا نخچیر باشد رامش افزای

Ва лекин роҳ натавон кард бе пой

و لیکن راه نتوان کرد بی پای

Гумони барадам ки донад шаҳриёрам

گمان بردم که داند شهریارم

Ки ман худ дардманду зори ворам

که من خود دردمند و زار وارم

Азин рӯем надоди огоҳии роҳ

ازین رویم نداد آگاهی راه

Бимонадам лоҷарам бар гоҳ бе шоҳ

بماندم لاجرم بر گاه بی شاه

Марогар рост ояд ин гумоне

مرا گر راست آید این گمانی

Бимонам дар биҳишти аинҷҳонӣ

بمانم در بهشت اینجهانی

Чу дояи висро ин огаҳӣ дод

چو دایه ویس را این آگهی داد

Ту гуфтӣ мужда шоҳаншаҳӣ дод

تو گفتی مژدهٔ شاهنشهی داد

Бе анда шуд равони мҳрҷўиш

بی انده شد روان مهرجویش

Ба бор омад гули шодии зи рӯйиш

به بار آمد گل شادی ز رویش

Чу гардуни кӯҳро астом зар дод

چو گردون کوه را استام زر داد

Заминро низ фарши пар гуҳар дод

زمین را نیز فرش پر گهر داد

Хурӯш омад зи дизи рўиинаҳи хам ро

خروش آمد ز دز رویینه خم را

Дароӣ ва ноӣу кӯсу гоўдм ро

درای و نای و کوس و گاودم را

Бҷўшиднди гардону саворон

بجوشیدند گردان و سواران

Чу аз шохи дарахтони навбаҳорон

چو از شاخ درختان نوبهاران

Ҳаме омад зи Марви анбӯҳи лашкар

همی آمد ز مرو انبوه لشکر

Чунон каз жарфи дарёи мавҷи мункир

چنان کز ژرف دریا موج منکر

Ба пеш шоҳ рафт озодаи ромин

به پیش شاه رفت آزاده رامین

Накарда сози раҳ бар расми ойин

نکرده ساز ره بر رسم آیین

Шҳншаҳи пеши гардони диловар

شهنشه پیش گردان دلاور

Бадв гуфт ин чаҳ низнгсти дигар

بدو گفت این چه نیزنگست دیگر

Чаро бесоз рафтани омадаи сетӣ

چرا بی ساز رفتن آمده‌ستی

Дигар бораи магари нолон шудаи сетӣ

دگر باره مگر نالان شده‌ستی

Бирав бустони зи ганҷури ончӣ бояд

برو بستان ز گنجور آنچه باید

Ки морои сайд бе ту хуш наёяд

که مارا صید بی تو خوش نیاید

Бишуд ромини зи пеши шоҳи ноком

بشد رامین ز پیش شاه ناکام

Чу моҳии каш буд сад шаст дар ком

چو ماهی کش بود صد شست در کام

Чу ромини роҳи гиреҳгонро камари баст

چو رامین راه گرگان را کمر بست

Ту гуфтӣ гург мешашро ҷигар хаст

تو گفتی گرگ میشش را جگر خست

Ба нокомӣ ба роҳ афтод ромин

به ناکامی به راه افتاد رامین

Ҷигари хаста ба тиру дил ба жўпин

جگر خسته به تیر و دل به ژوپین

Чу огаҳи гашти вис аз рафтани ром

چو آگه گشت ویس از رفتن رام

Бирафт аз ҷон ӯ якбораи ором

برفت از جان او یکباره آرام

Дилӣ ху карда дар шодӣ ва дар ноз

دلی خو کرده در شادی و در ناز

Кунун чун кбг шуд дар чнгли боз

کنون چون کبگ شد در چنگل باز

Ғаривон бо дили сӯзон ҳаме гуфт

غریوان با دل سوزان همی گفت

Навой зор бар нодидани ҷуфт

نوای زار بر نادیدن جفت

Чаро тимор танҳоӣ надорам

چرا تیمار تنهایی ندارم

Чаро ёқӯт бар рӯем нборм

چرا یاقوت بر رویم نبارم

Наёбам ёр чун ёри нахустин

نیابم یار چون یار نخستین

Накорам меҳр ҳамчун меҳри пешин

نکارم مهر همچون مهر پیشین

Маро бе дӯсти хомаш бӯдан оҳӯаст

مرا بی دوست خامش بودن آهوست

Грстн бар ҷудоӣ сахт некӯаст

گرستن بر جدایی سخت نیکوست

Агар бовари надории дояи дардам

اگر باور نداری دایه دردم

Бибин ин ашки сурх ва рӯй зардам

ببین این اشک سرخ و روی زردم

Сухан ҳаст ашки ман дидаи забонам

سخن هست اشک من دیده زبانم

Ҳаме гуяд ҳамаи касро ниҳонам

همی گوید همه کس را نهانم

Ба як дил чун кашами ин ранҷу тимор

به یک دل چون کشم این رنج و تیمار

Ки бошад зу ҳамаи дилҳо гронбор

که باشد زو همه دلها گرانبار

зи ҷони хеши нолам на зи дилбар

ز جان خویش نالم نه ز دلبر

Ки дилбар рафт ӯ чун монад эдар

که دلبر رفت او چون ماند ایدر

Дил бесабр чун ором ёбад

دل بی صبر چون آرام یابد

Ки бо сабри ин бало ҳам барнатобад

که با صبر این بلا هم برنتابد

Чу роминро бидид аз гӯшаи бом

چو رامین را بدید از گوشهٔ بام

Ба роҳи афтода бо мӯбад ба ноком

به راه افتاده با موبد به ناکام

Миёнӣ чун кноғи пари неоне

میانی چون کناغ پر نیانی

Бирав бастаи камарбанди киёнӣ

برو بسته کمربند کیانی

Ғубори роҳ бар зулфаш нишаста

غبار راه بر زلفش نشسته

зи доғи дӯсти ранг аз рухи гусаста

ز داغ دوست رنگ از رخ گسسته

Нигор хешро нокардаи падрӯд

نگار خویش را ناکرده پدرود

Чу гмраҳ дар кавиру ғарқа дар равад

چو گمره در کویر و غرقه در رود

Дили висаи з дидораш барошуфт

دل ویسه ز دیدارش برآشفت

Дар он ошуфтагӣ бо дил ҳаме гуфт

در آن آشفتگی با دل همی گفت

Дуруд аз маннигор сътрӣ ро

درود از من نگار سعتری را

Дуруд аз ман савори лашкарӣ ро

درود از من سوار لشکری را

Дуруд аз ман рафиқи меҳрбон ро

درود از من رفیق مهربان را

Дуруд аз ман амири некӯон ро

درود از من امیر نیکوان را

Марои падрӯди нокордаҳ , бирафтӣ

مرا پدرود ناکارده، برفتی

Ҳамоно дили з меҳрам барграфтӣ

همانا دل ز مهرم برگرفتی

Ту бо лашкар бирафтӣ вои ҷонам

تو با لشکر برفتی وای جانم

Ки омад лашкарӣ аз андҳонм

که آمد لشکری از اندُهانم

Бибастам дил ба сад занҷири пӯлод

ببستم دل به صد زنجیر پولاد

Ҳамаи бигусаст ва бо ту дар раҳ афтод

همه بگسست و با تو در ره افتاد

Агар ҷонам бимонад дар ҷудоӣ

اگر جانم بماند در جدایی

Бгрим дар ҷудоӣ то ту ое

بگریم در جدایی تا تو آیی

Фиристам меғҳо аз дӯди ҷонам

فرستم میغها از دود جانم

Дарави об аз сиришки дидагонам

درو آب از سرشک دیدگانم

Кунам пари обу сабзии ҷойгоҳат

کنم پر آب و سبزی جایگاهت

Ба борон гирд бинишонам зи роҳат

به باران گرد بنشانم ز راهت

Куҷо рӯй ту бошад чун баҳорон

کجا روی تو باشد چون بهاران

Баҳоронро бибояд абру борон

بهاران را بباید ابر و باران

Чу ромин рафт як манзил аз он роҳ

چو رامین رفت یک منزل از آن راه

Набӯд аз бедилӣ аз роҳи огоҳ

نبود از بی دلی از راه آگاه

зи баси андешҳо каш буд дар дил

ز بس اندیشها کش بود در دل

Набӯд огоҳ то омад ба манзил

نبود آگاه تا آمد به منزل

Ба роҳи андар ҳаме нолид бисёр

به راه اندر همی نالید بسیار

Набошад баси аҷаби нолаи зи бемор

نباشد بس عجب ناله ز بیمار

Дар он нолаи суханҳое ҳаме гуфт

در آن ناله سخنهایی همی گفت

Ки он гуяд ки танҳо монад аз ҷуфт

که آن گوید که تنها ماند از جفت

Шабӣ чун дӯш дидам дар замона

شبی چون دوش دیدم در زمانه

Ки бӯсаи тир буду лаби нишона

که بوسه تیر بود و لب نشانه

Кунун рӯзии ҳамеи байнам чу имрӯз

کنون روزی همی بینم چو امروز

Ки оҳӯи гашти ҷонами ишқи ту юз

که آهو گشت جانم عشق تو یوز

Куҷо шуд хуррамӣу нози дӯшин

کجا شد خرمی و ناز دوشین

Ақиқи шаккарин ва дар нӯшин

عقیق شکرین و دُرّ نوشین

зи дили шастаи ҷафои соли чандин

ز دل شسته جفای سال چندین

Ҳаририн сина ва ду нори симин

حریرین سینه و دو نار سیمین

з рӯй дӯст бар рӯем гулистон

ز روی دوست بر رویم گلستان

Шаби торики азу чун рӯзи рахшон

شب تاریک ازو چون روز رخشان

Шабӣ чунон бидида дидагонам

شبی چونان بدیده دیدگانم

Чунин рӯзии бдидн чун тавонам

چنین روزی بدیدن چون توانم

На рӯзаст ин ки оташгоҳ ҷонаст

نه روزست این که آتشگاه جانست

Балоӣ рӯзгор ошиқонаст

بلای روزگار عاشقانست

Мабодои ҳеҷ ошиқро чунин рӯз

مبادا هیچ عاشق را چنین روز

зи сахтии сабри пардозу равони сӯз

ز سختی صبر پرداز و روان سوز

Ҳамоногар ббошди даҳри кёл

همانا گر بباشد دهر کیّال

Бипаймоед азин як рӯзи сад сол

بپیماید ازین یک روز صد سال

Чу шоҳаншаҳ фурӯд омад ба манзил

چو شاهنشه فرود آمد به منزل

Ба пеш шоҳ шуд ромин бе дил

به پیش شاه شد رامین بی دل

Ҳазорон гӯна бар рӯйиши гўо буд

هزاران گونه بر رویش گوا بود

Ки ӯрои сабру ҳуши азтни ҷудо буд

که اورا صبر و هوش ازتن جدا بود

На ромиш кард бо шоҳ ва на май хост

نه رامش کرد با شاه و نه مِیْ خواست

Баҳона кард дарди по ва бархест

بهانه کرد درد پا و برخاست

Вазони пас рӯз то шаб ҳамчунин буд

وزان پس روز تا شب همچنین بود

Дилаш гуфтӣ ки бо ҷонаш ба кин буд

دلش گفتی که با جانش به کین بود

Равони пари дарду рухи пари гирд будаш

روان پر درد و رخ پر گرد بودش

Ҳамаи тани дили ҳамаи дили дард будаш

همه تن دل همه دل درد بودش