Чаҳонро гарчи бисёр озмоиим
چهان را گرچه بسیار آزماییم
Наҳуфтаи банди розаш чун гушойем
نهفته بند رازش چون گشاییم
Наоне нест аз бандаши ниҳонтар
نهانی نیست از بندش نهانتر
На чизе аз қазоӣ ӯ равонтар
نه چیزی از قضای او روانتر
Ҷаҳон хобаст ва мо дар вай хаёлем
جهان خوابست و ما در وی خیالیم
Чаро чандини дарави мондани сголим
چرا چندین درو ماندن سگالیم
На бошад ҳол ӯро пойдорӣ
نه باشد حال او را پایداری
На табъашро ҳамеша созгорӣ
نه طبعش را همیشه سازگاری
На гоҳи меҳри нек аз бади бидонад
نه گاه مهر نیک از بد بداند
На меҳри кас ба сар бурдан тавонад
نه مهر کس به سر بردن تواند
Чаҳ он каз ваии ниўшди меҳрбонӣ
چه آن کز وی نیوشد مهربانی
Чаҳ он каз кӯр ҷӯяд дидбонӣ
چه آن کز کور جوید دیدبانی
Намояди чизҳои гӯнаи гӯна
نماید چیزهای گونه گونه
Дарунаши рости беруни вошгўнаҳ
درونش راست بیرون واشگونه
Ба кор булъаҷаб монад саросар
به کار بلعجب ماند سراسر
Дарунаши дигару берунаши дигар
درونش دیگر و بیرونش دیگر
Ба чаҳ монад ба хони корвони гоҳ
به چه ماند به خان کاروان گاه
Ҳамеша корвониро бирав роҳ
همیشه کاروانی را برو راه
з ҳар гӯнаи сипанҷӣ дар вай оянд
ز هر گونه سپنجی در وی آیند
Ва лекини диргаҳ дар ваии нпоинд
و لیکن دیرگه در وی نپایند
Гуҳӣ монад бидон марди камони вар
گهی ماند بدان مرد کمانور
Ки бошад пеш ӯ дар , тир бе мар
که باشد پیش او در، تیر بیمر
Ба зиҳ карда ҳамаи солаи камон ро
به زه کرده همه ساله کمان را
Ба торикӣ ҳаме андозад он ро
به تاریکی همی اندازد آن را
Ҳар он тирӣ ки аз дасташ раҳо шуд
هر آن تیری که از دستش رها شد
Надонад ҳеҷ чун шуд ё куҷо шуд
نداند هیچ چون شد یا کجا شد
Занӣ пераст пиндории накӯ рӯй
زنی پیرست پنداری نکو روی
Ки дар чоҳ афганд ҳар дами яке шӯй
که در چاه افگند هر دم یکی شوی
Ҳаме ҷӯйем ганҷашро ба сад ранҷ
همی جوییم گنجش را به صد رنج
Пас онгоҳӣ на мо монем ва на ганҷ
پس آنگاهی نه ما مانیم و نه گنج
Сипоҳии бинӣу шоҳии абри гоҳ
سپاهی بینی و شاهی ابر گاه
Пас онгаҳ на сипаҳи бинӣ ва на шоҳ
پس آنگه نه سپه بینی و نه شاه
Чу рӯзӣ бугзарад бар мо зи гиҳон
چو روزی بگذرد بر ما ز گیهان
зи мардуми ҳмрҳши бинии фаровон
ز مردم همرهش بینی فراوان
Чу ӯ бигузашт рӯз дигар ояд
چو او بگذشت روز دیگر آید
зи мо бо ӯ гуруҳеи нави даройад
ز ما با او گروهی نو درآید
Марои борӣ ба чашми ин бас шигифтаст
مرا باری به چشم این بس شگفتست
Вазин андешаам савдои гирифтаи сет
وزین اندیشهام سودا گرفتهست
Надонам чист ин гашти замона
ندانم چیست این گشت زمانه
Взў бар ҷони мо чандини баҳона
وزو بر جان ما چندین بهانه
Ҷҳондории шҳоншоҳӣ чу мӯбад
جهانداری شهانشاهی چو موبد
Ҷаҳонро зу басии неку басии бад
جهان را زو بسی نیک و بسی بد
Бад-ӣн хоряш бошад рӯзи фарҷом
بدین خواریش باشد روز فرجام
Бимонад дар дилу чашмаши ҳамаи ком
بماند در دل و چشمش همه کام
Куҷо чун баради лшкргаҳ ба омул
کجا چون برد لشکرگه به آمل
Ҳама шаб хӯрд бо озодагони мл
همه شب خورد با آزادگان مل
Маонро сар ба сар халъат фиристод
مهان را سر به سر خلعت فرستاد
Кионро сози ҷангу сим ва зар дод
کهان را ساز جنگ و سیم و زر داد
Ҳамаи шаб буд аз май масту шодон
همه شب بود از می مست و شادان
Хумораши байн ки чун бади бомдодон
خمارش بین که چون بد بامدادان
Нишаста шоҳ бо гардони кишвар
نشسته شاه با گردان کشور
Баромади ногаҳони бонгии зи лашкар
برآمد ناگهان بانگی ز لشکر
зи лашкаргоҳи шоҳаншаҳи канорӣ
ز لشکرگاه شاهنشه کناری
Магари пайвастаи бад бо ҷӯйборӣ
مگر پیوسته بد با جویباری
Гурозӣ зон яке гӯшаи буруни ҷуст
گرازی زان یکی گوشه برون جست
зи тундии ҳамчуи пелии шарзау маст
ز تندی همچو پیلی شرزه و مست
Гуруҳеи наъра бар рӯйиш кушоданд
گروهی نعره بر رویش گشادند
Гуруҳе дар пай ӯ аўФтоднд
گروهی در پی او اوفتادند
Гуроз ошуфта шуд аз бонгу фарёд
گراز آشفته شد از بانگ و فریاد
Ба лашкаргоҳи шоҳаншаҳи дарафтод
به لشکرگاه شاهنشه درافتاد
Шҳншаҳ аз сарои пардаи баромад
شهنشه از سراپرده برآمد
Ба пушти хинг чу гонӣ даромад
به پشت خنگ چو گانی درآمد
Ба дасти андрикии хишти сияҳи пар
به دست اندریکی خشت سیه پر
Басии бадхоҳро карда сияҳ дар
بسی بدخواه را کرده سیه در
Чу шери нар бар он хўги дижами тохт
چو شیر نر بر آن خوگ دژم تاخت
Сияҳи пари хишти печонро бидохт
سیه پر خشت پیچان را بیداخت
Хато шуд хишт ӯ ваон хўг чун бод
خطا شد خشت او وان خوگ چون باد
Ба дасту пои хинги шаҳи дарафтод
به دست و پای خنگ شه درافتاد
Ба тундии зери хинг андар буғурред
به تندی زیر خنگ اندر بغرید
Бузади ишку зҳоршро бадаред
بزد یشک و زهارش را بدرید
БиФтоднди хингу шоҳ бо ҳам
بیفتادند خنگ و شاه با هم
Чу баста гашта чарху моҳ бо ҳам
چو بسته گشته چرخ و ماه با هم
Ҳануз афтодаи бади шоҳи ҷаҳонгир
هنوز افتاده بد شاه جهانگیر
Ки хӯк ӯро бузади ишкии равони гир
که خوک او را بزد یشکی روان گیر
Дарид аз ноф ӯ то зери сина
درید از ناف او تا زیر سینه
Даридаи гашти ҷои меҳру кӣна
دریده گشت جای مهر و کینه
Чароғ меҳр шуд дар дилаши мурда
چراغ مهر شد در دلش مرده
Ҳмидўни оташи кӣнаи фусурда
همیدون آتش کینه فسرده
Сар омад рӯзгори шоҳи шоҳон
سر آمد روزگار شاه شاهان
Сияҳ шуд рӯзгори никхўоҳон
سیه شد روزگار نیکخواهان
Чунон шоҳӣ ба чандон Комронӣ
چنان شاهی به چندان کامرانی
Нигар то чун таба шуд ройгонӣ
نگر تا چون تبه شد رایگانی
Ҷаҳонои ман з ту бибаред хоҳам
جهانا من ز تو ببرید خواهم
Фиреби ту дигар нишнид хоҳам
فریب تو دگر نشنید خواهم
Чу меҳрат бо дигар кас озмудам
چو مهرت با دگر کس آزمودم
зи дили зангори меҳр ту задудам
ز دل زنگار مهر تو زدودم
Туро бо ҷони мо гӯйӣ чаҳ ҷангаст
ترا با جان ما گویی چه جنگست
Туро аз бахти мо гӯйӣ чаҳ нангаст
ترا از بخت ما گویی چه ننگست
Биҷой ту нагӯйӣ то чаҳ кардем
بجای تو نگویی تا چه کردیم
Ҷуз эдар ки ду то нон ту хӯрдем
جز ایدر که دو تا نان تو خوردیم
Нигар то ҳаст чун ту ҳеҷ сифла
نگر تا هست چون تو هیچ سفله
Ки як як дода бастоне ба ҷумла
که یک یک داده بستانی به جمله
Кунӣ моро ҳамеи ду рӯзаи меҳмон
کنی ما را همی دو روزه مهمان
Пас онгаҳ ҷони мо хоҳӣ ба товон
پس آنگه جان ما خواهی به تاوان
На мо гуфтеми моро миҳмон кун
نه ما گفتیم ما را میهمان کن
Пас онгаҳ дили чунон бар мо гарон кун
پس آنگه دل چنان بر ما گران کن
Чаҳ хоҳӣ бегуноҳ аз мо чаҳ хоҳӣ
چه خواهی بی گناه از ما چه خواهی
Ки резии хӯни мо бар бигноҳӣ
که ریزی خون ما بر بیگناهی
Туро гар ҳаст гавҳари равшаноӣ
ترا گر هست گوهر روشنایی
Чаро дар кори торикии намое
چرا در کار تاریکی نمایی
Чаро чун Осиёи гирди гардӣ
چرا چون آسیای گرد گردی
Бёгндаҳ ба обу боду гардӣ
بیاگنده به آب و باد و گردی
Чу бахтамро ба чоҳи андари Фгндӣ
چو بختم را به چاه اندر فگندی
Маро зон чаҳ , ки ту чунин баландӣ
مرا زان چه، که تو چونین بلندی
Турогар ҷовдони байнами ҳаминӣ
ترا گر جاودان بینم همینی
Ҳамин чархии ҳамин обу заминӣ
همین چرخی همین آب و زمینی
Ҳамин кӯҳии ҳамин дарёу беша
همین کوهی همین دریا و بیشه
Ҳамин зиштяти кору ху ҳамеша
همین زشتیت کار و خو همیشه
Ҳар он мардум ки хуии ту бидонад
هر آن مردم که خوی تو بداند
Турои ҷузи сифла ва нокас нахонд
ترا جز سفله و ناکس نخواند
Худовандо туро донам варо на
خداوندا ترا دانم ورا نه
Ба ҳар ҳоҷат туро хонам маро ба
به هر حاجت ترا خوانم مرا به
Куҷои даҳр он наярзад каш бидонанд
کجا دهر آن نیرزد کش بدانند
Ва ё худ бар забон номаш баронанд
و یا خود بر زبان نامش برانند