Чу аз ховар бар омад ахтарони шоҳ

چو از خاور بر آمد اختران شاه

Шаҳии каш ма вазираст осмони гоҳ

شهی کش مه وزیرست آسمان گاه

Ду кӯс кин буғурред аз ду даргоҳ

دو کوس کین بغرید از دو درگاه

Ба ҷанг омад ду лашкари пеши ду шоҳ

به جنگ آمد دو لشکر پیش دو شاه

На кӯси ҷанг буд он деви кин буд

نه کوس جنگ بود آن دیو کین بود

Ки пари кини гашти ҳрки он бонг башнавад

که پر کین گشت هرک آن بانگ بشنود

Ъдил сувар шуд ноӣ даманда

عدیل صور شد نای دمنده

Табираи мурдаро мекард зинда

تبیره مرده را می کرد زنده

Чунон каз бонги раъди навбаҳорон

چنان کز بانگ رعد نوبهاران

Бурун ояд баҳор аз шохсорон

برون آید بهار از شاخساران

Ба бонги кӯс кин омад ҳмидўн

به بانگ کوس کین آمد همیدون

зи лшкргаҳи баҳори ҷанги берун

ز لشکرگه بهار جنگ بیرون

Ба қалби андари дуҳул фарёд хонон

به قلب اندر دهل فریاد خوانان

Ки башитобед ҳин эй ҷони ситонон

که بشتابید هین ای جان ستانان

Дар он фарёди снҷ ӯро ъдилӣ

در آن فریاد صنج او را عدیلی

Чу қўолони сароён бо спилӣ

چو قوالان سرایان با سپیلی

Ҳам он шипўр бар сад роҳи нолон

هم آن شیپور بر صد راه نالان

Ба сони булбули андари обсолон

به سان بلبل اندر آبسالان

Хурушони гови дам бо ӯ ба як ҷо

خروشان گاو دُم با او به یک جا

Чу бо ҳам ду сароянда ба ҳамто

چو با هم دو سراینده به همتا

зи пеши онкӣ бе ҷони гашти як тан

ز پیش آنکه بی جان گشت یک تن

Ҳаме кард аз шигифтии буқи шеван

همی کرد از شگفتی بوق شیون

Ба чанги ҷангҷуёни теғи рахшон

به چنگ جنگجویان تیغ رخشان

Ҳаме хандид ҳам бар ҷони эшон

همی خندید هم بر جان ایشان

Сафи ҷавшани варон бар рӯй саҳро

صف جوشن‌وران بر روی صحرا

Чу кӯҳи андари миёни мавҷи дарё

چو کوه اندر میان موج دریا

Ба мавҷи андари далерон чун наҳангон

به موج اندر دلیران چون نهنگان

Ба кӯҳи андари саворон чун палангон

به کوه اندر سواران چون پلنگان

Ҳамон мардуми куҷо фарзона буданд

همان مردم کجا فرزانه بودند

Ба дашти ҷанг чун девона буданд

به دشت جنگ چون دیوانه بودند

Куҷои девона Эй бошад ба ҳар боб

کجا دیوانه‌ای باشد به هر باب

Ки наз оташ бипарҳезад на аз об

که نز آتش بپرهیزد نه از آب

На аз найза битарсад неи зи шамшер

نه از نیزه بترسد نی ز شمشیر

На аз пелони бияндешад на аз шер

نه از پیلان بیندیشد نه از شیر

Дар он саҳро ялон буданд чунин

در آن صحرا یلان بودند چونین

Фидоӣ ном карда ҷони ширин

فدای نام کرده جان شیرین

Натарсиданад аз мурдани гуҳи ҷанг

نترسیدند از مردن گه جنگ

зи номи бади бтрсиднд ва аз нанг

ز نام بد بترسیدند و از ننگ

Ҳаво чун бешаи дад буд яксар

هوا چون بیشهٔ دد بود یکسر

зи бабру шеру гургу хўги пайкар

ز ببر و شیر و گرگ و خوگ پیکر

Чу срўстон шудаи дашт аз дирафшон

چو سروستان شده دشت از درفشان

зи дебои дирафшони ма дар афшон

ز دیبای درفشان مه دُر افشان

Фароз ҳар яке заррини яке мурғ

فراز هر یکی زرّین یکی مرغ

Уқобу боз бо товусу симурғ

عقاب و باز با طاووس و سیمرغ

Ба зери боз дар шери накӯи ранг

به زیر باز در شیر نکو رنگ

Ту гуфтӣ шер дорад боз дар ҷанг

تو گفتی شیر دارد باز در جنگ

Паии пелону сами боди поён

پی پیلان و سمّ باد پایان

Шуда оташ фишонон санги соён

شده آتش فشانان سنگ سایان

Замин аз зер эшон шуд бар афроз

زمین از زیر ایشان شد بر افراز

Ба гардун рафт ва пас омад аз ӯ боз

به گردون رفت و پس آمد از او باز

Набӯдаш ҷои бншстн ба гиҳон

نبودش جای بنشستن به گیهان

Ҳаме шуд дар даҳону чашми эшон

همی شد در دهان و چشم ایشان

Басои аспи сиёҳу марди бурно

بسا اسپ سیاه و مرد برنا

Ки гашт аз гирд , хингу пери симо

که گشت از گَرد، خنگ و پیر سیما

Диловар омад аз бади дили падедор

دلاور آمد از بد دل پدیدار

Ки ин бо хуррамии бади он ба тимор

که این با خرّمی بد آن به تیمار

Якеро гӯна шуд ҳамранги динор

یکی را گونه شد همرنگ دینار

Якеро чеҳра шуд монанди гулнор

یکی را چهره شد مانند گلنار

Чу омад ҳар ду лашкари танг дар ҳам

چو آمد هر دو لشکر تنگ در هم

зи кини бурданди гардони ҳамла бар ҳам

ز کین بردند گردان حمله بر هم

Ту гуфтӣ ногаҳони ду кӯҳи пӯлод

تو گفتی ناگهان دو کوه پولاد

Дар он саҳро ба якдигари дарафтод

در آن صحرا به یکدیگر درافتاد

Паямбар шуд миён ҳар ду лашкар

پیمبر شد میان هر دو لشکر

Хаданги чори пару хишти се пар

خدنگ چار پرّ و خشت سه پر

Расӯлоне ки аз дили роҳи ҷустанд

رسولانی که از دل راه جستند

Ҳаме дар чашм ё дар дил нишастанд

همی در چشم یا در دل نشستند

Ба ҳар хона ки манзилгоҳ карданд

به هر خانه که منزلگاه کردند

зи хонаи кадхудояшро ббрднд

ز خانه کدخدایش را ببردند

Масофи ҷангу бими ҷон чунон шуд

مصاف جنگ و بیم جان چنان شد

Ки растохези мардумро аён шуд

که رستاخیز مردم را عیان شد

Бародар аз бародари гашти безор

برادر از برادر گشت بیزار

Биҷузи кирдори худ касро набад ёр

بجز کردار خود کس را نبد یار

Биҷуз бозу надиданд инчи ёвар

بجز بازو ندیدند ایچ یاور

Биҷуз ханҷар надиданд инчи довар

بجز خنجر ندیدند ایچ داور

Ҳар он касро ки бозу ёварӣ кард

هر آن کس را که بازو یاوری کرد

Ба коми хеши ханҷар доварӣ кард

به کام خویش خنجر داوری کرد

Ту гуфтӣ ҷангёни корндаҳи гаштанд

تو گفتی جنگیان کارنده گشتند

Ҳама дар чашму дил пӯлод киштанд

همه در چشم و دل پولاد کشتند

Сухани гӯйони ҳама хомӯш буданд

سخن گویان همه خاموش بودند

Чу ҳушёрони ҳама биҳуш буданд

چو هشیاران همه بیهوش بودند

Касе нишнид овозӣ дар он ҷой

کسی نشنید آوازی در آن جای

Магари овози кӯсу нола ноӣ

مگر آواز کوس و نالهٔ نای

Гуҳии андар зира шуд теғ чун об

گهی اندر زره شد تیغ چون آب

Гуҳӣ дар дидагон шуд тир чун хоб

گهی در دیدگان شد تیر چون خواب

Гуҳӣ рафтӣ синон чун ишқ дар бар

گهی رفتی سنان چون عشق در بر

Гуҳӣ рафтӣ табар чун ҳуш дар сар

گهی رفتی تبر چون هوش در سر

Ҳаме донист гуфтӣ теғи хунхор

همی دانست گفتی تیغ خونخوار

Ки ҷон дар тан куҷо биниҳод додар

که جان در تن کجا بنهاد دادار

Бидон роҳии куҷои теғ андарун шуд

بدان راهی کجا تیغ اندرون شد

зи мардум ҳам бидон раҳи ҷон бурун шуд

ز مردم هم بدان ره جان برون شد

Чу меғӣ буд теғи ҳиндӯоне

چو میغی بود تیغ هندوانی

Азуи борандаи сайли арғавонӣ

ازو بارنده سیل ارغوانی

Чу шохи мард бар ваии барги гулнор

چو شاخ مُرد بر وی برگ گلنار

Чу барги нор бар ваии донаи нор

چو برگ نار بر وی دانهٔ نار

Ба разми андар чу дарзӣ буд жўпин

به رزم اندر چو درزی بود ژوپین

Ҳамеи ҷанги оваронро дӯхт бар зин

همی جنگ آوران را دوخت بر زین

Чу бар ҷон далерон шуд қазои чир

چو بر جان دلیران شد قضا چیر

Яке гӯр даманда шуд яке шер

یکی گور دمنده شد یکی شیر

Чу бар разми далерон танг шуд рӯз

چو بر رزم دلیران تنگ شد روز

Яке Ғарм даванда шуд яке юз

یکی غُرم دونده شد یکی یوز

Дар он анбӯҳи гардону саворон

در آن انبوه گردان و سواران

Вази он шамшери захму тирборон

وز آن شمشیر زخم و تیرباران

Гиромии боби висаи гирди Қоран

گرامی باب ویسه گُرد قارن

Ба зорӣ кушта шуд бар дасти душман

به زاری کشته شد بر دست دشمن

Ба гирди Қоран аз гардони вирў

به گِرد قارن از گُردان ویرو

Сад ва сӣ гирди куштаи гашт бо ӯ

صد و سی گرد کشته گشت با او

зи куштаи пушта Эй шуд заъфаронӣ

ز کشته پشته‌ای شد زعفرانی

з хӯн равадӣ ба гардиши арғавонӣ

ز خون رودی به گردش ارغوانی

Ту гуфтӣ чархи заррин жола борид

تو گفتی چرخ زرین ژاله بارید

Ба гирди жолаи барг лола борид

به گرد ژاله برگ لاله بارید

Чу вирў дид гардони чунон зор

چو ویرو دید گردان چنان زار

Ба гирди Қорани андари кушта бисёр

به گِرد قارن اندر کشته بسیار

Ҳамаи ҷон бар сари ҷонаши ниҳода

همه جان بر سر جانش نهاده

Ба зории кушта бо хории фитода

به زاری کشته با خواری فتاده

Бигуфт озодагонашро ба тундӣ

بگفت آزادگانش را به تندی

Ки аз ҷанг оварон зиштаст кундӣ

که از جنگ آوران زشتست کندی

Шуморо шарми бод аз карда хеш

شما را شرم باد از کردهٔ خویش

Вазин куштаи ялони афтода дар пеш

وزین کشته یلان افتاده در پیش

Набинад ин ҳамаи ёрону хуишон

نبیند این همه یاران و خویشان

Ки душмани шоди гашт аз марги эшон

که دشمن شاد گشت از مرگ ایشان

зи Қорани тони ниФзоиди ҳамеи кин

ز قارن‌تان نیفزاید همی کین

Ки риши пер ӯ гашта сети хунин

که ریش پیر او گشته‌ست خونین

Бад-ӣн зорӣ бикушта сетанд шоҳӣ

بدین زاری بکشته‌ستند شاهی

з лашкар нест ӯро кӣнаи хоҳӣ

ز لشکر نیست او را کینه خواهی

Фурӯ шуд офтоби неки номӣ

فرو شد آفتاب نیک نامی

Сияҳ шуд рӯзгори шодкомӣ

سیه شد روزگار شادکامی

Битарсам коФтоби осмонӣ

بترسم کافتاب آسمانی

Кунун дар бохтар гардад наоне

کنون در باختر گردد نهانی

Ман аз бади хоҳ ӯ нохостаи кин

من از بد خواه او ناخواسته کین

Накарда душманонашро бнФрин

نکرده دشمنانش را بنفرین

Ҳаме байнед комади шаб ба наздик

همی بینید کامد شب به نزدیک

Ҷаҳон гардад ҳам акнӯн тангу торик

جهان گردد هم اکنون تنگ و تاریک

Шумо аз бомдодон то ба акнӯн

شما از بامدادان تا به اکنون

Басии ҷанг оварӣ кардеду афсун

بسی جنگ آوری کردید و افسون

Ҳануз ин пайкари ворун ба пойаст

هنوز این پیکر وارون به پایست

Ҳануз ин мӯбади ҷодӯ ба ҷойаст

هنوز این موبد جادو به جایست

Кунун бо ман замонӣ ёр бошед

کنون با من زمانی یار باشید

Ба тундӣ , аждҳокрдор бошед

به تندی، اژدهاکردار باشید

Ки ман занг аз гуҳар хоҳам зудудан

که من زنگ از گهر خواهم زدودن

Ба кӣнаи растхез ӯро намӯдан

به کینه رستخیز او را نمودن

Ҷаҳонро аз бадаши озод кардан

جهان را از بدش آزاد کردن

Равони Қоран аз ваии шод кардан

روان قارن از وی شاد کردن

Чу вирў бо далерони ин сухан гуфт

چو ویرو با دلیران این سخن گفت

зи мардии пари дилиро ҳеҷ нанаҳуфт

ز مردی پر دلی را هیچ ننهفت

Пас онгаҳ бо писандидаи саворон

پس آنگه با پسندیده سواران

Сутӯдаи хоссагону номдорон

ستوده خاصگان و نامداران

зи сафи хеши беруни тохт чун бод

ز صفّ خویش بیرون تاخت چون باد

Чу оташ дар сипоҳ душман афтод

چو آتش در سپاه دشمن افتاد

зи тундӣ буд ҳамчун сайли тӯфон

ز تندی بود همچون سیل طوفان

Куҷо ӯро ба мардӣ баст натавон

کجا او را به مردی بست نتوان

Сухани онҷо ба шамшеру табар буд

سخن آنجا به شمشیر و تبر بود

Ҳмидўни бозии гардон ба сар буд

همیدون بازی گردان به سر بود

Накард аз бен падари озарми фарзанд

نکرد از بُن پدر آزرم فرزند

На марди ҷанг рӯй хешу пайванд

نه مرد جنگ روی خویش و پیوند

Бародар бо бародари кӣнаи вар буд

برادر با برادر کینه‌ور بود

зи кӣнаи дӯст аз душмани бтар буд

ز کینه دوست از دشمن بتر بود

Яке торикӣ аз гетӣ бар омад

یکی تاریکی از گیتی بر آمد

Ки пеш аз шаб расӣдан шаб даромад

که پیش از شب رسیدن شب درآمد

Дар он дами гашти мардуми поки шбкўр

در آن دم گشت مردم پاک شبکور

Ба гирд анбошта шуд сарчашмаи ҳўр

به گرد انباشته شد سرچشمهٔ هور

Чу андар гирд шуд дидори баста

چو اندر گَرد شد دیدار بسته

Бародарро бародар кард хаста

برادر را برادر کرد خسته

Падари фарзанди худро боз нашнохт

پدر فرزند خود را باز نشناخت

Ба теғаши сари ҳаме аз тани биндохт

به تیغش سر همی از تن بینداخت

Синон найза гуфтӣ бобизан буд

سنان نیزه گفتی بابزن بود

Бирав бар мурғ , марди теғи зан буд

برو بر مرغ، مرد تیغ‌زن بود

Хаданги чори пар ҳамчун дарахтон

خدنگ چار پر همچون درختان

Брстаҳ аз ду чашми шӯрбахтон

برُسته از دو چشم شوربختان

Дарахти зиндагонии руста аз тан

درخت زندگانی رسته از تن

Ба пешаш парда гашта худу ҷавшан

به پیشش پرده گشته خود و جوشن

Чу ханҷари пардаро бар тан бадаред

چو خنجر پرده را بر تن بدرّید

Дарахти зиндагониро бибаред

درخت زندگانی را ببرّید

Ҳаво аз найза гашта чун Нитсаатон

هوا از نیزه گشته چون نیستان

Замин аз хӯни мардум чун меситон

زمین از خون مردم چون میستان

зи баси гурзу зи баси шамшери хўнбор

ز بس گُرز و ز بس شمشیر خونبار

Ҷаҳони пари дӯду оташ буд ҳамвор

جهان پر دود و آتش بود هموار

Ту гуфтӣ ҳамчуи бод тунд шуд марг

تو گفتی همچو باد تند شد مرگ

Сари ҷанговарон май рехт чун барг

سر جنگاوران می ریخت چون برگ

Сари ҷанговарон чун гӯии майдон

سر جنگاوران چون گوی میدان

Чу дасту пои эшон буд чавгон

چو دست و پای ایشان بود چوگان

Ялонро марг бар гули хўобнидаҳ

یلان را مرگ بر گل خوابنیده

Чу срўстони суғд аз бен бурӣда

چو سروستان سغد از بن بریده

Чу хуршеди фалак дар бохтар шуд

چو خورشید فلک در باختر شد

Чу рӯй ошиқони ҳамранг зар шуд

چو روی عاشقان همرنگ زر شد

Ту гуфтӣ бахти мӯбад буд хуршед

تو گفتی بخت موبد بود خورشید

Ҷаҳон аз фар ӯ бибаред умед

جهان از فرّ او ببرید امّید

зи шаби онро сутӯҳии бад ба гардун

ز شب آن را ستوهی بد به گردون

зи душман буд мӯбадро ҳмидўн

ز دشمن بود موبد را همیدون

Ҳам он бинандагонро шуд зи дидор

هم آن بینندگان را شد ز دیدار

Ҷаҳон бар хайл ӯ зеру зибри гашт

جهان بر خیل او زیر و  زبر گشت

Яке бадбахт ва хаста шуд ба зорӣ

یکی بدبخت و خسته شد به زاری

Яке бдрўз ва кушта шуд ба хорӣ

یکی بدروز و کشته شد به خواری

Миёнҷигар на шаб будӣ дар он ҷанг

میانجی گر نه شب بودی در آن جنگ

Нрстии ҷони шоҳаншаҳ аз он нанг

نرستی جان شاهنشه از آن ننگ

Намӯдаш тираи шаби роҳи раҳоӣ

نمودش تیره شب راه رهایی

зи торикии бад ӯро равшаноӣ

ز تاریکی بُد او را روشنایی

Аннан бар тофт аз роҳи хуросон

عنان برتافت از راه خراسان

Кашид аз динўри сӯии сипоҳон

کشید از دینور سوی سپاهان

На вирўи худ Марвро омад аз пас

نه ویرو خود مرو را آمد از پس

На аз гардону солорон ӯ кас

نه از گردان و سالاران او کس

Гумон будаш ки шоҳаншоҳ бигурехт

گمان بودش که شاهنشاه بگریخت

Ба доми тангу расвои дроўихт

به دام تنگ و رسوایی درآویخت

Дигар лашкар ба кӯҳистон наёрад

دگر لشکر به کوهستان نیارد

Дигар озор ӯ ҷустан наёрад

دگر آزار او جستن نیارد

Дигар гаван буд вирўро гумоне

دگر گون بود ویرو را گمانی

Дигар гаван буд ҳукми осмонӣ

دگر گون بود حکم آسمانی

Чу вирў чира шуд бар шоҳи шоҳон

چو ویرو چیره شد بر شاه شاهان

Бидид аз бахти коми никхўоҳон

بدید از بخت کام نیکخواهان

Дар омад лашкарӣ аз кӯҳи Дайлам

در آمد لشکری از کوه دیلم

Гирифта аз сипоҳаши дашти торам

گرفته از سپاهش دشت تارم

Сипаҳдорӣ ки онҷо буд бигурехт

سپهداری که آنجا بود بگریخت

Абои Дайлам ба кӯшиши дрнёўихт

ابا دیلم به کوشش دَرنیاویخت

Куҷои душманаши пари моя касе буд

کجا دشمنش پر مایه کسی بود

Марвро зон замини лашкари басӣ буд

مرو را زان زمین لشکر بسی بود

Чу огаҳ шуд аз он бадхоҳи вирў

چو آگه شد از آن بدخواه ویرو

Шигифт омадаш кори чархи бдхў

شگفت آمدْش کار چرخ بدخو

Ки бошад кому нозаши ҷуфти тимор

که باشد کام و نازش جفت تیمار

Чу рӯз равшанаст ҷуфти шаби тор

چو روز روشنست جفت شب تار

На беранҷаст ӯро шодмонӣ

نه بی رنج است او را شادمانی

На бе маргаст ӯро зиндагонӣ

نه بی مرگست او را زندگانی

Бадв дар ,анда аз шодӣ фузунаст

بدو در، انده از شادی فزونست

Дили доно ба даст ӯ забунаст

دل دانا به دست او زبونست

Чу аз мӯбади яке шодяш бинмуд

چو از موبد یکی شادیش بنمود

Ба бадхоҳ дигар шодяши брбўд

به بدخواه دگر شادیش بربود

Сипоҳӣ шуд азуи пӯён ба роҳӣ

سپاهی شد ازُو پویان به راهی

зи дигари сӯ фароз омад сипоҳӣ

ز دیگر سو فراز آمد سپاهی

Ҳанузаш буд хӯн олуд ханҷар

هنوزش بود خون آلود خنجر

Ҳанузаш буд гирд олуд пайкар

هنوزش بود گرد آلود پیکر

Дигар раҳи кори ҷанги душманони сохт

دگر ره کار جنگ دشمنان ساخت

Дигар раҳи пайкари кӣна бар афрохт

دگر ره پیکر کینه بر افراخت

Дигар раҳи ханҷари пари хӯн бар оҳихт

دگر ره خنجر پر خون بر آهیخت

Ба ҷанги шоҳи Дайлам лашкар ангехт

به جنگ شاه دیلم لشکر انگیخت

Чу вирў рафт бо лашкар бидон роҳ

چو ویرو رفت با لشکر بدان راه

зи кораш огаҳӣ омад бар шоҳ

ز کارش آگهی آمد بر شاه

Шҳншаҳ дар замон аз роҳи баргашт

شهنشه در زمان از راه برگشت

Ба роҳи андар ту гуфтипарвар гашт

به راه اندر تو گفتی پرّور گشت

Чунон башитоб лашкарро ҳаме ронад

چنان بشتاب لشکر را همی راند

Ки боди андари ҳаво зу боз пас монад

که باد اندر هوا زو باز پس ماند