Чу дояи пеши вис длстон шуд

چو دایه پیش ویس دلستان شد

Чу ҷодӯи бади гумону бад ниҳон шуд

چو جادو بد گمان و بد نهان شد

Суханҳои фарибандаи бпирост

سخنهای فریبنده بپیراست

Ба дастон ва ба найрангаш биёрост

به دستان و به نیرنگش بیاراست

Чу виси длстонро дид ғамгин

چو ویس دلستان را دید غمگین

Аз оби дидагон тар карда болин

از آب دیدگان تر کرده بالین

Ба дарди модару ҳиҷри бародар

به درد مادر و هجر برادر

Гусастаи ақди марвориди барбар

گسسته عقد مروارید بربر

Бадв гуфт эй маро чун ҷони ширин

بدو گفت ای مرا چون جان شیرین

На беморӣ чаҳ дории сар ба болин

نه بیماری چه داری سر به بالین

Чаҳ деваст ин ки бар ҷонат нишаста сет

چه دیوست این که بر جانت نشسته‌ست

Дар ҳар шоде бар ту бибаста сет

در هر شادیی بر تو ببسته‌ست

Гумон кардӣ ба ранҷи андари сеӣ сарв

گمان کردی به رنج اندر سهی سرو

Ту пиндорӣ ки дар чоҳӣ на дар Марв

تو پنداری که در چاهی نه در مرو

Сабктар кун зи дили бори гарон ро

سبکتر کن ز دل بار گران را

Казу осеб сахт ояд равон ро

کزو آسیب سخت آید روان را

На баси корӣ буд осеби бурдан

نه بس کاری بود آسیب بردن

Гузаштаи ёд кардани дард хӯрдан

گذشته یاد کردن درد خوردن

зи ғами хрдни бтар патёра Эй нест

ز غم خوردن بتر پتیاره ای نیست

зи хурсандӣ ба ӯро чора Эй нест

ز خرسندی به او را چاره ای نیست

Агар фармони барии хуррами нишинӣ

اگر فرمان بری خرم نشینی

Ба бахти хеш хурсандӣ гузинӣ

به بخت خویش خرسندی گزینی

[ з хурсандят ҷонро нек ёр аст

[ز خرسندیت جان را نیک یار است

На хурсандят бо ҷон корзораст ]

نه خرسندیت با جان کارزار است]

Чу бишунид ин сухани виси длором

چو بشنید این سخن ویس دلارام

Ту гуфтӣ ёфт лухтӣ дар дили ором

تو گفتی یافت لختی در دل آرام

Чу хуршедии сар аз болин бар оварад

چو خورشیدی سر از بالین بر آورد

зи ғнбри силсила бар гули бгстрд

ز غنبر سلسله بر گل بگسترد

Замин аз ранги рӯйиши нақши чини гашт

زمین از رنگ رویش نقش چین گشت

Ҳаво аз буии мӯяши анбарин гашт

هوا از بوی مویش عنبرین گشت

Чаҳ айвон буд ва чаҳ рӯй длором

چه ایوان بود و چه روی دلارام

Ба ранги икдгр ҳар ду вшии фом

به رنگ یکدگر هر دو وشی فام

Чу боғи хуби ранги Урдӣбиҳиштӣ

چو باغ خوب رنگ اردیبهشتی

Биҳишти айвону вис ӯро биҳиштӣ

بهشت ایوان و ویس او را بهشتی

Рухонаш буд гуфтӣ навбаҳорон

رخانش بود گفتی نوبهاران

Ҳам аз чашмаш бирав борида борон

هم از چشمش برو باریده باران

Шхўдаҳ нилгун гашта рухонаш

شخوده نیلگون گشته رخانش

Чу нилӯфари бади андари обдонш

چو نیلوفر بد اندر آبدانش

Дар оби ашк ӯ ду чашм бе хоб

در آب اشک او دو چشم بی خواب

Накӯтар буд аз наргис ки дар об

نکوتر بود از نرگس که در آب

Ба гиряи дояро гуфт ин чаҳ рўзост

به گریه دایه را گفت این چه روزاست

Ки гӯйии оташ ором сӯзаст

که گویی آتش آرام سوزست

Ба ҳар рӯзӣ ки нав гардад зи гардун

به هر روزی که نو گردد ز گردون

Маро нав гардад андӯҳии дигаргун

مرا نو گردد اندوهی دگرگون

Гуноҳ аз Марви байнам ё зи ахтар

گناه از مرو بینم یا ز اختر

Ва ё зини чархи худ коми ситамгар

و یا زین چرخ خود کام ستمگر

Ки гӯйии кӯҳ чун Албурзи ҳафтод

که گویی کوه چون البرز هفتاد

Нигун шуд ногаҳон ва бар ман афтод

نگون شد ناگهان و بر من افتاد

На Марваст ки бум тан гудозаст

نه مروست که بوم تن گدازست

На шаҳраст ин ки чоҳ шаст бозаст

نه شهرست این که چاه شست بازست

Нгорстону боғу кохи шҳўор

نگارستان و باغ و کاخ شهوار

Маро ҳастанд ҳамчун дӯзахи тор

مرا هستند همچون دوزخ تار

Тани ман дардҳоро роҳ гашта сет

تن من دردها را راه گشته‌ست

Ту гӯйии ҷонам оташгоҳ гашта сет

تو گویی جانم آتشگاه گشته‌ست

зи шаби байнами балои вази рӯзи тимор

ز شب بینم بلا وز روز تیمار

Фазояд бар дилами зини ҳардуони бор

فزاید بر دلم زین هردوان بار

Ба ҷони ман ки гар ояд марои ҳуш

به جان من که گر آید مرا هوش

Буд чун зиндагонӣ бар дилами нӯш

بود چون زندگانی بر دلم نوش

Ман умед аз ҷаҳон акнӯн буридам

من امید از جهان اکنون بریدم

Ки вирўро ба ҷавоб андар бидидам

که ویرو را به جواب اندر بدیدم

Нишаста бар саманди кӯҳи пайкар

نشسته بر سمند کوه پیکر

Марвро найза дар кафи теғ дар бар

مرو را نیزه در کف تیغ در بر

Знхчири омада бо шодкомӣ

زنخچیر آمده با شادکامی

Басӣ карда ба саҳрои неки номӣ

بسی کرده به صحرا نیک نامی

Ба шодии бораро пешам битозед

به شادی باره را پیشم بتازید

Ба хушии мари маро лухтӣ навозед

به خوشی مر مرا لختی نوازید

Маро гуфтӣ ба овоз чу шукр

مرا گفتی به آواز چو شکر

Ки чунӣ ёри манӣ ҷони бародар

که چونی یار منی جان برادر

Ба бегонаи замин дар дасти душман

به بیگانه زمین در دست دشمن

Бигӯ то ҳол ту чунаст бе ман

بگو تا حال تو چونست بی من

Вазон пас дидамаш боман бихуфта

وزان پس دیدمش بامن بخفته

Бар симини ман дар баргирифта

بر سیمین من در برگرفته

Лаби тӯтӣу чашми говмешам

لب طوطی و چشم گاومیشم

Басӣ бӯсед ва тоза карда ришам

بسی بوسید و تازه کرده ریشم

Марои гуфтор ӯ кам дӯши хондаи сет

مرا گفتار او کم دوش خوانده‌ست

Ҳануз андари дил ва дар гӯши мондаи сет

هنوز اندر دل و در گوش مانده‌ست

Ҳануз он буии хуш зон пайкари нағз

هنوز آن بوی خوش زان پیکر نغز

Марои мондаи сет дар бинӣ ва дар мағз

مرا مانده‌ست در بینی و در مغز

Бтар зин кӣ намояди бахти кинам

بتر زین کی نماید بخت کینم

Ки вирўро ҳаме дар хоби байнам

که ویرو را همی در خواب بینم

Чу гардунами намояди рӯзи чунин

چو گردونم نماید روز چونین

Марои зини пас чаҳ бояд ҷони ширин

مرا زین پس چه باید جان شیرین

Маро то ман зем ин ғами басандаи сет

مرا تا من زیم این غم بسنده ست

Ки ҷонами мурдау андоми зиндаи сет

که جانم مرده و اندام زنده ست

Ту дидӣ дояи андари Марви ганда

تو دیدی دایه اندر مرو گنده

Худоятро чу вирўи ҳеҷ банда

خدایت را چو ویرو هیچ بنده

Ҳаме гуфт ин суханҳои дили ангез

همی گفت این سخنهای دل انگیز

Шуда ду чашми хўнризши гуҳар низ

شده دو چشم خونریزش گهر نیز

Ниҳодаи дояи дасташ бар сар ва бар

نهاده دایه دستش بر سر و بر

Ҳаме гуфт эй чароғу чашми модар

همی گفت ای چراغ و چشم مادر

Турои дояи з ҳар дардии фидои бод

ترا دایه ز هر دردی فدا باد

Ғами ту мшнўоду бади мубиноад

غم تو مشنواد و بد مبیناد

Шунидам ҳар чаҳ гуфтӣ эй парӣ рӯй

شنیدم هر چه گفتی ای پری روی

Фитод андари дилам чун оҳан ва рӯй

فتاد اندر دلم چون آهن و روی

Агарчӣ дард бар ту бе кронст

اگرچه درد بر تو بی کرانست

Марои дарди ту бар дил беш аз онаст

مرا درد تو بر دل بیش از آنست

Мабар андӯҳи кати бурдан на ойин

مبر اندوه کت بردن نه آیین

Ба талхӣ магзарон ин умри ширин

به تلخی مگذران این عمر شیرین

Ба ромиши дори дилро то туоне

به رامش دار دل را تا توانی

Ки ду рӯзаст моро зиндагонӣ

که دو روزست ما را زندگانی

Ҷаҳон чун хон ва роҳ мардумонаст

جهان چون خان و راه مردمانست

Диранги мо дарав дар як замонаст

درنگ ما درو در یک زمانست

Буд шодяш яксаранда омиғ

بود شادیش یکسر انده آمیغ

Напояд дайр ҳамчун сояи меғ

نپاید دیر همچون سایهٔ میغ

Ҷаҳонро ном ӯ зеро ҷаҳонаст

جهان را نام او زیرا جهانست

Ки зии ҳушёр чун Рахш ҷаҳонаст

که زی هشیار چون رخش جهانست

Чаро аз баҳри он андӯҳи дорӣ

چرا از بهر آن اندوه داری

Ки ҳаст эдар ҷаҳон чун ту гузорӣ

که هست ایدر جهان چون تو گذاری

Агар комии зи ту бастади замона

اگر کامی ز تو بستد زمانه

Ба сад ком дигар дории баҳона

به صد کام دگر داری بهانه

Ҷавону комгору подшоиӣ

جوان و کامگار و پادشایی

Ба шоҳӣ бар ҷаҳони фармони равое

به شاهی بر جهان فرمان روایی

Макун падрӯди якбораи ҷаҳон ро

مکن پدرود یکباره جهان را

Макун дар банди ҷовидони равон ро

مکن در بند جاویدان روان را

Ба гетӣ дар ҷавонон ҳар ки марданд

به گیتی در جوانان هر که مردند

Ҳамаи ҷӯёни ком ва кард ва хӯрданд

همه جویان کام و کرد و خوردند

Якояки дил ба чизе ром доранд

یکایک دل به چیزی رام دارند

Ба ромиши рӯзи худ пидром доранд

به رامش روز خود پدرام دارند

Гуруҳеи сайди юзу бози ҷӯянд

گروهی صید یوز و باز جویند

Гуруҳеи чангу барбати сози ҷӯянд

گروهی چنگ و بربط ساز جویند

Гуруҳе хайл доранду шабистон

گروهی خیل دارند و شبستان

Ғуломон ва батон норпстон

غلامان و بتان نارپستان

Ҳмидўн ҳар чаҳ пӯшида занонанд

همیدون هر چه پوشیده زنانند

Ба чизе ҳар яке шодӣ кунонанд

به چیزی هر یکی شادی کنانند

Ту бо тимори вирўи мондау бас

تو با تیمار ویرو مانده و بس

Нахоҳӣ дар ҷаҳон ҷустани ҷуз ӯ кас

نخواهی در جهان جستن جز او کس

Маро гуфтӣ ки андари Марви ганда

مرا گفتی که اندر مرو گنده

Худоятро чу вирў нест банда

خدایت را چو ویرو نیست بنده

[ агар чаҳ шоҳ ва худ комаст вирў

[اگر چه شاه و خود کام است ویرو

Фиришта нест парварда ба минӯ ]

فرشته نیست پرورده به مینو]

Ба Марви андар басӣ дидам ҷавонон

به مرو اندر بسی دیدم جوانان

Далерони ҷаҳони кишвари ситонон

دلیران جهان کشور ستانان

Ба болои ҳамчуи сарви ҷӯйборӣ

به بالا همچو سرو جویباری

Ба чеҳраи ҳамчуи боғи навбаҳорӣ

به چهره همچو باغ نوبهاری

зи хӯбӣу далерии офарӣда

ز خوبی و دلیری آفریده

Ба мардӣ аз ҷаҳонии баргузӣда

به مردی از جهانی برگزیده

Хирадмандон ки эшонро бибинанд

خردمندان که ایشان را ببینند

Якоякро з вирў баргузинанд

یکایک را ز ویرو برگزینند

Вазишони шер мардӣ Комронаст

وزیشان شیر مردی کامرانست

Куҷо дар ҳар ҳунар гӯйӣ ҷаҳонаст

کجا در هر هنر گویی جهانست

Гар эшон ахтаранд ӯ офтобаст

گر ایشان اخترند او آفتابست

Вар эшон анбаранд ӯ машк нобаст

ور ایشان عنبرند او مشک نابست

Ба тухма то ба одами шоҳу меҳтар

به تخمه تا به آدم شاه و مهتر

Ба гавҳари шоҳи мӯбадро бародар

به گوهر شاه موبد را برادر

Хуҷастаи ному фаррухи бахти ромин

خجسته نام و فرخ بخت رامین

Фиришта бар замину дев дар зин

فرشته بر زمین و دیو در زین

Ба вирў нек монад хуби чеҳрӣ

به ویرو نیک ماند خوب چهری

Гаравгон шуд ҳамаи дилҳо ба Меҳрӣ

گروگان شد همه دلها به مهری

Далерони ҷаҳон ӯро ситоянд

دلیران جهان او را ستایند

Ки рӯзи ҷанг бо ӯ брнёинд

که روز جنگ با او برنیایند

Ба Эрон нест ҳамчун ӯ ҳунарҷӯӣ

به ایران نیست همچون او هنرجوی

Шикофанда ба жўпину синони мӯӣ

شکافنده به ژوپین و سنان موی

Ба турон нест ҳамчун ӯ камони вар

به توران نیست همچون او کمان ور

Ба фурмонаши равандаи мурғ бо пар

به فرمانش رونده مرغ با پر

зи гардон беш резади хӯни гуҳи разм

ز گردان بیش ریزد خون گه رزم

зи ёрон беш гирад май гуҳи базм

ز یاران بیش گیرد می گه بزم

Ба кӯшиши ҳамчуи шер кӣна дораст

به کوشش همچو شیر کینه دارست

Ба бахшиши ҳамчу абр навбаҳораст

به بخشش همچو ابر نوبهارست

Абои чандин ки дорад мрдўорӣ

ابا چندین که دارد مردواری

Ба дили ин доғ дорад каши ту дорӣ

به دل این داغ دارد کش تو داری

Туро монад ба меҳр эй гунбади сим

ترا ماند به مهر ای گنبد سیم

Ту гӯйӣ карда шуд себӣ ба дунем

تو گویی کرده شد سیبی به دونیم

Нигаҳ кун то ту чунӣ ӯ чунонаст

نگه کن تا تو چونی او چنانست

Чу зарандӯд шох хайзаронаст

چو زر اندود شاخ خیزرانست

Турои дидаи сет ва ошиқ гашта бар ту

ترا دیده‌ست و عاشق گشته بر تو

Умеди меҳрбонии баста дар ту

امید مهربانی بسته در تو

Ҳамон чашмаш ки чун наргис ба бораст

همان چشمش که چون نرگس به بارست

Чу абри навбаҳорон сайл бораст

چو ابر نوبهاران سیل بارست

Ҳамон рӯйиш ки тобанда чу моҳаст

همان رویش که تابنده چو ماهست

зи дарди бедилӣ ҳамранг коҳаст

ز درد بیدلی همرنگ کاهست

Дилӣ дорад бало бисёр барда

دلی دارد بلا بسیار برده

Наҳифи ошиқӣ бисёр хӯрда

نهیب عاشقی بسیار خورده

Ҷаҳони нодида дар меҳри аўФтодаҳ

جهان نادیده در مهر اوفتاده

Дилу ҷонро ба дидор ту дода

دل و جان را به دیدار تو داده

Турои бахшойами андари меҳр ва ӯ ро

ترا بخشایم اندر مهر و او را

Ки бахшӯдан сазад рӯй накӯ ро

که بخشودن سزد روی نکو را

Шуморо дидаам дар ишқ бе ёр

شما را دیده ام در عشق بی یار

Ду бедил ҳар ду бирўзӣ аз ин кор

دو بیدل هر دو بیروزی از این کار

Чу виси моҳ рӯй ҳури дидор

چو ویس ماه روی حور دیدار

Шунид аз дояи ин ворунаи гуфтор

شنید از دایه این وارونه گفتار

Надодаш то замонии дайри посух

ندادش تا زمانی دیر پاسخ

Сиришк аз чашми резон бар гули рух

سرشک از چشم ریزان بر گل رخ

зи шарми дояи сар дар бар Фгндаҳ

ز شرم دایه سر در بر فگنده

Забони бастаи зи посухи лаби зи ханда

زبان بسته ز پاسخ لب ز خنده

Пас онгаҳ сар баровард ва бадв гуфт

پس آنگه سر برآورد و بدو گفت

Равонро шарм бошад беҳтарини ҷуфт

روان را شرم باشد بهترین جفت

Чаҳ некӯ гуфт хусрав бо сипоҳӣ

چه نیکو گفت خسرو با سپاهی

Чу шармат нест гӯ он кун ки хоҳӣ

چو شرمت نیست گو آن کن که خواهی

Турогар шарму дониши ёр будӣ

ترا گر شرم و دانش یار بودی

Забонатро на ин гуфтор будӣ

زبانت را نه این گفتار بودی

Ҳам аз вирўи ҳам аз ман шарми бодат

هم از ویرو هم از من شرم بادت

Ки аз мо сӯии ромини гашти ёдат

که از ما سوی رامین گشت یادت

Марогар мӯӣ бар нохуни брстӣ

مرا گر موی بر ناخن برستی

Дили ман ин гумон бар ту нбстӣ

دل من این گمان بر تو نبستی

Агар ту модарии ман духтари ту

اگر تو مادری من دختر تو

Вагар ту меҳтарии ман кеҳтари ту

وگر تو مهتری من کهتر تو

Марои шухӣу бишрмии мёмўз

مرا شوخی و بیشرمی میاموز

Ки бе шармии занонро бад кунад рӯз

که بی شرمی زنان را بد کند روز

Диламро чаҳ шитоб ва чаҳ наҳифаст

دلم را چه شتاب و چه نهیبست

Ки дар ваии мари туро ҷой фиребаст

که در وی مر ترا جای فریبست

з чаҳ бечораам ваз чаҳ ба дардам

ز چه بیچاره ام وز چه به دردم

Ки нозу шарми худро дар навардам

که ناز و شرم خود را در نوردم

Ҳам олӯда шавам дар нанги ҷовид

هم آلوده شوم در ننگ جاوید

Ҳам аз минӯ башуем дасти умед

هم از مینو بشویم دست امّید

Агар ромин ба боло ҳаст чун сарв

اگر رامین به بالا هست چون سرو

Ба мардӣу ҳунари перояи Марв

به مردی و هنر پیرایهٔ مرو

Ҳам ӯро ба худояши ёри бодо

هم او را به خدایش یار بادا

Турои ҷузи меҳри ромини кори бодо

ترا جز مهر رامین کار بادا

Маро ӯ нест дар хур гарчи некӯаст

مرا او نیست در خور گرچه نیکوست

Бародар нест гарчи ҳамчуи вирст

برادر نیست گرچه همچو ویرست

На ӯ бФрибдми ҳаргиз ба дидор

نه او بفریبدم هرگز به دیدار

На ту бФрибими ҳаргиз ба гуҳи гуфтор

نه تو بفریبیم هرگز به گه گفتار

Набоистӣ ту гуфтораши шунидан

نبایستی تو گفتارش شنیدن

Чу бишунидӣ ба пешами оўридн

چو بشنیدی به پیشم آوریدن

Чаро посухи надодӣ ҳар чаҳ бтар

چرا پاسخ ندادی هر چه بتر

Чнончўн бо паёмаш буд дар хур

چنانچون با پیامش بود در خور

Чаҳ некӯ гуфт мӯбади пеши Ҳушанг

چه نیکو گفت موبد پیش هوشنگ

Занонро оз беш аз шарму фарҳанг

زنان را آز بیش از شرم و فرهنگ

Занон дар офариниш но тамоманд

زنان در آفرینش نا تمامند

Азирои хеши кому зишти номанд

ازیرا خویش‌کام و زشت نامند

Ду гиҳон гум кунанд аз баҳри як ком

دو گیهان گم کنند از بهر یک کام

Чу ком омад наҷӯянд аз хиради ном

چو کام آمد نجویند از خرد نام

Агар ту бхрдӣ бо дил биандеш

اگر تو بخردی با دل بیندیش

Бибин то ком чаҳ нанг оварад пеш

ببین تا کام چه ننگ آورد پیش

Занонро гарчи бошад гӯнаи гавани чор

زنان را گرچه باشد گونه گون چار

зи мардон лоба бипазиранду гуфтор

ز مردان لابه بپذیرند و گفتار

Ҳазорон дом ҷӯяд мард бе ком

هزاران دام جوید مرد بی کام

Ки коми хешро гирад бидон дом

که کام خویش را گیرد بدان دام

Шикор мард бошад зан ба ҳар сон

شکار مرد باشد زن به هر سان

Бигирад мард ӯро сахти осон

بگیرد مرد او را سخت آسان

Ба ранги гӯнаи гавани оради Фробнд

به رنگ گونه گون آرد فرابند

Ба умеду навиду сахти савганд

به امید و نوید و سخت سوگند

Ҳазорон гӯна бинмоед ниёзаш

هزاران گونه بنماید نیازش

Ба ширини лобау некӯи навозиш

به شیرین لابه و نیکو نوازش

Чу дар домаши Фгнду ком дил ронад

چو در دامش فگند و کام دل راند

зи тарси эмини ббўд ва оз бинишонад

ز ترس ایمن ببود و آز بنشاند

Ба ишқи андари ниёзаш ноз гардад

به عشق اندر نیازش ناز گردد

Ба нози андари баланд овоз гардад

به ناز اندر بلند آواز گردد

Ту гӯйӣ ром гардад ишқи сари каш

تو گویی رام گردد عشق سر کش

Ки хокистар шавад сӯзанда оташ

که خاکستر شود سوزنده آتش

Зани мискин ба чашмаш хор гардад

زن مسکین به چشمش خوار گردد

Фусунгари марди азу безор гардад

فسونگر مرد ازو بیزار گردد

Зани бадбахт дар доми аўФтодаҳ

زن بدبخت در دام اوفتاده

Гирифтаи нангу об рӯй дода

گرفته ننگ و آب روی داده

Зани мискини фурӯтани марди бртн

زن مسکین فروتن مرد برتن

Камони сари кашии оҳҳтаҳи барзан

کمان سر کشی آهحته برزن

На мард бевафо дорадаш озарм

نه مرد بی وفا داردش آزرم

На дар номардумӣ дорад азуи шарм

نه در نامردمی دارد ازو شرم

Наварзад меҳр ва низ афсӯс дорад

نورزد مهر و نیز افسوس دارد

Нагӯяд хубу нангаш бар шуморад

نگوید خوب و ننگش بر شمارد

Зани умедвор буд аз доғи умед

زن امیدوار بود از داغ امید

Гудозади ҳамчуи барф аз тоби хуршед

گدازد همچو برف از تاب خورشید

Ба меҳри андар буд чун гӯри хаста

به مهر اندر بود چون گور خسته

Дилу ҷонаш ба банди меҳри баста

دل و جانش به بند مهر بسته

Гуҳии тарсади зи шӯйу гуҳи зи хуишон

گهی ترسد ز شوی و گه ز خویشان

Гуҳии коҳади зи биму шарми яздон

گهی کاهد ز بیم و شرم یزدان

Бад-ӣни сари нангу рсўоииш бе мар

بدین سر ننگ و رسواییش بی مر

Бидон сари оташи дӯзахи баробар

بدان سر آتش دوزخ برابر

Бидон ҷое ки нек ва бад бипурсанд

بدان جایی که نیک و بد بپرسند

зи шоҳон ва ҷҳондорон натарсанд

ز شاهان و جهانداران نترسند

Маро кӣ дил диҳад кардан чунин кор

مرا کی دل دهد کردن چنین کار

Ки шарм халқ бошад бими додар

که شرم خلق باشد بیم دادار

Агар корӣ кунам бар коми девам

اگر کاری کنم بر کام دیوم

Бисӯзад мари марои гиҳони хдиўм

بسوزد مر مرا گیهان خدیوم

Вагар рози маро мардум бидонанд

و گر راز مرا مردم بدانند

Ҳамаи каси тухми меҳрами брФшоннд

همه کس تخم مهرم برفشانند

Гуруҳе дар тани ман тамаъ доранд

گروهی در تن من طمع دارند

зи коми хеш ҷустан ҷон супоранд

ز کام خویش جستن جان سپارند

Гуруҳеи нангу расвоӣами ҷӯянд

گروهی ننگ و رسواییم جویند

Биҷузи зиштии марои чизеи нгўинд

بجز زشتی مرا چیزی نگویند

Чу ком ҳар касе аз ман барояд

چو کام هر کسی از من برآید

Биҷузи дӯзахи маро ҷое нишоед

بجز دوزخ مرا جایی نشاید

Пас он дар чун гушойам бар равонам

پس آن در چون گشایم بر روانم

Казу ояд наҳифи ҷовдонам

کزو آید نهیب جاودانم

Паноҳи ман ба ҳар кории хиради бод

پناه من به هر کاری خرد باد

Ки ҷӯяд ростӣ ва пурвирд дод

که جوید راستی و پرورد داد

Умеди ман ба яздони боди ҷовид

امید من به یزدان باد جاوید

Ки ҷуз ӯ нест шоиста ба умед

که جز او نیست شایسته به امید

Чу бишунид ин сухани доя аз он моҳ

چو بشنید این سخن دایه از آن ماه

зи висаи даст комаш дид кӯтоҳ

ز ویسه دست کامش دید کوتاه

зи дигар дар Марвро дод посух

ز دیگر در مرو را داد پاسخ

Ки бошад кори нек аз бахти фаррух

که باشد کار نیک از بخت فرخ

з чарх ояд қсо наз коми мардум

ز چرخ آید قصا نز کام مردم

Азиро банда омад номи мардум

ازیرا بنده آمد نام مردم

Ту пиндорӣ ба мардӣу далерӣ

تو پنداری به مردی و دلیری

зи шерони барад шояд табъи ширӣ

ز شیران بُرد شاید طبع شیری

з чарх омад ҳамаи чизеи навишта

ز چرخ آمد همه چیزی نوشته

Навишта бо равон мо сиришта

نوشته با روان ما سرشته

Навиштаи ҷовдон дигар нагардад

نوشته جاودان دیگر نگردد

Ба ранҷу кӯшиш аз мо барнагардад

به رنج و کوشش از ما برنگردد

Чу бахт омад турои бастади зи вирў

چو بخت آمد ترا بستد ز ویرو

Бурид аз шаҳр ва аз дидори шҳрў

برید از شهر و از دیدار شهرو

Кунун низ он буд кат бахт хоҳад

کنون نیز آن بود کت بخت خواهد

На коми бахти бФзоид на коҳад

نه کام بخت بفزاید نه کاهد

Ҷавобаш дод виси моҳи пайкар

جوابش داد ویس ماه پیکر

Ки неку бади ҳама бахт оварад бар

که نیک و بد همه بخت آورد بر

Валикин ҳар ки ӯ бдкрд бад дид

ولیکن هر که او بدکرد بد دید

Басои мардум ки як бад кард ва сад дид

بسا مردم که یک بد کرد و صد دید

Нахустин кор бад омад зи шҳрў

نخستین کار بد آمد ز شهرو

Ки додаш ҷуфти мӯбадро ба вирў

که دادش جفت موبد را به ویرو

Бадӣ ӯ кард ва мо ин бад накардем

بدی او کرد و ما این بد نکردیم

Нигар то дард ваанда чанд хӯрдем

نگر تا درد و انده چند خوردیم

Манам бади номи вирў низ бади ном

منم بد نام ویرو نیز بد نام

Манам бекому вирў низ бе ком

منم بی کام و ویرو نیز بی کام

Марои ин панд бас бошад ки дидам

مرا این پند بس باشد که دیدم

зи бади номону бад корон буридам

ز بد نامان و بد کاران بریدم

Чаро ман хештанро бади писандам

چرا من خویشتن را بد پسندم

Баҳона зон бадӣ бар бахти бандам

بهانه زان بدی بر بخت بندم

Ман аз бахти накӯ на хор бошам

من از بخت نکو نه خوار باشم

Чу дар кори бад ӯ ёр бошам

چو در کار بد او یار باشم

Дигар раҳ доя гуфт эй сарви симин

دگر ره دایه گفت ای سرو سیمین

На фарзанд манаст озодаи ромин

نه فرزند منست آزاده رامین

Ки ман фарзандро пуштии намоям

که من فرزند را پشتی نمایم

Бидон каз банди меҳраши бргшоим

بدان کز بند مهرش برگشایم

Агар вайро кунад додари пуштӣ

اگر وی را کند دادار پشتی

Набинад зосмони ҳаргизи дуруштӣ

نبیند زاسمان هرگز درشتی

Шунида сетии магари гуфтори доно

شنیده‌ستی مگر گفتار دانا

Ки ҳаст эзад ба ҳар кории тавоно

که هست ایزد به هر کاری توانا

Ҷаҳонро зери фармони офарӣдаи сет

جهان را زیر فرمان آفریده‌ست

Ҳамаи корӣ ба андозаи бурӣдаи сет

همه کاری به اندازه بریده‌ست

Басии бинии шигифтӣҳои гиҳон

بسی بینی شگفتیهای گیهان

Ки рози он шигифтӣ ёфт натавон

که راز آن شگفتی یافت نتوان

Басои бади кеш ков гардад накӯи кеш

بسا بد کیش کاو گردد نکو کیش

Басои қорун ки гардад хору дарвеш

بسا قارون که گردد خوار و درویش

Басои вайрон ки гардад коху айвон

بسا ویران که گردد کاخ و ایوان

Басои майдон ки гардад боғу бустон

بسا میدان که گردد باغ و بستان

Басои меҳтар ки гардад хору кеҳтар

بسا مهتر که گردد خوار و کهتر

Басои кеҳтар ки гардад шоҳу меҳтар

بسا کهتر که گردد شاه و مهتر

зи меҳр ар талхят бояд чашедан

ز مهر ار تلخیت باید چشیدن

Сар аз чанбараш натавонӣ кашӣдан

سر از چنبرش نتوانی کشیدن

Қазогар бар ту ронад меҳрбонӣ

قضا گر بر تو راند مهربانی

Набошад ҷузи қазои осмонӣ

نباشد جز قضای آسمانی

На дониш суд дорад на саворӣ

نه دانش سود دارد نه سواری

На ҳушёрӣ ва на парҳезгорӣ

نه هشیاری و نه پرهیزگاری

На тундӣ суд дорад на сутургӣ

نه تندی سود دارد نه سترگی

На ганҷу гавҳару ному бузургӣ

نه گنج و گوهر و نام و بزرگی

На тадбиру ҳунар на подшоиӣ

نه تدبیر و هنر نه پادشایی

На парҳезу гуҳар на прсоиӣ

نه پرهیز و گهر نه پرسایی

На шҳрў дидан ва на хешу пайванд

نه شهرو دیدن و نه خویش و پیوند

На андарзи накӯ на ростии панд

نه اندرز نکو نه راستی پند

Чу меҳр омад бибояд сохт ночор

چو مهر آمد بباید ساخت ناچار

Ббрдни кому ноком аз касони бор

ببردن کام و ناکام از کسان بار

Ба ёд ояд турои гуфтори ман зуд

به یاد آید ترا گفتار من زود

Казин оташ надидӣ ту магари дӯд

کزین آتش ندیدی تو مگر دود

Чу Меҳрии зини фузунтар озмоиӣ

چو مهری زین فزونتر آزمایی

Суханҳои маро онгаҳ стоиӣ

سخنهای مرا آنگه ستایی

Ту бинии равшан ва ман низ байнам

تو بینی روشن و من نیز بینم

Ки ман бо ту ба меҳрам ё ба кинам

که من با تو به مهرم یا به کینم

з бахт ояд баҳона ё на аз бахт

ز بخت آید بهانه یا نه از بخت

Замона нарм бошад бо ту ё сахт

زمانه نرم باشد با تو یا سخت