Чу сар бар зад зи ховари рӯзи дигар

چو سر بر زد ز خاور روز دیگر

Хури тобон чу рӯй виси дилбар

خور تابان چو روی ویس دلبر

Ба ҷойу идда гуҳ шуд бози доя

به جای و عده گه شد باز دایه

Нишастанд ӯу ромини зери соя

نشستند او و رامین زیر سایه

Марвро дид ромини сахти хуррам

مرُو را دید رامین سخت خرّم

Чу киштӣ хушк гашта ёфта нам

چو کشتی خشک گشته یافته نم

Бадв гуфт эй сазовори фузӯнӣ

بدو گفت ای سزاوار فزونی

Нагӯйӣ то худ аз даии боз чунӣ

نگویی تا خود از دی باز چونی

Ту шодӣ зонка рӯй вис дидӣ

تو شادی زانکه روی ویس دیدی

зи нӯшин лаби сухан нӯшин шунидӣ

ز نوشین لب سخن نوشین شنیدی

Хунаки чашмӣ ки бинад рӯй он моҳ

خنک چشمی که بیند روی آن ماه

Хунаки мағзӣ ки ёбад буии он моҳ

خنک مغزی که یابد بوی آن ماه

Хунаки чашму дилатро бо чунон рӯй

خنک چشم و دلت را با چنان روی

Хунаки ҳамсоягонатро дар он кӯй

خنک همسایگانت را در آن کوی

Пас онгаҳ гуфт чунаст он нигорин

پس آنگه گفت چونست آن نگارین

Ки кеҳтари боди пешаши ҷони ромин

که کهتر باد پیشش جان رامین

Расонидии бадви пайғоми зорам

رسانیدی بدو پیغام زارم

Марвро ёд кардӣ ҳолу корам

مرُو را یاد کردی حال و کارم

Ба посух доя гуфт эй шери ҷангӣ

به پاسخ دایه گفت ای شیر جنگی

Шикеб бош дар меҳру дирангӣ

شکیبا باش در مهر و درنگی

Ки натавон баради мастиро зи мисатон

که نتوان برد مستی را ز مستان

Кушодани банди сармо аз зимистон

گشادن بند سرما از زمستان

Заминро аз гулобу гули бшстн

زمین را از گلاب و گل بشستن

Бадв бар боду дарёро ббстн

بدو بر باد و دریا را ببستن

Дили виса ба дом андар кашӣдан

دل ویسه به دام اندر کشیدن

зи меҳри модару вирў баридан

ز مهر مادر و ویرو بریدن

Дилаш зон банди дерин бар кушодан

دلش زان بند دیرین بر گشادن

зи нави банд дигар бар вай ниҳодан

ز نو بند دگر بر وی نهادن

Бидодам ҳар чаҳ гуфтӣ он паёмам

بدادم هر چه گفتی آن پیامم

Биҷӯшед ва ба зиштии баради номам

بجوشید و به زشتی برد نامم

Надодаши посух ва бо ман бар ошуфт

ندادش پاسخ و با من بر آشفت

Чунин гуфт ва чунин гуфт ва чунин гуфт

چنین گفت و چنین گفت و چنین گفت

Чу ромин ҳар чаҳ доя гуфт бишунид

چو رامین هر چه دایه گفت بشنید

Ба чашмаши рӯзи равшан тира гардид

به چشمش روز روشن تیره گردید

Мар варо гуфт мардони ҷаҳони пок

مر و را گفت مردان جهان پاک

На яксар бевафо бошанд ва бе бок

نه یکسر بی وفا باشند و بی باک

Набошад ҳар касеро тани пари оҳӯ

نباشد هر کسی را تن پر آهو

Набошад ҳар касеро дил ба як ху

نباشد هر کسی را دل به یک خو

На ҳар харро ба чӯбӣ ронад бояд

نه هر خر را به چوبی راند باید

На ҳар касро ба номӣ хонд бояд

نه هر کس را به نامی خواند باید

Гар ӯ дидаи сети роҳи зишти кишон

گر او دیده‌ست راه زشت‌کیشان

Маро нашимурд бояд ҳам зи эшон

مرا نشمرد باید هم ز ایشان

Гуноҳиро ки ман ҳаргиз накардам

گناهی را که من هرگز نکردم

Ба дил дар зу гумонеи ҳам набардам

به دل در زو گمانی هم نبردم

Чаҳ бояд кард беҳудаи маломат

چه باید کرد بیهوده ملامت

На хуб ояд маломат бар саломат

نه خوب آید ملامت بر سلامت

Паём ман нагу он симтн ро

پیام من نگو آن سیمتن را

Шикастаи зулфакони пари шикан ро

شکسته زلفکان پر شکن را

Бигӯ моҳо нигорои ҳури чшмо

بگو ماها نگارا حور چشما

Парии руъёи бҳорои тези хшмо

پری رویا بهارا تیز خشما

Ба меҳр андар бипайванд ошноӣ

به مهر اندر بپیوند آشنایی

Мабар бар ман гуноҳ бе вафое

مبر بر من گناه بی وفایی

Ки ман бо ту хӯрам сад гӯнаи савганд

که من با تو خورم صد گونه سوگند

Кунам бо ту бидон савганди пайванд

کنم با تو بدان سوگند پیوند

Ки дорам то зем паймони меҳрат

که دارم تا زیم پیمان مهرت

Нёҳнҷми сар аз фармони меҳрат

نیاهنجم سر از فرمان مهرت

Ҳаме то ҷон ман бошад тани орой

همی تا جان من باشد تن آرای

Бадв бо ҷони ман меҳри ту бар ҷой

بدو با جان من مهر تو بر جای

НФрмўшми зи дили ёди ту ҳаргиз

نفرموشم ز دل یاد تو هرگز

На рӯзи ром на рӯзи ҳзоҳз

نه روز رام نه روز هزاهز

Бигуфт ину зи наргиси ашк чун мл

بگفت این و ز نرگس اشک چون مل

Фурӯ борид бар ду хирмани гул

فرو بارید بر دو خرمن گل

Ту гуфтӣ дидагонаш дар фишон кард

تو گفتی دیدگانش در فشان کرد

Бидон Меҳрӣ ки андари дил ниҳон кард

بدان مهری که اندر دل نهان کرد

Дил доя бидон бедили ббхшўд

دل دایه بدان بیدل ببخشود

Куҷо аз бедилии бахшӯданӣ буд

کجا از بیدلی بخشودنی بود

Бадв гуфт эй маро чун чашми равшан

بدو گفت ای مرا چون چشم روشن

Ба меҳр андар бапуш аз сабри ҷавшан

به مهر اندر بپوش از صبر جوشن

зи гиряи ишқро расвоӣ омад

ز گریه عشق را رسوایی آمد

зи расвои туро шайдое омад

ز رسوایی ترا شیدایی آمد

Ба ҷои вис агар хоҳии равонам

به جای ویس اگر خواهی روانم

Турои бахшами зи бахшиш дар намоям

ترا بخشم ز بخشش در نمایم

Шавам бо он санам беҳтар бакӯшам

شوم با آن صنم بهتر بکوشم

з бешармӣ яке хуфтон бапушам

ز بی شرمی یکی خفتان بپوشم

Маро то ҷон буд зу бар нигарадам

مرا تا جان بود زو بر نگردم

Ки ҷони хеш дар кор ту кардам

که جان خویش در کار تو کردم

Надонам росттар зини дил ки морост

ندانم راست تر زین دل که ماراست

Бар ояд коми дил чун дил буд рост

بر آید کام دل چون دل بود راست

Дигар раҳ шуд ба назд виси ма рӯй

دگر ره شد به نزد ویس مه روی

Сухан дар дили нигоридаи зи даҳ рӯй

سخن در دل نگاریده ز ده روی

Марвро дид чун моҳи ду ҳафта

مرو را دید چون ماه دو هفته

Миёни ъқдҳءи ҳиҷрони гирифта

میان عقدهء هجران گرفته

Дилаши бирён ва он ду дидаи гирён

دلش بریان و آن دو دیده گریان

Чу танурӣ казу бар хост тӯфон

چو تنوری کزو بر خاست طوفان

Ба чашмаши рӯзи равшан чун шаби тор

به چشمش روز روشن چون شب تار

Ба зераш хазу дебо чун сияҳи мор

به زیرش خز و دیبا چون سیه مار

Дигар бора забон бикшод доя

دگر باره زبان بگشاد دایه

Ки чун дарёи з гавҳар дошт моя

که چون دریا ز گوهر داشت مایه

Ҳаме гуфт аз ҷаҳони гуми бод ва бе ҷон

همی گفت از جهان گم باد و بی جان

Касе кови мар туро карда сети печон

کسی کاو مر ترا کرده‌ست پیچان

Гарони бодаш ба ҷон барандау дард

گران بادش به جان بر انده و درد

Чунон кондўаҳу дарди ту гарон кард

چنان کاندوه و درد تو گران کرد

Туро аз хону мону хешу пайванд

ترا از خان و مان و خویش و پیوند

Ҷудо кард ва ба дом даврӣ афганд

جدا کرد و به دام دوری افگند

зи нӯшин модару фаррухи бародар

ز نوشین مادر و فرخ برادر

Яке бо ҷони яке бо дили баробар

یکی با جان یکی با دل برابر

Дарин гиҳон тӯй бӯда ҳамоно

درین گیهان توی بوده همانا

Даранда нотавону ношикеб

در انده ناتوان و ناشکیبا

Набарди ҷонатро аз дарду озор

نبرد جانت را از درد و آزار

Нашавед дилатро аз доғу тимор

نشوید دلت را از داغ و تیمار

Чаҳ бояд ин хирад кат дод яздон

چه باید این خرد کت داد یزدان

Чу дардатро нахоҳад буд дармон

چو دردت را نخواهد بود درمان

Бисӯзам чун турои сӯзони бубинам

بسوزم چون ترا سوزان ببینم

Бипечам чун турои печони бубинам

بپیچم چون ترا پیچان ببینم

Хирадманд аз хирад ҷӯяд ҳамаи чор

خردمند از خرد جوید همه چار

Ба дасти чораи бигузоради ҳамаи кор

به دست چاره بگذارد همه کار

Турои яздон хирад дода сету дониш

ترا یزدان خرد داده‌ست و دانش

Вазин дониши надодати ҳеҷ ромиш

وزین دانش ندادت هیچ رامش

Ба хари Монӣ ки дорад бори шамшер

به خر مانی که دارد بار شمشیر

Надорад суди вайро чун расад шер

ندارد سود وی را چون رسد شیر

Кунун то кӣ чунин тимори дорӣ

کنون تا کی چنین تیمار داری

Чунин биҷодаҳ бар динори борӣ

چنین بیجاده بر دینار باری

Макун бар рӯзи бурное бибахшоӣ

مکن بر روز بُرنایی ببخشای

Чунин андӯҳ бар анда мефизой

چنین اندوه بر انده میفزای

Ба бегонаи замини мхрўши чандин

به بیگانه زمین مخروش چندین

Макун бар бахт ва бар авранги нафрин

مکن بر بخت و بر اورنگ نفرین

Сзўшти солу ма андар канораст

سزوشت سال و مه اندر کنارست

Ба гуфторат ҳамеша гӯш дораст

به گفتارت همیشه گوش دارست

Сурӯшу бахтро чандин маёзор

سروش و بخت را چندین میازار

Ба гуфторӣ ки бошад нои сазовор

به گفتاری که باشد نا سزاوار

Тӯии бонӯии Эрони моҳи турон

توی بانوی ایران ماه توران

Худованд батон хуршеди ҳурон

خداوند بتان خورشید حوران

Ҷавониро ба дарё дар миндоз

جوانی را به دریا در مینداز

Тани симин ба тоби ранҷи мгдоз

تن سیمین به تاب رنج مگداز

Ки кӯтоҳаст моро зиндагонӣ

که کوتاهست ما را زندگانی

Напояд дайри умри ин ҷаҳонӣ

نپاید دیر عمر این جهانی

Равони баси арҷманд ва бас азизаст

روان بس ارجمند و بس عزیزست

Чаро наздат кам аз нимӣ пашизаст

چرا نزدت کم از نیمی پشیزست

Азизонро бад-ӣн ойин надоранд

عزیزان را بدین آیین ندارند

Ҳамеша хаста ва ғамгин надоранд

همیشه خسته و غمگین ندارند

Равонат бо ту ёрӣ меҳрбонаст

روانت با تو یاری مهربانست

Рафиқӣ бо ту вайро ҷовдонаст

رفیقی با تو وی را جاودانست

Магари ту солу маи ин кори дорӣ

مگر تو سال و مه این کار داری

Ки ёри меҳрбонро хори дорӣ

که یار مهربان را خوار داری

Куҷои ромин ки бо ту меҳрбони гашт

کجا رامین که با تو مهربان گشت

Ба чашмати хоки роҳи шоягони гашт

به چشمت خاک راه شایگان گشت

Макун бо дӯстони зини ром тар бош

مکن با دوستان زین رام تر باش

Ҷаҳонро чун дарахтии мива бар бош

جهان را چون درختی میوه بر باش

Бидон бурнои длхстаҳ бибахшоӣ

بدان بُرنای دلخسته ببخشای

Ҳам ӯро ҳам тани худро мФрсоӣ

هم او را هم تن خود را مفرسای

Макун бегонагӣ бо он ҷавонмард

مکن بیگانگی با آن جوانمرد

Бпрўри меҳри он кови меҳри пурвирд

بپرور مهر آن کاو مهر پرورد

Чу аз ту каси наёбади хушӣу ком

چو از تو کس نیابد خوشی و کام

Чаҳ рӯй ту чаҳ чшмо рӯй бар бом

چه روی تو چه چشما روی بر بام

Чу бишунид ин сухани виса бар ошуфт

چو بشنید این سخن ویسه بر آشفت

Ба тундии сахти гуфтораш басӣ гуфт

به تندی سخت گفتارش بسی گفت

Бадв гуфт эй бидонадяшу бнФрин

بدو گفت ای بداندیش و بنفرین

Маи ту бодӣу маи вису маи ромин

مه تو بادی و مه ویس و مه رامین

Маи хўзони боди воруни ҷойу бумат

مه خوزان باد وارون جای و بومت

Маи ин гуфтор ва ин дидор шавамат

مه این گفتار و این دیدار شومت

зи шаҳр ту наёяд ҷузи бади ахтар

ز شهر تو نیاید جز بد اختر

зи тухм ту наёяд ҷузи фусунгар

ز تخم تو نیاید جز فسونگر

Агар зойанд аз он тухмаи ҳазорон

اگر زایند از آن تخمه هزاران

Ҳама девон буванду бодсорон

همه دیوان بُوند و بادساران

На шан кирдор битавон озмудан

نه‌شان کردار بتوان آزمودن

На шан гуфторҳо битавон шунидан

نه‌شان گفتارها بتوان شنودن

Мабодои ҳеҷ кас аз неки номон

مبادا هیچ کس از نیک نامان

Ки фарзандаш диҳад бддоиаҳи зини сон

که فرزندش دهد بددایه زین سان

Чу аз доя бигирад шери нопок

چو از دایه بگیرد شیر ناپاک

Ба олӯдаи нажоду хуй бе бок

به آلوده نژاد و خوی بی باک

Кунад вижаи нажоди поки гавҳар

کند ویژه نژاد پاک گوهر

Аз он гавҳар ки ӯ дорад фурӯтар

از آن گوهر که او دارد فروتر

Агар шераш хӯрд фарзанди хуршед

اگر شیرش خورد فرزند خورشید

Ба нур ӯ набояд дошт умед

به نور او نباید داشت امید

Аз эзади шарми бодои модарам ро

از ایزد شرم بادا مادرم را

Ки кард олӯдаи вижаи гавҳарам ро

که کرد آلوده ویژه گوهرم را

Маро дар даст чун ту ҷодӯӣ дод

مرا در دست چون تو جادوی داد

Ки бо ту нест шарму дониш ва дод

که با تو نیست شرم و دانش و داد

Ту бади хоҳи манӣ на дояи ман

تو بد خواه منی نه دایهٔ من

Бихоҳӣ баради обу сояи ман

بخواهی برد آب و سایهٔ من

Марои фарҳангу некӯ номӣ омӯз

مرا فرهنگ و نیکو نامی آموز

Маро поянда бош аз бади шабу рӯз

مرا پاینده باش از بد شب و روز

Ту чандон хештанро ме ситудӣ

تو چندان خویشتن را می ستودی

Ба номи нек ва худ бади ном будӣ

به نام نیک و خود بد نام بودی

Бидон хуии сутургу чашм бе шарм

بدان خوی سترگ و چشم بی شرم

Бад-ӣни гуфтору кирдор бе озарм

بدین گفتار و کردار بی آزرم

Ҳама науммат ба хоки андари Фгндӣ

همه نامت به خاک اندر فگندی

Ҳамаи меҳри худ аз дилҳо бикунадӣ

همه مهر خود از دلها بکندی

Надорад мари турои миқдору озарм

ندارد مر ترا مقدار و آزرم

Ҷузи он ков чун ту бошад шӯх ва бе шарм

جز آن کاو چون تو باشد شوخ و بی شرم

Чаҳ гуфторати маро чаҳ номаи марг

چه گفتارت مرا چه نامهٔ مرگ

Ҳамеи резами азу чун аз хазони барг

همی ریزم ازو چون از خزان برگ

Марои гӯйӣ ба кӯтаҳи зиндагонӣ

مرا گویی به کوته زندگانی

Чаро хушӣу коми дили нзонӣ

چرا خوشی و کام دل نزانی

Агар некӯ кунам то зиндаи монам

اگر نیکو کنم تا زنده مانم

Аз он беҳтар ки коми хеши ронам

از آن بهتر که کام خویش رانم

Биҳишти равшану дидори яздон

بهشت روشن و دیدار یزدان

Ба коми ин ҷаҳонӣ ёфт натавон

به کام این جهانی یافت نتوان

Ҷаҳон дар чашм доно ҳаст бозӣ

جهان در چشم دانا هست بازی

Набошад ҳеҷ бозиро дарозӣ

نباشد هیچ بازی را درازی

Пас эй дояи ту ҷонатро маранҷон

پس ای دایه تو جانت را مرنجان

зи баҳр ман махӯр зинҳор бо ҷон

ز بهر من مخور زنهار با جان

Ки ман нниўшми ин гуфтори хомат

که من ننیوشم این گفتار خامت

Науфтам ҳаргизи андари поидомт

نیفتم هرگز اندر پایدامت

На ман Тифлам ки бФрибм ба рангӣ

نه من طفلم که بفریبم به رنگی

Ва ё мурғам ки бар пурм ба сангӣ

و یا مرغم که بر پرم به سنگی

Сухан ки шунидае аз бе хидри ром

سخن که شنیده ای از بی خدر رام

Ба гӯш ман фусунаст он на пайғом

به گوش من فسونست آن نه پیغام

Нигар то низ пеш ман нагӯйӣ

نگر تا نیز پیش من نگویی

зи ман хушнӯдӣ девон наҷӯӣ

ز من خشنودی دیوان نجویی

Ки ман дили зини ҷаҳон безор кардам

که من دل زین جهان بیزار کردم

Хирадро бар равон солор кардам

خرد را بر روان سالار کردم

Ба ҳар сании худои донишу дайн

به هر سانی خدای دانش و دین

Ба аз девони хўзонӣу ромин

به از دیوان خوزانی و رامین

На озорами худои осмон ро

نه آزارم خدای آسمان را

На бифурӯшам биҳишти ҷовдон ро

نه بفروشم بهشت جاودان را

зи баҳри доя бешарм ва бе дайн

ز بهر دایهٔ بی شرم و بی دین

Бидода ҳар ду гетиро ба ромин

بداده هر دو گیتی را به رامین

Чу дояи хашми вис длстон дид

چو دایه خشم ویس دلستان دید

Суханҳо аз худоӣ осмон дид

سخنها از خدای آسمان دید

Замонӣ бо дили андеша ҳаме кард

زمانی با دل اندیشه همی کرد

Ки дармон чун падеди оради бад-ӣни дард

که درمان چون پدید آرد بدین درد

Нёромиди деви диж ба ромиш

نیارامید دیو دژ به رامش

Ҳамон май буд хуии хеши комаш

همان می‌بود خوی خویش کامش

Ҷузи он гоҳе ки кори вису ромин

جز آن گاهی که کار ویس و رامین

Биомезад ба ҳам чун чарбу ширин

بیامیزد به هم چون چرب و شیرین

Чу афсунҳо ба гирд оварад бе мар

چو افسونها به گرد آورد بی‌مر

з ҳар рангу заҳри ҷойу з ҳар дар

ز هر رنگ و زهر جای و ز هر در

Дигар бораи забон аз банд бикшод

دگر باره زبان از بند بگشاد

Суханҳо гуфт ҳамчун нақши нўшод

سخنها گفت همچون نقش نوشاد

Бадв гуфт эй гиромитар зи ҷонам

بدو گفت ای گرامی تر ز جانم

Ба зебу хӯбии афзӯн аз гумонам

به زیب و خوبی افزون از گمانم

Ҳамеша додҷўӣу рост гӯ бош

همیشه دادجوی و راست گو باش

Ҳамеша неки ному нек ху бош

همیشه نیک نام و نیک خو باش

Ман андар чаҳ ниёз ва чаҳ наҳифам

من اندر چه نیاز و چه نهیبم

Ки чун ту покзодиро фиребам

که چون تو پاکزادی را فریبم

Чаро гӯям сухан бо ту ба дастон

چرا گویم سخن با تو به دستان

Ки бар чиз касонам нест дастон

که بر چیز کسانم نیست دستان

Марои ромин на хешаст ва на пайванд

مرا رامین نه خویشست و نه پیوند

На ҳам гавҳар на ҳамзод ва на фарзанд

نه هم‌گوهر نه همزاد و نه فرزند

Нагӯйӣ то чаҳ хӯбӣ кард бо ман

نگویی تا چه خوبی کرد با من

Ки бо ӯ дӯсти гирдам бо ту душман

که با او دوست گردم با تو دشمن

Маро аз ду ҷаҳони коми ту бояд

مرا از دو جهان کام تو باید

Вази он комами ҳамеи номи ту бояд

وز آن کامم همی نام تو باید

Бигӯям бо ту ин рози ошкора

بگویم با تو این راز آشکاره

Куҷо акнӯн ҷзинм нест чора

کجا اکنون جزینم نیست چاره

Ҳар ойӣнаи ту аз мардуми бзодӣ

هر آیینه تو از مردم بزادی

На девӣ на парӣ на ҳўрзодӣ

نه دیوی نه پری نه حورزادی

зи ҷуфти пок чун вирў гусастӣ

ز جفت پاک چون ویرو گسستی

Ба афсун низ мӯбадро бибастӣ

به افسون نیز موبد را ببستی

Надидаи ҳеҷ мардӣ аз ту шодӣ

ندیده هیچ مردی از تو شادی

Ки то имрӯзи тани касро надодӣ

که تا امروز تن کس را ندادی

Ту низ аз кас надидӣ шодкомӣ

تو نیز از کس ندیدی شادکامی

Нрондии ком бо мардони тамомӣ

نراندی کام با مردان تمامی

Ду кардӣ шӯй ва ҳар ду аз ту падрӯд

دو کردی شوی و هر دو از تو پدرود

Чаҳ эшон ва чаҳ пӯлӣ зон сӯй равад

چه ایشان و چه پولی زان سوی رود

Агар худ дид хоҳӣ дар ҷаҳони мард

اگر خود دید خواهی در جهان مرد

Наёбӣ ҳамчуи ромини як ҷавонмард

نیابی همچو رامین یک جوانمرد

Чаҳ суд ар ту ба чеҳраи офтобӣ

چه سود ار تو به چهره آفتابی

Ки комии зини накӯ рӯе наёбӣ

که کامی زین نکو رویی نیابی

Ту ин хушӣ ндидстӣ ндонӣ

تو این خوشی ندیدستی ندانی

Ки бе ӯ хуш набошад зиндагонӣ

که بی او خوش نباشد زندگانی

Худо аз баҳр нар карда сети мода

خدا از بهر نر کرده‌ست ماده

Тӯии ҳам мода аз нари бзодаҳ

توی هم مادهٔ از نر بزاده

Занони меҳтарону номдорон

زنان مهتران و نامداران

Бузургони ҷаҳону комгорон

بزرگان جهان و کامگاران

Ҳама бо шавҳаранд ва бо дили шод

همه با شوهرند و با دل شاد

Ҷавононе чу сарву марду шамшод

جوانانی چو سرو و مُرد و شمشاد

Агар чаҳ шӯй ном бурдор доранд

اگر چه شوی نام بُردار دارند

Наоне дайгариро ёр доранд

نهانی دیگری را یار دارند

Гуҳӣ доранд шӯии нағз дар бар

گهی دارند شوی نغز در بر

Ба коми хеш ва гоҳе ёри дилбар

به کام خویش و گاهی یار دلبر

Агар ганҷи ҳамаи шоҳони ту дорӣ

اگر گنج همه شاهان تو داری

Наёбӣ ком чун бешӯйу ёрӣ

نیابی کام چون بی شوی و یاری

Чаҳ зеварҳои шоҳона чаҳ дебо

چه زیورهای شاهانه چه دیبا

Чаҳ гавҳарҳои некӯи рангу зебо

چه گوهرهای نیکو رنگ و زیبا

Занонро ин зи баҳри мард бояд

زنان را این ز بهر مرد باید

Ки мардонро нишот дил фазояд

که مردان را نشاط دل فزاید

Чу на мард аз ту нозад на ту аз мард

چو نه مرد از تو نازد نه تو از مرد

Чаро бошӣ ҳаме дар сурх ва дар зард

چرا باشی همی در سرخ و در زرد

Агар доне ки гуфтам ин сухани рост

اگر دانی که گفتم این سخن راست

зи ту дшмону нафринам на зебост

ز تو دشمان و نفرینم نه زیباست

Ман ин гуфтам з рӯй меҳрбонӣ

من این گفتم ز روی مهربانی

зи меҳри модарӣу доигонӣ

ز مهر مادری و دایگانی

Ки роминро ба ту дидам сазовор

که رامین را به تو دیدم سزاوار

Ту ӯро дўстгонӣ ӯ турои ёр

تو او را دوستگانی او ترا یار

Ту хуршедӣ ва ӯ моҳи ду ҳафта

تو خورشیدی و او ماه دو هفته

Чу ӯ сарваст ва ту шохи шукуфта

چو او سروست و تو شاخ شکفته

Ба меҳри андар чу шер ва ме бисозед

به مهر اندر چو شیر و می بسازید

Бисозед ва ба якдигар бинозед

بسازید و به یکدیگر بنازید

Чу ман байнами шуморо ҳар ду бо ҳам

چو من بینم شما را هر دو با هم

Набошад дар ҷаҳон зон пас марои ғам

نباشد در جهان زان پس مرا غم

Чу дояи ин суханҳо гуфт бо вис

چو دایه این سخنها گفت با ویس

Ба ёрӣ омадаш бо лашкари Иблис

به یاری آمدش با لشکر ابلیس

Ҳазорон доми пеш вис биниҳод

هزاران دام پیش ویس بنهاد

Ҳазорон дар зи пеш дилаш бикшод

هزاران در ز پیش دلش بگشاد

Бадв гуфт ин занони номдорон

بدو گفت این زنان نامداران

Нишаста шод бо дилбанду ёрон

نشسته شاد با دلبند و یاران

Ҳамаи касро ба шодӣ дастгоҳаст

همه کس را به شادی دستگاهست

Туро ҳамвора дарду вой ва оҳаст

ترا همواره درد و وای و آهست

Ба перӣ оядат рӯзи ҷавонӣ

به پیری آیدت روز جوانی

Ту нои дидаи замонии шодмонӣ

تو نا دیده زمانی شادمانی

Ҳар ойӣна на сангинӣ на рӯйин

هر آیینه نه سنگینی نه رویین

Даранда чун туоне буд чандин

در انده چون توانی بود چندین

Азин андешаи меҳраши гарм тар шуд

ازین اندیشه مهرش گرم‌تر شد

Дили сангинаши лухтии нарм тар шуд

دل سنگینش لختی نرم‌تر شد

На дом омад муҳимтар ҷузи забонаш

نه دام آمد مهمتر جز زبانش

Забонаш дошт пӯшида наонаш

زبانش داشت پوشیده نهانش

Ба гуфторӣ чу шукри дояро гуфт

به گفتاری چو شکر دایه را گفت

Набошад ҳеҷ занро чора аз ҷуфт

نباشد هیچ زن را چاره از جفت

Суханҳо ҳар чаҳ гуфтӣ рост гуфтӣ

سخنها هر چه گفتی راست گفتی

Накардӣ бо ман андари меҳри зафтӣ

نکردی با من اندر مهر زُفتی

Забон ҳар чанд суст ва но тавонанд

زبان هر چند سست و نا توانند

Дили орой далерон ҷаҳонанд

دل آرای دلیران جهانند

Ҳазорон хуй бад бошад дар эшон

هزاران خوی بد باشد در ایشان

Сазадгар дил набандад кас бар эшон

سزد گر دل نبندد کس بر ایشان

Маро низ онкӣ гуфтам ҳам аз онаст

مرا نیز آنکه گفتم هم از آنست

Ки тундӣ кардан аз табъ занонаст

که تندی کردن از طبع زنانست

Маро буд он сухан дар гӯш чунон

مرا بود آن سخن در گوش چونان

Ки дар дили рафтаи заҳри олӯдаи пайкон

که در دل رفته زهر آلوده پیکان

Азирои лӯхтакӣ тундӣ намудем

ازیرا لختکی تندی نمودم

Ки гуфтор аз дар тундии шунӯдам

که گفتار از در تندی شنودم

Забони хешро бад гӯй кардам

زبان خویش را بد گوی کردم

Пушаймонӣ кунун бисёр хӯрдам

پشیمانی کنون بسیار خوردم

Набоистам турои он зишти гуфтан

نبایستم ترا آن زشت گفتن

Наҳантро ббоистм нуҳуфтан

نهانت را ببایستم نهفتن

Чу ман корӣ нахоҳам кард бо кас

چو من کاری نخواهم کرد با کس

Ҷавоби ман худ ӯро дарди ман бас

جواب من خود او را درد من بس

Кунун он хоҳам аз бахшанда додар

کنون آن خواهم از بخشنده دادار

Ки бошад мари маро аз бади нигаҳдор

که باشد مر مرا از بد نگهدار

Нёлоид ба оҳӯии занонам

نیالاید به آهوی زنانم

Нигаҳ дорад зи оҳӯашони забонам

نگه دارد ز آهوشان زبانم

Бидорад то зем равшани тани ман

بدارد تا زیم روشن تن من

Ба коми дӯстону дарди душман

به کام دوستان و درد دشمن

Маро даврӣ диҳад аз ту бади омрўз

مرا دوری دهد از تو بد آمروز

Ки шогирдон ту бошанд бдрўз

که شاگردان تو باشند بدروز

Чу дигари рӯзи гетӣ бӯстон шуд

چو دیگر روز گیتی بوستان شد

Фурӯғи меҳр дар вай гулистон шуд

فروغ مهر در وی گلستان شد

Ба ҷой ваъда шуд озодаи ромин

به جای وعده شد آزاده رامین

Биёмад дояи пас бо дарду ғамгин

بیامد دایه پس با درد و غمگین

Марвро гуфт ромо чанд гӯйӣ

مرُو را گفت راما چند گویی

Дар оташи оби равшан чанд ҷӯӣ

در آتش آب روشن چند جویی

На шояд бодро дар бар гирифтан

نه شاید باد را در بر گرفتن

На дарёро ба муштӣ баргирафтан

نه دریا را به مشتی برگرفتن

На виси санги дилро меҳр додан

نه ویس سنگ دل را مهر دادن

На бо ӯ сар ба як болин ниҳодан

نه با او سر به یک بالین نهادن

зи хорои об меҳр ояд взў на

ز خارا آب مهر آید وزو نه

Ба меҳри андар ки хорои азу ба

به مهر اندر که خارا ازو به

Чу бурдорӣ миёни шӯрами овоз

چو برداری میان شورم آواز

Мари овози туро посух диҳад боз

مر آواز ترا پاسخ دهد باز

Дили висаи басии схтри зи шӯрам

دل ویسه بسی سختر ز شورم

Ба хуии бад ҳаме монад ба каждум

به خوی بد همی ماند به کژدم

Турои посухи надоди он сарви озод

ترا پاسخ نداد آن سرو آزاد

Балии дашноми сад гӯна ба ман дод

بلی دشنام صد گونه به من داد

Аҷаб мондам ман аз фарҳанги он моҳ

عجب ماندم من از فرهنگ آن ماه

Ки дар вай нест афсуни марои роҳ

که در وی نیست افسون مرا راه

Фиребу ҳилау найрангу дастон

فریب و حیله و نیرنگ و دستان

Буд пешаш чу ҳикмат назд мисатон

بود پیشش چو حکمت نزد مستان

На ӯ хоҳиши пазиради ҳаргиз аз ман

نه او خواهش پذیرد هرگز از من

На оғорши пазиради зи оби оҳан

نه آغارش پذیرد ز آب آهن

Чу бишунид ин сухани азодаҳи ромин

چو بشنید این سخن ازاده رامین

Чу кбг хаста шуд дар чанги шоҳин

چو کبگ خسته شد در چنگ شاهین

Ҷаҳон дар пеши чашмаши тангу торик

جهان در پیش چشمش تنگ و تاریک

Умедаши давр ва ним марги наздик

امیدش دور و نیم مرگ نزدیک

Таниши абри балоро гашта манзил

تنش ابر بلا را گشته منزل

Нами андари дидагону барқ дар дил

نم اندر دیدگان و برق در دل

Ҳам аз хашм ва ҳам аз гуфтори ҷонон

هم از خشم و هم از گفتار جانان

Зада бар ҷону дили ду гӯнаи пайкон

زده بر جان و دل دو گونه پیکان

Ба фарёд омад аз сахтӣ дигар бор

به فریاد آمد از سختی دگر بار

Магари сад бор гуфт эй дояи зинҳор

مگر صد بار گفت ای دایه زنهار

Марои фарёди раси як бори дигар

مرا فریاد رس یک بار دیگر

Ки ман чун ту надорам ёри дигар

که من چون تو ندارم یار دیگر

Нагирам бози даст аз домани ту

نگیرم باز دست از دامن تو

Манам бо хӯни худ дар гардани ту

منم با خون خود در گردن تو

Гар аз умеди ту навмеди гирдам

گر از امّید تو نومید گردم

Бисоти зиндагонӣ дар навардам

بساط زندگانی در نوردم

Шавам бар рози худ пардаи бадарам

شوم بر راز خود پرده بدرّم

Ҳам аз ҷон ва ҳам аз гетии бабрам

هم از جان و هم از گیتی ببرّم

Агар ранҷаи шӯии як бори дигар

اگر رنجه شوی یک بار دیگر

Бигӯе ҳоли ман бо он саман бар

بگویی حال من با آن سمن بر

Сипоси ҷовдони бошиддат бар ман

سپاس جاودان باشدت بر من

Ки оҳрмни наёбади роҳ дар ман

که آهرمن نیابد راه در من

Магари сангини дилаш бар ман бисӯзад

مگر سنگین دلش بر من بسوزد

Чароғи меҳрбонӣ бар фурӯзад

چراغ مهربانی بر فروزد

Магари зини хуй бад гардад пушаймон

مگر زین خوی بد گردد پشیمان

Наризад хӯну нстонди зи ман ҷон

نریزد خون و نستاند ز من جان

Дурудаши даҳ дуруди меҳрбонон

درودش ده درود مهربانان

Бигӯ эй коми перону ҷавонон

بگو ای کام پیران و جوانان

Дили ман дорӣ ва шояд ки дорӣ

دل من داری و شاید که داری

Ки бар дили доштани чобуки саворӣ

که بر دل داشتن چابک سواری

Тўризии хӯни ман шояд ки резӣ

توریزی خون من شاید که ریزی

Ки ҷони ошиқонро растхезӣ

که جان عاشقان را رستخیزی

Ту бар ҷону тани ман подшоиӣ

تو بر جان و تن من پادشایی

Ба чунин подшоиии ҳам ту шоиӣ

به چونین پادشایی هم تو شایی

Агар ҷони маро бо ман Бамоне

اگر جان مرا با من بمانی

Гузорам дар парастиши зиндагонӣ

گذارم در پرستش زندگانی

Ту донеи ман парастишро бшоим

تو دانی من پرستش را بشایم

На он бошам ки мардумро рибоем

نه آن باشم که مردم را ربایم

Агар бисёр кас бошанд ёрат

اگر بسیار کس باشند یارت

Яке чун ман набошад дӯстдорат

یکی چون من نباشد دوستدارت

Агар бо ман даромезӣ бадоне

اگر با من در آمیزی بدانی

Ки чун бошад вафоу меҳрбонӣ

که چون باشد وفا و مهربانی

Ту хуршедӣ вагар бар ман битобӣ

تو خورشیدی وگر بر من بتابی

Марои ёқӯти меҳри хеши ёбӣ

مرا یاقوت مهر خویش یابی

Агар шоим ба меҳру дӯстдорӣ

اگر شایم به مهر و دوستداری

з ман бурдор бори гарму хорӣ

ز من بردار بار گرم و خواری

Марои зиндаи бимон то зиндагонӣ

مرا زنده بمان تا زندگانی

Кунам дар кори меҳрати ройгонӣ

کنم در کار مهرت رایگانی

Пас ар хоҳӣ ки ҷони ман сетоне

پس ار خواهی که جان من ستانی

Ҳар он рӯзӣ ки хоҳии худ туоне

هر آن روزی که خواهی خود توانی

Вагар бо хуии ту бичори гирдам

و گر با خوی تو بیچار گردم

зи ҷони хештани безори гирдам

ز جان خویشتن بیزار گردم

Фурӯи уфтами зи кӯҳи тунди боло

فرو افتم ز کوه تند بالا

Ҷҳм дар мавҷи оби жарфи дарё

جهم در موج آب ژرف دریا

Гирифторӣ туро бошад ба ҷонам

گرفتاری ترا باشد به جانم

Бидон сари ҷони хеш аз ту ситонам

بدان سر جان خویش از تو ستانم

Ба пеши доварӣ ков дод хоҳад

به پیش داوری کاو داد خواهد

Ҳама дод ҷаҳон ӯ дод хоҳад

همه داد جهان او داد خواهد

Бигуфтам ончӣ донистам ту ба дон

بگفتم آنچه دانستم تو به دان

Гўо бар мо ду тани баси боди яздон

گوا بر ما دو تن بس باد یزدان

зи баси зорӣ ва аз баси ашки хунин

ز بس زاری و از بس اشک خونین

Дили доя ба дард оварад ромин

دل دایه به درد آورد رامین

Бишуд дояи зи пешаш бо дили риш

بشد دایه ز پیشش با دل ریش

Марвро дард бар дил зон ӯ беш

مرو را درد بر دل زان او بیش

Чу пеш вис шуд бинишаст хомӯш

چو پیش ویس شد بنشست خاموش

Дил аз тимору андешаи пар аз ҷӯш

دل از تیمار و اندیشه پر از جوش

Дигар бораи суханҳои нигорин

دگر باره سخنهای نگارین

Чу дрпиўстаҳ кард аз баҳри ромин

چو درپیوسته کرد از بهر رامین

Бигуфт эй шоҳи хубони моҳи ҳурон

بگفت ای شاه خوبان ماه حوران

Туро марданд наздикону даврон

ترا مردند نزدیکان و دوران

Бихоҳам гуфт бо ту як сухани роз

بخواهم گفت با تو یک سخن راز

Марои шармати фурӯи бастаи сети овоз

مرا شرمت فرو بسته‌ست آواز

Ҳамеи тарсами азин аз шоҳи мӯбад

همی ترسم ازین از شاه موبد

Ки тарсад ҳар касе аз мардуми бад

که ترسد هر کسی از مردم بد

зи нангу сарзаниш парҳез дорам

ز ننگ و سرزنش پرهیز دارم

Казишон тира гардад рӯзгорам

کزیشان تیره گردد روزگارم

зи дӯзах низ тарсонам ба фарҷом

ز دوزخ نیز ترسانم به فرجام

Ки дар дӯзах шавам бади рӯзу бадном

که در دوزخ شوم بد روز و بدنام

Ва лекин чун брондишми зи ромин

و لیکن چون براندیشم ز رامین

Взони рухсори зарду ашки хунин

وزآن رخسار زرد و اشک خونین

Взони гуфтани маро эй дояи зинҳор

وزآن گفتن مرا ای دایه زنهار

Ки шдҷону ҷаҳон бар чашми ман хор

که شدجان و جهان بر چشم من خوار

Хирадро дар ду дида ӯ бидӯзад

خرد را در دو دیده او بدوزد

Дигар бораи дилам бар вай бисӯзад

دگر باره دلم بر وی بسوزد

Бидон мискини чунон бахшоиши орм

بدان مسکین چنان بخشایش آرم

Ки бо зоряши ҷонро хор дорам

که با زاریش جان را خوار دارم

Басӣ дидам ба гетии ошиқи зор

بسی دیدم به گیتی عاشق زار

Мижаи пурашки хӯну дили пари озор

مژه پراشک خون و دل پر آزار

Ндидстми бад-ӣни бечорагии кас

ندیدستم بدین بیچارگی کس

Ба сад ошиқи яке тимор ӯ бас

به صد عاشق یکی تیمار او بس

Суханҳояши ту пиндорӣ ки теғаст

سخنهایش تو پنداری که تیغست

Ҳамон чашмаши ту пиндорӣ ки меғаст

همان چشمش تو پنداری که میغست

Бурӣда шуд қарор ман бидон теғ

بریده شد قرار من بدان تیغ

Нигун шуд хона сабрам бидон меғ

نگون شد خانهٔ صبرم بدان میغ

Ҳамеи тарсам ки ӯ ногуҳи бимирад

همی ترسم که او ناگه بمیرد

Ба марг ӯ маро яздон бигирад

به مرگ او مرا یزدان بگیرد

Макун моҳо бидон мискин бибахшоӣ

مکن ماها بدان مسکین ببخشای

Ба хӯн ӯ равонатро мёлоӣ

به خون او روانت را میالای

Чаҳ бФзоидтгар хунаш бирезӣ

چه بفزایدت گر خونش بریزی

Ки бошад дархурат чун зу гурезӣ

که باشد درخورت چون زو گریزی

На акнӯн ва на зини пас то ба сад сол

نه اکنون و نه زین پس تا به صد سال

Ҷавон бошад бидон брз ва бидон ёл

جوان باشد بدان برز و بدان یال

Ҷавону чобуку роду сухани дон

جوان و چابک و راد و سخن‌دان

Бадви пайдои нишони фари яздон

بدو پیدا نشان فر یزدان

Турои яздон чу ин рӯй накӯ дод

ترا یزدان چو این روی نکو داد

Ба ҷони ман ки худ аз баҳр ӯ дод

به جان من که خود از بهر او داد

Туро чун ҳуру дебо рӯй бнгошт

ترا چون حور و دیبا روی بنگاشت

Пас андари меҳр ва дар соя ҳаме дошт

پس اندر مهر و در سایه همی داشت

Бидон то меҳр ту бахшад ба ромин

بدان تا مهر تو بخشد به رامین

Пас ӯ хусрав буд моро ту ширин

پس او خسرو بود ما را تو شیرین

Ба ҷони ман ки ҷуз чунин набошад

به جان من که جز چونین نباشد

Турои солори ҷуз ромин набошад

ترا سالار جز رامین نباشد

Ҳаме то дояи савгандон ҳаме хӯрд

همی تا دایه سوگندان همی خورد

Якояки висро бовар ҳаме кард

یکایک ویس را باور همی کرد

Фузун шуд дар дилаши бахшоиши ром

فزون شد در دلش بخشایش رام

Гирифт аз дӯстии ороиши ром

گرفت از دوستی آرایش رام

Ситезаш кам шуду меҳраши биФзўд

ستیزش کم شد و مهرش بیفزود

Падед омад аз оташи лӯхтакии дӯд

پدید آمد از آتش لختکی دود

Вафо чун субҳ дар ҷонаш асар кард

وفا چون صبح در جانش اثر کرد

Вазони пас рӯзи меҳраш сар баровард

وزان پس روز مهرش سر برآورد

Бишуд дар посухаши чираи забонӣ

بشد در پاسخش چیره زبانی

Ки будаш хомшии ҳамдостонӣ

که بودش خامشی همداستانی

Ҳамеи печиди сарро бар баҳона

همی پیچید سر را بر بهانه

Гуҳӣ дидӣ замини гуҳи осмона

گهی دیدی زمین گه آسمانه

Рахш аз шарми ду гӯнаи брштӣ

رخش از شرم دو گونه برشتی

Гуҳӣ мегаван ва гоҳе зарди гаштӣ

گهی میگون و گاهی زرد گشتی

Таниш аз шарм ҳамчун чашмаи об

تنش از شرم همچون چشمهٔ آب

Чикон зу хуй чу марвориди хўшоб

چکان زو خوی چو مروارید خوشاب

Чунин бошад равони мҳрдорон

چنین باشد روان مهرداران

Ки бахшоиш кунанд бар неки ёрон

که بخشایش کنند بر نیک یاران

Дили андари меҳр , май брҳнҷд аз тан

دل اندر مهر، می‌برهنجد از تن

Чунон чун санги миғнотиси зоҳн

چنان چون سنگ مغناطیس زاهن

Ба як дили меҳр пайвастан нишоед

به یک دل مهر پیوستن نشاید

Чу хари каши бор бар як сӯ напояд

چو خر کش بار بر یک سو نپاید

Ҳаме донист ҷодӯи дояи пер

همی دانست جادو دایهٔ پیر

Казин бор аз камонаш рост шуд тир

کزین بار از کمانش راست شد تیر

Рамидаи гӯр дар доҳўлш афтод

رمیده گور در داهولش افتاد

Вази афсунаш ба банд омад сари бод

وز افسونش به بند آمد سر باد