Се тоъат воҷиб омад бар хирадманд

سه طاعت واجب آمد بر خردمند

Ки он ҳар се ба ҳам доранд пайванд

که آن هر سه به هم دارند پیوند

Азишонсти дилро шодкомӣ

ازیشانست دل را شادکامی

Взишонсти ҷонро неки номӣ

وزیشانست جان را نیک‌نامی

Дил аз фармони ин ҳар се магардон

دل از فرمان این هر سه مگردان

Агар хоҳӣ ки ёбӣ ҳар ду гиҳон

اگر خواهی که یابی هر دو گیهان

Бад-ӣни гетии сутӯдаи зиндагонӣ

بدین گیتی ستوده زندگانی

Бидон гетии биҳишти ҷовдонӣ

بدان گیتی بهشت جاودانی

Яке фармон додар ҷаҳонаст

یکی فرمان دادار جهانست

Ки ҷонро зу наҷот ҷовдонаст

که جان را زو نجات جاودانست

Дувуми фармони пайғамбари Муҳамад

دوم فرمان پیغمبر محمد

Ки онро кофар бедайн кунад рад

که آن را کافر بی‌دین کند رد

Сими фармони султони ҷаҳондор

سیم فرمان سلطان جهاندار

Ба малики андари баҳоии дайни додар

به ملک اندر بهای دین دادار

Абӯтолиби шаҳаншоҳи муаззам

ابوطالب شهنشاه معظم

Худованди худовандони олам

خداوند خداوندان عالم

Малики туғрули бки он хуршеди ҳиммат

ملک طغرل‌بک آن خورشیدْ همت

Ба ҳаркас зу расидаи ъзу неъмат

به هرکس زو رسیده عزّ و نعمت

Зафари вайро далелу ҷӯади ганҷур

ظفر وی را دلیل و جود گنجور

Вафои вайро амину ақли дастур

وفا وی را امین و عقل دستور

Мари онро коваст ҳам номи Муҳамад

مر آن را کاوست هم نام محمد

Чу ӯ Мансур шуд чун ӯ муаййид

چو او منصور شد چون او مؤید

Падед омад зи машриқи ҳамчуи хуршед

پدید آمد ز مشرق همچو خورشید

Ба давлати шоҳ шоҳон шуд чу ҷамшед

به دولت شاه شاهان شد چو جمشید

Ба ҳиндии теғи бастади ҳинду ховар

به هندی تیغ بستد هند و خاور

Ба туркии ҷангҷуёни рӯму барбар

به ترکی جنگجویان روم و بربر

Миёни бастаи сет бар маликати кушодан

میان بسته‌ست بر ملکت گشادن

Ҷаҳон гирад ҳаме аз даст додан

جهان گیرد همی از دست دادن

Чаҳ хуонеи қиссаи сосониён ро

چه خوانی قصهٔ ساسانیان را

Ҳмидўни дафтари сомониён ро

همیدون دفتر سامانیان را

Бихон ахбори султонро яке бор

بخوان اخبار سلطان را یکی بار

Ки гардад он ҳама бар чашми ту хор

که گردد آن همه بر چشم تو خوار

Биёбӣ андрўи чандон ки хоҳӣ

بیابی اندرو چندان که خواهی

Шигифтиҳои пирӯзӣу шоҳӣ

شگفتی‌های پیروزی و شاهی

Наводирҳоу давлатҳои даврон

نوادرها و دولت‌های دوران

Аҷоибҳоу қудратҳои яздон

عجایب‌ها و قدرت‌های یزدان

Бихон ахбор ӯро то бадоне

بخوان اخبار او را تا بدانی

Ки каси маликати наёбади ройгонӣ

که کس ملکت نیابد رایگانی

Замини моўролнҳру хуросон

زمین ماورالنهر و خراسان

Саросари шоҳро бӯда сети майдон

سراسر شاه را بوده‌ست میدان

Набардӣ карда бар ҳар ҷойгоҳӣ

نبردی کرده بر هر جایگاهی

Бирав бишкастаи солорӣу шоҳӣ

برو بشکسته سالاری و شاهی

Чу аз турони сӯии Эрон сафар кард

چو از توران سوی ایران سفر کرد

Чу Кайхусрав ба Ҷайҳун бар гузар кард

چو کیخسرو به جیحون بر گذر کرد

Сутураш буд киштии бахти раҳбар

ستورش بود کشتی بخت رهبر

Худояш буд пушту чархи ёвар

خدایش بود پشت و چرخ یاور

Нигар то чун яқини дилаши бади пок

نگر تا چون یقین دلْش بد پاک

Ки бар равадӣ чунон бигузашт бе бок

که بر رودی چنان بگذشت بی‌باک

Чу ншкўҳид ӯро дили зи Ҷайҳун

چو نشکوهید او را دل ز جیحون

Чаро бшкўҳд аз ҳоли дигаргун

چرا بشکوهد از حال دگرگون

На аз гармои шикваад на зи сармо

نه از گرما شکوهد نه ز سرما

На аз регу кавиру кӯҳу дарё

نه از ریگ و کویر و کوه و دریا

Биёбонҳои хоразму хуросон

بیابان‌های خوارزم و خراسان

Ба чашмаш ҳамчунон ояд ки бустон

به چشمش همچنان آید که بستان

Ҳмидўни шхҳои кӯҳи Қоран

همیدون شخّ‌های کوه قارن

Ба чашмаш ҳамчунон ояд ки гулшан

به چشمش همچنان آید که گلشن

На чун шоҳони дигар ҷом ҷӯйаст

نه چون شاهان دیگر جام‌جویست

Ки аз ранҷ озмудан ном ҷӯйаст

که از رنج آزمودن نام‌جویست

Ҳаме то оби Ҷайҳунро з пас монад

همی تا آب جیحون را ز پس ماند

Дусади Ҷайҳуни зи хӯн душманон ронад

دوصد جیحون ز خون دشمنان راند

Яке тӯфони зи шамшераши баромад

یکی طوفان ز شمشیرش برآمد

Казу рӯзи ҳамаи шоҳон сар омад

کزو روز همه شاهان سر آمد

Бидон гетии равони шоҳи масъӯд

بدان گیتی روان شاه مسعود

Хаҷал буд аз равони шоҳи Маҳмӯд

خجل بود از روان شاه محمود

Куҷо ӯ сарзаниш кардӣ фаровон

کجا او سرزنش کردی فراوان

Ки бспрдӣ ба нодонии хуросон

که بسپردی به نادانی خراسان

Кунун аз баси равони шаҳриёрон

کنون از بس روان شهریاران

Ки бо боди равони гаштанди ёрон

که با باد روان گشتند یاران

Ҳама аз даст ӯ шамшер хӯрданд

همه از دست او شمشیر خوردند

Ҳамаи шоҳӣу малик ӯро супурданд

همه شاهی و ملک او را سپردند

Равон ӯ бараст аз шармсорӣ

روان او بِرَست از شرمساری

Ки бисёранд ҳамчун ӯ ба зорӣ

که بسیارند همچون او به زاری

Ба наздик падар гашта сети маъзӯр

به نزدیک پدر گشته‌ست معذور

Ки беҳтар зу басӣ шаҳ дид мақҳур

که بهتر زو بسی شه دید مقهور

Кадомин шоҳ дар машриқи гуҳи
разм

کدامین شاه در مشرق گهِ رزم

Тавонистӣ задан бо шоҳи хоразм

توانستی زدن با شاه خوارزم

Шиносад ҳар ки дар айёми мо буд

شناسد هر که در ایام ما بود

Ки кори шаҳи малик чун бар само буд

که کار شهْ‌ملک چون بر سما بود

Савори тарк будаш садҳазорӣ

سوار ترک بودش صدهزاری

Ки баси бад бо сипоҳӣ зон саворӣ

که بس بد با سپاهی زان سواری

зи баси ков тохтани бараду шабихун

ز بس کاو تاختن برد و شبیخون

Шиквааш буд зон рустами афзӯн

شکوهش بود زانِ رستم افزون

Худованди ҷаҳони султони аъзам

خداوند جهان سلطان اعظم

Ба тадбири савобу рои муҳкам

به تدبیر صواب و رای محکم

Чунон лашкари бадаради рӯзи кӣна

چنان لشکر بدرّد روز کینه

Ки санадони гарони мари обгина

که سندان گران مر آبگینه

Ҳам аз султон ҳазимат шуд ба хорӣ

هم از سلطان هزیمت شد به خواری

Ҳам андари роҳ кушта шуд ба зорӣ

هم اندر راه کشته شد به زاری

Бидонадишони султон ончӣ буданд

بداَندیشان سلطان آنچه بودند

Ҳамин рӯз ва ҳамин ҳол озмуданд

همین روز و همین حال آزمودند

Ҳар он кеҳтар ки бо меҳтари ситезад

هر آن کهتر که با مهتر ستیزد

Чунон уфтад ки ҳаргизи брнхизд

چنان افتد که هرگز برنخیزد

Таниш гардад шақоватро фасона

تنش گردد شقاوت را فسانه

Рӯонаши тири хизлонро нишона

روانش تیر خذلان را نشانه

Ва лекингар варо душман набӯдӣ

و لیکن گر ورا دشمن نبودی

Пас ин чандини ҳунар бо ки намӯдӣ

پس این چندین هنر با که نمودی

Агар зулмат набӯдӣ сояи густар

اگر ظلمت نبودی سایه‌گستر

Набӯдӣ қадари хуршеди мунаввар

نبودی قدر خورشید منوّر

Ҳмидўни шоҳи гетии қадари волоаш

همیدون شاه گیتی قدر والاش

Падед оварад мардумро ба аъдоаш

پدید آورد مردم را به اعداش

Чу софӣ кард хоразму хуросон

چو صافی کرد خوارزم و خراسان

Фурӯд омад ба табаристону гиреҳгон

فرود آمد به طبرستان و گرگان

Заминӣ нест дар олами саросар

زمینی نیست در عالم سراسر

Азуи пажмурдатар аз ваии аҷаб тар

ازو پژمرده‌تر از وی عجب‌تر

Се гӯна ҷой бошад саъбу душвор

سه گونه جای باشد صعب و دشوار

Яке дарё дигар оҷому кҳсор

یکی دریا دگر آجام و کهسار

Саросари кӯҳ ӯ қалъа ҳамоно

سراسر کوه او قلعه همانا

Чу хандақ гашта дар домонаши дарё

چو خندق گشته در دامانش دریا

Надонад зираки онро васф кардан

نداند زیرک آن را وصف کردن

Надонад дев дар ваии роҳи бурдан

نداند دیو در وی راه بردن

Дарави мардони ҷангии гӣлу Дайлам

درو مردان جنگی گیل و دیلم

Далерону ҳунарҷӯёни олам

دلیران و هنرجویان عالم

Ҳунарашон ғоратасту ҷанги пеша

هنرشان غارتست و جنگ پیشه

Бёмхтаҳ дарон дарёу беша

بیامُخته دران دریا و بیشه

Чу роятҳои султонро бидиданд

چو رایت‌های سلطان را بدیدند

Чу дев аз номи яздони дррмиднд

چو دیو از نام یزدان دررَمیدند

Аз он дарё ки онҷо ҳаст , афзӯн

از آن دریا که آنجا هست، افزون

Азишон рехти султони ҷаҳони хӯн

ازیشان ریخت سلطان جهان خون

Кунун ёбанд онҷо бар дарахтон

کنون یابند آنجا بر درختان

Ба ҷои миваи мағзи шӯрбахтон

به جای میوه مغز شوربختان

Чу софии гашти шаҳр ва он вилоят

چو صافی گشت شهر و آن ولایت

Аз онҷои сӯй рай оварад роят

از آنجا سوی ری آورد رایت

Ба ҳар ҷое сипаҳдорон фиристод

به هر جایی سپهداران فرستاد

Ки як як мухтасар бо ту кунам ёд

که یک‌یک مختصر با تو کنم یاد

Сипаҳдорӣ ба макрон рафту гиреҳгон

سپهداری به مکران رفت و گرگان

Яке дигар ба Мӯсил рафту хўзон

یکی دیگر به موصل رفت و خوزان

Яке дигар ба Кирмон рафту Широз

یکی دیگر به کرمان رفت و شیراز

Яке дигар ба шаштар рафту Аҳвоз

یکی دیگر به ششتر رفت و اهواز

Яке дигар ба арон рафту армн

یکی دیگر به ارّان رفت و ارمن

Фгнди андари диёри рӯми шеван

فگند اندر دیار روم شیون

Сипаҳдорон ӯ пирӯзи гаштанд

سپهداران او پیروز گشتند

Бадандишон ӯ бдрўзи гаштанд

بد اندیشان او بدْروز گشتند

Расӯл омад бадв аз Арсалони хон

رسول آمد بدو از ارسلان‌خان

Ба номаи ҷусти азуи пайванду паймон

به نامه جست ازو پیوند و پیمان

Фиристодаш ба ҳадяи мол бисёр

فرستادش به هدیه مال بسیار

Пазируфташи хароҷи малики тотор

پذیرفتش خراج ملک تاتار

Ҷаҳони солор бо вай кард пайванд

جهان سالار با وی کرد پیوند

Ки дид ӯро ба шоҳии баси хирадманд

که دید او را به شاهی بس خردمند

Вазони пас мард ва мол омад зи қайсар

وزان پس مرد و مال آمد ز قیصر

Чунон коед зи кеҳтари сӯии меҳтар

چنان کاید ز کهتر سوی مهتر

Хароҷи рӯми даҳ сола фиристод

خراج روم ده‌ساله فرستاد

Асиронро з бандаш кард озод

اسیران را ز بندش کرد آزاد

Ба ъмўриаҳ бо қасраши баробар

به عمّوریّه با قصرش برابر

Минора кард ва масҷид карду минбар

مناره کرد و مسجد کرد و منبر

Навиштаи номи султон бар минора

نوشته نام سلطان بر مناره

Шуда зу дайни исломи ошкора

شده زو دین اسلام آشکاره

зи шоҳи шом низ омад расӯлӣ

ز شاه شام نیز آمد رسولی

Намӯда аҳдро беҳтари қабӯлӣ

نموده عهد را بهتر قبولی

Фиристода ба ҳадяи мол бисёр

فرستاده به هدیه مال بسیار

Взони ҷумлаи яке ёқӯти шҳўор

وزآن جمله یکی یاقوت شهوار

Яке ёқӯти румонии бшкўаҳ

یکی یاقوت رُمّانیِ بشکوه

Бузургу гирду ноҳамвор чун кӯҳ

بزرگ و گرد و ناهموار چون کوه

зи Рахшоне чу хуршеди само буд

ز رخشانی چو خورشید سما بود

Хароҷи шоми як солаши баҳо буд

خراج شام یک سالش بها بود

Абои хӯбӣ ва бо нағзӣу рангаш

ابا خوبی و با نغزی و رنگش

Баромади сӣ ва шаш мисқоли сангаш

برآمد سی و شش مثقال سنگش

Азон пас омадаш маншуру халъат

ازان پس آمدش منشور و خلعت

Ливои подшоҳӣ аз хлиФт

لوای پادشاهی از خلیفت

Бапушед он ливоро дар сафоҳон

بپوشید آن لوا را در صفاهان

Бадонаш таҳният карданд шоҳон

بدانش تهنیت کردند شاهان

Ба як равияи зи чин то Мисру барбар

به یک رویه ز چین تا مصر و بربر

Шуданд ӯро мулӯки даҳри чокар

شدند او را ملوک دهر چاکر

Миёни диҷлау ҷиҳўни ҷаҳонии сет

میان دجله و جیهون جهانی‌ست

Валикини шоҳро чун бӯстонии сет

ولیکن شاه را چون بوستانی‌ست

Раҳеи гаштанд ӯро зўрдстон

رهی گشتند او را زوردَستان

з дил карданд беруни макру дастон

ز دل کردند بیرون مکر و دستان

Ҳаме гардад дар ин шоҳонаи бустон

همی گردد در این شاهانه بستان

Ба коми хеш бо дарга прессатон

به کام خویش با درگهْ‌پرستان

Ҳазорон офтоби андари канораш

هزاران آفتاب اندر کنارش

Ҳазорон аждаҳои андари ҳисораш

هزاران اژدها اندر حصارش

Гуҳӣ дорад нишаст андари хуросон

گهی دارد نشست اندر خراسان

Гуҳӣ дар Исфаҳону гуҳ ба гиреҳгон

گهی در اصفهان و گه به گرگان

Аз атрофи вилоят ҳар замонӣ

از اطراف ولایت هر زمانی

Ба фатҳии оўрндши муждагонӣ

به فتحی آورندش مژدگانی

зи бонги таблу буқи муждаи хоҳон

ز بانگ طبل و بوق مژده‌خواهان

НхФтми ҳафт маи андари сафоҳон

نخفتم هفت مه اندر صفاهان

Ба моҳӣ дар набошад рӯзгорӣ

به ماهی در نباشد روزگاری

Каз иқлӣмии нёрндши нисорӣ

کز اقلیمی نیارندش نثاری

Ҷаҳон ӯ рост медорад ба шодӣ

جهان او راست می‌دارد به شادی

Киу маро ҳаме бахшад ба родӣ

کِه و مِه را همی بخشد به رادی

Муродаши зини ҷаҳони ҷузи мардумӣ на

مرادش زین جهان جز مردمی نه

зи яздони тарсад ва аз одамӣ на

ز یزدان ترسد و از آدمی نه

Бар атрофи ҷаҳони шоҳони номӣ

بر اطراف جهان شاهان نامی

Азуи ҷӯянди ҷоҳу неки номӣ

ازو جویند جاه و نیک‌نامی

Азишон ҳаркиро ӯ ба навозад

ازیشان هرکه را او بِه نوازد

зи бахти хеши он кас беш нозад

ز بخت خویش آن کس بیش نازد

Ба даргоҳи онкӣ ӯро кҳтроннд

به درگاه آنکه او را کهترانند

Ма аз хонон ва беш аз қисроннд

مِه از خانان و بیش از قیصرانند

Куҷо аз хону қайсари сол то сол

کجا از خان و قیصر سال تا سال

Ҳаме ояд паёпаии гӯнаи гавани мол

همی آید پیاپی گونه‌گون مال

Киро дидӣ ту аз шоҳони кишвар

که را دیدی تو از شاهان کشور

Бад-ӣни ному бад-ӣни ҷоҳу бад-ӣни фар

بدین نام و بدین جاه و بدین فر

Кадомин Подшаҳро буд чандин

کدامین پادشه را بود چندین

зи Мисру шому Мӯсил то дар чин

ز مصر و شام و موصل تا درِ چین

Кадомин Подшаҳро ин ҳунар буд

کدامین پادشه را این هنر بود

Ки наз ранҷ ва на аз маргаши ҳазар буд

که نز رنج و نه از مرگش حذر بود

Сазадгар ҷон ӯ чандон бимонад

سزد گر جان او چندان بماند

Ки афзӯнтар з ҷовидон бимонад

که افزون‌تر ز جاویدان بماند

Ҳазорон офарин бар ҷон ӯ бод

هزاران آفرین بر جان او باد

Мадори чарх бар фармон ӯ бод

مدار چرخ بر فرمان او باد

Ситораи раҳнамои ком ӯ бод

ستاره رهنمای کام او باد

Замонаи неки хоҳи ном ӯ бод

زمانه نیک‌خواه نام او باد

Шаҳаншоҳӣу номаши ҷовдони бод

شهنشاهی و نامش جاودان باد

Таниши осӯдау дили шодмони бод

تنش آسوده و دل شادمان باد

Куҷои размаш буд пирӯзгари бод

کجا رزمش بود پیروزگر باد

Куҷои базмаш буд бо ҷоҳу фари бод

کجا بزمش بود با جاه و فر باد

Ба ҳар комии нишот ӯро қарини бод

به هر کامی نشاط او را قرین باد

Ба ҳар кории худо ӯро муайяни бод

به هر کاری خدا او را مُعین باد