Чу бишунид ин сухани озодаи шамшод

چو بشنید این سخن آزاده شمشاد

Шуд аз гуфтори мӯбади хурраму шод

شد از گفتار موبد خرم و شاد

Намозаши барад ва чун гулнори бушковат

نمازش برد و چون گلنار بشکفت

зи пешаши бози гашту дояро гуфт

ز پیشش باز گشت و دایه را گفت

Бирав дояи бишорат бар ба шҳрў

برو دایه بشارت بر به شهرو

Ҳмидўни муждаи хоҳ аз шоҳи вирў

همیدون مژده خواه از شاه ویرو

Бигӯ омад ниёзии хоҳари ту

بگو آمد نیازی خواهر تو

Гиромии дўстгону дилбари ту

گرامی دوستگان و دلبر تو

Баромади мари турои тобандаи хуршед

برآمد مر ترا تابنده خورشید

Аз он сӯ кат набӯдат ҳеҷ умед

از آن سو کت نبودت هیچ امید

Умедатро падед омад нишоне

امیدت را پدید آمد نشانی

Аз он сӯ кат набад дар дили гумоне

از آن سو کت نبد در دل گمانی

Кунун кати рӯзи танҳоӣ сар омад

کنون کت روز تنهایی سر آمد

Ду хуршед аз хуросонати баромад

دو خورشید از خراسانت برآمد

Ҳмидўни модарамро муждагони хоҳ

همیدون مادرم را مژدگان خواه

Ки руста шуд зи чанги аждаҳои моҳ

که رسته شد ز چنگ اژدها ماه

Бурӣда шуд зи хори тири хурмо

بریده شد ز خار تیر خرما

Баҳор тоза шуд эмини зи сармо

بهار تازه شد ایمن ز سرما

Даромад давлати фархунда аз хоб

درآمد دولت فرخنده از خواب

Баромади гавҳари рухшанда аз об

برآمد گوهر رخشنده از آب

Маро чун эзад аз мӯбад Раҳонед

مرا چون ایزد از موبد رهانید

Чунон донам ки аз ҳар бад Раҳонед

چنان دانم که از هر بد رهانید

Пас онгаҳ гуфт шоҳои ҷовдони зӣ

پس آنگه گفت شاها جاودان زی

Ба коми дӯстони давр аз бидон зӣ

به کام دوستان دور از بدان زی

Туро аз ман дуруду хуррамии бод

ترا از من درود و خرمی باد

Равонати офтоби мардумии бод

روانت آفتاب مردمی باد

Занӣ кун зан сипас бар ту сазовор

زنی کن زن سپس بر تو سزاوار

Ки бошад ҳамчуи висаи сад парастор

که باشد همچو ویسه صد پرستار

зи бути рӯйони он ҷӯй бар ман

ز بت رویان آن جوی بر من

Ки аз диданаш гардад кӯри душман

که از دیدنش گردد کور دشمن

Чароғи гавҳару хуршеди дӯда

چراغ گوهر و خورشید دوده

Ҳам аз покии ҳам аз хӯбии сутӯда

هم از پاکی هم از خوبی ستوده

Чу ма дар ҳар забонӣ гашта номӣ

چو مه در هر زبانی گشته نامی

Чу ҷон бар ҳар дилӣ гашта гиромӣ

چو جان بر هر دلی گشته گرامی

Туро бе ман бузургии боду родӣ

ترا بی من بزرگی باد و رادی

Маро бе ту дурустии боду шодӣ

مرا بی تو درستی باد و شادی

Чунин бодои азин пас ҳар дуро рӯз

چنین بادا ازین پس هر دو را روز

Ки бошад бахти мо бар коми пирӯз

که باشد بخت ما بر کام پیروز

Чунон дар хуррамӣ гетӣ гузорем

چنان در خرمی گیتی گذاریم

Ки ҳаргизи икдгрро ёди норим

که هرگز یکدگر را یاد ناریم

Пас онгаҳ бардагонро кард озод

پس آنگه بردگان را کرد آزاد

Калиди ганҷҳо мари шоҳро дод

کلید گنجها مر شاه را داد

Бадв гуфт ин ба ганҷурӣ дигар даҳ

بدو گفت این به گنجوری دگر ده

Ки бошад дар шабистонати зи ман ба

که باشد در شبستانت ز من به

Туро бе ман мабодои ҳеҷ тимор

ترا بی من مبادا هیچ تیمار

Маро бе ту мабодои ҳеҷ озор

مرا بی تو مبادا هیچ آزار

Бигуфт ин пас намозаши бараду баргашт

بگفت این پس نمازش برد و برگشت

Сарои шоҳи азуи зеру зибри гашт

سرای شاه ازو زیر و زبر گشت

з ҳар кунҷии баромади зорўорӣ

ز هر کنجی برآمد زارواری

з ҳар чашмӣ равон шуд рӯдборӣ

ز هر چشمی روان شد رودباری

Касони шоҳу српўшидгонш

کسان شاه و سرپوشیدگانش

Ба зорӣ сӯхта карданд ҷонаш

به زاری سوخته کردند جانش

зи ашки чашм хунин равад карданд

ز اشک چشم خونین رود کردند

Саросари висро падрӯд карданд

سراسر ویس را پدرود کردند

Басои чшмо ки бар ваии гашти гирён

بسا چشما که بر وی گشت گریان

Басои дил каз фироқаши гашти бирён

بسا دل کز فراقش گشت بریان

Ҳамаи каси дил дар он тимор биспурад

همه کس دل در آن تیمار بسپرد

Ту гуфтӣ сайли ҳиҷрони дили ҳамеи барад

تو گفتی سیل هجران دل همی برد

зи ҳиҷраш ҳар касе хастаи ҷигар буд

ز هجرش هر کسی خسته جگر بود

Вазишони шоҳи ромини хастатар буд

وزیشان شاه رامین خسته‌تر بود

Нёромиди рӯзу шаби зи тимор

نیارامید روز و شب ز تیمار

зи дарди дил дигар раҳи гашти бемор

ز درد دل دگر ره گشت بیمار

зи гиря гарчи ҷонашро набад суд

ز گریه گرچه جانش را نبد سود

Ҳамеи як соъат аз гиря нёсуд

همی یک ساعت از گریه نیاسود

Гуҳӣ бар дил гарасту гоҳ бар ҷуфт

گهی بر دل گِرِست و گاه بر جفت

Хурушони рӯзу шаб бо дил ҳаме гуфт

خروشان روز و شب با دل همی گفت

Чаҳ хоҳӣ эй дил аз ҷонам чаҳ хоҳӣ

چه خواهی ای دل از جانم چه خواهی

Ки ҷонро аз ту ноед ҷузи табоҳӣ

که جان را از تو ناید جز تباهی

Сияҳ кардӣ ба доғи ишқи рӯзам

سیه کردی به داغ عشق روزم

Ду то кардӣ ҷавона сарв навазам

دو تا کردی جوانه سرو نوزم

Ту талхии ишқро акнӯн бадоне

تو تلخی عشق را اکنون بدانی

Ки беком ту бошад зиндагонӣ

که بی کام تو باشد زندگانی

Набад дар ҳиҷри як рӯзаи қарорат

نبد در هجر یک روزه قرارت

Чигуна бошад акнӯн рӯзгорат

چگونه باشد اکنون روزگارت

Басои тлхо ки ту хоҳӣ чашедан

بسا تلخا که تو خواهی چشیدن

Басои рнҷо ки ту хоҳӣ кашӣдан

بسا رنجا که تو خواهی کشیدن

Кунун бпсиҷ то тимори бинӣ

کنون بپسیج تا تیمار بینی

Ҷудоиро чу неши мори бинӣ

جدایی را چو نیش مار بینی

Кунун кат ногуҳ омад фурқати ёр

کنون کت ناگه آمد فرقت یار

Бишуд хурмо ва омад навбати хор

بشد خرما و آمد نوبت خار

Бипеч эй дил ки арзонӣ ба дардӣ

بپیچ ای دل که ارزانی به دردی

Ба бор омад туро он бад ки кардӣ

به بار آمد تو را آن بَد که کردی

Бирез эй чашми хӯни дили зи дида

بریز ای چشم خون دل ز دیده

Ки аз пеш ту шуд ёри гузида

که از پیش تو شد یار گزیده

Сиришкатро кунун бошад равое

سرشکت را کنون باشد روایی

Ки бифурӯшӣ ба бозори ҷудоӣ

که بفروشی به بازار جدایی

Бад-ӣни ғами дархурии чндонкаҳи ёрӣ

بدین غم درخوری چندانکه یاری

Биовар хӯни дили чндонкаҳи дорӣ

بیاور خون دل چندانکه داری

Нигорин рӯй он дилбар ту дидӣ

نگارین روی آن دلبر تو دیدی

Маро дар доми ишқаш ту кашидӣ

مرا در دام عشقش تو کشیدی

Кунун ҳам ту зи дидаи хӯни бполоӣ

کنون هم تو ز دیده خون بپالای

Ба гоҳи фурқат аз гиряи мёсоӣ

به گاه فرقت از گریه میاسای

Ба хӯн мсқўл кун ранги рхонм

به خون مصقول کن رنگ رخانم

Сиёҳиро бишӯй аз дидагонам

سیاهی را بشوی از دیدگانم

Ҷаҳонро шояд ар дигар набинӣ

جهان را شاید ار دیگر نبینی

Ки ҳамчун виси як дилбар набинӣ

که همچون ویس یک دلبر نبینی

Чаҳ бояд мари турои дидори азин пас

چه باید مر ترا دیدار ازین پس

Ки дидор ту напасандад ҷуз ӯ кас

که دیدار تو نپسندد جز او کس

Гар аз дидор ӯ бурдорам умед

گر از دیدار او بردارم امید

Набинам низ ҳаргизи моҳу хуршед

نبینم نیز هرگز ماه و خورشید

Ду чашми хешро аз бен барорам

دو چشم خویش را از بن برآرم

Ки бо ҳиҷронаши кӯрӣ дӯст дорам

که با هجرانش کوری دوست دارم

Чу дидор нгоринм набошад

چو دیدار نگارینم نباشد

Сазадгар худ ҷаҳон байнам набошад

سزد گر خود جهان بینم نباشد

Ало эй тира гашта бахти шӯрам

الا ای تیره گشته بخت شورم

Ту шери хашмнокии миннати гӯрам

تو شیر خشمناکی منت گورم

Ба пешам буд хуррами марғзорӣ

به پیشم بود خرم مرغزاری

Дарав бо ман ба ҳам шоистаи ёрӣ

درو با من به هم شایسته یاری

Камӣн кардӣу ёрамро ббрдӣ

کمین کردی و یارم را ببردی

Маро бемӯнис ва беёр кардӣ

مرا بی مونس و بی یار کردی

Кунун ҷонами бабр кам ҷон набояд

کنون جانم ببر کم جان نباید

Чу ман бадбахти ҷуз беҷон нишоед

چو من بدبخت جز بی جان نشاید

Стмгороу зФтои рўзгоро

ستمگارا و زُفتا روزگارا

Ки натавонист бо ҳам дид мо ро

که نتوانست با هم دید ما را

Ба гетии худ яке комам раво кард

به گیتی خود یکی کامم روا کرد

Пас он коми маро аз ман ҷудо кард

پس آن کام مرا از من جدا کرد

Агар пеша надорад ҷавру бедод

اگر پیشه ندارد جور و بیداد

Чаро бастади ҳамон чизе ки ӯ дод

چرا بستد همان چیزی که او داد

Ҳаме гуфтӣ чунин длхстаҳи ромин

همی گفتی چنین دلخسته رامین

Тан аз ороми давру сари зи болин

تن از آرام دور و سر ز بالین

Басӣ андеша кард андари ҷудоӣ

بسی اندیشه کرد اندر جدایی

Ки чун ёбад зи андӯҳаши раҳоӣ

که چون یابد ز اندوهش رهایی

Ба дасти чора домӣ кард ва биниҳод

به دست چاره دامی کرد و بنهاد

Ба шоҳаншоҳ пайғомӣ фиристод

به شاهنشاه پیغامی فرستاد

Ки шаш моҳаст то ман дардмандам

که شش ماه است تا من دردمندم

Манам баста ки беморӣаст бандам

منم بسته که بیماریست بندم

Кунунам зӯри лухтӣ дар тан омад

کنونم زور لختی در تن آمد

Нишоти тандурустӣ дар ман омад

نشاط تندرستی در من آمد

Надидам аспу сози хеши ҳамвор

ندیدم اسپ و ساز خویش هموار

Ҳамаи монда чу ман шаш моҳи бекор

همه مانده چو من شش ماه بیکار

Саманду Рахши ман бо юзу босаг

سمند و رخش من با یوز و باسگ

Саросар хуфтаанд осӯда аз таг

سراسر خفته‌اند آسوده از تگ

На иўзонми сӯй ғурмон давиданд

نه یوزانم سوی غرمان دویدند

На бозонми сӯй кбгон париданд

نه بازانم سوی کبگان پریدند

Дилам бигирифт азин осӯдаи корӣ

دلم بگرفت ازین آسوده کاری

Чаҳ осоиш буд бунёди хорӣ

چه آسایش بود بنیاد خواری

Агар шоҳам диҳад ҳамдостонӣ

اگر شاهم دهد همداستانی

Кунам як чанд гуҳи нхчиргонӣ

کنم یک چند گه نخچیرگانی

Рӯми зинҷои сӯии гиреҳгону сорӣ

روم زینجا سوی گرگان و ساری

Бпронми дарави бози шикорӣ

بپرانم درو باز شکاری

Чу шаш ма бугзарад рӯзии биёям

چو شش مه بگذرد روزی بیایم

зи кӯҳистон ба сӯй шаҳ гароем

ز کوهستان به سوی شه گرایم

Чу шоҳаншаҳ шунид ин ёФаҳи пайғом

چو شاهنشه شنید این یافه پیغام

Ба зиштӣ дод яксар посухи ром

به زشتی داد یکسر پاسخ رام

Бидонаст ӯ ки гуфтораш дурӯғаст

بدانست او که گفتارش دروغست

з дастон карда чорӣ бе фурӯғаст

ز دستان کرده چاری بی فروغست

Марвро ишқи бад на хонаи дилгир

مرو را عشق بد نه خانه دلگیر

Дилашро вис боистӣ на нахчир

دلش را ویس بایستی نه نخچیر

Забон бикшод бар дашному нафрин

زبان بگشاد بر دشنام و نفرین

Ҳаме гуфт аз ҷаҳони гуми боди ромин

همی گفت از جهان گم باد رامین

Шудани бодаш ба роҳ ва омадан на

شدن بادش به راه و آمدن نه

Ки ӯро марг ҳаст аз омадан ба

که او را مرگ هست از آمدن به

Бигӯ ҳар ҷо ки хоҳии рӯи ҳам акнӯн

بگو هر جا که خواهی رو هم اکنون

Рафиқат фол шаваму бахти ворун

رفیقت فال شوم و بخت وارون

Раҳати морину кҳсорти палангин

رهت مارین و کهسارت پلنگین

Гёу сангаш аз хӯни ту рангин

گیا و سنگش از خون تو رنگین

Ту пеши виси ҷони худ супурда

تو پیش ویس جان خود سپرده

Ҳмидўни вис дар чашми ту мурда

همیدون ویس در چشم تو مرده

Турои ин хуии бад бо ҷон барояд

ترا این خوی بد با جان برآید

Вазин хуии бадати дӯзахи намояд

وزین خوی بدت دوزخ نماید

Турои гуфтори ман имрӯз пандаст

ترا گفتار من امروز پندست

Чу металхаст лекин сӯдмандаст

چو می تلخست لیکن سودمندست

Агар панди маро дар гӯш гирӣ

اگر پند مرا در گوش گیری

Азу бисёр гӯнаи ҳуш гирӣ

ازو بسیار گونه هوش گیری

Ба кӯҳистони занӣ номӣ биҷӯе

به کوهستان زنی نامی بجویی

Марвро ҳам бузургии ҳам никуӣ

مرو را هم بزرگی هم نکویی

Кунӣ бо ӯ ба фоли неки пайванд

کنی با او به فال نیک پیوند

Бидон пайванд бошӣ шод ва хурсанд

بدان پیوند باشی شاد و خرسند

Нагардӣ беш азин пиромни вис

نگردی بیش ازین پیرامن ویس

Ки пас куштаи шӯй дар домани вис

که پس کشته شوی در دامن ویس

Барафрӯзам з рӯй ханҷари озар

بَراَفروزم ز روی خنجر آذر

Бирав ҳам зан бисӯзам ҳам бародар

برو هم زن بسوزم هم برادر

Бародар чун маро зу нанг бошад

برادر چون مرا زو ننگ باشد

Ҳамон беҳтар ки зер санг бошад

همان بهتر که زیر سنگ باشد

Нигар то ин сухани бозии надорӣ

نگر تا این سخن بازی نداری

Ки бозӣ нест бо шери шикорӣ

که بازی نیست با شیر شکاری

Чу абр ояд ту бо боронаши мстиз

چو ابر آید تو با بارانش مستیز

Ба зӯдӣ аз гузор сайл бархез

به زودی از گذار سیل برخیز

Чу бишунид ин сухани озодаи ромин

چو بشنید این سخن آزاده رامین

Басӣ бар зишт кишон кард нафрин

بسی بر زشت کیشان کرد نفرین

Ба моҳу меҳр тобон хӯрд савганд

به ماه و مهر تابان خورد سوگند

Ба ҷони шоҳу ҷони хешу пайванд

به جان شاه و جان خویش و پیوند

Ки ҳаргиз нагузарам бар кишвари моҳ

که هرگز نگذرم بر کشور ماه

На берун оем аз панди шаҳаншоҳ

نه بیرون آیم از پند شهنشاه

На рӯй висро ҳаргизи бубинам

نه روی ویس را هرگز ببینم

На бо касҳо ва хешонаш нишинам

نه با کسها و خویشانش نشینم

Пас онгаҳ гуфт шоҳо ту ндонӣ

پس آنگه گفت شاها تو ندانی

Ки ман бо ту дигар дорам наоне

که من با تو دگر دارم نهانی

Ту аз як рӯй бар мо подшоиӣ

تو از یک روی بر ما پادشایی

зи дигар рӯй моро чун худоӣ

ز دیگر روی ما را چون خدایی

Гар аз фармонати лухтии сари бтонм

گر از فرمانت لختی سر بتانم

Сари андари пеш худ афганда ёбам

سر اندر پیش خود افگنده یابم

Чунон тарсами зи ту каз поки яздон

چنان ترسم ز تو کز پاک یزدان

Яке дорам шуморо гоҳи фармон

یکی دارم شما را گاه فرمان

Ҳаме дод ин паём шукр олуд

همی داد این پیام شکر آلود

Ва лекин дар дилаши чизе дигар буд

و لیکن در دلش چیزی دگر بود

Шитобаш буд то кӣ роҳ гирад

شتابش بود تا کی راه گیرد

Ба роҳи андари шикор моҳ гирад

به راه اندر شکار ماه گیرد