Ҷаҳонро гавҳару ойин чунин аст
جهان را گوهر و آیین چنین است
Ки бо ҳам гавҳарони худ ба кин аст
که با همگوهران خود به کین است
Ҳар он касро ки ӯ хонд баранд
هر آن کس را که او خواند براند
Ҳар он чизе ки ӯ бахшад сетанд
هر آن چیزی که او بخشد ستاند
Буд талхаш ҳамеша ҷуфти ширин
بود تلخش همیشه جفت شیرین
Чунон чун офариниши ҷуфти нафрин
چنان چون آفرینش جفت نفرین
Шабаш бо рӯз бошад ноз бо ранҷ
شبش با روز باشد ناز با رنج
Бало бо хуррамии бадхоҳ бо ганҷ
بلا با خرمی بدخواه با گنج
Нбосди шодмонӣ бе нижандӣ
نباسد شادمانی بی نژندی
На пирӯзӣ буд бе мустамандӣ
نه پیروزی بود بی مستمندی
Бихон ин достони вису ромин
بخوان این داستان ویس و رامین
Бадв дар , гӯнаи гавани кори ҷаҳони байн
بدو در، گونهگون کار جهان بین
Гуҳии андӯҳу гуҳи шодии ннўдаҳ
گهی اندوه و گه شادی ننوده
Гуҳии бадхоҳ ва гоҳе дӯст бӯда
گهی بدخواه و گاهی دوست بوده
Чу шоҳаншоҳи дил хуш кард бо вис
چو شاهنشاه دل خوش کرد با ویس
Дигар раҳ дар миён афтод Иблис
دگر ره در میان افتاد ابلیس
Фурӯкашати он чароғи меҳрбонӣ
فُروکُشت آن چراغ مهربانی
Бикунад аз бен дарахти шодмонӣ
بکند از بن درخت شادمانی
Шҳншаҳи мӯбад аз қайсар хабар ёфт
شهنشه موبد از قیصر خبر یافت
Ки қайсари дили зи роҳ меҳр бартофт
که قیصر دل ز راه مهر برتافت
з бдроҳӣ наҳодӣ дигар оварад
ز بدراهی نهادی دیگر آورد
Ба хўдкомии сар аз чанбар баровард
به خودکامی سر از چنبر برآورد
Ҳама паймонҳои карда бишикаст
همه پیمانهای کرده بشکست
Басии касҳои мӯбадро фурӯбаст
بسی کسهای موبد را فروبست
з рӯм омад сипоҳии сӯии Эрон
ز روم آمد سپاهی سوی ایران
Басии ободро карданд вайрон
بسی آباد را کردند ویران
Нафир омад ба даргоҳи шаҳаншоҳ
نفیر آمد به درگاه شهنشاه
Ба тораки брФшонони хоки даргоҳ
به تارک برفشانان خاک درگاه
Хурушони сурбаи сари фарёди хоҳон
خروشان سربهسر فریاد خواهان
зи бедод замона дод хоҳон
ز بیداد زمانه داد خواهان
Шҳншаҳ рой зад рафтан ба пигор
شهنشه رای زد رفتن به پیگار
зи боғи малики бркндни ҳамаи хор
ز باغ ملک برکندن همه خار
Ба шоҳону бузургони нома ҳо кард
به شاهان و بزرگان نامهها کرد
з ҳар шаҳрии яке лашкар биоварад
ز هر شهری یکی لشکر بیاورد
Сипаҳ гирд омад андари Марви чандон
سپه گرد آمد اندر مرو چندان
Ки дашти Марв танг омад баришон
که دشت مرو تنگ آمد بریشان
зи даргоҳаш бар омад нола ноӣ
ز درگاهش بر آمد نالهٔ نای
Ба роҳ афтод шоҳи лашкари орой
به راه افتاد شاه لشکر آرای
Сафари бод хазон шуд Марви гулзор
سفر باد خزان شد مرو گلزار
Чу бод омад на гулшан монад ва на бор
چو باد آمد نه گلشن ماند و نه بار
Чу беруни баради шоҳаншоҳи лашкар
چو بیرون برد شاهنشاه لشکر
Ба ёд омадаш кори виси дилбар
به یاد آمدْش کار ویس دلبر
Ки роминро чигуна дӯстдораст
که رامین را چگونه دوستدارست
Дилаш бо вай чигуна созгораст
دلش با وی چگونه سازگارست
Ба нодонии з ман бигурехт як бор
به نادانی ز من بگریخت یک بار
Маро бесабр ва бедил кард ва бе ёр
مرا بی صبر و بی دل کرد و بی یار
Агар як раҳ дигар чунон гурезад
اگر یک ره دگر چونان گریزد
Ба теғи ҳиҷри хӯни ман бирезад
به تیغ هجر خون من بریزد
Пас он ба каш нигаҳ дорам бад-ӣни бор
پس آن به کش نگه دارم بدین بار
Куҷо ғам хӯрдам аз ҷустанаш бисёр
کجا غم خوردم از جستنْش بسیار
Ҷудоиро наёрам дид азин пас
جدایی را نیارم دید ازین پس
Ҳамин як раҳ ки дидаи ситами марои бас
همین یک ره که دیدهستم مرا بس
Ҳар онгоҳӣ ки бошад марди ҳушёр
هر آنگاهی که باشد مرد هشیار
зи сӯрохии ду бориш кӣ газад мор
ز سوراخی دو بارش کی گزد مار
Шутурро бе гумони зонуи ббстн
شتر را بی گمان زانو ببستن
Басии осонтар аз гум гашта ҷустан
بسی آسانتر از گم گشته جستن
Чу зини андешҳо бо дил ҳаме ронад
چو زین اندیشها با دل همی راند
Ҳамон гуҳи зарди фаррухи зодаро хонд
همانگه زرد فرخ زاده را خواند
Бадв гуфт эй гиронмояи бародар
بدو گفت ای گرانمایه برادر
Маро бо ҷон ва бо дидаи баробар
مرا با جان و با دیده برابر
Нигар то ту чунин кирдор дидӣ
نگر تا تو چنین کردار دیدی
Ваё аз ҳеҷ донанда шунидӣ
ویا از هیچ داننده شنیدی
Ки чандини бор бо ман кард ромин
که چندین بار با من کرد رامین
Диламро сайр кард аз ҷони ширин
دلم را سیر کرد از جان شیرین
Ҳамаи солаи ҳамеи сӯзад бар озар
همه ساله همی سوزد بر آذر
зи дасти дояу вису бародар
ز دست دایه و ویس و برادر
Бимонада ситам ба дасти ин се ҷодӯ
بماندهستم به دست این سه جادو
Барин дардам науфтад ҳеҷ дору
برین دردم نیفتد هیچ دارو
На аз банд ва на аз зиндон битарсанд
نه از بند و نه از زندان بترسند
На аз дӯзах на аз яздон битарсанд
نه از دوزخ نه از یزدان بترسند
Чаҳ шояд кард бо се деви джҳим
چه شاید کرد با سه دیو دژحیم
Ки наз шарм огаҳӣ доранд ва наз бим
که نز شرم آگهی دارند و نز بیم
Кунад бешарм ҳар корӣ ки хоҳад
کند بی شرم هر کاری که خواهد
Натарсад зонка об ӯ бакоҳад
نترسد زانکه آب او بکاهد
Агарчӣ шоҳи шоҳони ҷаҳонам
اگرچه شاه شاهان جهانم
зи худ бечоратар касро надонам
ز خود بیچارهتر کس را ندانم
Чаҳ судаст ин худовандӣу шоҳӣ
چه سودست این خداوندی و شاهی
Ки рӯзам ҳамчу қӣраст аз сиёҳӣ
که روزم همچو قیرست از سیاهی
Ҳамаи касро ба гетии ман даҳум дод
همه کس را به گیتی من دهم داد
Маро аз бахти худ сад гӯнаи фарёд
مرا از بخت خود صد گونه فریاد
Ситами дидаи зи ман мардони саф дар
ستم دیده ز من مردان صف در
Кунун гашта занӣ бар ман ситамгар
کنون گشته زنی بر من ستمگر
Ҳамаи бедод ман ҳаст аз дили ман
همه بیداد من هست از دل من
Ки гашт аз ошиқии ҳамдасти душман
که گشت از عاشقی همدست دشمن
Ҷаҳон аз баҳри он бад ном хоҳад
جهان از بهر آن بد نام خواهد
Ки хӯни ман ҳаме дар ҷом хоҳад
که خون من همی در جام خواهد
Сияҳ шуд рӯй номи ман ба як нанг
سیه شد روی نام من به یک ننگ
Нашавед оби сад дарёи азуи занг
نشوید آب صد دریا ازو زنگ
зи як сӯи зани марои душмани гирифта
ز یک سو زن مرا دشمن گرفته
Взўи хуршеди номи ман гирифта
وزو خورشید نام من گرفته
зи дигари сӯ камӣн карда бародар
ز دیگر سو کمین کرده برادر
зи кин бар ҷони ман оҳхтаҳи ханҷар
ز کین بر جان من آهخته خنجر
Ниҳодаи чашм то кӣ даст ёбад
نهاده چشم تا کی دست یابد
Ки чун душман ба қатли ман шитобад
که چون دشمن به قتل من شتابد
Надонам чун буд фарҷоми корам
ندانم چون بود فرجام کارم
Чаҳ хоҳад кард бо ман рӯзгорам
چه خواهد کرد با من روزگارم
Дарин андешаи рӯзу шаби чунонам
درین اندیشه روز و شب چنانم
Ки бо ман нест пиндории равонам
که با من نیست پنداری روانم
Ҷро ҷӯям ба сад фарсанги душман
جرا جویم به صد فرسنگ دشمن
Ки душман ҳаст ҳам дар хонаи ман
که دشمن هست هم در خانهٔ من
Ба дар бастан чаро ҷӯям баҳона
به در بستن چرا جویم بهانه
Ки оби ман баромади ҳам зи хона
که آب من برآمد هم ز خانه
Ба перӣ дар балоеи аўФтодм
به پیری در بلایی اوفتادم
Куҷо бо ӯ бишуд гетии зи ёдам
کجا با او بشد گیتی ز یادم
Кунун бояд ҳаме рафтан ба пигор
کنون باید همی رفتن به پیگار
Бмондни висро эдар ба ночор
بماندن ویس را ایدر به ناچار
Ҳисори оҳину банди рӯйин
حصار آهین و بند رویین
Бснбд то бибинад рӯй ромин
بسنبد تا ببیند روی رامین
Надонам ҳеҷ чораи ҷузи яке кор
ندانم هیچ چاره جز یکی کار
Ки роминро барам бо худ ба пигор
که رامین را برم با خود به پیگار
Бимонами висро эдар ғаривон
بمانم ویس را ایدر غریوان
Бибаста дар дизи ашкФти девон
ببسته در دز اشکفت دیوان
Чу бошад ром дар раҳи вис дар банд
چو باشد رام در ره ویس در بند
Наёбанд инчи гӯна рӯй пайванд
نیابند ایچ گونه روی پیوند
Валикини диз ба ту хоҳам супурдан
ولیکن دز به تو خواهم سپردن
Туро бояд ҳамеи тимор хӯрдан
ترا باید همی تیمار خوردن
Дили ман бар ту дорад устуворӣ
دل من بر تو دارد استواری
Ки дар ҳар кори дории ҳӯшёрӣ
که در هر کار داری هوشیاری
Набояд мари турои гуфтан ки чун кун
نباید مر ترا گفتن که چون کن
з ҳар кории ту ҳушёрӣ фузун кун
ز هر کاری تو هشیاری فزون کن
Нигаҳи дори ин ду ҷодӯро дар он диз
نگه دار این دو جادو را در آن دز
зи рангу чораи ромини грбз
ز رنگ و چارهٔ رامین گربز
Ду сад манзили замин паймӯд хоҳам
دو صد منزل زمین پیمود خواهم
Ба некии номи худ бФзўд хоҳам
به نیکی نام خود بفزود خواهم
Чу ромин назд вис ояд ба низнг
چو رامین نزد ویس آید به نیزنگ
Шавад номӣ ки меҷӯям ҳамаи нанг
شود نامی که میجویم همه ننگ
Агарчӣ хона кун бошад дусади кас
اگرچه خانهکن باشد دوصد کس
Мари эшонро шикофандаи яке бас
مر ایشان را شکافنده یکی بس
Марои се ҷодӯи андари хонгоҳнд
مرا سه جادو اندر خانگاهند
Ки дар найранг ҷустан се сипоҳанд
که در نیرنگ جستن سه سپاهند
зи девонгар ҳазорон лашкар оянд
ز دیوان گر هزاران لشکر آیند
Ба дастони ин се ҷодӯ бартар оянд
به دستان این سه جادو برتر آیند
Маро чунон ки ту дидӣ бибастанд
مرا چونان که تو دیدی ببستند
Умед шодем дар дили шикастанд
امید شادیم در دل شکستند
Ба танбали ҷома сабрам буриданд
به تنبل جامهٔ صبرم بریدند
Ба зиштии парда номам дариданд
به زشتی پردهٔ نامم دریدند
Набинад ғарқа аз дарёии ҷӯшон
نبیند غرقه از دریای جوشان
Се як зон бад ки ман дидам азишон
سه یک زان بد که من دیدم ازیشان
Чу бишунид ин сухани зард аз шаҳаншоҳ
چو بشنید این سخن زرد از شهنشاه
Бадв гуфт эй ба дониши бартар аз моҳ
بدو گفت ای به دانش برتر از ماه
Манеҳ бар дили ту чандини бори тимор
منه بر دل تو چندین بار تیمار
Ки аз тимор гардад марди бемор
که از تیمار گردد مرد بیمار
Зании борӣ ки бошад то ту чандин
زنی باری که باشد تا تو چندین
Азу афғон кунӣ бо ашки хунин
ازو افغان کنی با اشک خونین
Гар ӯ дар ҷодӯии ҷуз аҳриман нест
گر او در جادوی جز اهرمن نیست
Забунтар зу касе дар даст ман нест
زبونتر زو کسی در دست من نیست
Наёбади ҳеҷ бодӣ назд ӯ роҳ
نیابد هیچ بادی نزد او راه
Нтобад бар рухонаш бар , хуру моҳ
نتابد بر رخانش بر، خور و ماه
Набинад то ту бози оеи зи пигор
نبیند تا تو باز آیی ز پیگار
Дар он дижи ҳеҷ халқ ва ҳеҷ диёр
در آن دژ هیچ خلق و هیچ دیار
Нигаҳ дорам ман он ҷодӯи санам ро
نگه دارم من آن جادو صنم را
Чу дорад мардуми сифлаи дирам ро
چو دارد مردم سفله درم را
Гиромӣ дорамаш ҳамвора чунон
گرامی دارمش همواره چونان
Ки дорад мардуми озодаи меҳмон
که دارد مردم آزاده مهمان
Шҳншаҳ дар замон бо ҳафтсад гирд
شهنشه در زمان با هفتصد گرد
Бирафту виси бонӯро ба дизи барад
برفت و ویس بانو را به دز برد