Чу шоҳи андари сафари пирӯзгари гашт

چو شاه اندر سفر پیروزگر گشت

Ба пирӯзӣу коми хеши баргашт

به پیروزی و کام خویش برگشت

Саросари армн ва арон гирифта

سراسر ارمن و ارّان گرفته

Чу бож аз қайсару хоқони гирифта

چو باژ از قیصر و خاقان گرفته

Шаҳонаши зери даст ва ӯ зибри даст

شهانش زیر دست و او زبر دست

Ҳам аз шоҳии ҳам аз шодӣ шудаи маст

هم از شاهی هم از شادی شده مست

Сипеҳраши ҷои тоҷу ҷои пайкар

سپهرش جای تاج و جای پیکر

Заминаши ҷои тахту ҷои лашкар

زمینش جای تخت و جای لشکر

зи тоҷаши рахнаи дида рӯй гардун

ز تاجش رخنه دیده روی گردون

зи рахташ кӯҳ гашта рӯй ҳомӯн

ز رختش کوه گشته روی هامون

зи бахти хеши дидаи равшаноӣ

ز بخت خویش دیده روشنایی

зи шоҳони бардаи гӯии подшоиӣ

ز شاهان برده گوی پادشایی

з ҳар шоҳӣ ва ҳар кзўри худоӣ

ز هر شاهی و هر کضور خدایی

Ба дар ғоҳши сипоҳӣ ё навое

به در غاهش سپاهی یا نوایی

Ба банд оварда шоҳони ҷаҳон ро

به بند آورده شاهان جهان را

Ба пирӯзӣ ки ман шоҳами шаҳон ро

به پیروزی که من شاهم شهان را

Чу шоҳаншоҳ шуд дар Марви хуррам

چو شاهنشاه شد در مرو خرم

Падед омад ба ҷои сури мотам

پدید آمد به جای سور ماتم

Куҷои гуфтори заррин гис башнавад

کجا گفتار زرین گیس بشنود

Дилаши пари тоби гашту мағзи пари дӯд

دلش پر تاب گشت و مغز پر دود

зи кини дил ҳаме ҷӯшед бар ҷой

ز کین دل همی جوشید بر جای

Замонии дайр ва онгаҳ ҷусти барпоӣ

زمانی دیر و آنگه جست برپای

Нақибонро ба солорон фиристод

نقیبان را به سالاران فرستاد

Якоякро з рафтан огаҳӣ дод

یکایک را ز رفتن آگهی داد

Пас онгаҳ кӯс ғурон шуд ба даргоҳ

پس آنگه کوس غران شد به درگاه

Киу маро з рафтан кард огоҳ

که و مه را ز رفتن کرد آگاه

Табира бар дар хусрав фиғон кард

تبیره بر در خسرو فغان کرد

Ки чандини роҳи шоҳо чун тавон кард

که چندین راه شاها چون توان کرد

Ҳмидўн ноӣ рўбин шуд ғаривон

همیدون نای روبین شد غریوان

Барон ду ёр дар ашкФти девон

بران دو یار در اشکفت دیوان

Ҳаме донист гуфтӣ ҳоли ромин

همی دانست گفتی حال رامین

Ки ӯро талх гардад айши ширин

که او را تلخ گردد عیش شیرین

Шаҳи шоҳон ҳаме шуд кини гирифта

شه شاهان همی شد کین گرفته

Шитоби куштани ромини гирифта

شتاب کشتن رامین گرفته

Сипоҳии нимӣ аз раҳи норасида

سپاهی نیمی از ره نارسیده

Ба сахтии роҳи яксолаи бурӣда

به سختی راه یکساله بریده

Дигар нимаи камарҳо нокушода

دگر نیمه کمرها ناگشاده

Кулоҳи роҳ аз сари нониҳода

کلاه راه از سر نانهاده

Ба нокомии ҳама бо вай бирафтанд

به ناکامی همه با وی برفتند

Раҳи ашкФт девон барграфтанд

ره اشکفت دیوان برگرفتند

Яке гуфтӣ ки раҳ мон нотамомаст

یکی گفتی که ره‌ْمان ناتمامست

Кунун ин раҳи тамомӣ роҳ ромаст

کنون این ره تمامی راه رامست

Яке гуфтӣ ҳамеша роҳворем

یکی گفتی همیشه راهواریم

Ки роминро зи висаи боздорӣам

که رامین را ز ویسه بازداریم

Яке гуфтӣ ки шаҳро виси бадтар

یکی گفتی که شه را ویس بدتر

Ба хони андари зи сад хоқону қайсар

به خان اندر ز صد خاقان و قیصر

Ҳаме шуд шоҳ бо лашкари шитобон

همی شد شاه با لشکر شتابان

Чу абру бод дар кӯҳу биёбон

چو ابر و باد در کوه و بیابان

Ба роҳи андар чу девии гирди лашкар

به راه اندر چو دیوی گرد لشکر

Кашида аз замин бар осмони сар

کشیده از زمین بر آسمان سر

зи дидаи дидбон аз диз нигаҳ кард

ز دیده دیدبان از دز نگه کرد

Сияҳ абрӣ бидид аз лашкару гирд

سیه ابری بدید از لشکر و گرد

Сипаҳбади зардро гуфтанд ногоҳ

سپهبد زرد را گفتند ناگاه

Ҳаме ояд ба пирӯзии шаҳаншоҳ

همی آید به پیروزی شهنشاه

Хурӯшу бонгу ғулғул дар диз афтод

خروش و بانگ و غلغل در دز افتاد

Чунон кандар дарахтони аўФтди бод

چنان کاندر درختان اوفتد باد

Пазира но шуда ӯро сипаҳбад

پذیره نا شده او را سپهبد

Ба даргоҳаш дар омад шоҳи мӯбад

به درگاهش در آمد شاه موبد

Шитобонтар ба роҳ аз тири Ораш

شتابان‌تر به راه از تیر آرش

Ду чашм аз кин дил карда чу оташ

دو چشم از کین دل کرده چو آتش

Чу бар даргоҳ рӯй зардро дид

چو بر درگاه روی زرد را دید

ТўгФтии лолаи боди сардро дид

توگفتی لاله باد سرد را دید

зи кини зард рӯй андар ҳам оварад

ز کین زرد روی اندر هم آورد

Бадв гуфт эй диламро бадтарӣни дард

بدو گفت ای دلم را بدترین درد

Марои андари ҷаҳони додари довар

مرا اندر جهان دادار داور

Рҳонод аз шумо ҳар ду бародар

رهاناد از شما هر دو برادر

Ба ҳангоми вафои саг аз шумо ба

به هنگام وفا سگ از شما به

Буд бо саги вафо ва бо шумо на

بود با سگ وفا و با شما نه

Шуморо чун ҳаме гавҳар сириштанд

شما را چون همی گوهر سرشتند

Надонам каз кадом ахтар сириштанд

ندانم کز کدام اختر سرشتند

Яке дар ҷодӯӣ бо дев ҳамбар

یکی در جادوی با دیو همبر

Яке аз аблаҳӣ бо хари баробар

یکی از ابلهی با خر برابر

ю бо говон ба гуҳи поеи сазое

یو با گاوان به گه پایی سزایی

Чигуна висро аз роми пое

چگونه ویس را از رام پایی

Сазоворам ба ҳар дардӣ ки байнам

سزاوارم به هر دردی که بینم

Чу говиро ба дздорӣ гузинам

چو گاوی را به دزداری گزینم

Ту аз берун нишаста дар бибаста

تو از بیرون نشسته در ببسته

Даруни ромин ба ком дил нишаста

درون رامین به کام دل نشسته

Ту пиндорӣ ки корӣ нек кардӣ

تو پنداری که کاری نیک کردی

Ба кори ман басӣ тимор хӯрдӣ

به کار من بسی تیمار خوردی

зи нодонӣ ки ҳастӣ , ме ндонӣ

ز نادانی که هستی، می‌ندانی

Ки ромин бар ту механдад наоне

که رامین بر تو می‌خندد نهانی

Ту аз берун нишаста бонги дорон

تو از بیرون نشسته بانگ داران

Ба хона ӯ нишаста шоди хорон

به خانه او نشسته شاد خواران

Ҷаҳон огоҳ гашта , ту , на огоҳ

جهان آگاه گشته، تو، نه آگاه

Ба чун ту кас дареғ ояд чунин гоҳ

به چون تو کس دریغ آید چنین گاه

Сипаҳбад зард гуфт эй шоҳи фаррух

سپهبد زرد گفت ای شاه فرخ

Ба шодӣ омадӣ зини роҳи фаррух

به شادی آمدی زین راه فرخ

Макун ғамгин ба ёФаҳи хештан ро

مکن غمگین به یافه خویشتن را

Мада дар хештани роҳи аҳриман ро

مده در خویشتن راه اهرمن را

Ту шоҳии ончии доне ё ндонӣ

تو شاهی آنچه دانی یا ندانی

зи некӣу бадии гуфтани туоне

ز نیکی و بدی گفتن توانی

Мисли шуд дар забони ҳафт кишвар

مثل شد در زبان هفت کشور

Шаҳон донанд бози мода аз нар

شهان دانند باز ماده از نر

Куҷои шоҳони ҷаҳонро пешгоҳанд

کجا شاهان جهان را پیشگاهند

Натарсанд ва бигӯянд ончӣ хоҳанд

نترسند و بگویند آنچه خواهند

Агарчӣ ончӣ ту гуфтӣ яқин нест

اگرچه آنچه تو گفتی یقین نیست

Ки ёради мари турои гуфтан чунин нест

که یارد مر ترا گفتن چنین نیست

Ту бар ҷонами ҳамеи бандии гуноҳӣ

تو بر جانم همی بندی گناهی

Маро дар ваии набӯдаи ҳеҷ роҳӣ

مرا در وی نبوده هیچ راهی

Ту роминро зи пеши ман ббрдӣ

تو رامین را ز پیش من ببردی

Чаҳ донам ков чаҳ кард ва ту чаҳ кардӣ

چه دانم کاو چه کرد و تو چه کردی

На мурғӣ буд каз пешат биппаред

نه مرغی بود کز پیشت بپرید

Ҷаҳониро ба парвозӣ бадаред

جهانی را به پروازی بدرید

На тирии бади бад-ӣни диз чун баромад

نه تیری بُد بدین دز چون برآمد

Бад-ӣни дарҳои баста чун дар омад

بدین درهای بسته چون در آمد

Бибин меҳрати бад-ӣни дарҳои баста

ببین مهرت بدین درهای بسته

Бадв бар , гирд яксола нишаста

بدو بر، گَرد یکساله نشسته

Дизии каши кӯҳи сангини бораи рӯйин

دزی کش کوه سنگین باره رویین

Дару банди оҳанӣну меҳри заррин

در و بند آهنین و مهر زرین

Ба ҳар роҳӣ нишаста дидбонон

به هر راهی نشسته دیدبانان

Ба ҳар наменишаста посбонон

به هر بامی نشسته پاسبانان

Агар ромини ҳазорон чора донист

اگر رامین هزاران چاره دانست

Чунин дарҳо кушодан чун тавонист

چنین درها گشادن چون توانست

Кро бовар фитад ҳаргиз ки ромин

کرا باور فتد هرگز که رامین

Кушояди бандҳои бастаи чунин

گشاید بندهای بسته چونین

Гар ин дарҳои баста баргушоданд

گر این درهای بسته برگشادند

Дигар раҳи меҳри ту чун барниҳоданд

دگر ره مهر تو چون برنهادند

Макун шоҳои чунин гуфтори бовар

مکن شاها چنین گفتار باور

Хирадро кун дарин андешаи довар

خرد را کن درین اندیشه داور

Магӯ чизе ки дар дониш нагунҷад

مگو چیزی که در دانش نگنجد

Хирад ӯро ба як ҷӯ бар насинҷид

خرد او را به یک جو بر نسنجد

Шҳншаҳ гуфт зрдо чанд гӯйӣ

شهنشه گفت زردا چند گویی

зи банд дар баҳона чанд ҷӯӣ

ز بند در بهانه چند جویی

Чаҳ суд аз бндсхту устуворӣ

چه سود از بندسخت و استواری

Чу ту бо ӯ накардӣ ҳӯшёрӣ

چو تو با او نکردی هوشیاری

Ба дизҳо бар нигаҳбонони ҳушёр

به دزها بر نگهبانان هشیار

Басии беҳтари зи қуфлу банд бисёр

بسی بهتر ز قفل و بند بسیار

Агар чаҳ ҳаст волои чархи гардон

اگر چه هست والا چرخ گردان

Шаҳоб ӯро нигаҳбон кард яздон

شهاب او را نگهبان کرد یزدان

Бибастӣ хонаро аз пеши даргоҳ

ببستی خانه را از پیش درگاه

Супурдаи ҷои хешатро ба бадхоҳ

سپرده جای خویشت را به بدخواه

Чаҳ суди ин банд агарчӣ дил писандаст

چه سود این بند اگرچه دل پسندست

Ки бе шалвори худ шалвор бандаст

که بی شلوار خود شلوار بندست

Чаҳ бандии банди шалворат ба кӯшиш

چه بندی بند شلوارت به کوشش

Ки бе шалвори азуи ноидти пӯшиш

که بی شلوار ازو نایدت پوشش

Чаҳ суд ар дар бибастам меҳр кардам

چه سود ار در ببستم مهر کردم

Ки чун ту суст роеро супурдам

که چون تو سست رایی را سپردم

Ҳар он номӣ ки ман кардам ба як сол

هر آن نامی که من کردم به یک سال

Саросари нанг ман кардӣ бад-ӣни ҳол

سراسر ننگ من کردی بدین حال

Сарое буд номами бӯстони ранг

سرایی بود نامم بوستان رنگ

Сияҳ кардӣ дару девораш аз нанг

سیه کردی در و دیوارش از ننگ

Чу лухтии дил гаронӣ кард бо зард

چو لختی دل گرانی کرد با زرد

Калиди дарга аз музей баровард

کلید درگه از موزه برآورد

Бадв афганд гуфто банд бигушоӣ

بدو افگند گفتا بند بگشای

Ки на зини банд суд омад на зини ҷой

که نه زین بند سود آمد نه زین جای

Шуда аз ҷараси дарҳо дояи огоҳ

شده از جرس درها دایه آگاه

Шунид овози гуфтори шаҳаншоҳ

شنید آواز گفتار شهنشاه

Ба пеши виси бонӯи тохт чун бод

به پیش ویس بانو تاخت چون باد

зи шоҳаншаҳи Марвро огаҳӣ дод

ز شاهنشه مرو را آگهی داد

Бадв гуфт инак омад шоҳи мӯбад

بدو گفت اینک آمد شاه موبد

зи ховар сар баровард ахтари бад

ز خاور سر برآورد اختر بد

Аз абри ғам ҷаҳон шуд барқи озор

از ابر غم جهان شد برق آزار

зи кӯҳ кин даромад сайли тимор

ز کوه کین درآمد سیل تیمار

Ҳам акнӯн аждаҳоеи тунди бинӣ

هم اکنون اژدهایی تند بینی

Ки бо ваии ҷодӯиро кунад бинӣ

که با وی جادوی را کند بینی

Ҳам акнӯн оташии бинии ҷаҳони сӯз

هم اکنون آتشی بینی جهان سوز

Ки бо дӯдаши ҷаҳонро шаб буд рӯз

که با دودش جهان را شب بود روز

Чу дармонданд вису доя аз чор

چو درماندند ویس و دایه از چار

Фурӯ ҳаштанд роминро ба девор

فرو هشتند رامین را به دیوار

Бишуд ромини давон бар кӯҳ чун Ғарм

بشد رامین دوان بر کوه چون غُرم

Рӯонаши пари наҳифу дили пар аз гарм

روانش پر نهیب و دل پر از گُرم

Хурушони бедил ва бесабр ва бе ҷуфт

خروشان بیدل و بی صبر و بی جفت

Давон дар кӯҳҳо бо дил ҳаме гуфт

دوان در کوهها با دل همی گفت

Чаҳ хоҳӣ эй қазо аз ман чаҳ хоҳӣ

چه خواهی ای قضا از من چه خواهی

Ки корамро наёрӣ ҷузи табоҳӣ

که کارم را نیاری جز تباهی

Ҳамеи хоҳӣ ки бо бахтами ситезӣ

همی خواهی که با بختم ستیزی

Ба теғи ҳиҷри хӯн ман бирезӣ

به تیغ هجر خون من بریزی

Гуҳии ҷони марои сахтии намое

گهی جان مرا سختی نمایی

Гуҳии айши маро талхӣ физойӣ

گهی عیش مرا تلخی فزایی

Чу тирандоз шуд гашти замона

چو تیرانداز شد گشت زمانه

Фироқаши тиру ҷони ман нишона

فراقش تیر و جان من نشانه

Қарорам чун шикастаи корўонист

قرارم چون شکسته کاروانیست

Равонам чун кшФтаҳи дўдмонист

روانم چون کشفته دودمانیست

Бидам бар гоҳи дай чун шаҳри ёрон

بدم بر گاه دی چون شهر یاران

Кунун ғармӣ шудам бар кӯҳсорон

کنون غُرمی شدم بر کوهساران

[ ду чашмами абри борндст бар кӯҳ

[دو چشمم ابر بارندست بر کوه

Фитодаи брдлми сад гӯнаи андӯҳ ]

فتاده بردلم صد گونه اندوه]

Бинолам то зи пешами бтар коди санг

بنالم تا ز پیشم بتر کد سنگ

Бгрим то шавад санги арғавони ранг

بگریم تا شود سنگ ارغوان رنگ

Бинолад кбг бо ман гоҳи шабгир

بنالد کبگ با من گاه شبگیر

Ту гӯйии кбги Бами гшстаҳи сет ва ман зер

تو گویی کبگ بم گشسته‌ست و من زیر

Набошад бо хурӯшами раъд ҳамбар

نباشد با خروشم رعد همبر

Ки он аз дӯди хезади ин аз озар

که آن از دود خیزد این از آذر

Набошад бо ду чашмами абри ҳамто

نباشد با دو چشمم ابر همتا

Ки он қатраи сет ва ин ошуфтаи дарё

که آن قطره ست و این آشفته دریا

[ марои дил буду дилбар ҳар ду дар бар

[مرا دل بود و دلبر هر دو در بر

Кунун на дил бимонада ситам на дилбар ]

کنون نه دل بمانده‌ستم نه دلبر]

[ чунон кории бад-ӣни хӯбии чунин гашт

[چنان کاری بدین خوبی چنین گشت

Ту гӯйии осмони ман замини гашт ]

تو گویی آسمان من زمین گشت]

Баҳорон буд он хуши рӯзгорам

بهاران بود آن خوش روزگارم

Наёбам беш дар гетии қарорам

نیابم بیش در گیتی قرارم

Чу ромин рафт лухтӣ бар сари кӯҳ

چو رامین رفت لختی بر سر کوه

Ду чашм аз гиря чун меғ аз бар кӯҳ

دو چشم از گریه چون میغ از بر کوه

Ғами ҳиҷрону ёди дилрабояш

غم هجران و یاد دلربایش

Фурӯбастанд гӯйӣ ҳар ду поиш

فروبستند گویی هر دو پایش

Набӯдаш ҳеҷ чораи ҷузи нишастан

نبودش هیچ چاره جز نشستن

Замонӣ бар дилу дилбари грстн

زمانی بر دل و دلبر گرستن

Куҷо чун дидаи резади ашк бисёр

کجا چون دیده ریزد اشک بسیار

Кушода гардад аз дили абри тимор

گشاده گردد از دل ابر تیمار

Набинӣ кобр пайваста барояд

نبینی کابر پیوسته برآید

Чу борон зу баборади бргшоид

چو باران زو ببارد برگشاید

Ба ҳар ҷое ки бинишаст ону Фоҷўӣ

به هر جایی که بنشست آن و فاجوی

Ҳаме ронад аз сиришки дидагони ҷӯй

همی راند از سرشک دیدگان جوی

Ба танҳои суханҳоеи сароён

به تنهایی سخنهایی سرایان

Ки гӯйанд он сухани меҳри озмоён

که گویند آن سخن مهر آزمایان

Ҳамоно длбро ҳолам ндонӣ

همانا دلبرا حالم ندانی

Ки чун талхаст бе ту зиндагонӣ

که چون تلخست بی تو زندگانی

Чунонам дар фироқат эй длором

چنانم در فراقت ای دلارام

Ки бар ман май бгриди кбг дар дом

که بر من می‌بگرید کبگ در دام

Ки зеро мустаманду дили фигорам

که زیرا مستمند و دل فگارم

Вази аҳволи ту огоҳӣ надорам

وز احوال تو آگاهی ندارم

Надонам чаҳ наҳиф омад ба рӯят

ندانم چه نهیب آمد به رویت

Чаҳ сахтӣ дид ҷони меҳри ҷӯят

چه سختی دید جان مهر جویت

Маро шояд ки бошад дарду озор

مرا شاید که باشد درد و آزار

Мабодои мари турои худ ҳеҷ тимор

مبادا مر ترا خود هیچ تیمار

Фидоӣ рӯй хубати боди ҷонам

فدای روی خوبت باد جانم

Фидои ман саросари дшмнонм

فدای من سراسر دشمنانم

Маро бо ҷони баробари гашти меҳрат

مرا با جان برابر گشت مهرت

Ки бар ҷонами нигоридаи сети чеҳрат

که بر جانم نگاریده‌ست چهرت

Агар хубяти як як баршуморам

اگر خوبیت یک یک برشمارم

Сар ояд зон шумурдани рӯзгорам

سر آید زان شمردن روزگارم

Агар гарем марои гиря сазо шуд

اگر گریم مرا گریه سزا شد

Ки чунон хуби рӯ аз ман ҷудо шуд

که چونان خوب‌رو از من جدا شد

Ба сад лоба ҳаме хоҳам зи додар

به صد لابه همی خواهم ز دادار

Нмонм то турои байнам дигар бор

نمانم تا ترا بینم دگر بار

Ва лекин чун зи ту танҳо бимонам

و لیکن چون ز تو تنها بمانم

Напиндорам ки то фардои бимонам

نپندارم که تا فردا بمانم

Чу виси дилбар аз ромин ҷудо монад

چو ویس دلبر از رامین جدا ماند

Ту гӯйӣ дар даҳон аждаҳо монад

تو گویی در دهان اژدها ماند

Чу девонаи давиди андари шабистон

چو دیوانه دوید اندر شبستان

Занони ду дасти симин бар гулистон

زنان دو دست سیمین بر گلستان

Гуҳ аз рӯй нигорин гул ҳаме кунад

گه از روی نگارین گل همی کند

Гуҳ аз зулфи сияҳи сунбул ҳаме кунад

گه از زلف سیه سنبل همی کند

Ҷаҳони пари машк ва анбар шуд зи мӯяш

جهان پر مشک و عنبر شد ز مویش

Ҳавои пари дӯд ва озар шуд зи ҳўиш

هوا پر دود و آذر شد ز هویش

Чу аз дил баркашидӣ озарин ҳў

چو از دل برکشیدی آذرین هو

Равон аз сари бикунадии анбарин мӯ

روان از سر بکندی عنبرین مو

Диз ашкФтш шудӣ монанди миҷмар

دز اشکفتش شدی مانند مجمر

Дарави оташи зи машк ва ҳам зи анбар

درو آتش ز مشک و هم ز عنبر

Ҳаме зад мушт бар сина бе озарм

همی زد مشت بر سینه بی آزرم

Ҳаме ронад аз мижаи хунобаи гарм

همی راند از مژه خونابهٔ گرم

Дилаши бади ҳамчуи тафтаи оҳан ва рӯй

دلش بد همچو تفته آهن و روی

Ки гоҳ кӯфтани оташи ҷаҳд зуӣ

که گاه کوفتن آتش جهد زوی

Ҳам аз дидаи равандаи сайли гавҳар

هم از دیده رونده سیل گوهر

Ҳам аз гардани гусастаи ақди зевар

هم از گردن گسسته عقد زیور

Замин чун осмон гашта азишон

زمین چون آسمان گشته ازیشان

Бирав гавҳар чу кавкабҳои рахшон

برو گوهر چو کوکبهای رخشان

зи тан бар кандаи зарбафти баҳорӣ

ز تن بر کنده زربفت بهاری

Сияҳи пӯшеди ҷомаи сӯи кўорӣ

سیه پوشید جامه سو کواری

Дилаши пар дард гашта рӯй пари гирд

دلش پر درد گشته روی پر گرد

На аз мӯбадаш ёд омад на аз зард

نه از موبدش یاد آمد نه از زرد

Ҳамаи тимораш аз баҳри длором

همه تیمارش از بهر دلارام

Куҷо зу давр шуд ногоҳу ноком

کجا زو دور شد ناگاه و ناکام

Чу омад шоҳи мӯбад дар шабистон

چو آمد شاه موبد در شبستان

Бидидаш канда рӯй чун гулистон

بدیدش کنده روی چون گلستان

Чиҳил то ҷомаи вшӣу бирм

چهل تا جامهٔ وشی و بیرم

Ба сони ришта дар ҳам бастаи муҳкам

به سان رشته در هم بسته محکم

Ба пеши виси бонӯи аўФтодаҳ

به پیش ویس بانو اوفتاده

Ҳануз аз ваии гиреҳҳо нокушода

هنوز از وی گرهها ناگشاده

Ниҳон гашта зи шоҳаншоҳи доя

نهان گشته ز شاهنشاه دایه

Ки худ патёраро ӯ буд моя

که خود پتیاره را او بود مایه

Ба хок андар нишаста виси бонӯ

به خاک اندر نشسته ویس بانو

Даридаи ҷома ва хойида бозу

دریده جامه و خاییده بازو

Камандин гесувон аз сари бикунада

کمندین گیسوان از سر بکنده

Прндини ҷомаҳо аз бар Фгндаҳ

پرندین جامه‌ها از بر فگنده

Ҳамаи хоки замин бар сари фишонда

همه خاک زمین بر سر فشانده

зи ду наргис ду равад хӯни давонида

ز دو نرگس دو رود خون دوانده

Шҳншаҳ гуфт висои деви зодо

شهنشه گفت ویسا دیو زادا

Ки нафрини ду гетӣ бар ту бодо

که نفرین دو گیتی بر تو بادا

На аз мардум битарсӣ на зи яздон

نه از مردم بترسی نه ز یزدان

На низ аз банди бшкўҳӣу зиндон

نه نیز از بند بشکوهی و زندان

Фусӯс ояд турои андарзу пандам

فسوس آید ترا اندرز و پندم

Чу хор ояд турои зиндону бандам

چو خوار آید ترا زندان و بندم

Нагӯйӣ то чаҳ бояд кард бо ту

نگویی تا چه باید کرد با تو

Биҷузи куштан чаҳ шояд кард баргӯ

بجز کشتن چه شاید کرد برگو

Збс кат ҳаст дар сари рангу афсун

زبس کت هست در سر رنگ و افسون

Чаҳ кӯу дизи туро чаҳ дашту ҳомӯн

چه کو و دز ترا چه دشت و هامون

Агар бар чарх бо ин одати гасат

اگر بر چرخ با این عادت گست

Шӯй гардад ситора бо ту ҳамдаст

شوی گردد ستاره با تو همدست

Туро на захм дорад суд ва на банд

ترا نه زخم دارد سود و نه بند

На зинҳор ва на паймони венаи савганд

نه زنهار و نه پیمان ونه سوگند

Турои зини пеш бисёр озмудам

ترا زین پیش بسیار آزمودم

Чаҳ подош ва чаҳ подоФраҳ намудем

چه پاداش و چه پادافره نمودم

На аз подоши ман ромиши пазирӣ

نه از پاداش من رامش پذیری

На аз подоФрҳми парҳез гирӣ

نه از پادافرهم پرهیز گیری

Магари гиреҳгии ҳамаи касро зиёнкор

مگر گرگی همه کس را زیانکار

Магари девии з некӣ гашта безор

مگر دیوی ز نیکی گشته بیزار

зи манзари ҳамчуи гавҳар бо камолӣ

ز منظر همچو گوهر با کمالی

зи мухбири ҳамчуи бишкастаи суфолӣ

ز مخبر همچو بشکسته سفالی

Ба хӯбӣу латифӣ чун равонӣ

به خوبی و لطیفی چون روانی

зи ғдр ва бевафое чун ҷаҳонӣ

ز غدر و بی وفایی چون جهانی

Дареғи ин сӯрату дидори некӯ

دریغ این صورت و دیدار نیکو

Биёлуда ба чандини гӯнаи оҳӯ

بیالوده به چندین گونه آهو

Басӣ кардам ба дил бо ту мудоро

بسی کردم به دل با تو مدارا

Басӣ гуфтам ниҳону ошкоро

بسی گفتم نهان و آشکارا

Макун висои маро чандин маёзор

مکن ویسا مرا چندین میازار

Ки озорам ҳалокат оварад бор

که آزارم هلاکت آورد بار

з нодонӣ бикуштӣ тухми зиштӣ

ز نادانی بکِشتی تخم زشتی

Ба бор омад кунун тухмӣ ки киштӣ

به بار آمد کنون تخمی که کشتی

Надорам беш азин дар меҳрати умед

ندارم بیش ازین در مهرت امید

Агарчӣ ту Неи ҷузи моҳу хуршед

اگرچه تو نیی جز ماه و خورشید

Наҷӯям беш азин бо ту мудоро

نجویم بیش ازین با تو مدارا

Ки гашти оҳӯат яксар ошкоро

که گشت آهوت یکسر آشکارا

Ба чашмами моҳ будӣ мори гаштӣ

به چشمم ماه بودی مار گشتی

Збси хорӣ ки ҷустии хори гаштӣ

زبس خواری که جستی خوار گشتی

Наҷӯям низ меҳр ту наҷӯям

نجویم نیز مهر تو نجویم

Ки ман на оҳанам на санг ва рӯем

که من نه آهنم نه سنگ و رویم

Чаҳ он рӯзӣ ки ман бо ту гузорам

چه آن روزی که من با تو گذارم

Чаҳ он нақшӣ ки бар обӣ нигорам

چه آن نقشی که بر آبی نگارم

Чаҳ он пандӣ ки ман бар ту бихонам

چه آن پندی که من بر تو بخوانم

Чаҳ он тухмӣ ки дар шӯра фишонам

چه آن تخمی که در شوره فشانم

Агар ҳаргизи з гург ояд шабоне

اگر هرگز ز گرگ آید شبانی

з ту ояд вафоу меҳрбонӣ

ز تو آید وفا و مهربانی

Агар ту нӯшӣ аз ту сайри гаштам

اگر تو نوشی از تو سیر گشتم

Ниҳоли собирӣ дар дил бикуштам

نهال صابری در دل بکشتم

Чунон чун ман зи ту шодӣ надидам

چنان چون من ز تو شادی ندیدم

зи дидорати ҳама талхӣ чашидам

ز دیدارت همه تلخی چشیدم

Кунам кирдор бо ту чун ту кардӣ

کنم کردار با تو چون تو کردی

Хӯрам зинҳор бо ту чун ту хӯрдӣ

خورم زنهار با تو چون تو خوردی

Ҷинон сират кунам аз ҷони ширин

جنان سیرت کنم از جان شیرین

Куҷо ҳаргиз наяндешӣ зи ромин

کجا هرگز نیندیشی ز رامین

На ромини ҳаргиз аз ту шод бошад

نه رامین هرگز از تو شاد باشد

На ҳаргизи дилат зу ӯ ёди бошаб

نه هرگز دلت زو او یاد باشب

На ӯ пеш ту гирад чангу тнбўр

نه او پیش تو گیرد چنگ و طنبور

На ту бо ӯ нишинии масту махмур

نه تو با او نشینی مست و مخمور

На ӯ бо ту намояди рўдсозӣ

نه او با تو نماید رودسازی

На ту ӯро намоеи длнўозӣ

نه تو او را نمایی دلنوازی

Ба ҷони чандон наҳифи орми шумо ро

به جان چندان نهیب آرم شما را

Ки бар ҳар ду бинолад санги хоро

که بر هر دو بنالد سنگ خارا

Шумо то дӯстӣ бо ҳам намоед

شما تا دوستی با هم نمایید

Марои душмантарин душмани шмоиид

مرا دشمن‌ترین دشمن شمایید

Ҳар он гоҳе ки бо ҳам ишқ бозед

هر آن گاهی که با هم عشق بازید

Биҷузи тдиири ҷон ман насозед

بجز تدییر جان من نسازید

Ман акнӯн бар шумо гардонами ин кор

من اکنون بر شما گردانم این کار

Дил аз душман бипардозам ба як бор

دل از دشمن بپردازم به یک بار

Агар рои дил фарзона дорам

اگر رای دل فرزانه دارم

Чаро ду душмани андар хона дорам

چرا دو دشمن اندر خانه دارم

Чаҳ он каш бошад андари хонаи бадхоҳ

چه آن کش باشد اندر خانه بدخواه

Чаҳ он каш хуфта бошад шер дар роҳ

چه آن کش خفته باشد شیر در راه

Чаҳ он каш душманӣ бошад нигаҳбон

چه آن کش دشمنی باشد نگهبان

Чаҳ он каш мор бошад дар гиребон

چه آن کش مار باشد در گریبان

Пас онгаҳ рафт назд виси бонӯ

پس آنگه رفت نزد ویس بانو

Гирифташ ҳар ду машк олуд гесу

گرفتش هر دو مشک آلود گیسو

зи тахти шери по андар кашидаш

ز تخت شیر پا اندر کشیدش

Миёни хок ва хокистар кашидаш

میان خاک و خاکستر کشیدش

Бпичидши булӯрӣни бозуу даст

بپیچیدش بلورین بازو و دست

Чу дуздон ҳар ду дасташи бози пас баст

چو دزدان هر دو دستش باز پس بست

Пас онгаҳ тозӣона задаш чандон

پس آنگه تازیانه زدش چندان

Абри пушт ва сарину синау рон

ابر پشت و سرین و سینه و ران

Ки андомаш чу норай шуд кафида

که اندامش چو ناری شد کفیده

Взў чун нордонаи хӯни чакида

وزو چون ناردانه خون چکیده

Ҳаме шуд хунаш аз андоми симин

همی شد خونش از اندام سیمین

Чу резони бода аз ҷоми булӯрӣн

چو ریزان باده از جام بلورین

зи кофурии таниши шингарф май зод

ز کافوری تنش شنگرف می‌زاد

Чунон аз кӯҳи сангини лаълу биҷод

چنان از کوه سنگین لعل و بیجاد

Таниш бисёр ҷой аз захм чун нил

تنش بسیار جای از زخم چون نیل

Равон аз нили хӯни сарчашмаи нил

روان از نیل خون سرچشمهٔ نیل

Кабӯдии андари он сурхии чунон буд

کبودی اندر آن سرخی چنان بود

Ки гуфтӣ лолаи зору заъфарон буд

که گفتی لاله‌زار و زعفران بود

Пас онгаҳ дояро зон бештар зад

پس آنگه دایه را زان بیشتر زد

Куҷои захмаши ҳама бар дӯш ва сар зад

کجا زخمش همه بر دوش و سر زد

Беозармаш ҳаме зад то бимирад

بی آزرمش همی زد تا بمیرد

Ва ё аз захм чунон панд гирад

و یا از زخم چونان پند گیرد

БиФтоднди вису дояи биҳуш

بیفتادند ویس و دایه بیهوش

зи хӯни андоми эшон арғавони пӯш

ز خون اندام ایشان ارغوان پوش

Чу биҷодаҳ ба нуқраи брншондаҳ

چو بیجاده به نقره برنشانده

Ва ё хайрӣ ба сӯсани брФшондаҳ

و یا خیری به سوسن برفشانده

Надонист инчи кас к-эйашон бимонанд

ندانست ایچ کس کایشان بمانند

Дигар раҳи нома рӯзӣ бихонанд

دگر ره نامه روزی بخوانند

Вазони пас ҳар дуро дар хона афганд

وزان پس هر دو را در خانه افگند

Ба марги ҳардуон дил кард хурсанд

به مرگ هردوان دل کرد خرسند

Дар хона баришон сахти баста

در خانه بریشان سخت بسته

Ҷаҳонии дил ба дард ҳар ду хаста

جهانی دل به درد هر دو خسته

Пас онгаҳ зардро аз дар биоварад

پس آنگه زرد را از در بیاورد

зи гирдонаши яке ӯро бадал кард

ز گُردانش یکی او را بدل کرد

Ба як ҳафта ба Марв шоягон шуд

به یک هفته به مرو شایگان شد

зи ғами хастаи дилу хаста равон шуд

ز غم خسته‌دل و خسته‌روان شد

Пушаймон гашта бар озурдани ҷуфт

پشیمان گشته بر آزردن جفت

Наоне рӯзу шаб бо дил ҳаме гуфт

نهانی روز و شب با دل همی گفت

Чаҳ дӯдаст ин ки аз ҷонами баромад

چه دود است این که از جانم برآمد

Азуи ногуҳи ҷаҳон бар ман сар омад

ازو ناگه جهان بر من سر آمد

Чаҳ буд ин хашм ва ин озори чандин

چه بود این خشم و این آزار چندین

Ба ҷононе ки чун ҷон буд ширин

به جانانی که چون جان بود شیرین

Агарчӣ шоҳи шоҳони ҷаҳонам

اگرچه شاه شاهان جهانم

Дарин шоҳӣ ба коми дшмонм

درین شاهی به کام دشمانم

Чаро бо дилбарӣ тундӣ намудем

چرا با دلبری تندی نمودم

Ки дар ишқаши чунин девона будам

که در عشقش چنین دیوانه بودم

Чаро эй дил шудаи сетии душмани хеш

چرا ای دل شده‌ستی دشمن خویش

Ба дасти хеши сӯзии хирмани хеш

به دست خویش سوزی خرمن خویش

Ҳамоно ъошқо бо ҷон ба кинӣ

همانا عاشقا با جان به کینی

Ки бо имрӯзи фардоро набинӣ

که با امروز فردا را نبینی

Ба нодонӣ кунӣ имрӯзи корӣ

به نادانی کنی امروز کاری

Ки фардо зу газад бар дилати Марӣ

که فردا زو گزد بر دلت ماری

Мабодои ҳеҷ ошиқи тунду саркаш

مبادا هیچ عاشق تند و سرکش

Ки тундӣ афганда ӯро дар оташ

که تندی افگنده او را در آتش

Чу ошиқро набошад бурдборӣ

چو عاشق را نباشد بردباری

Набинад хуррамӣ аз мҳркорӣ

نبیند خرمی از مهرکاری

Чаро тундии намояди меҳрбонӣ

چرا تندی نماید مهربانی

Ки аз дилдори ншкибди замонӣ

که از دلدار نشکیبد زمانی

Гуноҳи дӯсти ошиқ дӯст дорад

گناه دوست عاشق دوست دارد

зи баҳри онкӣ то зу дргзорд

ز بهر آنکه تا زو درگذارد