Чу шоҳаншоҳ огаҳ шуд зи ромин

چو شاهنشاه آگه شد ز رامین

Дигар раҳи тозаи гашти андари дилаши кин

دگر ره تازه گشت اندر دلش کین

Ҳамаи шаб бо дил ӯро буд пигор

همه شب با دل او را بود پیگار

Ки то кӣ зини фурӯмояи кашами бор

که تا کی زین فرومایه کشم بار

Ҳаме то дар ҷаҳони як тан бимонад

همی تا در جهان یک تن بماند

Ба номи зишти ёд ман бимонад

به نام زشت یاد من بماند

Супурдами номи некӯи аҳриман ро

سپردم نام نیکو اهرمن را

Илм кардам ба зиштии хештан ро

علم کردم به زشتی خویشتن را

Агар виса на висаст офтобаст

اگر ویسه نه ویسست آفتابست

Чу минӯи неки бахатонро савобаст

چو مینو نیک بختان را ثوابست

Наярзад ҷавр ӯ чандин кашӣдан

نیرزد جور او چندین کشیدن

зи меҳраши ин ҳамаи тимор дидан

ز مهرش این همه تیمار دیدن

Чаҳ суд ар таниши хушбӯ чун гулобаст

چه سود ار تنش خوشبو چون گلابست

Ки чун оташи равонамро азобаст

که چون آتش روانم را عذابست

Чаҳ судаст ар лабаш нӯш ҷаҳонаст

چه سودست ار لبش نوش جهانست

Ки ҷонамро шрнг ҷовдонаст

که جانم را شرنگ جاودانست

Чаҳ судаст ар бахӯбӣ ҳур айнаст

چه سودست ار بخوبی حور عینست

Ки бо ман мисли деви бад ба кинаст

که با من مثل دیو بد به کینست

Маро бе бар буд зу меҳр ҷустан

مرا بی بر بود زو مهر جستن

Чунон каз баҳри покии хишт шустан

چنان کز بهر پاکی خشت شستن

Чаҳ дили бурдан ба меҳр ӯ супурдан

چه دل بردن به مهر او سپردن

Чаҳ он каз баҳри хушии заҳр хӯрдан

چه آن کز بهر خوشی زهر خوردن

Чаро ман озмудаи озмоим

چرا من آزموده آزمایم

Чаро ман ранҷ беҳуда физойам

چرا من رنج بیهوده فزایم

Чаро аз деви ҷустами меҳрбонӣ

چرا از دیو جستم مهربانی

Чаро аз кӯри ҷустами дидбонӣ

چرا از کور جستم دیدبانی

Чаро аз хирси ҷустами длгшоиӣ

چرا از خرس جُستم دلگشایی

Чаро аз ғӯли ҷустами раҳнамое

چرا از غول جستم رهنمایی

Чаро аз виси ҷустами мҳркорӣ

چرا از ویس جستم مهرکاری

Чаро аз дояи ҷустами устуворӣ

چرا از دایه جستم استواری

Ҳазорон дар ба банд ва меҳр кардам

هزاران در به بند و مهر کردم

Пас онгаҳ банду меҳр ӯро супурдам

پس آنگه بند و مهر او را سپردم

Чаҳ ошуфтаи дилам чаҳ суст роем

چه آشفته دلم چه سست رایم

Ки чандини озмудаи озмоим

که چندین آزموده آزمایم

Супурдами машки худ боди бузон ро

سپردم مشک خود باد بزان را

Ҳмидўни мяши худ гурги жён ро

همیدون میش خود گرگ ژیان را

Гузидам онкӣ нодонон гузинанд

گزیدم آنکه نادانان گزینند

Нишастам ҳамчунон к-эйашон нишинанд

نشستم همچنان کایشان نشینند

Гузинад корҳоро марди нодон

گزیند کارها را مرد نادان

Нишинад зон сипас кӯру пушаймон

نشیند زان سپس کور و پشیمان

Сазоем гар нишинам ҳар чаҳ бадтар

سزایم گر نشینم هر چه بدتر

Ки ҳам кӯрам ба кори хеши ҳам кар

که هم کورم به کار خویش هم کر

Бубинами дидаро бовар надорам

ببینم دیده را باور ندارم

Ки ҷонро аз хирад ёвар надорам

که جان را از خرد یاور ندارم

Диламрогар хиради устод будӣ

دلم را گر خرد استاد بودی

Ҳамеша на чунин ношод будӣ

همیشه نه چنین ناشاد بودی

Гар акнӯн бози пас гирдами азин роҳ

گر اکنون باز پس گردم ازین راه

Ҳама лашкар шаванд аз розами огоҳ

همه لشکر شوند از رازم آگاه

Надонам то чаҳ хўонндми азин пас

ندانم تا چه خوانندم ازین پس

Ки то акнӯн ҳаме хонанд нокас

که تا اکنون همی خوانند ناکس

Сипоҳамгар кион вагар мҳоннд

سپاهم گر کهان و گر مهانند

Ҳама яксар маро номард хонанд

همه یکسر مرا نامرد خوانند

Агар номард хўонндм сазоем

اگر نامرد خوانندم سزایم

Чаҳ мардуми ман ки бо зани брнёим

چه مردم من که با زن برنیایم

Ҳамаи шаби шоҳи шоҳон то саҳаргоҳ

همه شب شاه شاهان تا سحرگاه

Аз андешаи ҳамеи паймӯди сад роҳ

از اندیشه همی پیمود صد راه

Гуҳӣ гуфтӣ ки ин зиштӣ бапушам

گهی گفتی که این زشتی بپوشم

Ба бадномӣу расвои нкўшм

به بدنامی و رسوایی نکوشم

Гуҳӣ гуфтӣ ҳам акнӯн бозгардам

گهی گفتی هم اکنون بازگردم

Бҳл то дар ҷаҳони овози гирдам

بهل تا در جهان آواز گردم

Гуҳӣ ӯро хирад хушнӯд кардӣ

گهی او را خرد خشنود کردی

Гуҳ ӯро дев хашм олуд кардӣ

گه او را دیو خشم آلود کردی

Гуҳӣ чун оби гаштии равшану хуш

گهی چون آب گشتی روشن و خوش

Гуҳӣ чун дӯди гаштии тунду саркаш

گهی چون دود گشتی تند و سرکش

Чу андеша ба кори андар фузун шуд

چو اندیشه به کار اندر فزون شد

Хирад дар дасти хашму кин забун шуд

خرد در دست خشم و کین زبون شد

Чу аз ховар бар омад моҳи тобон

چو از خاور بر آمد ماه تابان

Шҳншаҳи сӯй Марв омад шитобон

شهنشه سوی مرو آمد شتابان

Набӯдаш дар сарои хештани роҳ

نبودش در سرای خویشتن راه

Куҷо бо банду меҳраш буд даргоҳ

کجا با بند و مهرش بود درگاه

Биёмад дояи банд ва меҳр бинмуд

بیامد دایه بند و مهر بنمود

Бидон чораи дилашро кард хушнӯд

بدان چاره دلش را کرد خشنود

Саросари бандҳо чўнонкаҳ ӯ баст

سراسر بندها چونانکه او بست

Якояк дид нобардаи бадви даст

یکایک دید نابرده بدو دست

Қафасро дид дар чун санги баста

قفس را دید در چون سنگ بسته

Сароеи кбг ӯ аз банди ҷуста

سرایی کبگ او از بند جسته

Сари ришта ба меҳру нокушода

سر رشته به مهر و ناگشاده

Валикини гавҳар аз ақди аўФтодаҳ

ولیکن گوهر از عقد اوفتاده

Ба доя гуфт висамро чаҳ кардӣ

به دایه گفت ویسم را چه کردی

Бад-ӣни дарҳои баста чун ббрдӣ

بدین درهای بسته چون ببردی

Чу оҳрмни шуморо раҳи намояд

چو آهرمن شما را ره نماید

Дар бастаи шуморо кӣ бпоид

در بسته شما را کی بپاید

Дирам бо банду вис аз банди рафтаи сет

درم با بند و ویس از بند رفته‌ست

Магари имшаб ба днбоўнди рафтаи сет

مگر امشب به دنباوند رفته‌ست

Чаро рафтаи сети ков худ номдораст

چرا رفته‌ست کاو خود نامدارست

Чу заҳҳокаш ҳазорон пешкораст

چو ضحاکش هزاران پیشکارست

Пас онгаҳ тозӣона задаш чандон

پس آنگه تازیانه زدش چندان

Ки биҳши гашти дояи ҳамчуи биҷон

که بیهش گشت دایه همچو بیجان

Саройу гулшану айвони саросар

سرای و گلشن و ایوان سراسر

Наҳуфту нонҳФтши зер ва аз бар

نهفت و نانهفتش زیر و از بر

Бгшту висро ҷуст аз ҳамаи ҷой

بگشت و ویس را جست از همه جای

Надид он рӯй дилбанду длороӣ

ندید آن روی دلبند و دلارای

Қабояш дид ҷое аўФтодаҳ

قبایش دید جایی اوفتاده

Чу ҷое кафши зарринаши ниҳода

چو جایی کفش زرینش نهاده

Крои ҳаргизи гумон будӣ ки он моҳ

کرا هرگز گمان بودی که آن ماه

Аз итноб саропарда кунад роҳ

از اطناب سراپرده کند راه

Чу андар боғ шуд шоҳи ҷаҳондор

چو اندر باغ شد شاه جهاندار

Ба пеши андари чароғу шамъ бисёр

به پیش اندر چراغ و شمع بسیار

Хуҷастаи вис чун он шамъҳо дид

خجسته ویس چون آن شمعها دید

Кбўтрўори дилаш аз тан биппаред

کبوتروار دلش از تن بپرید

Ба ромин гуфт хез эй ёр ва бигурез

به رامین گفت خیز ای یار و بگریز

Куҷо аз душманон некӯаст парҳез

کجا از دشمنان نیکوست پرهیز

Нигар то пеши ман дигари нпоиӣ

نگر تا پیش من دیگر نپایی

Ки торикӣаст бо ин равшаноӣ

که تاریکیست با این روشنایی

Ба ҷанги мо ҳаме ояд шаҳаншоҳ

به جنگ ما همی آید شهنشاه

Чу шери тунди ҷуста аз камӣнгоҳ

چو شیر تند جسته از کمینگاه

Туро бояд ки бошад растгорӣ

ترا باید که باشد رستگاری

Маро шояд ки бошад захми хорӣ

مرا شاید که باشد زخم‌خواری

Ҳар он дардӣ ки ту хоҳӣ кашӣдан

هر آن دردی که تو خواهی کشیدن

Ҳар он талхӣ ки ту хоҳӣ чашедан

هر آن تلخی که تو خواهی چشیدن

Чаҳ он дард ва чаҳ он талхии марои бод

چه آن درد و چه آن تلخی مرا باد

Ҳамаи шодӣу пирӯзии турои бод

همه شادی و پیروزی ترا باد

Кунун рӯ дар пндоаҳи поки яздон

کنون رو در پنداه پاک یزدان

Маро бигзор бо ин сайлу тӯфон

مرا بگذار با این سیل و طوفان

Ки ман гаштами зи бахти бади фасона

که من گشتم ز بخت بد فسانه

зи ту бӯсии взўи сад тозӣона

ز تو بوسی وزو صد تازیانه

Нахоҳам хӯрд як хурмоӣ бе хор

نخواهم خورد یک خرمای بی خار

На дидани хуррамӣ бедарду тимор

نه دیدن خرمی بی درد و تیمار

Дили ромини бечораи чунон гашт

دل رامین بیچاره چنان گشت

Ки гуфтӣ ҳамчуи мурда бе равони гашт

که گفتی همچو مرده بی روان گشت

Ба сони сӯратии бади монда бар ҷой

به سان صورتی بد مانده بر جای

Шудаи зӯраши ҳам аз даст ва ҳам аз пой

شده زورش هم از دست و هم از پای

зи баҳри вис будаш дард бар дил

ز بهر ویس بودش درد بر دل

Ту гуфтӣ тир новак хӯрд бар дил

تو گفتی تیر ناوک خورد بر دل

Пас онгоҳ аз буриш бархест ноком

پس آنگاه از برش برخاست ناکام

Ба чоҳ афтод ҷонаши ҷуста аз дом

به چاه افتاد جانش جسته از دام

Куҷо чун дом буд ӯро шаҳаншоҳ

کجا چون دام بود او را شهنشاه

Ҳам аз дарди ҷудои пеш ӯ чоҳ

هم از درد جدایی پیش او چاه

Гар аз доми гзндоўри буруни ҷуст

گر از دامِ گزندآور برون جست

Ба чоҳи жарфу ҷони гири андаруни ҷуст

به چاه ژرف و جان‌گیر اندرون جست

Куҷо пайванд гирад ошноӣ

کجا پیوند گیرد آشنایی

Набошад ҳеҷ душман чун ҷудоӣ

نباشد هیچ دشمن چون جدایی

Ҳамаи меҳнат буд бар ошиқи осон

همه محنت بود بر عاشق آسان

Чу бошад ҷон ӯ аз ҳиҷри тарсон

چو باشد جان او از هجر ترسان

Дилашро ҳар балое хор бошад

دلش را هر بلایی خوار باشد

Ҳар онгаҳ кони бало бо ёр бошад

هر آنگه کان بلا با یار باشد

Мабодои ҳеҷ касро ишқ чунон

مبادا هیچ کس را عشق چونان

Ва гар бошад мабодои ҳиҷри эшон

و گر باشد مبادا هجر ایشان

Чу ромин аз канор вис бурҷаст

چو رامین از کنار ویس برجست

Чу тирӣ аз камони хона ба дар ҷуст

چو تیری از کمان‌خانه به در جست

Чунон буришад ба рӯй содаи девор

چنان برشد به روی ساده دیوار

Ки Ғарми тези таг бар шхи кҳсор

که غُرم تیز تگ بر شخ کهسار

Чу бар сар шуд зи дигар сӯ фурӯҷаст

چو بر سر شد ز دیگر سو فروجست

Накӯ омад ба дому баси накӯи ҷуст

نکو آمد به دام و بس نکو جست

Саман бар виси ҳам бар ҷои бғнўд

سمن‌بر ویس هم بر جای بغنود

Ба як зорӣ ки аз куштани бтар буд

به یک زاری که از کشتن بتر بود

Ба ёди рафта ромин карда болин

به یاد رفته رامین کرده بالین

Ба зери зулфи мишкӣни дасти симин

به زیر زلف مشکین دست سیمین

Ба зери зулфи тоби шаст бар шаст

به زیر زلف تاب شست بر شست

Даҳ ангушташ чу моҳӣ буд дар шаст

ده انگشتش چو ماهی بود در شست

Дилаши соқӣ ва ду дидаи пиёла

دلش ساقی و دو دیده پیاله

Рахш май хор бар хайрӣу лола

رخش مِیْ خوار بر خیری و لاله

Нигор дасти он рӯй нигорин

نگار دست آن روی نگارین

Чу злФинши сиёҳу нағзу ширин

چو زلفینش سیاه و نغز و شیرین

Нигорин рӯй он моҳи ҳисорин

نگارین روی آن ماه حصارین

Чу боғи шоҳи шоҳони бад ба ойин

چو باغ شاه شاهان بُد به آیین

Ба болинаш фароз омад шаҳаншоҳ

به بالینش فراز آمد شهنشاه

Ба боғ афтода дид аз осмони моҳ

به باغ افتاده دید از آسمان ماه

Бпо ӯро бҷнбонид бисёр

بپا او را بجنبانید بسیار

Нагашт аз хоби моҳи хуфтаи бедор

نگشت از خواب ماه خفته بیدار

Чунон биҳуш буд аз дарди ҳиҷрон

چنان بیهوش بود از درد هجران

Ки бо ҷононаш гуфтӣ зу бишуд ҷон

که با جانانش گفتی زو بشد جان

Шаҳ шоҳон фиристод устуворон

شه شاهان فرستاد استواران

Ба ҳар сӯи ҳам пиёдаи ҳам саворон

به هر سو هم پیاده هم سواران

Ба ҳар роҳӣ ва бероҳӣ бирафтанд

به هر راهی و بی راهی برفتند

Саросари боғро ҷустан гирифтанд

سراسر باغ را جستن گرفتند

Ба боғ андар надиданд инчи ҷонвар

به باغ اندر ندیدند ایچ جانور

Магар бар шохи мурғони навогар

مگر بر شاخ مرغان نواگر

Дигар бораи дарахтонро биҷустанд

دگر باره درختان را بجستند

Миён ҳар дарахтии бнгрстнд

میان هر درختی بنگرستند

Ҳамеи ҷустанди роминро ба сад даст

همی جستند رامین را به صد دست

Надонистанд каз девор чун ҷуст

ندانستند کز دیوار چون جست

Шҳншаҳ гуфт бо виси саман бар

شهنشه گفت با ویس سمن‌بر

Нагӯйӣ то чаҳ карт буд эдар

نگویی تا چه کارت بود ایدر

Бибастам бар ту панҷа дар ба мсмор

ببستم بر تو پنجه در به مسمار

Гирифтам равзани сад бому девор

گرفتم روزن صد بام و دیوار

Чу ман рафтам яке шаб норамедӣ

چو من رفتم یکی شب نارمیدی

Чу мурғӣ аз сароем брпридӣ

چو مرغی از سرایم برپریدی

Чу девӣ кат набандад ҳеҷ устод

چو دیوی کت نبندد هیچ استاد

Ба афсун ва ба найранг ва ба фӯлод

به افسون و به نیرنگ و به فولاد

Хиради давр аз ту мисли осмонат

خرد دور از تو مثل آسمانت

Ҳавои наздики ту ҳамчун равонаст

هوا نزدیک تو همچون روانست

зи баҳри онкии бахти шӯри дорӣ

ز بهر آنکه بخت شور داری

Ду гӯшу чашми кару кӯри дорӣ

دو گوش و چشم کر و کور داری

Буд бесуд бо ту панд чун дар

بود بی سود با تو پند چون در

Чу деги сифла ва чун кафши гозр

چو دیگ سفله و چون کفش گازر

Агар ман бар забони панди ту ронам

اگر من بر زبان پند تو رانم

Хирад безор гардад аз равонам

خرد بیزار گردد از روانم

Чу гӯям бо ту чандини панд бе мар

چو گویم با تو چندین پند بی‌مر

Забонам бар сухан бошад ситамгар

زبانم بر سخن باشد ستمگر

Збс каз ту падед омад марои бад

زبس کز تو پدید آمد مرا بد

На як як бинмти оҳӯ ки сдсд

نه یک یک بینمت آهو که صدصد

Ҳамоно ёдгори бимшии ту

همانا یادگار بیمشی تو

Ки аз некӣ ҳамеша сари кашии ту

که از نیکی همیشه سر کشی تو

Агар дар пеши ту сӯрат шавад дод

اگر در پیش تو صورت شود داد

Бихонад ҷонат аз диданаши фарёд

بخواند جانت از دیدنش فریاد

Сари некӣ агар бинии бабрӣ

سر نیکی اگر بینی ببری

Дили покӣ агар ёбии бадарӣ

دل پاکی اگر یابی بدری

Ҳамеша ростиро душмании ту

همیشه راستی را دشمنی تو

Ду чашмӣ гар бибинӣ бркнии ту

دو چشمی گر ببینی برکنی تو

Ту як девӣу лекини ошкорӣ

تو یک دیوی و لیکن آشکاری

Ту як ғӯлӣу лекин чун нигорӣ

تو یک غولی و لیکن چون نگاری

Сарои порсоеро ту сӯзӣ

سرای پارسایی را تو سوزی

Ду чашми никномиро ту дузӣ

دو چشم نیکنامی را تو دوزی

зи ту бешармтар касро надонам

ز تو بی‌شرم‌تر کس را ندانم

Ва ё худ ман ки бар ту меҳрбонам

و یا خود من که بر تو مهربانم

Магар гуфта сет бо ту деви зиштӣ

مگر گفته‌ست با تو دیو زشتی

Кигар зиштӣ кунӣ бошӣ биҳиштӣ

که گر زشتی کنی باشی بهشتی

На ту бодӣ на он кат дӯстдораст

نه تو بادی نه آن کت دوستدارست

На онкати доя ва на онкӣ ёраст

نه آنکت دایه و نه آنکه یارست

Ба ҷони ман ки хӯн ту ҳалоласт

به جان من که خون تو حلالست

Ки ҷонат бар басӣ ҷонҳо ваболаст

که جانت بر بسی جانها وبالست

Турои дармони биҷуз теғам надонам

ترا درمان بجز تیغم ندانم

Ки маргат бахшаду чонти ситонам

که مرگت بخشد و چانت ستانم

Ҳам акнӯн ҷони ту бустонам аз ту

هم اکنون جان تو بستانم از تو

Ба ханҷари ман турои бурҳонам аз ту

به خنجر من ترا برهانم از تو

Гирифт онгаҳ камандин гесуонаш

گرفت آنگه کمندین گیسوانش

Кашид он аждаҳои ҷони сетонаш

کشید آن اژدهای جان ستانش

Ба як дасташ паранд об дода

به یک دستش پرند آب داده

Ба дигари дасти мишкӣн тоб дода

به دیگر دست مشکین تاب داده

Ки дид аз об ва аз оҳани прндӣ

که دید از آب و از آهن پرندی

Ки дид аз машк ва аз анбари камандӣ

که دید از مشک و از عنبر کمندی

Маашро хост аз сурӯш баридан

مهش را خواست از سروش بریدن

Гулашро боз бо гули гстридн

گلش را باز با گل گستریدن

Саман бар висро шамшер бар сар

سمن‌بر ویس را شمشیر بر سر

зи дарди ҳиҷри дилбар буд камтар

ز درد هجر دلبر بود کمتر

Сипаҳбад зард гуфт эй шоҳи шоҳон

سپهبد زرد گفت ای شاه شاهان

Бизӣ хуррам ба коми неки хоҳон

بزی خرم به کام نیک خواهان

Макашгар хӯни ин бонӯ бирезӣ

مکش گر خون این بانو بریزی

Ту дарди хешро дору бирезӣ

تو درد خویش را دارو بریزی

Бурӣдаи сар дигар бора наравед

بریده سر دگر باره نروید

Азирои ҳеҷ доно хӯн наҷуед

ازیرا هیچ دانا خون نجوید

Басои рўзо ки дар гетӣ барояд

بسا روزا که در گیتی برآید

Чунин зебои рухӣ дигар назояд

چنین زیبا رخی دیگر نزاید

Чу ёд ояд турои зини моҳи рӯйиш

چو یاد آید ترا زین ماه رویش

Бипечӣ бештари зини мори мӯяш

بپیچی بیشتر زین مار مویش

Ба минӯ дар чунин ҳўро наёбӣ

به مینو در چنین حورا نیابی

Ба гетӣ дар азин зебо наёбӣ

به گیتی در ازین زیبا نیابی

Пушаймони гардӣ ва судӣ надорад

پشیمان گردی و سودی ندارد

Басии хӯни мари туро аз дидаи борад

بسی خون مر ترا از دیده بارد

Яке бор озмудӣ зу ҷудоӣ

یکی بار آزمودی زو جدایی

Напиндорам ки дигари озмоиӣ

نپندارم که دیگر آزمایی

Агар хуб омадат он ранги мункир

اگر خوب آمدت آن رنگ منکر

Фрўзни ҳам бадви ин дасти дигар

فروزن هم بدو این دست دیگر

Чу ӯ аз ту бабради ин хуби чеҳраш

چو او از تو ببرد این خوب چهرش

Туро дидам ки чун будӣ зи меҳраш

ترا دیدم که چون بودی ز مهرش

Гуҳӣ бо оҳӯон будӣ ба саҳро

گهی با آهوان بودی به صحرا

Гуҳӣ бо моҳён будӣ ба дарё

گهی با ماهیان بودی به دریا

Гуҳӣ бо гӯр будӣ дар биёбон

گهی با گور بودی در بیابان

Гуҳӣ бо шер будӣ дар Нитсаатон

گهی با شیر بودی در نیستان

Фромш кардӣ он дарду бало ро

فرامش کردی آن درد و بلا را

Ки аз меҳраш туро бӯда сет ва мо ро

که از مهرش ترا بوده‌ست و ما را

Туро зу буд ва моро аз ту озор

ترا زو بود و ما را از تو آزار

Чаҳ мояи мо ва ту хӯрдем тимор

چه مایه ما و تو خوردیم تیمار

Аз он паймони вазони савганди ёди ор

از آن پیمان وزان سوگند یاد آر

Куҷо кардӣ ва хӯрдӣ пеши додар

کجا کردی و خوردی پیش دادار

Махӯр зинҳори шоҳо кат набояд

مخور زنهار شاها کت نباید

Яке рӯзи ин хӯриши ҷонро гзоид

یکی روز این خورش جان را گزاید

Ба ёдовар зи ҳурматҳои шҳрў

به یاد آور ز حرمتهای شهرو

Ба ёдовар зи хизматҳои вирў

به یاد آور ز خدمتهای ویرو

Агар дидӣ гуноҳӣ зу яке рӯз

اگر دیدی گناهی زو یکی روز

Ту донеи каш гуноҳӣ нест имрӯз

تو دانی کش گناهی نیست امروز

Агар танҳо ба боғӣ дар бихуфта сет

اگر تنها به باغی در بخفته‌ست

зи мардуми ин на корӣ бас шигифтаст

ز مردم این نه کاری بس شگفتست

Чаро бар ваии ҳамеи бандии гуноҳӣ

چرا بر وی همی بندی گناهی

Ки дар ваии он гунаҳро нест роҳӣ

که در وی آن گنه را نیست راهی

Чунин боғӣ ба парвини бардаи девор

چنین باغی به پروین برده دیوار

Дарашро барзадаи пӯлоди мсмор

درش را برزده پولاد مسمار

Агар бо ваии бадӣ дар боғи ҷуфтӣ

اگر با وی بدی در باغ جفتی

Бад-ӣни ҳангоми азидр чун бирафтӣ

بدین هنگام ازیدر چون برفتی

На зин дар мурғ битавонад паридан

نه زین در مرغ بتواند پریدن

На деви ин банд битавонад даридан

نه دیو این بند بتواند دریدن

Магари дилтанг буд омад дарин боғ

مگر دلتنگ بود آمد درین باغ

Ту худ акнӯн наҳодӣ доғ бар доғ

تو خود اکنون نهادی داغ بر داغ

Бипурс аз вай ки чун бӯда сети ҳолаш

بپرس از وی که چون بوده‌ست حالش

Пас онгаҳ ҳам ба гуфторӣ бимолаш

پس آنگه هم به گفتاری بمالش

Гар ин ханҷари занӣ бар виси дилбар

گر این خنجر زنی بر ویس دلبر

Шавад зон захми дарди ту фузунтар

شود زان زخم درد تو فزونتر

зи баси гуфтори зарду лобаи зард

ز بس گفتار زرد و لابهٔ زرد

Шҳншаҳ дил бидон бут рӯй хуш кард

شهنشه دل بدان بت روی خوش کرد

Бурид аз гесуонаши ҳалқае чанд

برید از گیسوانش حلقه ای چند

Бидон гесу баридан гашт хурсанд

بدان گیسو بریدن گشت خرسند

Гирифташ дасту баради андари шабистон

گرفتش دست و برد اندر شبستان

Шабистони гашт аз рӯйиши гулистон

شبستان گشت از رویش گلستان

Ба яздон ҷаҳонаш дод савганд

به یزدان جهانش داد سوگند

Ки имшаб чун биҷустӣ зини ҳамаи банд

که امشب چون بجستی زین همه بند

На мурғӣ ва на тирӣ ва на бодӣ

نه مرغی و نه تیری و نه بادی

Дарин боғ аз шабистон чун фитодӣ

درین باغ از شبستان چون فتادی

Маро дар дил чунон омад гумоне

مرا در دل چنان آمد گمانی

Ки ту найрангу ҷодӯи неки доне

که تو نیرنگ و جادو نیک دانی

Касе бояд ки афсун нек донад

کسی باید که افسون نیک داند

Вагарнаи кори чунин кӣ тавонад

وگرنه کار چونین کی تواند

Саман бар вис гуфташ кирдигорам

سمن‌بر ویس گفتش کردگارم

Ҳаме некӯ кунад ҳамвора корам

همی نیکو کند همواره کارم

Чаҳ бошадгар туам зиштии намое

چه باشد گر توم زشتی نمایی

Чу яздонами намояди нек рое

چو یزدانم نماید نیک رایی

Гуҳии ҷони ман аз теғат раҳанд

گهی جان من از تیغت رهاند

Гуҳӣ дод ман аз ҷонат сетанд

گهی داد من از جانت ستاند

Туам коҳӣ ва яздонам фазояд

توم کاهی و یزدانم فزاید

Туам бандӣу додарами кушояд

توم بندی و دادارم گشاید

Чаро хуонеи марои бадхоҳу душман

چرا خوانی مرا بدخواه و دشمن

Ту бо яздон ҳаме кӯшӣ на бо ман

تو با یزدان همی کوشی نه با من

Куҷо ӯ ҳарчӣ ту дузии бадарад

کجا او هرچه تو دوزی بدرد

Ҳмидўн ҳар чаҳ ту кории бабрад

همیدون هر چه تو کاری ببرد

Гуҳам дар диз кунӣ гуҳ дар шабистон

گهم در دز کنی گه در شبستان

Гуҳами тундии намоеи гоҳи дастон

گهم تندی نمایی گاه دستان

Худоем дар балоӣ ту намонад

خدایم در بلای تو نماند

зи чандини банд ва зиндонат раҳанд

ز چندین بند و زندانت رهاند

Агар ту душманӣ ӯ ҷони ман бас

اگر تو دشمنی او جان من بس

Вагар ту хусравӣ ӯ хони ман бас

و گر تو خسروی او خان من بس

Басаст ӯ чораи бечорагон ро

بس است او چارهٔ بیچارگان را

Ҳамӯи ёвар буд беёварон ро

همو یاور بود بی یاوران را

Чу ман дилтанг будам дар сироят

چو من دلتنگ بودم در سرایت

Бадв нолидам аз ҷавру ҷафоят

بدو نالیدم از جور و جفایت

Ситамҳои ту бо яздон бигуфтам

ستمهای تو با یزدان بگفتم

Дар он зорӣу дил танагӣ бихуфтам

در آن زاری و دل تنگی بخفتم

Ба хоби андар фароз омад сурӯшӣ

به خواب اندر فراز آمد سروشی

Ҷавонии хуби рӯеи сабзпушӣ

جوانی خوب‌رویی سبزپوشی

Марои бардошт аз кохи шабистон

مرا برداشت از کاخ شبستان

Бхўобонид дар боғу гулистон

بخوابانید در باغ و گلستان

Марои имшаби зи банди ту раҳо кард

مرا امشب ز بند تو رها کرد

Чунон кандар танами мӯеи нёзрд

چنان کاندر تنم مویی نیازرد

зи насрин буду сӯсани бистари ман

ز نسرین بود و سوسن بستر من

Ҷаҳони афрӯзи ромин дар бар ман

جهان افروز رامین در بر من

Ҳаме будем ҳар ду шоду хуррам

همی بودیم هر دو شاد و خرم

Ҳамеи гуфтеми рози хеш бо ҳам

همی گفتیم راز خویش با هم

Бидон хушӣ ба коми хеши хуфта

بدان خوشی به کام خویش خفته

Бигард мо гулу насрини шукуфта

بگرد ما گل و نسرین شکفته

Чу чашм аз хоб нӯшин баргушодам

چو چشم از خواب نوشین برگشادم

Аз он хушӣ ба нохушӣ фитодам

از آن خوشی به ناخوشی فتادم

Туро дидам ба сони шери ғурон

ترا دیدم به سان شیر غران

Чу оташ бар кашида теғ барон

چو آتش بر کشیده تیغ بران

Агар бовар кунӣ варна чунин буд

اگر باور کنی ورنه چنین بود

Ба хоби андар сурӯшам ҳамнишин буд

به خواب اندر سروشم همنشین بود

Агар кирдори ту бар ман ситам нест

اگر کردار تو بر من ستم نیست

Ту худ доне ки бар хуфта қалам нест

تو خود دانی که بر خفته قلم نیست

Шҳншаҳи ин сухан зу кард бовар

شهنشه این سخن زو کرد باور

Куҷо гуфташ дурӯғии моҳи пайкар

کجا گفتش دروغی ماه پیکر

Гуноҳи хешро пӯзиш басӣ кард

گناه خویش را پوزش بسی کرد

Бар он ҳоли гузаштаи ғам ҳаме хӯрд

بر آن حال گذشته غم همی خورد

Ба вису дояи чизе бекарон дод

به ویس و دایه چیزی بیکران داد

Гузидаи ҷомҳо ва гавҳарон дод

گزیده جامها و گوهران داد

Гузаштӣ ранҷ нобӯда гирифтанд

گذشتی رنج نابوده گرفتند

Май лаълин осӯда гирифтанд

می لعلین آسوده گرفتند

Чунин бошад дили фарзанди одам

چنین باشد دل فرزند آدم

Наёрад ёди рафтаи шодӣу ғам

نیارد یاد رفته شادی و غم

Бидон рӯзӣ ки аз ту шуд чаҳ нолӣ

بدان روزی که از تو شد چه نالی

Взони рӯзӣ ки номад чаҳ сголӣ

وزآن روزی که نامد چه سگالی

Чаҳ бояд рафтаро андӯҳ хӯрдан

چه باید رفته را اندوه خوردن

Ҳамон нобӯдаро тимори бурдан

همان نابوده را تیمار بردن

На зондўаҳи ту дай бо ту бияёд

نه زاندوه تو دی با تو بیاید

На аз тимори ту фардои бпоид

نه از تیمار تو فردا بپاید

Агар сад сол бошӣ шоду пирӯз

اگر صد سال باشی شاد و پیروز

Ҳамеша умр ту бошад яке рӯз

همیشه عمر تو باشد یکی روز

Агар сахтии баригар коми ҷӯӣ

اگر سختی بری گر کام جویی

Турои он рӯз бошад кандар ӯе

ترا آن روز باشد کاندر اویی

Баси он беҳтар ки бо ромиши нишинӣ

بس آن بهتر که با رامش نشینی

зи умри хеши рӯз хуш гузинӣ

ز عمر خویش روز خوش گزینی