Чу бишунид ин сухани фарзонаи мишкӣн

چو بشنید این سخن فرزانه مشکین

Ба фарҳангаши ҷаҳонро кард мишкӣн

به فرهنگش جهان را کرد مشکین

Яке нома навишт аз виси джком

یکی نامه نوشت از ویس دژکام

Ба ромини нкўбхту накӯном

به رامین نکوبخت و نکونام

Ҳарири нома буд абрешими чин

حریر نامه بود ابریشم چین

Чу машк аз таббату анбари зи насрин

چو مشک از تبت و عنبر ز نسرین

Қалам аз Миср буд оби гул аз ҷавр

قلم از مصر بود آب گل از جور

Дуят аз анбарин авди смндўр

دویت از عنبرین عود سمندور

Дабир аз шаҳри Бобули ҷодӯӣ тар

دبیر از شهر بابل جادوی‌تر

Сухани омехтаи шукр ба гавҳар

سخن آمیخته شکر به گوهر

Ҳарираш чун бар виси парӣ рӯй

حریرش چون بر ویس پری روی

Мидодаши ҳамчуи зулфи виси хушбӯӣ

مدادش همچو زلف ویس خوشبوی

Қалам чун қомати вис аз нзорӣ

قلم چون قامت ویس از نزاری

зи бас каз ром дид озору хорӣ

ز بس کز رام دید آزار و خواری

Дабир аз ҷодӯӣ чун дидагонаш

دبیر از جادوی چون دیدگانش

Сухан чун дару шукр дар даҳонаш

سخن چون دُر و شکر در دهانش

Сари нома ба номи як худованд

سر نامه به نام یک خداوند

Вазон пас карда ёди меҳру пайванд

وزان پس کرده یاد مهر و پیوند

зи сарвии сӯхтаи вази бен гусаста

ز سروی سوخته وز بن گسسته

Ба сарвӣ аз чамани шодоби руста

به سروی از چمن شاداب رسته

зи моҳӣ дар муҳоқи меҳри пинҳон

ز ماهی در محاق مهر پنهان

Ба моҳӣ дар сипеҳри коми тобон

به ماهی در سپهر کام تابان

зи боғии сар ба сари офати гирифта

ز باغی سر به‌سر آفت گرفته

Ба боғии сар ба сари хуррами шукуфта

به باغی سر به‌سر خرم شکفته

зи шохӣ хушк гашта ҳомўораҳ

ز شاخی خشک گشته هامواره

Ба шохии бор ӯ моҳу ситора

به شاخی بار او ماه و ستاره

зи конии канда ва бе бар бимонада

ز کانی کنده و بی بر بمانده

Ба конӣ дар ҷаҳони гавҳари фишонда

به کانی در جهان گوهر فشانده

зи рӯзӣ бар ҳади мағриби расида

ز روزی بر حد مغرب رسیده

Ба рӯзии сари з машриқ баркашида

به روزی سر ز مشرق برکشیده

зи ёқӯтӣ ба чоҳӣ дар , бимонада

ز یاقوتی به چاهی در، بمانده

Ба ёқӯтӣ ба тоҷӣ дар , нишонда

به یاقوتی به تاجی در، نشانده

зи гулзории сумуми ҳиҷри дида

ز گلزاری سموم هجر دیده

Ба гулзории зи хӯбии бшкФидаҳ

به گلزاری ز خوبی بشکفیده

зи дарёӣ шуда бе дар ва бе об

ز دریایی شده بی دُرّ و بی آب

Ба дарёии пари об ва дар хўшоб

به دریایی پر آب و دُرّ خوشاب

зи бахтии тира чун шӯридаи обӣ

ز بختی تیره چون شوریده آبی

Ба бахтии номвар чун офтобӣ

به بختی نامور چون آفتابی

зи Меҳрӣ то гуҳ маҳшар физойон

ز مهری تا گه محشر فزایان

Ба Меҳрӣ ҳар замони коҳиши намоён

به مهری هر زمان کاهش نمایان

зи ишқии тоб ӯ аз ҳади гузашта

ز عشقی تاب او از حد گذشته

Ба ишқӣ гарм бӯда сард гашта

به عشقی گرم بوده سرد گشته

зи ҷонӣ дар азобу ранҷу сахтӣ

ز جانی در عذاب و رنج و سختی

Ба ҷонӣ дар ҳавои неки бахтӣ

به جانی در هوای نیک بختی

зи табъӣ дар ҳаво бедор гашта

ز طبعی در هوا بیدار گشته

Ба табъӣ дар ҳаво безор гашта

به طبعی در هوا بیزار گشته

зи чеҳрии оби хӯбӣ зу рамида

ز چهری آب خوبی زو رمیده

Ба чеҳрии оби хӯбӣ зу дамида

به چهری آب خوبی زو دمیده

зи рӯеи ҳамчуи дебоӣ бар оташ

ز رویی همچو دیبای بر آتش

Ба рӯеи ҳамчуи дебои мунаққаш

به رویی همچو دیبای منقش

зи чашмии солу ма бехобу пари об

ز چشمی سال و مه بی خواب و پر آب

Ба чашмии солу ма беобу пари хоб

به چشمی سال و مه بی آب و پر خواب

зи ёрии неки пари меҳру вафои ҷӯй

ز یاری نیک پر مهر و وفا جوی

Ба ёрии шӯх ва бешарму ҷафои ҷӯй

به یاری شوخ و بی شرم و جفا جوی

зи моҳӣ бекас ва беёр гашта

ز ماهی بی کس و بی یار گشته

Ба шоҳӣ бар ҷаҳон солор гашта

به شاهی بر جهان سالار گشته

Нбштми нома дар ҳоли чунин зор

نبشتم نامه در حال چنین زار

Ки ҷон аз тани тан аз ҷон буд безор

که جان از تن تن از جان بود بیزار

Манам дар оташи ҳиҷрони гудозон

منم در آتش هجران گدازان

Тӯй дар маҷлиси шодии навозон

توی در مجلس شادی نوازان

Манам ганҷи вафоро гашта ганҷур

منم گنج وفا را گشته گنجور

Тӯии дасти ҷафоро гашта дастур

توی دست جفا را گشته دستور

Яке бар ту даҳум дар номаи савганд

یکی بر تو دهم در نامه سوگند

Ба ҳақи дӯстӣу меҳру пайванд

به حق دوستی و مهر و پیوند

Ба ҳақи онкӣ бо ҳам ҷуфт будем

به حق آنکه با هم جفت بودیم

Ба ҳақи онкии мо ҳам гуфт будем

به حق آنکه ما هم‌گفت بودیم

Ба ҳақи суҳбати мо солиёнӣ

به حق صحبت ما سالیانی

Ба ҳақи дӯстӣу меҳрбонӣ

به حق دوستی و مهربانی

Ки ин номаи зи сар то бен бихонӣ

که این نامه ز سر تا بن بخوانی

Якояки ҳоли ман ҷумлаи бадоне

یکایک حال من جمله بدانی

Бидон ромо ки гетӣ гирд гирдаст

بدان راما که گیتی گرد گردست

Азуи гуҳи тани дурустии гоҳи дардаст

ازو گه تن درستی گاه دردست

Гуҳӣ ранҷаст ва гоҳе шодмонӣ

گهی رنجست و گاهی شادمانی

Гуҳӣ маргаст ва гоҳе зиндагонӣ

گهی مرگست و گاهی زندگانی

Ба неку бади ҷаҳон бар мо сроид

به نیک و بد جهان بر ما سرآید

Вазони пас худ ҷаҳон дигар ояд

وزان پس خود جهان دیگر آید

з мо монад ба гетӣ дар , фасона

ز ما ماند به گیتی در، فسانه

Дар он гетии худои ҷовдона

در آن گیتی خدای جاودانه

Фсони мо ҳама гетӣ бихонанд

فسان ما همه گیتی بخوانند

Якояки хубу зишт мо бидонанд

یکایک خوب و زشت ما بدانند

Ту худ доне ки аз мо кист бадном

تو خود دانی که از ما کیست بدنام

Куҷо аз ном бад ҷӯяд ҳамаи ком

کجا از نام بد جوید همه کام

Ман он будам ба покӣ кам ту дидӣ

من آن بودم به پاکی کم تو دیدی

Ба хӯбӣ аз ҷаҳонами баргузедӣ

به خوبی از جهانم برگزیدی

Ман аз покӣ чу Қатар жола будам

من از پاکی چو قطر ژاله بودم

Ба хӯбии ҳамчуи барг лола будам

به خوبی همچو برگ لاله بودم

Надидаи коми ҷузи ту мард бар ман

ندیده کام جز تو مرد بر من

Замонаи нофишондаи гирд бар ман

زمانه نافشانده گرد بر من

Чу гӯрӣ будам андари марғзорон

چو گوری بودم اندر مرغزاران

Надидаи дому доси доми дорон

ندیده دام و داس دام داران

Ту будӣ доми дор ва дос дорам

تو بودی دام دار و داس دارم

Наҳодӣ досу доми андари гузорам

نهادی داس و دام اندر گذارم

Маро дар доми расвои Фгндӣ

مرا در دام رسوایی فگندی

Кунун дар чоҳи танҳои Фгндӣ

کنون در چاه تنهایی فگندی

Маро Бифрефтӣ вази раҳи ббрдӣ

مرا بفریفتی وز ره ببردی

Кунун зинҳор бо ҷонам бихӯрадӣ

کنون زنهار با جانم بخوردی

Бидон сари мари туро таррор дидам

بدان سر مر ترا طرار دیدم

Бад-ӣни сари мари туро ғаддор дидам

بدین سر مر ترا غدار دیدم

Ҳамеи гӯйӣ ки хӯрдӣ сахти савганд

همی گویی که خوردی سخت سوگند

Ки бо висам набошад низ пайванд

که با ویسم نباشد نیز پیوند

На бо ман низ ҳам савганд хӯрдӣ

نه با من نیز هم سوگند خوردی

Ки то ҷони дорӣ аз ман барнагардӣ

که تا جان داری از من برنگردی

Кадомин рости гирами зини ду савганд

کدامین راست گیرم زین دو سوگند

Кадомин рости гирами зини ду пайванд

کدامین راست گیرم زین دو پیوند

Турои савганд чун боди бзонст

ترا سوگند چون باد بزانست

Турои пайванд чун об равонаст

ترا پیوند چون آب روانست

Бузургаст аз ҷаҳони ин ҳар дуро ном

بزرگست از جهان این هر دو را نام

Валикин нест шан бар ҷои ором

ولیکن نیست‌شان بر جای آرام

Ту ҳамчун сндсии гардон ба ҳар ранг

تو همچون سندسی گردان به هر رنگ

Ва ё ҳамчун зарии гардон ба ҳар чанг

و یا همچون زری گردان به هر چنگ

Крои доне чу ман дар меҳрбонӣ

کرا دانی چو من در مهربانی

Чу ту бо ман наМонӣ бо ки Монӣ

چو تو با من نمانی با که مانی

Нигар то чанд кори бади бкрдӣ

نگر تا چند کار بد بکردی

Ки оби хешу оби ман ббрдӣ

که آب خویش و آب من ببردی

Яке Бифрефтӣ ҷуфти касон ро

یکی بفریفتی جفت کسان را

Ба нанги олӯдаи дудмон ро

به ننگ آلوده دودمان را

Дувуми савгандҳо ба дурӯғ кардӣ

دوم سوگندها به‌دروغ کردی

Абои зинҳорён занҳо хӯрдӣ

ابا زنهاریان زنها خوردی

Сеюм баргаштӣ аз ёри вафодор

سوم برگشتی از یار وفادار

Бе он казуӣ раседат ранҷу озор

بی آن کزوی رسیدت رنج و آزار

Чаҳорум носазо гуфтӣ бар он кас

چهارم ناسزا گفتی بر آن کس

Ки ӯро худ тӯии андари ҷаҳони бас

که او را خود توی اندر جهان بس

Ман он висам ки рӯем офтобаст

من آن ویسم که رویم آفتابست

Ман он висам ки мӯем машк нобаст

من آن ویسم که مویم مشک نابست

Ман он висам ки чеҳрам навбаҳораст

من آن ویسم که چهرم نوبهارست

Ман он висам ки меҳрам пойдораст

من آن ویسم که مهرم پایدارست

Ман он висам ки моҳи никўонм

من آن ویسم که ماه نیکوانم

Ман он висам ки шоҳи ҷодўонм

من آن ویسم که شاه جادوانم

Ман он висам ки моҳам бар рхонст

من آن ویسم که ماهم بر رخانست

Ман он висам ки нӯшам дар лбонст

من آن ویسم که نوشم در لبانست

Ман он висами ман он висами ман он вис

من آن ویسم من آن ویسم من آن ویس

Ки будӣ ту сулаймони ман чу билқис

که بودی تو سلیمان من چو بلقیس

Маро бошад ба аз ту дар ҷаҳони шоҳ

مرا باشد به از تو در جهان شاه

Туро чун ман набошад бар замини моҳ

ترا چون من نباشد بر زمین ماه

Ҳар онгоҳӣ ки дил аз ман битобӣ

هر آنگاهی که دل از من بتابی

Чу бозоиии марои дўшўори ёбӣ

چو بازآیی مرا دوشوار یابی

Макун ромо ки худ гардии пушаймон

مکن راما که خود گردی پشیمان

Наёбӣ дардро ҷузи виси дармон

نیابی درد را جز ویس درمان

Макун ромо ки аз гули сайри гардӣ

مکن راما که از گل سیر گردی

Наёбӣ висро онгаҳ ба мардӣ

نیابی ویس را آنگه به مردی

Макун ромо ки ту имрӯзи мастӣ

مکن راما که تو امروز مستی

зи мастии аҳди ман бар ҳам шикастӣ

ز مستی عهد من بر هم شکستی

Макун ромо ки чун ҳушёри гардӣ

مکن راما که چون هشیار گردی

зи гетӣ безан ва бе ёри гардӣ

ز گیتی بی زن و بی یار گردی

Басои рўзо ки ту пешам бинолӣ

بسا روزا که تو پیشم بنالی

Ду рух бар хоки пой ман бимолӣ

دو رخ بر خاک پای من بمالی

Дил аз кӣна ба сӯии меҳри тобӣ

دل از کینه به سوی مهر تابی

Марои ҷӯӣ ба сад даст ва наёбӣ

مرا جویی به صد دست و نیابی

Чу аз ман сайри гаштии вази лбонм

چو از من سیر گشتی وز لبانم

зи гули ҳам сайри гардӣ бе гумонам

ز گل هم سیر گردی بی‌گمانم

Ту чун боман насозӣ бо ки созӣ

تو چون بامن نسازی با که سازی

Ҳаво бо ман набозӣ бо ки бозӣ

هوا با من نبازی با که بازی

Ҳаме гуяд ҳар он ков меҳр бозад

همی گوید هر آن کاو مهر بازد

Кро виса насозад марг созад

کرا ویسه نسازد مرگ سازد

зи бадбахтяти баси боди ин нишоне

ز بدبختیت بس باد این نشانی

Гулӣ додат чу бастади гулистонӣ

گلی دادت چو بستد گلستانی

Туро бинмуд рахшони моҳтобӣ

ترا بنمود رخشان ماهتابی

зи ту бастади фурӯзони офтобӣ

ز تو بستد فروزان آفتابی

Ҳамеи нозӣ ки дории арғавонӣ

همی نازی که داری ارغوانی

Ндонӣ каз ту гум шуд бӯстонӣ

ندانی کز تو گم شد بوستانی

Ҳамоно кардӣ он талхии фаромӯш

همانا کردی آن تلخی فراموش

Ки будӣ аз ҳаво бесабр ва бе ҳуш

که بودی از هوا بی صبر و بی هوش

Хаёламгар ба хоб андар бидидӣ

خیالم گر به خواب اندر بدیدی

Гумони барадӣ ки бар шоҳӣ раседӣ

گمان بردی که بر شاهی رسیدی

Чу будӣ ман ба мағзат бар , гузаштӣ

چو بودی من به مغزت بر، گذشتی

Танатгар мурда будӣ зиндаи гаштӣ

تنت گر مرده بودی زنده گشتی

Чунинаст одамӣ бером ва бе ҳуш

چنین است آدمی بی رام و بی هوش

Кунад сахтӣу шодиро фаромӯш

کند سختی و شادی را فراموش

Дигар гуфтӣ ки гум кардам ҷавонӣ

دگر گفتی که گم کردم جوانی

Ҳамеи гӯйӣ дариғо зиндагонӣ

همی گویی دریغا زندگانی

Маро гум шуд ҷавонӣ дар ҳавоят

مرا گم شد جوانی در هوایت

Ҳмидўни зиндагонӣ дар вафоят

همیدون زندگانی در وفایت

Гумони барадам ки шохи шукрии ту

گمان بردم که شاخ شکری تو

Бакорам то шукри бороварӣ ту

بکارم تا شکر بار آوری تو

Бикуштам пас бпрўрдм ба тимор

بکِشتم پس بپروردم به تیمار

Чу бррстӣ кбст оварадем бор

چو بررُستی کبست آوردیَم بار

Чу ёди орм аз он ранҷӣ ки барадам

چو یاد آرم از آن رنجی که بردم

Вази он дардӣ ки аз меҳр ту хӯрдам

وز آن دردی که از مهر تو خوردم

Яке оташ ба мағзи ман даройад

یکی آتش به مغز من درآید

Казу Ҷайҳуни зи чашм ман барояд

کزو جیحون ز چشم من برآید

Чаҳ мояи сахтӣ ва хорӣ кашидам

چه مایه سختی و خواری کشیدم

Ба фарҷом аз ту он дидам ки дидам

به فرجام از تو آن دیدم که دیدم

Марои ту чоҳи кундӣ доя зад даст

مرا تو چاه کندی دایه زد دست

Ба чоҳ афганда ва худ осӯда бинишаст

به چاه افگنده و خود آسوده بنشست

Ту ҳизум додӣ ӯ оташ барафрӯхт

تو هیزم دادی او آتش برافروخت

Ба коми душманон дар оташами сӯхт

به کام دشمنان در آتشم سوخت

Надонам каз ту нолам ё зи доя

ندانم کز تو نالم یا ز دایه

Ки ранҷами зини давони бардаи сети моя

که رنجم زین دوان بُرده‌ست مایه

Агар чаҳ дидам аз ту бе вафое

اگر چه دیدم از تو بی وفایی

Наҳодӣ бар дилами доғи ҷудоӣ

نهادی بر دلم داغ جدایی

Ва гарчи оташам дар дили Фгндӣ

و گرچه آتشم در دل فگندی

Маро монанди хар дар гули Фгндӣ

مرا مانند خر در گل فگندی

Ва гарчи чашми ман хўнбор кардӣ

و گرچه چشم من خونبار کردی

Канорам равад Ҷайҳун бор кардӣ

کنارم رود جیحون بار کردی

Дилам ноед ба яздонати супурдан

دلم ناید به یزدانت سپردن

Ҷафояти пеши яздон баршумурдан

جفایت پیش یزدان برشمردن

Мубинади инчи дардати дидагонам

مبیند ایچ دردت دیدگانم

Ки бошад дарди ту ҳам бар равонам

که باشد درد تو هم بر روانم

Кунун даҳ дар бихоҳам гуфт нома

کنون ده در بخواهم گفت نامه

Ба гуфторӣ ки хӯни боради зи хома

به گفتاری که خون بارد ز خامه