Чу ромин чанд гуҳ бо гули бпиўст

چو رامین چند گه با گل بپیوست

Шуд аз пайванд ӯ ҳам сайр ва ҳам маст

شد از پیوند او هم سیر و هم مست

Баҳор хуррамӣ шуд пжмридаҳ

بهار خرمی شد پژمریده

Чу бод дӯстӣ шуд орамида

چو باد دوستی شد آرمیده

Камон меҳрбонӣ шуд гусаста

کمان مهربانی شد گسسته

Чу тир дӯстдорӣ шуд шикаста

چو تیر دوستداری شد شکسته

Тарози ҷомаи шодии бФрсўд

طراز جامهٔ شادی بفرسود

Чу оби чашма хушӣ Биёлуд

چو آب چشمهٔ خوشی بیالود

Чунон бади ромро пайванди гўроб

چنان بد رام را پیوند گوراب

Ки хуш дорад сабу то нав буд об

که خوش دارد سبو تا نو بود آب

Чу май бади меҳри гули ромин чу май хор

چو مِیْ بد مهر گل رامین چو مِی‌ْخوار

Ба шодӣ хӯрд азу то буд ҳушёр

به شادی خورد ازو تا بود هشیار

Дил май хораро бошад ба май оз

دل می خواره را باشد به می آز

Басии ратлу басӣ соғар хӯрд боз

بسی رطل و بسی ساغر خورد باز

Ба фарҷомаши з хӯрдан дил бигирад

به فرجامش ز خوردن دل بگیرد

зи мастии озаши андари тани бимирад

ز مستی آزش اندر تن بمیرد

Нахоҳад май вгрчаҳ нӯш бошад

نخواهد مِیْ وگرچه نوش باشد

Куҷо дар нӯши вайро ҳуш бошад

کجا در نوش وی را هوش باشد

Дили роминаи лухтӣ сайр гашта

دل رامینه لختی سیر گشته

Ҳамон дидори виса дайр гашта

همان دیدار ویسه دیر گشته

Ба саҳро рафт рӯзӣ бо саворон

به صحرا رفت روزی با سواران

Ҷаҳон чун нақши чину навбаҳорон

جهان چون نقش چین و نوبهاران

Миёни кишт лола дид болон

میان کشت لاله دید بالان

Миёни шох булбул дид нолон

میان شاخ بلبل دید نالان

Замини ҳамранги дебои стбрқ

زمین همرنگ دیبای ستبرق

Бунафшу сабзу зарду сурху азрақ

بنفش و سبز و زرد و سرخ و ازرق

зи ёронаши яке ҳури парии зод

ز یارانش یکی حور پری زاد

Бунафша дошт як даста бадв дод

بنفشه داشت یک دسته بدو داد

Дили ромин ба ёд оварад он рӯз

دل رامین به یاد آورد آن روز

Ки паймони баст бо виси дили афрӯз

که پیمان بست با ویس دل افروز

Нишаста вис бар тахти шаҳаншоҳ

نشسته ویس بر تخت شهنشاه

зи рӯйиши меҳри тобони вази буриши моҳ

ز رویش مهر تابان وز برش ماه

Ба ромин дод як дастаи бунафша

به رامین داد یک دسته بنفشه

Ба ёдам дор гуфт инро ҳамеша

به یادم دار گفت این را همیشه

Куҷои бинии бунафшаи тоза ҳар бор

کجا بینی بنفشه تازه هر بار

Азин аҳд ва азин савганди ёди ор

ازین عهد و ازین سوگند یاد آر

Пас онгаҳ кард нафрини фаровон

پس آنگه کرد نفرین فراوان

Барон кови бишиканади савганду паймон

بران کاو بشکند سوگند و پیمان

Чунон длхстаҳ шуд озодаи ромин

چنان دلخسته شد آزاده رامین

Ки тира шуд ҷаҳонаш бар ҷаҳони байн

که تیره شد جهانش بر جهان بین

Ҷаҳон тира набӯду чашм ӯ буд

جهان تیره نبود و چشم او بود

Ки бар чашм омад аз сӯзони дилаши дӯд

که بر چشم آمد از سوزان دلش دود

зи чашми тираи худ чандон баборед

ز چشم تیره خود چندان ببارید

Ки он сол аз ҳаво борон наборид

که آن سال از هوا باران نبارید

Сиришк аз чашми он кас беш борад

سرشک از چشم آن کس بیش بارد

Кианда ҷисм ӯро риш дорад

که انده جسم او را ریش دارد

Набинӣ абри тира дар баҳорон

نبینی ابر تیره در بهاران

Ки ӯро беш бошад сайли борон

که او را بیش باشد سیل باران

Чу нав шуд ёди виса бар дили ром

چو نو شد یاد ویسه بر دل رام

Фузун шуд тоби меҳри андари дили ром

فزون شد تاب مهر اندر دل رام

Ту гуфтӣ офтоби меҳрбонӣ

تو گفتی آفتاب مهربانی

Бурун омад зи меғи бади гумоне

برون آمد ز میغ بد گمانی

Чу ояд офтоб аз меғи берун

چو آید آفتاب از میغ بیرون

Дар он соъат буд гармоаши афзӯн

در آن ساعت بود گرماش افزون

Чу бинмуд аз дилаши меҳру вафои чеҳр

چو بنمود از دلش مهر و وفا چهر

зи ёрон давр шуд ромини бади меҳр

ز یاران دور شد رامین بد مهر

Фурӯд омад зи бораи дили шикаста

فرود آمد ز باره دل شکسته

Қарор аз ҷону ранг аз рухи гусаста

قرار از جان و رنگ از رخ گسسته

Замонӣ бар замона кард нафрин

زمانی بر زمانه کرد نفرین

Ки ҷонашро ҳамеша дошт ғамгин

که جانش را همیشه داشت غمگین

Ба дил ҳар дам ҳаме кардӣ хитобӣ

به دل هر دم همی کردی خطابی

Ба сӯзи ҷон ҳаме кардӣ итобӣ

به سوز جان همی کردی عتابی

Бадв гуфтӣ ки эй ҳайрон бе хеш

بدو گفتی که ای حیران بی خویش

Чу маҷнӯни фориғ аз бегонау хеш

چو مجنون فارغ از بیگانه و خویش

Гуҳӣ дар шаҳру ҷои хеши ранҷур

گهی در شهر و جای خویش رنجور

Гуҳӣ аз хону мону дӯстони давр

گهی از خان و مان و دوستان دور

Гуҳӣ бо дӯст кардани бурдборӣ

گهی با دوست کردن بردباری

Гуҳӣ бедӯст кардани зорўорӣ

گهی بی دوست کردن زارواری

Ҳаме гуфт эй дили ранҷур то кӣ

همی گفت ای دل رنجور تا کی

Турои байнам ба сони маст бе май

ترا بینم به سان مست بی می

Ҳамеша ту ба марди масти Монӣ

همیشه تو به مرد مست مانی

Ки зишт аз хубу нек аз бад ндонӣ

که زشت از خوب و نیک از بد ندانی

Ба чашмат чаҳ сароб ва чаҳ гулистон

به چشمت چه سراب و چه گلستان

Ба пешат чаҳ баҳор ва чаҳ зимистон

به پیشت چه بهار و چه زمستان

Чаҳ бар хок ва чаҳ бар дебои нишинӣ

چه بر خاک و چه بر دیبا نشینی

зи нодонии писандӣ ҳарчӣ бинӣ

ز نادانی پسندی هرچه بینی

Ҷафоро чун вафои шоистаи хуоне

جفا را چون وفا شایسته خوانی

Ҳаворо чун хирад боиста доне

هوا را چون خرد بایسته دانی

зи сустӣ бар яке паймони нпоиӣ

ز سستی بر یکی پیمان نپایی

зи нодонӣ ба ҳар рангии броиӣ

ز نادانی به هر رنگی برآیی

Ҳамеша ҷои осеби ҷаҳонӣ

همیشه جای آسیب جهانی

Камӣнгоҳи сипоҳи андҳонӣ

کمینگاه سپاه اندهانی

Бало дар ту муҷовири гашт ва бинишаст

بلا در تو مجاور گشت و بنشست

Дар умедвориро фурӯбаст

در امیدواری را فروبست

Ба гўроб омадӣ паймони шикастӣ

به گوراب آمدی پیمان شکستی

Маро гуфтӣ брстми ҳам нрстӣ

مرا گفتی برستم هم نرستی

На ту мастӣ ки ман нодону мастам

نه تو مستی که من نادان و مستم

Ки бар боди ту дар дарё нишастам

که بر باد تو در دریا نشستم

Маро гуфтӣ ки шӯи ёрӣ дигар гир

مرا گفتی که شو یاری دگر گیر

Дил аз меҳру вафои вис бар гир

دل از مهر و وفای ویس بر گیر

Матарс аз ман ки ман ҳангоми даврӣ

مترس از من که من هنگام دوری

Кунам бар дард нодидани сабурӣ

کنم بر درد نادیدن صبوری

Ба умеди ту аз ҷонон буридам

به امید تو از جانان بریدم

Ба ҷой ӯ яке дигар гузидам

به جای او یکی دیگر گزیدم

Кунунам ғарқа дар дарё бимонадӣ

کنونم غرقه در دریا بماندی

Маро бар оташи ҳиҷрони нишондӣ

مرا بر آتش هجران نشاندی

На ту гуфтӣ маро аз дӯст бар гирд

نه تو گفتی مرا از دوست بر گرد

Чу баргаштам баровардӣ зи ман гирд

چو برگشتم برآوردی ز من گرد

На ту гуфтӣ ки ман бошам шикеб

نه تو گفتی که من باشم شکیبا

Кунунат ношикебӣ кард шайдо

کنونت ناشکیبی کرد شیدا

Пушаймонам чаро фармонати барадам

پشیمانم چرا فرمانت بردم

Маҳори худ ба дасти ту супурдам

مهار خود به دست تو سپردم

Чаро бар дониши ту кор кардам

چرا بر دانش تو کار کردم

Туроу хештанро хор кардам

ترا و خویشتن را خوار کردم

Гумони барадам ки аз ғами рустаи гаштӣ

گمان بردم که از غم رسته گشتی

Чу май байнами худ акнӯн бастаи гаштӣ

چو می‌بینم خود اکنون بسته گشتی

Тӯии дармонда ҳамчун мурғи нодон

توی درمانده همچون مرغ نادان

Чнаҳи дидаи надидаи доми пинҳон

چنه دیده ندیده دام پنهان

Дило зинҳор бо ҷонам ту хӯрдӣ

دلا زنهار با جانم تو خوردی

Маро бо коми бади хоҳони супурдӣ

مرا با کام بد خواهان سپردی

Чаро кори чунин биҳуш кардам

چرا کارِ چنین بیهوش کردم

Чаро гуфтори ту дар гӯш кардам

چرا گفتار تو در گوش کردم

Сазадгар ман чунин бошам гирифтор

سزد گر من چنین باشم گرفتار

Ки худ нодон чунин бошад сазовор

که خود نادان چنین باشد سزاوار

Сазадгар хор ваанда хори гаштам

سزد گر خوار و انده‌خوار گشتم

Ки шамъи дил ба даст худ бикуштам

که شمع دل به دست خود بکشتم

Сазад гаранда ва тимор дидам

سزد گر انده و تیمار دیدم

Ки шохи шодмонӣ худ буридам

که شاخ شادمانی خود بریدم

Манам чун оҳӯии каши пой дар дом

منم چون آهوی کش پای در دام

Манам чун моҳеи каши шаст дар ком

منم چون ماهیی کش شست در کام

Ба дасти хеши чоҳ хеш кунадам

به دست خویش چاه خویش کندم

Умеди дил ба чоҳи андари Фгндм

امید دل به چاه اندر فگندم

Чу узри орм кунун бо дилрабоем

چو عذر آرم کنون با دلربایم

Дили пари доғи вайро чун намоям

دل پر داغ وی را چون نمایم

Чаҳ шӯхами ман чаҳ бе оби вчаҳ бе шарм

چه شوخم من چه بی آب وچه بی شرم

Агар бФсрдаҳи Меҳриро кунам гарм

اگر بفسرده مهری را کنم گرم

Бдои рўзо ки дар ваии меҳри киштам

بدا روزا که در وی مهر کشتم

Ба теғи ҳиҷри шодиро бикуштам

به تیغ هجر شادی را بکشتم

Ҳаме то ишқ бар ман гашти фирӯз

همی تا عشق بر من گشت فیروز

Надидам хештанро шоди як рӯз

ندیدم خویشتن را شاد یک روز

Гуҳӣ дар ғурбат аз бегонагонам

گهی در غربت از بیگانگانم

Гуҳӣ дар фурқат аз диўонгонм

گهی در فرقت از دیوانگانم

Наҷуед бахт бо ман ҳеҷ пайванд

نجوید بخت با من هیچ پیوند

Ба бахти ман мазоёади инчи фарзанд

به بخت من مزایاد ایچ فرزند

Чу ромин давр шуд лухтии зи анбӯҳ

چو رامین دور شد لختی ز انبوه

Нишаста бар рухонаши гирди андӯҳ

نشسته بر رخانش گرد اندوه

Ҳаме шуд дар пасаш пенҳои рФидо

همی شد در پسش پنهای رفیدا

Нигаҳбон гашта бар домоди пайдо

نگهبان گشته بر داماد پیدا

Набӯд огаҳи азуи ромини бедил

نبود آگه ازو رامین بیدل

Чунин бошад ба ишқи ойини бедил

چنین باشد به عشق آیین بیدل

РФидо ҳарчӣ ромин гуфт бишунид

رفیدا هرچه رامین گفت بشنید

Пас онгаҳ пеш ӯ рафт ва бипурсед

پس آنگه پیش او رفت و بپرسید

Бадв гуфт эй чароғи номдорон

بدو گفت ای چراغ نامداران

Чаро дории нишони сўкўорон

چرا داری نشان سوکواران

Чаҳ монад аз комҳо коизди надодат

چه ماند از کامها کایزد ندادت

Чаро дев овараданда ба ёдат

چرا دیو آورد انده به یادت

Чаро кирдори беҳудаи сголӣ

چرا کردار بیهوده سگالی

зи бахти неку рӯзи неки нолӣ

ز بخت نیک و روز نیک نالی

На ту роминае тоҷи саворон

نه تو رامینه‌ای تاج سواران

Бародарати офтоби шаҳриёрон

برادرْت آفتاب شهریاران

Агарчӣ дар замонаи паҳливонӣ

اگرچه در زمانه پهلوانی

Ба номи нек беш аз хусравоне

به نام نیک بیش از خسروانی

Ҷавонии дорӣу авранги шоҳӣ

جوانی داری و اورنگ شاهی

Азин беҳтар ки ту дорӣ чаҳ хоҳӣ

ازین بهتر که تو داری چه خواهی

Макун бар бахти чандини нописандӣ

مکن بر بخت چندین ناپسندی

Ки оради нописандии мустамандӣ

که آرد ناپسندی مستمندی

Чу аз болин хазат сар гароед

چو از بالین خزّت سر گراید

Турои ҷузи хок болинӣ нишоед

ترا جز خاک بالینی نشاید

Ҷавобаш дод ромини длозор

جوابش داد رامین دلازار

Ки нашносад дурусти озори бемор

که نشناسد درست آزار بیمار

Ту маъзӯрӣ ки дард ман ндонӣ

تو معذوری که درد من ندانی

Чу ман нолами марои беҳудаи хуоне

چو من نالم مرا بیهوده خوانی

Набошад хуше чун ошноӣ

نباشد خوشیی چون آشنایی

На дардии талх чун дарди ҷудоӣ

نه دردی تلخ چون درد جدایی

Бинолад ҷома чун аз ҳам бадарӣ

بنالد جامه چون از هم بدری

Бгриди руз чу шох ӯ бабрӣ

بگرید رز چو شاخ او ببری

На ман озор кам дорам азишон

نه من آزار کم دارم ازیشان

Чу байнами фурқати ёрону хуишон

چو بینم فرقت یاران و خویشان

Турои гўроби шаҳр ва ҷой хешаст

ترا گوراب شهر و جای خویشست

Туро ҳар каси дарави фарзанд ва хешаст

ترا هر کس درو فرزند و خویشست

Ҳамеша дар миёни дӯстоне

همیشه در میان دوستانی

На чун ман хор дар шаҳри касоне

نه چون من خوار در شهر کسانی

Ғариб арчнд бошад подшоиӣ

غریب ارچند باشد پادشایی

Бинолад чун набинад ошноӣ

بنالد چون نبیند آشنایی

Марои гетӣ барои хеш бояд

مرا گیتی برای خویش باید

Ҳамаи дору барои риш бояд

همه دارو برای ریش باید

Агарчӣ нозу шодӣ сахт некӯаст

اگرچه ناز و شادی سخت نیکوست

Гиромитар зи сад шодии яке дӯст

گرامی‌تر ز صد شادی یکی دوست

Чунин каз баҳр худ хоҳам ҳамаи ном

چنین کز بهر خود خواهم همه نام

зи баҳр дӯстон хоҳам ҳамаи ком

ز بهر دوستان خواهم همه کام

Маро рашкаст бар ту гоҳ-гоҳе

مرا رشکست بر تو گاهگاهی

Чу аз даштии даройӣ ё зи роҳӣ

چو از دشتی درآیی یا ز راهی

Ба ҳам бошанд бо ту хешу пайванд

به هم باشند با تو خویش و پیوند

Пас онгаҳ пешат ояд ҷуфту фарзанд

پس آنگه پیشت آید جفت و فرزند

Ту бо эшон ва эшон бо ту хуррам

تو با ایشان و ایشان با تو خرم

Ҳама чун силсилаи пайваста дар ҳам

همه چون سلسله پیوسته در هم

Ҳама бошанд пиромнт тозон

همه باشند پیرامنت تازان

Ба бахтат гашта ҳаряк чун ту нозон

به بختت گشته هریک چون تو نازان

Маро эдар на хешашат ва на пайванд

مرا ایدر نه خویششت و نه پیوند

На ёр ва на длором ва на фарзанд

نه یار و نه دلارام و نه فرزند

Бидам ман низ рӯзӣ чун ту худком

بدم من نیز روزی چون تو خودکام

Миёни хешу пайванду длором

میان خویش و پیوند و دلارام

Чаҳ хуш буд он гузаштаи рӯзгорон

چه خوش بود آن گذشته روزگاران

Миёни он ҳамаи шоистаи ёрон

میان آن همه شایسته یاران

Чаҳ хуш буд онкӣ аз ишқами бало буд

چه خوش بود آنکه از عشقم بلا بود

Маро аз дӯсти гӯногӯни ҷафо буд

مرا از دوست گوناگون جفا بود

Гуҳӣ будам зи ду наргиси длозор

گهی بودم ز دو نرگس دلازار

Гуҳӣ будам зи ду лола ба тимор

گهی بودم ز دو لاله به تیمار

Марои озор бо тимори хуш буд

مرا آزار با تیمار خوش بود

Ки наргиси маст буду лолаи гш буд

که نرگس مست بود و لاله گش بود

Чаҳ хуш буд он ҷафои дӯсти чандон

چه خوش بود آن جفای دوست چندان

Фрўбрдн ба лаб аз хашми дандон

فروبردن به لب از خشم دندان

Чаҳ хуш буд он ба дили андари итобаш

چه خوش بود آن به دل اندر عتابش

Чаҳ хуш буд он ба нози андари ҳхобш

چه خوش بود آن به ناز اندر حخابش

Агар дар ҳафтаи рӯзӣ парда кардӣ

اگر در هفته روزی پرده کردی

Маро мисли асирон барда кардӣ

مرا مثل اسیران برده کردی

Чаҳ хуш буд он шумори бӯса кардан

چه خوش بود آن شمار بوسه کردن

Ба ҳар узрии ду сад савганд хӯрдан

به هر عذری دو صد سوگند خوردن

Чаҳ хуш буд онкӣ ҳар рӯзии ду сад бор

چه خوش بود آنکه هر روزی دو صد بار

Азу фарёд хондам пеши додар

ازو فریاد خواندم پیش دادار

Чаҳ хуш буд он намондан бар яке сон

چه خوش بود آن نماندن بر یکی سان

Гуҳӣ фарёд хон гуҳ офарин хон

گهی فریاد خوان گه آفرین خوان

Пас онгаҳ гаштан аз карда пушаймон

پس آنگه گشتن از کرده پشیمان

Ду сад бори офарини хонданаш бар ҷон

دو صد بار آفرین خواندنش بر جان

Гуҳии зулфаш ба дасти худ шикастан

گهی زلفش به دست خود شکستن

Гуҳӣ аз даст ӯ зуннор бастан

گهی از دست او زنار بستن

Марои он рӯзи рӯзи хуррамӣ буд

مرا آن روز روز خرمی بود

Гумони барадам ки рӯзи дарҳамӣ буд

گمان بردم که روز درهمی بود

Марои гуҳи гуҳи зи гули тимор будӣ

مرا گه‌گه ز گل تیمار بودی

Чунон каз наргисони озор будӣ

چنان کز نرگسان آزار بودی

зи наргиси худ чаро озор бошад

ز نرگس خود چرا آزار باشد

Ва ё аз гули кро тимор бошад

و یا از گل کرا تیمار باشد

Гар аз наргиси яке бедод дидам

گر از نرگس یکی بیداد دیدم

зи биҷодаҳ ҳазорон дод дидам

ز بیجاده هزاران داد دیدم

Чу сунбул кард бар ман роҳ гирӣ

چو سنبل کرد بر من راه گیری

Маро барраанд нӯш олуд хайрӣ

مرا برهاند نوش آلود خیری

Биҷуз ишқам набӯдӣ дар ҷаҳони кор

بجز عشقم نبودی در جهان کار

Биҷуз ёрам набӯдӣ бар равони бор

بجز یارم نبودی بر روان بار

Чаро нолад танӣ кин кор дорад

چرا نالد تنی کاین کار دارد

Чаро печади дилӣ кин бор дорад

چرا پیچد دلی کاین بار دارد

Чунин будам ки гуфтам рӯзгорӣ

چنین بودم که گفتم روزگاری

Ббрдаҳи гӯии ком аз ҳар саворӣ

ببرده گوی کام از هر سواری

з рӯй дӯсти пешами гул ба харвор

ز روی دوست پیشم گل به خروار

з рӯй дӯсти пешами машки анбор

ز روی دوست پیشم مشک انبار

Гуҳии шодии гуҳии нахчир кардан

گهی شادی گهی نخچیر کردن

Гуҳии бодаи гуҳии бӯса шумурдан

گهی باده گهی بوسه شمردن

Танам онгаҳ дурустӣ буду нозон

تنم آنگه درستی بود و نازان

Ки ман гуфтӣ ки беморасту нолон

که من گفتی که بیمارست و نالان

Гуҳии гуфтан ки ман дар ишқи зорам

گهی گفتن که من در عشق زارم

Гуҳии гуфтан ки ман дар меҳри хорам

گهی گفتن که من در مهر خوارم

Кунун зорам ки он зорӣ намонда сет

کنون زارم که آن زاری نمانده‌ست

Кунун хорам ки он хорӣ намонда сет

کنون خوارم که آن خواری نمانده‌ست